ΙΩΑΝΝΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ
Συμεών τοῦ Μεταφραστοῦ
(σελίδες 895 - 966 )
Ο Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων
Αρχιεπίσκοπος Αλεξανδρείας
 Свт. Иоанн. Фреска. Сербия. Άγιος Ιωάννης . Τοιχογραφία (Fresco) στην Σερβία  Свт. Иоанн. Фреска. Сербия. Άγιος Ιωάννης . Τοιχογραφία (Fresco) στην Σερβία Ὢ ποῖα Χριστῷ νῦν παρεστὼς λαμβάνει! ᾬχετο ἀκτεάνων δυοκαιδεκάτῃ Ἐλεητής. |
Βιογραφία Ο Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων γεννήθηκε στην Αμαθούντα της Κύπρου (η Αμαθούς, ήταν η σημερινή Παλαιά Λεμεσός). Ήταν γιος του άρχοντα Επιφανίου και της Ευκοσμίας και έζησε στα χρόνια του Βασιλιά Ηρακλείου (615 μ.Χ.).  вятитель Иоанн Милостивый, Патриарх Александрийский. Фреска. Кипр. Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων Αρχιεπίσκοπος Αλεξανδρείας Τοιχογραφία (Fresco) στην Κύπρο  Служба Отцов (фрагмент). Фреска соборной церкви Богородицы. Студеница. Сербия. 1208 - 1209 годы. Άγιος Ιωάννης. Τοιχογραφία (Fresco) μεταξύ τών ετών 1208 - 1209 μ.Χ. στον Καθεδρικό Ναό τής Παναγίας τής Ιεράς Μονής Στουντένιτσα. Σερβία.  Святитель Иоанн Милостивый, Патриарх Александрийский. Фреска церкви Святых Апостолов в Пече, Косово, Сербия. 1260 - 1263 годы Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων Αρχιεπίσκοπος Αλεξανδρείας Τοιχογραφία (Fresco) μεταξύ τών ετών 1260 - 1263 μ.Χ. στον Ιερό Ναό των Αγίων Αποστόλων στο Πεκ, Κοσσυφοπέδιο, Σερβία. (Pech (Pech, Pec) είναι μια πόλη στη Σερβία , στην αυτόνομη επαρχία του Κοσσυφοπεδίου και στο Metohija. Βρίσκεται στην όχθη του ποταμού Pecska-Bistrica, ανάμεσα στα βουνά Prokletie και Mokra. Ο πληθυσμός είναι 95 190 άτομα (2006). Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού είναι οι Αλβανοί. Στους 13-18 αιώνες. - η έδρα σέρβων επισκόπων και πατριαρχών, το κέντρο της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας)  Святитель Иоанн Милостивый, Патриарх Александрийский. Фреска XVII век. монастыря Сливница, Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων Αρχιεπίσκοπος Αλεξανδρείας Τοιχογραφία (Fresco) τού 17ου αιώνα μ.Χ. στην Ιερά Μονή Σλινίτσα. Σκόπια Όταν μεγάλωσε, νυμφεύθηκε και απέκτησε παιδιά, τα οποία ανέτρεψαν με τη σύζυγό του σαν αληθινοί χριστιανοί γονείς. Γρήγορα, όμως, η γυναίκα του και τα παιδιά του πέθαναν. Ο Ιωάννης είχε μεγάλη περιουσία και του έγιναν πολλές προτάσεις να κάνει καινούργια οικογένεια. Όμως τις απέρριψε όλες, απαντώντας: «Νομίζω, προς όλους είμαι οφειλέτης. Και δεν το νομίζω μόνο. Είμαι. Διότι οι χριστιανοί έχουμε αλληλεγγύη. Δεν το λέει ο Παύλος; Εἴμεθα μέλη ἀλλήλων. Αφού, λοιπόν έχω τη δυνατότητα να δώσω στους αδελφούς μου, άρα είμαι και υποχρεωμένος να δώσω. Να γιατί εργάζομαι και δε θα πάψω να το κάνω. Η περιουσία μου δεν μπορεί να είναι ανώτερη απ' αυτά τα χρέη μου».  Святители Николай, Иоанн Милостивый, Василий Исповедник. Икона (таблетка). Новгород. Конец XV в. 24 х 19. Из Софийского собора. Новгородский музе Οι Άγίοι Νικόλαος, Ιωάννης ο Ελεήμων, Βασίλειος ο Ομολογητής. Εικονίδιο τού τέλους τού 15ου αιώνα μ.Χ. από τον Καθεδρικό Ναό τής Αγίας Σοφίας. καί τώρα στο Νόβγκοροντ Μουσείο . Ρωσία  Свтт. Григорий Неокесарийский Чудотворец, Иоанн Милостивый. Икона. Греция. До 1577 г. 47 х 32. Монастырь Дионисиат (Афон). Άγιοι Γρηγόριος Νεοκαισαρείας ο Θαυματουργός και Ιωάννης ο Ελεήμων. Εικονίδιο τού 1577 μ.Χ.. στην Ιερά Μονή Διονυσίου Αγίου Όρους Και είναι μακάρια η ψυχή του, διότι ο Κύριος λέει: «Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες, ὅτι αὐτοὶ ἐλεηθήσονται» ( Ευαγγέλιο Ματθαίου, ε' 7). Μακάριοι, δηλαδή, είναι οι ευσπλαχνικοί στη δυστυχία του πλησίον, διότι αυτοί θα ελεηθούν από το Θεό.  Свт. Иоанн. Миниатюра Минология Василия II. Константинополь. 985 г. Ватиканская библиотека. Рим. Άθλησις Αγίου Ιωάννου τού Ελεήμονος. Μικρογραφία (Μινιατούρα) στό Μηνολόγιο τοῦ Βασίλειος Β '. 985 μ.Χ. Κωνσταντινούπολη. Τώρα εὑρίσκεται στήν Βιβλιοθήκη τοῦ Βατικανοῦ. Ρώμη   Иоанн Милостивый, патриарх Александрийский, свт. (12 ноября) Менологий на 9 - 12 ноября Византия. Греция; XIV в.; памятник: Византийский менологий (Byzantine illumination Menologion); 10 x 13 см.; местонахождение: Англия. Оксфорд. Бодлеанская Библиотека Άθλησις Αγίου Ιωάννου τού Ελεήμονος. Μηνολόγιο 9 - 12 Νοεμβρίου Βυζαντινή Μηνολόγιο τού 14ου αιώνα μ.Χ. Τώρα ευρίσκεται στην Αγγλία. Οξφόρδη. Bodleian Βιβλιοθήκη (Bodleian Library)  Ι Ε Ρ Α Λ Ε Ι Ψ Α Ν Α   Λειψανοθήκη με απότμημα τής κάρας τού Αγίου Ιωάννου τού Ελεήμονος, Πατριάρχου Αλεξανδρείας. Η λειψανοθήκη πιστευόταν αρχικά ότι περιείχε την κάρα του Ευαγγελιστού Ιωάννου ή και του αποστόλου Παύλου (αργότερα). Η τελική απόδοση στον Άγιο Ιωάννη τον Ελεήμονα έγινε το 1751. Κατασκευάστηκε στο Σπλιτ στα τέλη του 13ου αιώνα. Σπλιτ, θησαυρός του Καθεδρικού.   Απότμημα Λειψάνου τού Αγίου Ιωάννου τού Ελεήμονος στην Ιερά Μονή Μεγάλου Σπηλαίου Καλαβρύτων    Στην καθολική εκκλησία του Αγίου Ιωάννη στην Bragora Βενετία Ιταλίας, όπου φυλάσσονται τα ιερά λείψανα του Αγίου από τον 13ο αιώνα. Μεγάλο μέρος των Λειψάνων στο Ναό αγ. Μαρτίνου Μπρατισλάβας Σλοβακίας.
Μέρη Κάρας στις Μονές Παντοκράτορος Αγίου Όρους, Μεγ. Μετεώρου και Προυσού Ευρυτανίας.
Η δεξιά στη Μονή Διονυσίου Αγίου Όρους.
Αποτμήματα στις Μονές Μεγ. Λαύρας και Ξενοφώντος Αγίου Όρους, Μεγ. Σπηλαίου Καλαβρύτων (περισσότερα του ενός), Γκούρας Τρικάλων και Κύκκου Κύπρου και στον ομώνυμο Μητροπολιτικό Ναό Λεμεσού Κύπρου.
Με τα Λείψανα του αγ. Ιωάννου του Ελεήμονος υφίσταται πρόβλημα. Για τους Ρωμαιοκαθολικούς το Λείψανό του βρίσκεται αδιάφθορο στη Βενετία (βλ. Περιοδικό «Η Βασιλεία των Ουρανών» Ι. Μ. Μεταμ. Σωτήρος Ναυπάκτου, φ. 46, σελ. 61), ενώ – σύμφωνα με άλλη πηγή – το σύνολο των Λειψάνων του σήμερα βρίσκεται στο ΡΚ Ναό αγ. Μαρτίνου Μπρατισλάβας Σλοβακίας (Δημ. Καππαή, «Οι εν Λεμεσώ διαλάμψαντες Άγιοι», σελ. 139). Οι μαρτυρίες σχετικά με την γνησιότητα του Λειψάνου που φυλάσσεται στη Βενετία δεν είναι ισχυρές. Το 1249 ο Βενετός Λορέντζος Bragadin, με διαταγή του Δόγη Giacomo Tiepolo, έφερε από την Αλεξάνδρεια στη Βενετία ένα άφθαρτο σώμα το οποίο αποδόθηκε στον αγ. Ιωάννη τον Ελεήμονα, παρά το γεγονός ότι ο Άγιος κοιμήθηκε στην Κύπρο και όχι στην Αίγυπτο. Το λείψανο αυτό κατατέθηκε στο Ναό του αγ. Ιωάννη στη Bragora της Βενετίας, όπου και σήμερα φυλάσσεται. Αντίθετα ισχυρά τεκμηριωμένη είναι η άποψη, ότι το αδιάφθορο Λείψανο του Αγίου είχε ανακομισθεί στην ΚΠολη, όπου τον 14ο και 15ο αι. διάφοροι επώνυμοι προσκυνητές το προσκύνησαν στη Μονή της κυρά – Μάρθας (Μαρίας Παλαιολογίνας, αδελφής του Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγου). Μετά την Άλωση της Πόλεως από τους Τούρκους (1453), ο Μωάμεθ Β’ Πορθητής το δώρησε στο Βασιλιά της Ουγγαρίας Ματθαίο Κορβίνο (1458 – 1490), ο οποίος το κατέθεσε στο Ανακτορικό Παρεκκλήσιο του Φρουρίου της Βούδας. Στη συνέχεια το 1530 το Λείψανο μεταφέρθηκε στο Tell της Μπρατισλάβας, από τον Φερδινάνδο Α’. Έναν αιώνα αργότερα, το 1630, ο Φερδινάνδος Β’ το κατέθεσε στον Καθεδρικό Ναό του αγ. Μαρτίνου Μπρατισλάβας, όπου μέχρι το 1830 γίνονταν οι στέψεις των Ούγγρων Βασιλέων. Σχετικά με τα Λείψανα του αγ. Ιωάννου, ο Κύπριος Ιστορικός αρχιμ. Κυπριανός γράφει σχετικά: «Τα άγια Λείψανα αυτού του Αγίου… πολλάκις αυτός εγώ επροσκύνησα κατά την ημέρα της εορτής, την 12ην Νοεμβρίου. Ήταν ο Άγιος, ως φαίνεται από το Λείψανό του, μακρύς εις την ηλικίαν και θεωρητικώτατος» («Ιστορία χρονολογική της ν. Κύπρου», Βενετία 1788, σελ. 349). Η έκφραση αυτή προϋποθέτει ότι φυλάσσονταν στην Κύπρο ολόκληρο λείψανο και όχι οστά, τουλάχιστον μέχρι την εποχή του αρχιμ. Κυπριανού.
|
Ἀπολυτίκιον Ἦχος πλ. δ’. Ἐν τῇ ὑπομονῇ σου ἐκτήσω τὸν μισθόν σου Πάτερ, Ὅσιε, ταῖς προσευχαῖς ἀδιαλείπτως ἐγκαρτερήσας, τοὺς πτωχοὺς ἀγαπήσας, καὶ τούτοις ἐπαρκέσας· Ἀλλὰ πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, Ἰωάννη Ἐλεῆμον μακάριε, σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.   Свт. Иоанн. Фрагмент иконы "Избранные святые". Новгород. Начало XV в. Άγιος Ιωάννης. Ένα τμήμα του εικονιδίου "Επιλεγμένα Αγίων" στις αρχές τού 15 αιώνα μ.Χ. Novgorod. Ρωσία Κάθισμα Ἦχος πλ. δ’. Τὴν Σοφίαν καὶ Λογον. Ἐλεήμονα γνώμην ἀναλαβών, εὐσυμπάθητος ὤφθης προσεπαρκῶν, πτωχοῖς ἐνδεέσι τε, Ἰωάννη θεόπνευστε, διὰ τοῦτο κλῆσιν, τῇ πράξει κατάλληλον, παρὰ πάντας μάκαρ, Ἁγίους ἐπλούτησας· ὅθεν ὁ δοτὴρ σε, τοῦ ἐλέους μεγάλως, θεόφρον ἠλέησε, καὶ φαιδρῶς κατελάμπρυνεν, Ἱεράρχα πανόλβιε, πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, τῶν πταισμάτων ἄφεσιν δωρήσασθαι, τοῖς ἑορτάζουσι πόθῳ, τὴν Ἁγίαν μνήμην σου.  Минея - Ноябрь (фрагмент). Икона. Русь. Начало XVII в. Церковно-Археологический Кабинет Московской Духовной Академии. Μηναῖο - Νοέμβριος (τεμάχιο). Εἰκονίδιο στίς ἀρχές τοῦ 17ου αἰώνα μ.Χ. στήνἘκκλησία καί τό Αρχαιολογικό Μουσεῖο τῆς Θεολογικῆς Ἀκαδημίας τῆς Μόσχας . |
ΑΠΟ ΤΟ ΡΩΣΙΚΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ
(μεταφραση Google)
Η ζωή του Ιωάννη του Ελεήμονα, Πατριάρχη Αλεξανδρείας
Εορτάζεται στις 12 Νοεμβρίου
Ο Ιωάννης γεννήθηκε στο νησί της Κύπρου και ήταν γιος του Πρίγκιπα Επιφανίου το 7307. Από τη νεότητά του, ανατράφηκε με ευσέβεια και φόβο Θεού, που γι' αυτόν ήταν η αρχή της σοφίας. Μόλις ενηλικιώθηκε, παντρεύτηκε και απέκτησε παιδιά. Σύντομα όμως ο Ιωάννης έχασε τα παιδιά του, και στη συνέχεια τη σύζυγό του, γιατί έτσι το θέλησε ο Θεός, ώστε ο Ιωάννης, απελευθερωμένος από τη δουλεία της σάρκας, να αφιερωθεί στην πνευματική ζωή. Απελευθερωμένος από τα δεσμά του γάμου, ευχαρίστησε τον Θεό και από τότε, χωρίς κανένα εμπόδιο, υπηρέτησε με ζήλο τον Κύριο, ασκώντας συχνή προσευχή και όλα τα θεάρεστα έργα. Ήταν ιδιαίτερα ελεήμων και συμπονετικός προς όλους όσους υπέφεραν από φτώχεια. Για αυτές τις αρετές, ο Θεός τον δόξασε ανάμεσα στους ανθρώπους, και όχι μόνο ανάμεσα στους συνομηλίκους του, αλλά ακόμη και ο ίδιος ο αυτοκράτορας τον τίμησε και τον δόξασε. Λίγο καιρό αργότερα, ο πατριαρχικός θρόνος της Αλεξανδρινής Εκκλησίας έμεινε χωρίς ποιμένα. Τότε ο αυτοκράτορας Ηράκλειος , κατά θεϊκή κρίση, τίμησε τον Ιωάννη με το αξίωμα του πατριάρχη. Αν και ο άγιος δίσταζε, αναγκάστηκε να δεχτεί την χειροτονία και έγινε αρχιεπίσκοπος της Αλεξανδρινής Εκκλησίας.
Μόλις ανέβηκε στον πατριαρχικό θρόνο, ο Ιωάννης, ως ποιμένας λογικών προβάτων, φρόντισε πρώτα απ' όλα να καθαρίσει το ποίμνιό του από την αίρεση που διατάρασσε το ποίμνιο του Χριστού. Αυτή η αίρεση ξεκίνησε από κάποιον Πέτρο, επονομαζόμενο Φύλλωνα, γνωστό και ως Κνάθεο, τον ψευδοπατριάρχη της Αντιόχειας. Τόλμησε να προσθέσει τέτοια βλάσφημα λόγια στον Τρισάγιο ύμνο: «Άγιος ο Θεός, Άγιος ο Δυνατός, Άγιος Αθάνατος, σταυρωθέντας υπέρ ημών, ελέησον ημάς» - σαν να είχε υποφέρει η Θεότητα εν Κυρίω ημών .
Έχοντας εξαλείψει αυτή την αιρετική διδασκαλία, ο Άγιος Ιωάννης αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στην ένθερμη εκπλήρωση των εντολών του Θεού και σε πράξεις φιλανθρωπίας. Ούτε ένας άπορος δεν τον άφησε λυπημένο ή με άδεια χέρια. Ο Ιωάννης μοίραζε ελεημοσύνη σε όλους όσους ζητούσαν, παρηγορώντας όλους στη λύπη, όχι μόνο με λόγια αλλά και με έργα. Τάιζε τους πεινασμένους, έντυνε τους γυμνούς, λύτρωνε αιχμαλώτους και φρόντιζε τους ξένους και τους αρρώστους. Η γενναιοδωρία του ήταν σαν ποτάμι, που ρέει ασταμάτητα και άφθονα, παρέχοντας αναζωογόνηση σε όλους όσους διψούσαν.
Στην αρχή της διακονίας του, ο Ιωάννης κάλεσε τους οικονόμους της εκκλησίας 7311 και τους ανέθεσε την εξής αποστολή:
- Γυρίστε σε όλη την πόλη και γράψτε όλους τους αφέντες μου.
Οι οικονομολόγοι τον ρώτησαν:
- Ποιοι είναι οι αφέντες σας;
Ο Πατριάρχης απάντησε:
«Αυτούς είναι εκείνους που αποκαλείτε φτωχούς και άπορους· αυτοί είναι οι αφέντες μου, γιατί μπορούν πραγματικά να με βοηθήσουν να επιτύχω τη σωτηρία και να με οδηγήσουν στις αιώνιες κατοικίες».
Οι οικονόμοι πήγαν και κατέγραψαν όλους τους φτωχούς που βρέθηκαν στους δρόμους, στα νοσοκομεία και σε άρρωστα μέρη. Βρέθηκαν επτά χιλιάδες πεντακόσιοι, και ο Άγιος Ιωάννης διέταξε να δοθούν σε όλους όλα όσα χρειάζονταν για την καθημερινή τους διατροφή.
Εκείνη την εποχή, οι Πέρσες επιτέθηκαν στη Συρία και την Παλαιστίνη, έκαψαν την ιερή πόλη της Ιερουσαλήμ, κατέλαβαν το Τίμιο Ξύλο του Τιμίου Σταυρού και οδήγησαν πολλούς Χριστιανούς σε αιχμαλωσία . Ο Άγιος Ιωάννης έστειλε πλοία φορτωμένα με χρυσό και σιτάρι για να εξαγοράσουν τους αιχμαλώτους και να βοηθήσουν όσους βρίσκονταν σε δύσκολη θέση. Έτσι, με το έλεός του, απελευθέρωσε πολλούς από την αιχμαλωσία και τους λύτρωσε από τις ταλαιπωρίες της αιχμαλωσίας. Επειδή δεν μπορούσαν όλοι να έρθουν σε αυτόν χωρίς εμπόδια, επειδή οι υπηρέτες του δεν ανέφεραν κάθε επισκέπτη στον πατριάρχη, επέλεξε δύο ημέρες την εβδομάδα - Τετάρτη και Παρασκευή - και αυτές τις ημέρες καθόταν με ορισμένους ευσεβείς άνδρες στις πόρτες της εκκλησίας, δεχόμενος όποιον επιθυμούσε, ακούγοντας τα αιτήματά τους, συζητώντας διαφορές που προέκυπταν, υπερασπιζόμενος τους καταπιεσμένους και εδραιώνοντας την ειρήνη μεταξύ των πιστών. Ταυτόχρονα, ο άγιος πατριάρχης είπε στους γύρω του:
Αν ποτέ δεν μου αρνούνται την πρόσβαση στον Κύριο τον Θεό μου, και στην προσευχή συνομιλώ μαζί Του και Του ζητώ ό,τι θέλω, τότε γιατί να μην επιτρέψω στον πλησίον μου ανεμπόδιστη πρόσβαση σε μένα, ώστε να μπορεί να επικοινωνεί τα παράπονά του και τις ανάγκες του και να μου ζητάει ό,τι θέλει; Πρέπει να φοβόμαστε Αυτόν που είπε: «Με όποιο μέτρο μετράτε, έτσι θα σας μετρηθεί» ( Ματθαίος 7:2 ).
Μερικές φορές συνέβαινε να μην έρχεται κανείς στον Άγιο Ιωάννη με κάποιο αίτημα, ενώ αυτός καθόταν στις πόρτες της εκκλησίας, περιμένοντας όσους επιθυμούσαν να έρθουν σε αυτόν. Τότε σηκώνονταν, θλιμμένος, και επέστρεφε σπίτι κλαίγοντας. Κατά καιρούς, κάποιοι τον ρωτούσαν:
- Γιατί θρηνείς και παραπονιέσαι;
Ο άγιος τους απάντησε:
- Τώρα ο ταπεινός Ιωάννης δεν έχει βρει τίποτα και δεν έχει φέρει τίποτα στον Θεό για τις αμαρτίες του.
Ο φίλος του, ο μακάριος Σωφρόνιος, του είπε:
«Θα πρέπει πραγματικά να χαίρεσαι τώρα, Πατέρα, αφού τα λογικά σου πρόβατα ζουν ειρηνικά, χωρίς διαμάχες και έριδες, σαν τους Άγγελους του Θεού».
Μια μέρα, οι οικονόμοι της εκκλησίας ενημέρωσαν τον Άγιο Ιωάννη ότι ανάμεσα σε ένα πλήθος φτωχών, καλοντυμένα κορίτσια στέκονταν και ζητιάνευαν ελεημοσύνη. Τον ρώτησαν αν ήταν απαραίτητο να δώσει ελεημοσύνη σε αυτά τα κορίτσια, όπως σε άλλες ζητιάνες. Ο πατριάρχης απάντησε:
«Αν είστε πραγματικά δούλοι του Χριστού και πιστοί δούλοι του ταπεινού Ιωάννη, τότε δώστε όπως πρόσταξε ο Χριστός, χωρίς να σκέφτεστε πρόσωπα, χωρίς να ρωτάτε για τη ζωή εκείνων στους οποίους δίνετε. Να ξέρετε ότι δεν δίνουμε ό,τι είναι δικό μας, αλλά ό,τι είναι του Χριστού· ας δίνουμε λοιπόν όπως πρόσταξε Εκείνος. Αν νομίζετε ότι η περιουσία της εκκλησίας δεν επαρκεί για μια τόσο μεγάλη ελεημοσύνη, τότε δεν θέλω να συμμεριστώ την έλλειψη πίστης σας. Πιστεύω στον Θεό ότι αν οι φτωχοί από όλο τον κόσμο συνέρρεαν στην Αλεξάνδρεια, επιθυμώντας να λάβουν ελεημοσύνη από εμάς, ακόμη και τότε η εκκλησιαστική μας περιουσία δεν θα εξαντλούνταν.»
Και για να μην είναι ολιγόπιστοι, ο άγιος είπε τα εξής:
«Όταν ήμουν δεκαέξι χρονών και ακόμα στο νησί της Κύπρου, ένα βράδυ στον ύπνο μου είδα μια πανέμορφη κοπέλα. Ήταν υπέροχα ντυμένη και είχε ένα στεφάνι ελιάς στο κεφάλι της. Στεκόμενη κοντά στο κρεβάτι μου, με άγγιξε και με ξύπνησε. Ξυπνώντας, είδα ότι στεκόταν μπροστά μου όχι πια σε όνειρο, αλλά στην πραγματικότητα, και τη ρώτησα:
- Ποιος είσαι, και πώς τολμάς να έρθεις σε μένα;
Εκείνη, κοιτάζοντάς με με ένα λαμπερό βλέμμα και χαμογελώντας με απαλά χείλη, είπε:
«Είμαι η μεγαλύτερη κόρη του Μεγάλου Βασιλιά και η πρώτη ανάμεσα στις κόρες Του.»
Ακούγοντας αυτό, της έκανα μια υπόκλιση. Συνέχισε:
«Αν με κάνεις φίλο σου, θα λάβω μεγάλη χάρη από τον Βασιλιά και θα σε φέρω ενώπιόν Του, γιατί κανείς δεν έχει τόση δύναμη και τόλμη ενώπιόν Του όσο εγώ. Τον κατέβασα από τον ουρανό στη γη και τον ανάγκασα να ντυθεί με ανθρώπινη σάρκα για τη σωτηρία της ανθρωπότητας».
Έχοντας πει αυτό, έγινε αόρατη. Θαυμάζοντας αυτό το θαυμαστό όραμα, είπα στον εαυτό μου:
«Αληθώς, η Έλεος μου εμφανίστηκε με τη μορφή μιας παρθένας. Αυτό αποδεικνύεται από το στεφάνι ελιάς στο κεφάλι της, το οποίο είναι σημάδι ελέους· τα λόγια που είπε η παρθένα αυτή δείχνουν επίσης αυτό: Εγώ», είπε, «κατέβασα τον Θεό από τον ουρανό στη γη και Εκείνος ενσαρκώθηκε. Ο Δημιουργός, βλέποντας τον άνθρωπο να χάνεται, θέλησε να τον ελευθερώσει από την καταστροφή, υποκινούμενος μόνο από το έλεος, γιατί επιθυμούσε να ελεήσει την κτίση Του. Επομένως, όποιος επιθυμεί να βρει έλεος από τον Θεό, πρέπει να ελεήσει τον πλησίον του και να δώσει ελεημοσύνη».
Αφού το σκέφτηκα αυτό, σηκώθηκα γρήγορα και, την αυγή, πήγα στην εκκλησία. Στο δρόμο, συνάντησα έναν γυμνό ζητιάνο, που έτρεμε από το κρύο. Έβγαλα το εξωτερικό μου ένδυμα και το έδωσα στον ζητιάνο, λέγοντας στον εαυτό μου: «Τώρα θα ξέρω αν αυτό που είδα ήταν αλήθεια ή αν ήταν μια ψευδαίσθηση», και συνέχισα. Πριν φτάσω στην εκκλησία, με συνάντησε ένας άντρας ντυμένος στα λευκά και μου έδωσε ένα δέμα που περιείχε εκατό ασημένια νομίσματα. Είπε: «Φίλε! Πάρε αυτό και χρησιμοποίησέ το όπως θέλεις».
Το δέχτηκα με χαρά, αλλά αμέσως το μετάνιωσα, θεωρώντας ότι αυτό που υπήρχε στο δεμάτι δεν μου ήταν χρήσιμο. Έτσι γύρισα πίσω, θέλοντας να επιστρέψω αυτό που είχα λάβει. Αλλά παρά την επιμελή μου αναζήτηση, δεν είδα πια αυτόν που μου είχε δώσει το δεμάτι. Τότε συνειδητοποίησα ότι αυτό που είχα δει ήταν αλήθεια και όχι μια αυταπάτη. Και από τότε και στο εξής, κάθε φορά που έδινα κάτι στους φτωχούς, ήθελα να δοκιμάσω αν ο Θεός θα με αντάμειφε εκατονταπλάσια, όπως είχε πει. Και αφού το δοκίμασα αυτό πολλές φορές, πείστηκα ότι πράγματι αυτό ίσχυε. Τελικά, είπα στον εαυτό μου: «Σταμάτα, ψυχή μου, να βάζεις σε πειρασμό τον Κύριο τον Θεό σου!»
Μια μέρα, όταν ο Άγιος Ιωάννης πήγαινε στο νοσοκομείο για να επισκεφτεί τους αρρώστους (κάτι που έκανε δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα), τον συνάντησε ένας περιπλανώμενος που ζητούσε ελεημοσύνη. Ο Ιωάννης διέταξε τον υπηρέτη του να δώσει στον περιπλανώμενο έξι ασημένια νομίσματα. Παίρνοντας τα νομίσματα, ο περιπλανώμενος έφυγε. Αλλά τότε, θέλοντας να δοκιμάσει τη γενναιοδωρία του αγίου, άλλαξε ρούχα και, ακολουθώντας έναν διαφορετικό δρόμο, συνάντησε ξανά τον ευλογημένο Ιωάννη και τον παρακάλεσε:
- Βοηθήστε με, κύριε, έναν φτωχό κρατούμενο.
Ο Ιωάννης διέταξε ξανά να του δώσουν έξι ασημένια νομίσματα. Ο υπηρέτης σχολίασε ήσυχα στον πατριάρχη:
- Κύριε, αυτός είναι ο ίδιος ζητιάνος που έλαβε έξι ασημένια νομίσματα νωρίτερα.
Αλλά ο πατριάρχης, προσποιούμενος ότι δεν άκουσε αυτή την παρατήρηση, επανέλαβε την εντολή να δώσει στον ζητιάνο έξι νομίσματα. Ο περιπλανώμενος, έχοντας λάβει ελεημοσύνη για δεύτερη φορά, άλλαξε ξανά τα ρούχα του και συνάντησε τον πατριάρχη σε διαφορετικό δρόμο, ζητώντας του ελεημοσύνη για τρίτη φορά. Ο υπηρέτης είπε ξανά στον πατριάρχη:
- Κύριε! Αυτός που σου πήρε έξι ασημένια νομίσματα την πρώτη και τη δεύτερη φορά, τώρα ζητάει και ένα τρίτο.
Τότε ο ευλογημένος απάντησε στον υπηρέτη:
- Δώσε του δώδεκα νομίσματα, δεν είναι ο Χριστός που με βάζει σε πειρασμό;
Ένας έμπορος, έχοντας χάσει όλο του τον πλούτο στη θάλασσα και περιερχόμενος σε ακραία φτώχεια, ζήτησε βοήθεια από τον άγιο. Ο άγιος του έδωσε πέντε λίτρες χρυσού . Αφού έλαβε το χρυσό, ο έμπορος το χρησιμοποίησε για να αγοράσει πλήθος αγαθών και, επιβιβαζόμενος σε ένα πλοίο, απέπλευσε για άλλες πόλεις. Αλλά, έχοντας ναυάγησε, έχασε ξανά τα πάντα και μόλις που γλίτωσε από τον πνιγμό. Στη συνέχεια επέστρεψε στον Άγιο Ιωάννη και του είπε τι είχε συμβεί. Ο Ιωάννης σχολίασε:
«Είχες άλλο χρυσάφι, που είχες μαζέψει με ανέντιμα μέσα, και το ανακάτεψες με τον χρυσό της εκκλησίας που σου έδωσα. Γι' αυτό χάθηκαν και τα δύο.»
Αφού είπε αυτά, του έδωσε περισσότερο χρυσό, διπλάσιο από πριν, περίπου δέκα λίτρα. Αλλά ο έμπορος υπέστη και τρίτη ατυχία. Όλα τα εμπορεύματά του χάθηκαν στη θάλασσα και δεν τολμούσε πλέον να εμφανιστεί στον πατριάρχη, αλλά έκλαιγε στο σπίτι του, πασπαλίζοντας στάχτη στο κεφάλι του, σκοπεύοντας να αυτοκτονήσει. Μόλις το έμαθε αυτό, ο άγιος κάλεσε τον έμπορο και του είπε:
«Γιατί απελπίζεσαι από τη λύπη; Έχε εμπιστοσύνη στον Θεό και δεν θα σε εγκαταλείψει! Αλλά νομίζω ότι αυτή η ατυχία σε βρήκε επειδή είχες ένα πλοίο που είχες αγοράσει λανθασμένα.»
Αφού είπε αυτά, ο Ιωάννης διέταξε να δοθεί στον έμπορο ένα εκκλησιαστικό πλοίο γεμάτο με σιτάρι και στη συνέχεια τον έστειλε στο δρόμο του. Αφού παρέλαβε το πλοίο φορτωμένο με σιτάρι, ο έμπορος απέπλευσε. Ξαφνικά, ένας δυνατός άνεμος σήκωσε και παρέσυρε το πλοίο σε μια άγνωστη γη. Ο έμπορος, έχοντας δει σε όραμα τον ευεργέτη του, τον Άγιο Ιωάννη τον Ελεήμονα, Πατριάρχη Αλεξανδρείας, να στέκεται στην πρύμνη και να κυβερνά το πλοίο, παρέμεινε αισιόδοξος ότι μέσω των προσευχών του αγίου, το ταξίδι θα είχε αίσιο τέλος.
Με άλλα λόγια: αν θέλεις οι άνθρωποι να σου φέρονται δίκαια, τότε κάνε το ίδιο.
Μετά από είκοσι μέρες και ισάριθμες νύχτες, αποβιβάστηκαν στις ακτές της Βρετανίας. Στη χώρα αυτή μαινόταν σφοδρός λιμός. Οι άνθρωποι, μαθαίνοντας ότι ένα πλοίο φορτωμένο με σιτάρι είχε σαλπάρει για την πόλη τους, χάρηκαν πολύ και άρχισαν βιαστικά να αγοράζουν το σιτάρι. Έτσι, ο έμπορος πούλησε το σιτάρι εκεί με κέρδος, λαμβάνοντας τη μισή τιμή σε χρυσό και την άλλη μισή σε κασσίτερο . Στο ταξίδι της επιστροφής, έφτασε στη Δεκάπολη . Θέλοντας να πουλήσει τον κασσίτερο εκεί, είδε ότι όλος είχε μετατραπεί σε χρυσό. Έτσι, πλούσιος, ο έμπορος επέστρεψε με χαρά στην Αλεξάνδρεια και διηγήθηκε σε όλους αυτό το εκπληκτικό θαύμα, το οποίο είχε συμβεί χάρη στην προσευχή και την ελεημοσύνη του Αγίου Ιωάννη.
Μια μέρα, καθώς ο άγιος περπατούσε προς την εκκλησία, τον πλησίασε ένας σεβάσμιος και ευγενής άνδρας, του οποίου ολόκληρη η περιουσία είχε κλαπεί από κλέφτες, αφήνοντάς τον άπορο. Λυπούμενος που ένας τόσο σεβαστός και φημισμένος άνθρωπος είχε ξαφνικά περιέλθει σε ακραία φτώχεια, ο πατριάρχης στράφηκε ήσυχα σε έναν υπηρέτη και τον διέταξε να πει στους οικονόμους της εκκλησίας να δώσουν στον άνθρωπο δεκαπέντε λίτρες χρυσού. Οι οικονόμοι, ωστόσο, βλέποντας ότι το θησαυροφυλάκιο της εκκλησίας είχε λίγο χρυσό, δεν υπάκουσαν στην εντολή του πατριάρχη και έδωσαν μόνο πέντε λίτρα, κρατώντας τις υπόλοιπες δέκα για τον εαυτό τους. Καθώς ο άγιος πατριάρχης επέστρεφε σπίτι από την εκκλησία, μια πολύ πλούσια και αξιοσέβαστη γυναίκα τον πλησίασε και του έδωσε ένα καταστατικό στο οποίο έγραφε ότι δωρίζει πεντακόσιες λίτρες χρυσού στην εκκλησία. Αφού έλαβε το καταστατικό και το διάβασε, ο πατριάρχης, με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, συνειδητοποίησε ότι η γυναίκα δεν είχε μεταφέρει όλα όσα είχε στο μυαλό της. Ο Κύριος Θεός το κανόνισε αυτό για να αποκαλύψει τους οικονόμους, οι οποίοι δεν είχαν δώσει τα πάντα στον φτωχό άνθρωπο, τον οποίο ο πατριάρχης είχε διατάξει να του δοθούν δεκαπέντε λίτρα. Επιστρέφοντας σπίτι, ο Ιωάννης κάλεσε τους οικονόμους και ρώτησε πόσα είχαν δώσει στον άνθρωπο που είχε ληστευτεί από κλέφτες. Είπαν ψέματα, λέγοντας:
- Όπως παρήγγειλες, κύριε, δεκαπέντε λίτρα.
Αφού αποκάλυψε τα ψέματά τους, την τσιγκουνιά και την ανυπακοή τους, ο άγιος τους είπε:
«Είθε ο Θεός να σας ζητήσει χίλιες λίτρες χρυσού, γιατί αυτή η ευσεβής γυναίκα σκόπευε να μας δώσει χίλιες πεντακόσιες. Αλλά επειδή εσείς δεν με υπακούσατε και κρατήσατε δέκα, ο Θεός κανόνισε να κρατήσει η γυναίκα χίλιες. Αν δεν με πιστεύετε, σύντομα θα το διαπιστώσετε μόνοι σας.»
Αφού κάλεσε αυτή τη γυναίκα, την ρώτησε, ενώπιον των οικονόμων:
– Πείτε μας, κυρία, πόσο χρυσό σκοπεύατε προηγουμένως, από αγάπη για τον Θεό, να δωρίσετε στην εκκλησία;
Αυτή, παρατηρώντας ότι η πρόθεσή της δεν ήταν κρυμμένη από τον άγιο, είπε:
«Πράγματι, Κύριε, αρκετές μέρες νωρίτερα είχα αποφασίσει να εμπιστευτώ χίλιες πεντακόσιες λίτρες χρυσού στα άγια χέρια σου και είχα συντάξει ένα γραπτό έγγραφο προς τούτο. Αλλά σήμερα, όταν το ξεδίπλωσα, βρήκα —δεν ξέρω πώς— τη λέξη «χίλιες» σβησμένη. Μόνο πεντακόσιες είχαν απομείνει, και σκέφτηκα ότι ο Θεός θα ευαρεστούνταν να μην εμπιστεύεται πλέον πεντακόσιες λίτρες στα άγια λείψανά σου. Και έτσι έκανα.»
Ακούγοντας αυτό, οι οικονόμοι φοβήθηκαν πολύ και ντράπηκαν και, πέφτοντας στα πόδια του αγίου, ζήτησαν συγχώρεση.
Κάποτε, λόγω μιας ξένης εισβολής το 7316 , ένα μεγάλο πλήθος συγκεντρώθηκε στην Αλεξάνδρεια, με αποτέλεσμα έναν σοβαρό λιμό. Ο Άγιος Ιωάννης, από συμπόνια για τους λιμοκτονούντες, ξόδεψε όλη την περιουσία της εκκλησίας και χρωστούσε μάλιστα χίλιες λίτρες χρυσού. Τότε ένας κληρικός, που είχε ξαναπαντρευτεί και δεν μπορούσε να λάβει ιεροσύνη λόγω του δεύτερου γάμου του, έγραψε τα εξής στον πατριάρχη:
«Έχω πολύ σιτάρι, το οποίο θέλω να δώσω στον Χριστό μέσω των χεριών σας· υπόσχομαι επίσης εκατόν πενήντα λίτρα χρυσάφι - απλώς κάντε με διάκονο».
Ο άγιος, αφού τον κάλεσε, άρχισε να τον κατηγορεί για την επιθυμία του να αποκτήσει ιερές τάξεις με χρήματα.
– Μετανοήστε για την αμαρτία σας και φοβηθείτε την τιμωρία του Γιεζί 7317 · ο Θεός μπορεί να μας θρέψει κατά τη διάρκεια της πείνας ακόμη και χωρίς το σιτάρι σας.
Ενώ μιλούσε, ήρθε ένας αγγελιοφόρος με την είδηση ότι δύο πλοία είχαν φτάσει από τη Σικελία με μεγάλη ποσότητα σιταριού. Μόλις το άκουσε αυτό, ο πατριάρχης έπεσε στα γόνατα και ευχαρίστησε τον Θεό, που δεν εγκαταλείπει όσους εμπιστεύονται σε Αυτόν.
Είναι σκόπιμο εδώ να θυμηθούμε την πραότητα, την ταπεινότητα και την ευγένεια του Αγίου Ιωάννη. Δύο κληρικοί τιμωρήθηκαν με προσωρινό αφορισμό για το ίδιο παράπτωμα. Ο ένας μετανόησε, αλλά ο άλλος, αντίθετα, εδραιώθηκε ακόμη περισσότερο στην κακία του και, μέσα στην οργή του προς τον πατριάρχη, διέπραξε πολλές κακές πράξεις. Ακούγοντας αυτό, ο πατριάρχης θέλησε να τον καλέσει και να τον πείσει απαλά να εγκαταλείψει την κακία του. Αλλά ξέχασε να το κάνει, σύμφωνα με τη διευθέτηση του Θεού, ώστε η ταπεινότητα και η πραότητα του Ιωάννη να αποκαλυφθούν για το κοινό καλό. Μια Κυριακή, ενώ τελούσε τη Θεία Λειτουργία στην εκκλησία, ο Ιωάννης θυμήθηκε τον κληρικό που είχε θυμώσει μαζί του και θυμήθηκε επίσης τα λόγια του Χριστού: «Εάν λοιπόν προσφέρεις το δώρο σου στο θυσιαστήριο, και εκεί θυμηθείς ότι ο αδελφός σου έχει κάτι εναντίον σου, άφησε το δώρο σου εκεί μπροστά στο θυσιαστήριο και πήγαινε. Πρώτον συμφιλιώσου με τον αδελφό σου, και τότε έλα να προσφέρεις το δώρο σου» ( Ματθαίος 5:23-24 ). Φεύγοντας από το θυσιαστήριο, κάλεσε τον κληρικό και έπεσε στα πόδια του, ζητώντας τη συγχώρεσή του. Ο κληρικός, βλέποντας τέτοια ταπεινότητα στον πατριάρχη του, τρομοκρατήθηκε και έπεσε στα πόδια του, κλαίγοντας και ζητώντας συγχώρεση. Έτσι, ο Ιωάννης συμφιλιώθηκε με τον κληρικό του, επέστρεψε στο ιερό και, αφού έκανε με τόλμη τη θυσία, με καθαρή συνείδηση μπόρεσε να προφέρει τα λόγια της Κυριακής Προσευχής: «Και συγχώρησον ημίν τα χρέη ημών, καθώς ημείς συγχωρούμεν τους οφειλέτες ημών» ( Ματθ. 6:12 ).
Ο κληρικός, αφού διόρθωσε τον εαυτό του, άρχισε να ζει μια θεάρεστη ζωή και στη συνέχεια του απονεμήθηκε ιερατικό αξίωμα.
Όχι λιγότερο εντυπωσιακό είναι ένα άλλο παράδειγμα της πραότητας που επέδειξε ο Άγιος Ιωάννης. Ένας πανδοχέας στην Αλεξάνδρεια ατίμασε τον ανιψιό του αγίου, τον Γεώργιο, με υβριστικά και επικριτικά λόγια. Πηγαίνοντας στον θείο του, ο Γεώργιος παραπονέθηκε πικρά για τον άνθρωπο που τον είχε ατίμωσε.
Βλέποντας τον ανιψιό του πολύ μπερδεμένο και θέλοντας να τον ηρεμήσει, ο Γιάννης είπε:
«Αυτός, ένας άνθρωπος της ταπεινής καταγωγής, τόλμησε να ατιμάσει τον ανιψιό μου! Ορκίζομαι στον Θεό ότι θα πάρω εκδίκηση από αυτόν τον υβριστή και θα του φερθώ με τέτοιο τρόπο που όλη η Αλεξάνδρεια θα μείνει έκπληκτη!»
Κάπως ηρεμημένος από τα λόγια του πατριάρχη, ο Γεώργιος σταμάτησε να κλαίει. Τότε, πράος και ταπεινός στην καρδιά, ο Ιωάννης άρχισε να του μιλάει:
«Αγαπημένε μου γιε! Αν θέλεις να είσαι συγγενής μου, τότε να είσαι έτοιμος να υπομένεις όχι μόνο προσβολές, αλλά και πληγές, και για όνομα του Θεού, να συγχωρείς τα πάντα στον πλησίον σου. Θέλεις να είσαι ευγενής;» «Τότε να επιδιώκεις την ευγένεια όχι με το αίμα, αλλά με την αρετή. Η αληθινή ευγένεια δεν κοσμείται τόσο από τη δόξα των προγόνων σου όσο από τις καλές πράξεις και μια θεάρεστη ζωή!»
Έτσι, αφού ηρέμησε τον ανιψιό του, ο άγιος κάλεσε τον επιστάτη των πανδοχείων και του διέταξε να μην παίρνει τον εκκλησιαστικό φόρο από τον άνθρωπο που είχε ατιμάσει τον Γεώργιο, τον οποίο ήταν υποχρεωμένος να πληρώνει ετησίως, αλλά να του επιτρέψει να ζει ελεύθερα.
Και πράγματι, ο Ιωάννης, σύμφωνα με την υπόσχεσή του, αντιμετώπισε τον παραβάτη με τέτοιο τρόπο που όλη η Αλεξάνδρεια έμεινε έκπληκτη: αντί για τιμωρία και εκδίκηση, του έδειξε μια χάρη.
Επιθυμώντας να έχει συνεχώς στο μυαλό του τη μνήμη του θανάτου, ο Όσιος Ιωάννης διέταξε να κατασκευαστεί ένα φέρετρο για τον εαυτό του, αλλά όχι διακοσμημένο. Διέταξε επίσης τους οικονόμους του να έρχονται σε αυτόν σε όλες τις επίσημες αργίες και, παρουσία όλων, να διακηρύττουν δυνατά:
- Κύριε! Το φέρετρό σου δεν έχει τελειώσει ακόμα· δώσε εντολή να τελειώσει, γιατί ο θάνατος έρχεται σαν κλέφτης, και δεν ξέρεις ποια ώρα θα εμφανιστεί.
Έτσι ο Άγιος Ιωάννης είχε μια διαρκή μνήμη του θανάτου και ήταν πάντα έτοιμος γι' αυτόν.
Μια μέρα, ένας πλούσιος ευγενής ήρθε να δει τον άγιο και είδε το κρεβάτι του, το οποίο ήταν σκεπασμένο με μια λεπτή κουβέρτα. Φεύγοντας, ο ευγενής έστειλε στον πατριάρχη μια κουβέρτα αξίας τριάντα έξι χρυσών νομισμάτων και του ζήτησε να σκεπαστεί με αυτήν. Ο πατριάρχης, μη θέλοντας να προσβάλει τον ευγενή, δέχτηκε την κουβέρτα κατόπιν επείγοντος αιτήματός του και σκεπάστηκε με αυτήν μόνο για μια νύχτα. Καθώς το έκανε αυτό, είπε στον εαυτό του:
«Αλίμονό σου, καταραμένε Ιωάννη, γιατί ντύνεσαι με μια ακριβή κουβέρτα, ενώ οι αδελφοί του Χριστού —οι ζητιάνοι— παγώνουν από το κρύο. Πόσοι άνθρωποι περνούν τη νύχτα χωρίς κανένα σκεπαστό μέρος στον άνεμο και το κρύο, μόνο με ένα μικρό στρώμα ή κουρελιασμένα κουρέλια! Πόσοι κυλούν γυμνοί σε σωρούς κοπριάς, τρέμοντας από το κρύο, υποφέροντας διπλά: από την πείνα και το κρύο, μένοντας άυπνοι όλη τη νύχτα, πεινασμένοι και πεθαίνοντας από το κρύο!»
Αλίμονό μου! Πόσοι άθλιοι, σαν τον Λάζαρο, θέλουν να χορτάσουν με τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι μου! Αλίμονό μου! Πόσοι περιπλανώμενοι και ξένοι υπάρχουν σε αυτή την πόλη, που δεν έχουν πού να γείρουν το κεφάλι τους, οι οποίοι, περνώντας τις νύχτες στους δρόμους και υπομένοντας κάθε είδους κακουχίες, ευχαριστούν για όλα τον Κύριο Χριστό! Αλλά εσύ, Ιωάννη, επιθυμώντας να λάβεις αιώνια ανάπαυση, ζεις εδώ με πολυτέλεια και ειρήνη και έχεις όλα όσα θα μπορούσες να επιθυμήσεις: ζεις σε όμορφα δωμάτια, φοράς απαλά ρούχα, πίνεις κρασί, τρως εκλεκτά ψάρια. Και επιπλέον, είσαι ντυμένος με ένα πολύτιμο κάλυμμα. Τι μπορείς να περιμένεις στην επόμενη εποχή; Όχι, καταραμένε Ιωάννη, ζώντας μια τέτοια ζωή δεν θα λάβεις την αιώνια Βασιλεία, αλλά θα ακούσεις τα ίδια με τον πλούσιο στο Ευαγγέλιο: «Άφρονα, αυτή τη νύχτα θα σου ζητηθεί η ψυχή σου· «ποιος λοιπόν θα πάρει αυτό που ετοίμασες;» ( Λουκάς 12:20 ). Ο Θεός είναι μάρτυράς μου ότι ο ταπεινός Ιωάννης δεν θα φορέσει αυτή την κουβέρτα άλλη νύχτα, αλλά τα χρήματα που θα ληφθούν από την πώληση της κουβέρτας θα χρησιμοποιηθούν για να ντυθούν οι φτωχοί και οι άποροι!
Καθώς ξημέρωνε, ο άγιος έστειλε βιαστικά την κουβέρτα στην αγορά για να πουλήσει, ελπίζοντας να χρησιμοποιήσει την τιμή της για να αγοράσει ρούχα για τους φτωχούς. Αλλά καθώς η κουβέρτα πουλήθηκε, ο ευγενής που την είχε δώσει στον Άγιο Ιωάννη περνούσε τυχαία από εκεί. Βλέποντάς την να πωλείται, ο ευγενής την αγόρασε και την έστειλε πίσω στον Ιωάννη, παρακαλώντας τον να σκεπαστεί με αυτήν. Παίρνοντας την κουβέρτα, ο άγιος την έστειλε πίσω για να την πουλήσει. Ο ευγενής, βλέποντάς την να πωλείται ξανά, την αγόρασε για δεύτερη φορά και την έστειλε πίσω στον Ιωάννη, ζητώντας του να ντυθεί με αυτήν. Ο Ιωάννης έστειλε την κουβέρτα πίσω για να πουλήσει για τρίτη φορά, αλλά ο ευγενής την αγόρασε για τρίτη φορά και την έστειλε πίσω στον Ιωάννη. Μετά από αυτό, ο Ιωάννης διέταξε να πουν σε αυτόν τον ευγενή:
– Θα δούμε ποιος από εμάς θα κουραστεί πρώτος: εγώ – που πουλάω, ή εσύ – που αγοράζεις και μου το επιστρέφεις;
Με αυτόν τον τρόπο, ο Άγιος Ιωάννης απέκτησε πολύ χρυσάφι από αυτόν τον ευγενή, το οποίο μοίρασε στους φτωχούς.
Ο μακάριος ήξερε πώς να προσελκύει στην ελεημοσύνη τόσο τους τσιγκούνηδες όσο και τους φιλάργυρους. Γνωρίζοντας ότι ένας επίσκοπος ονόματι Τρωίλος ήταν εξαιρετικά τσιγκούνης και φιλάργυρος, ο Ιωάννης τον κάλεσε στο νοσοκομείο για να επισκεφτεί τους αρρώστους και τους φτωχούς. Παρατηρώντας ότι ο Τρωίλος κουβαλούσε χρυσό, του είπε:
- Πάτερ Τρωίλε! Ορίστε μια ευκαιρία για εσάς να παρηγορήσετε αυτούς τους φτωχούς αδελφούς δίνοντάς τους ελεημοσύνη.
Ο Τρωίλος, ντροπιασμένος που φαινόταν τσιγκούνης, άρχισε να μοιράζει ελεημοσύνη σε όλους, ξεκινώντας από τον πρώτο και τελειώνοντας με τον τελευταίο, παρά τη θέλησή του, και ξόδεψε τριάντα λίτρες χρυσού. Αλλά μετά άρχισε να μετανιώνει που είχε δώσει τόσο πολύ χρυσό στους φτωχούς. Φτάνοντας σπίτι, ο Τρωίλος λυπήθηκε τόσο πολύ για τον χρυσό που είχε δώσει που ξάπλωσε στο κρεβάτι του. Εν τω μεταξύ, ο Άγιος Ιωάννης έστειλε να τον καλέσουν σε δείπνο. Ο Τρωίλος αρνήθηκε, ισχυριζόμενος ότι ήταν άρρωστος. Μαντεύοντας την αιτία της ασθένειάς του - ότι είχε αρρωστήσει ενώ θρηνούσε για τα χρήματα που είχε ξοδέψει - ο Ιωάννης πήρε μαζί του τις τριάντα λίτρες χρυσού και πήγε να επισκεφτεί τον άρρωστο. Φτάνοντας, είπε:
«Ορίστε, σου έφερα το χρυσό που σου δανείστηκα στο νοσοκομείο. Πάρε το και δώσε μου ένα σημείωμα ότι μου δίνεις την ανταμοιβή από τον Κύριο που προοριζόταν για σένα για το χρυσό που έδωσες.»
Ο Τρωίλος χάρηκε πολύ που είδε το χρυσό και, αφού το παρέλαβε, συνήλθε αμέσως και έγραψε τα εξής:
- Ελεήμων Θεέ! Δώσε αμοιβή στον κύριό μου Ιωάννη, Πατριάρχη Αλεξανδρείας, για τις τριάντα λίτρες χρυσού που μοίρασα στους φτωχούς, γιατί μου επέστρεψε το χρυσάφι μου.
Αφού έλαβε το σημείωμα του Τρωίλου, ο Ιωάννης τον κάλεσε σε δείπνο. Ενώ τον φιλοξενούσε, ο άγιος προσευχήθηκε σιωπηλά στον Θεό να ελευθερώσει τον Τρωίλο από τέτοια φιλαργυρία. Και τότε, εκείνο το βράδυ, ο Τρωίλος είδε σε όραμα ένα ομορφότατο σπίτι, απερίγραπτα όμορφο, με μια χρυσή επιγραφή πάνω από τις πόρτες: «Η κατοικία και η αιώνια ανάπαυση του επισκόπου Τρωίλου».
Ο Τρωίλος χάρηκε πολύ για το όμορφο σπίτι που του είχαν ετοιμάσει. Ξαφνικά όμως εμφανίστηκε ένας μεγαλοπρεπής και τρομερός άντρας, σαν βασιλικός κυβικός , και είπε στους υπηρέτες:
- Ο Κύριος όλου του κόσμου διέταξε να σβηστεί αυτή η επιγραφή.
Και αμέσως οι υπηρέτες το έσβησαν. Εμφανιζόμενος για δεύτερη φορά, ο ίδιος άνθρωπος είπε στους υπηρέτες:
- Γράψτε το ως εξής: αυτό είναι το μοναστήρι και η αιώνια ανάπαυση του Ιωάννη, Πατριάρχη Αλεξανδρείας, ο οποίος τα αγόρασε για τον εαυτό του για τριάντα λίτρες χρυσού.
Ξυπνώντας από τον ύπνο, ο Τρωίλος γέμισε τρόμο, θρηνώντας βαθιά που είχε χάσει το σπίτι που είχε ετοιμαστεί γι' αυτόν στον παράδεισο και κατηγορώντας τον εαυτό του για την αγάπη του για το χρυσό. Σηκώθηκε, πήγε γρήγορα στον Άγιο Ιωάννη και του είπε τι είχε δει. Ο Άγιος Ιωάννης, με τη συνηθισμένη του πραότητα, τον νουθέτησε και τον έστειλε πίσω εν ειρήνη. Από τότε και στο εξής, ο Τρωίλος μεταμορφώθηκε και έγινε πολύ ευγενικός με τους φτωχούς και ελεήμων με όλους.
Ο Κύριος, ο οποίος κάποτε δοκίμασε την υπομονή του δίκαιου Ιώβ, επισκέφθηκε επίσης τον ευλογημένο Ιωάννη με μια οδυνηρή δοκιμασία. Μια μέρα, πλοία που ανήκαν στην Αλεξανδρινή Εκκλησία, φορτωμένα μέχρι το χείλος με εμπορεύματα, βρίσκονταν στην Αδριατική Θάλασσα . Ξαφνικά, ξέσπασε μια καταιγίδα, δημιουργώντας μια τόσο άγρια θάλασσα που τα πλοία παραλίγο να βυθιστούν. Ο κίνδυνος ήταν τόσο μεγάλος που ολόκληρο το φορτίο έπρεπε να ριχτεί στη θάλασσα. Αυτό συνέβη με θεϊκή πρόνοια, «ώστε η γνησιότητα της πίστης σας, που είναι πολύτιμη από το χρυσάφι που φθείρεται, αν και δοκιμάζεται με φωτιά, να βρεθεί σε έπαινο, τιμή και δόξα κατά την αποκάλυψη του Ιησού Χριστού» ( Α΄ Πέτρου 1:7 ) . Υπήρχαν δεκατρία πλοία, και η αξία όλων των αγαθών που επέβαιναν σε αυτά ανερχόταν σε τρεις χιλιάδες τριακόσιες λίτρες χρυσού. Έχοντας στερηθεί τέτοια περιουσία με την οποία θα μπορούσε να θρέψει και να ντύσει τους φτωχούς για μεγάλο χρονικό διάστημα, ο Άγιος Ιωάννης το υπέμεινε αυτό με ευγνωμοσύνη, επαναλαμβάνοντας συχνά τα λόγια του Ιώβ: «Και είπε: Γυμνός εξήλθα από την κοιλιά της μητέρας μου και γυμνός θα επιστρέψω. Ο Κύριος έδωσε και ο Κύριος αφαίρεσε· [όπως θέλησε ο Κύριος, έτσι έγινε]· ευλογημένο το όνομα του Κυρίου!» ( Ιώβ 1:21 ).
Όταν πολλοί από τους κορυφαίους πολίτες ήρθαν σε αυτόν, θέλοντας να τον παρηγορήσουν στη λύπη του, τους απάντησε:
«Εγώ φταίω για την καταστροφή της εκκλησιαστικής περιουσίας, γιατί αν δεν ήμουν τόσο αλαζόνας στο μυαλό μου για να δώσω τόσο μεγάλη ελεημοσύνη, τότε μια τόσο πολύτιμη περιουσία δεν θα είχε χαθεί στη θάλασσα. Έγινα περήφανος, δίνοντας όχι τη δική μου, αλλά του Θεού. Και έτσι ο Θεός, θέλοντας να με ταπεινώσει, επέτρεψε τέτοια φτώχεια, γιατί η φτώχεια ταπεινώνει τον άνθρωπο. Τώρα ο ίδιος αναγνωρίζω ότι λόγω της υπερηφάνειας, έχασα την ανταμοιβή μου από τον Θεό και προκάλεσα μεγάλη ζημία στους φτωχούς, γιατί όσοι των οποίων η τροφή χάθηκε θα υποφέρουν από πείνα. Αλλά όχι για χάρη μου, αλλά για χάρη τους, ο Κύριος δεν θα εγκαταλείψει τους φτωχούς και θα τους παράσχει όλα όσα χρειάζονται».
Έτσι, όσοι ήρθαν να παρηγορήσουν τον Ιωάννη έλαβαν οι ίδιοι παρηγοριά και διδασκαλία από αυτόν. Ο Κύριος σύντομα έστειλε τον Ιωάννη διπλάσιο αριθμό από πριν.
Ο Ιωάννης έδινε γενναιόδωρες ελεημοσύνες στους φτωχούς και ιδιαίτερα βοηθούσε όσους είχαν υποστεί κάποια προσβολή. Κάποτε, καθώς περπατούσε προς την εκκλησία των Αγίων Μαρτύρων Κύρου και Ιωάννη , μια φτωχή χήρα τον πλησίασε και, αφηγούμενη τη μεγάλη προσβολή που της είχε επιβάλει ο γαμπρός της, παρακάλεσε τον άγιο πατριάρχη να τον προστατεύσει. Όσοι συνόδευαν τον Ιωάννη του είπαν:
- Κύριε, άκουσε το αίτημα αυτής της χήρας όταν επιστρέψεις σπίτι!
Ο άγιος απάντησε:
– Πώς θα ακούσει τώρα ο Θεός την προσευχή μου αν δεν την ακούσω αμέσως;
Και δεν κουνήθηκε από τη θέση του μέχρι που άκουσε τη χήρα και την προστάτεψε από την προσβολή.
Ένας νεαρός άνδρας, μετά τον θάνατο των γονιών του, έμεινε χωρίς κανένα μέσο διαβίωσης. Ο Ιωάννης, μαθαίνοντας γι' αυτό, ρώτησε τους παρευρισκόμενους πώς αυτός ο νεαρός είχε πέσει στη φτώχεια (γιατί είχε ακούσει ότι οι γονείς του ήταν αρκετά πλούσιοι). Οι θεόφιλοι άνδρες του είπαν ότι οι γονείς του αγοριού ήταν πολύ ελεήμονες και είχαν μοιράσει όλα τα υπάρχοντά τους στους φτωχούς, αφήνοντας μόνο δέκα λίτρες χρυσού για τον γιο τους. Αλλά πριν από το θάνατό του, ο πατέρας του αγοριού (η μητέρα του είχε πεθάνει νωρίτερα) τον κάλεσε, του πρόσφερε ένα χρυσό της επιλογής του ή μια εικόνα της Υπεραγίας Θεοτόκου και του είπε:
«Αγαπητέ μου γιε! Από όλα τα υπάρχοντά μας, μόνο δέκα λίτρες χρυσού έχουν απομείνει· όλα τα υπόλοιπα τα έχουμε εμπιστευτεί στον Χριστό. Απάντησέ μου λοιπόν: τι επιθυμείς; Το χρυσό ή την εικόνα της Παναγίας μας, της βοηθού και προμηθεύτριάς σου;»
Το αγόρι, περιφρονώντας το χρυσό, πήρε την εικόνα της Υπεραγίας Θεοτόκου, ζητώντας να μοιραστεί το χρυσό στους φτωχούς. Έτσι, τα τελευταία του υπάρχοντα δόθηκαν στους φτωχούς. Όταν πέθανε ο πατέρας του, το αγόρι έμεινε άπορο και τώρα υποφέρει κάθε είδους κακουχίες. Παρόλα αυτά, προσεύχεται κάθε μέρα και νύχτα στην εκκλησία της Υπεραγίας Θεοτόκου.
Αφού άκουσε αυτή την ιστορία, ο Άγιος Ιωάννης θαύμασε την αρετή και την ευφυΐα αυτού του νέου, τον ερωτεύτηκε βαθιά και από τότε, σαν αληθινός πατέρας ορφανών, τον φρόντιζε και συλλογιζόταν τι καλοσύνη θα μπορούσε να του δείξει. Μια μέρα, κάλεσε κρυφά τον οικονόμο του και του είπε:
«Θέλω να σου πω ένα μυστικό, αλλά πρόσεχε να μην το πεις σε κανέναν.»
Ο οικονόμος υποσχέθηκε να κρατήσει το μυστικό που θα του έλεγε ο άγιος. Τότε ο πατριάρχης είπε:
«Πήγαινε, πάρε ένα παλιό καταστατικό και γράψε μια διαθήκη στο όνομα κάποιου Θεονέμπτου, κάνοντας να φαίνεται ότι εγώ και αυτό το φτωχό αγόρι είμαστε στενοί συγγενείς. Μετά πήγαινε σε εκείνον τον νέο και πες του: “Αδελφέ, ξέρεις ότι είσαι στενός συγγενής του πατριάρχη; Επομένως, είναι ταπεινωτικό για σένα να παραμένεις στη φτώχεια”. Δείξε του τι έχεις γράψει και πρόσθεσε: “Παιδί μου, αν ντρέπεσαι να πεις στον πατριάρχη ότι είσαι συγγενής του, τότε θα του πω για σένα”».
Αφού άκουσε τις οδηγίες του Ιωάννη, ο οικονόμος έπραξε όπως είχε διατάξει ο πατριάρχης. Έγραψε μια διαθήκη σε ένα παλιό καταστατικό, το οποίο αποκάλυπτε τη σχέση του φτωχού νέου με τον πατριάρχη. Στη συνέχεια, καλώντας τον νέο, του έδειξε τη διαθήκη και είπε ότι την είχε βρει ανάμεσα στα παλιά χαρτιά του πατέρα του. Αφού διάβασε τη διαθήκη, ο νέος στην αρχή χάρηκε πολύ, αλλά στη συνέχεια ντράπηκε για την ακραία φτώχεια και την άθλια ενδυμασία του, και ζήτησε από τον οικονόμο να το πει στον πατριάρχη. Ο οικονόμος, πλησιάζοντας τον άγιο, μετέφερε το αίτημα του νέου, και ο άγιος είπε:
«Πες στο αγόρι, ο πατριάρχης μιλάει ως εξής: Θυμάμαι ότι ο θείος μου είχε έναν γιο, αλλά δεν τον γνώριζα εξ όψεως. Καλά θα κάνεις να μου τον φέρεις. Φέρε μαζί σου και τη διαθήκη.»
Ο οικονόμος έφερε το αγόρι και έδειξε το χειρόγραφο στον άγιο. Ο πατριάρχης αγκάλιασε με αγάπη τον νέο και είπε:
«Είναι καλό που ήρθες, γιατί είσαι ο γιος του θείου μου.»
Ο άγιος εφοδίασε τον νεαρό με αξιόλογο πλούτο, του αγόρασε ένα σπίτι και όλα όσα χρειαζόταν για τη ζωή του, τον πάντρεψε με μια ευγενή κοπέλα και αγωνίστηκε να τον κάνει πλούσιο, έντιμο και αξιοσέβαστο, ώστε να εκπληρωθούν τα λόγια του ψαλμού: «Νέος ήμουν και τώρα γέρασα, και δεν είδα δίκαιο εγκαταλελειμμένο ούτε το σπέρμα του να ζητάει άρτο» ( Ψαλμός 37:25 ). Ο Άγιος Ιωάννης επισκεπτόταν συχνά τους αρρώστους, τους οποίους ο ίδιος διακονούσε και καθοδηγούσε τους ετοιμοθάνατους με τις προσευχές του, βοηθώντας τους στο τέλος τους. Επιπλέον, συχνά τελούσε τη Θεία Λειτουργία για τους νεκρούς και έλεγε ότι η Θεία Λειτουργία που τελείται για τους νεκρούς ωφελεί πολύ τους κεκοιμημένους. Επιβεβαιώνοντας αυτό, ο άγιος ανέφερε ένα γεγονός που συνέβη λίγο νωρίτερα στο νησί της Κύπρου.
«Ένας αιχμάλωτος από την Κύπρο», είπε, «κρατούνταν στην Περσία σε φρικτό περιορισμό. Οι γονείς του, που ζούσαν στην Κύπρο, πληροφορήθηκαν ότι είχε ήδη πεθάνει, γι' αυτό τον θρήνησαν σαν να ήταν νεκρός. Τρεις φορές το χρόνο άρχισαν να τον μνημονεύουν, κάνοντας προσφορές στην εκκλησία για την ψυχή του, για τη Θεία Λειτουργία. Μετά από τέσσερα χρόνια, ο γιος τους δραπέτευσε από την αιχμαλωσία και επέστρεψε στο σπίτι. Οι γονείς του, βλέποντάς τον, έμειναν έκπληκτοι, νομίζοντας ότι είχε αναστηθεί από τους νεκρούς. Χαρούμενοι για την απελευθέρωσή του, του είπαν ότι τον μνημονεύουν τρεις φορές το χρόνο. Ο γιος ρώτησε ποιες ημέρες τον μνημονεύουν. Απάντησαν, την ημέρα των Θεοφανείων, του Πάσχα και της Πεντηκοστής. Ακούγοντας αυτό, θυμήθηκε και είπε:
«Εκείνες τις μέρες, ένας μεγαλοπρεπής άντρας ήρθε σε μένα στη φυλακή με μια λάμπα, τα δεσμά έπεσαν από τα πόδια μου και ήμουν ελεύθερος. Αλλά τις άλλες μέρες, παρέμεινα πάλι αλυσοδεμένος, σαν φυλακισμένος.»
Ο Άγιος Ιωάννης ήταν πολύ επιφυλακτικός στο να κρίνει τους ανθρώπους για αμαρτίες, ειδικά τους μοναχούς. Κάποτε, έτυχε να καταδικάσει άδικα έναν μοναχό και μετά από αυτό, ούτε δέχτηκε ούτε καταδίκασε καμία καταγγελία εναντίον τους. Το περιστατικό είχε ως εξής. Ένας νεαρός μοναχός περιπλανιόταν στην Αλεξάνδρεια για αρκετές ημέρες με μια πολύ νεαρή και όμορφη κοπέλα. Βλέποντάς το αυτό, μερικοί μπήκαν σε πειρασμό, νομίζοντας ότι ζούσε μια παράνομη ζωή μαζί της, και το ανέφεραν στον άγιο πατριάρχη. Ο τελευταίος διέταξε να συλληφθούν αμέσως και οι δύο, να υποβληθούν σε σωματική τιμωρία και να κλειδωθούν χωριστά στη φυλακή. Καθώς έπεφτε η νύχτα, ο μοναχός εμφανίστηκε στον πατριάρχη σε όνειρο, του έδειξε τους ώμους του, σοβαρά τραυματισμένους από ξυλοδαρμούς, και τον ρώτησε:
Αυτό ήθελες, Δάσκαλε; Έτσι έμαθες από τον Απόστολο να ποιμαίνεις το ποίμνιο του Χριστού, όχι αναγκαστικά, αλλά εκούσια ( Α΄ Πέτρου 5:2 ). Πίστεψέ με: εσύ, ως άνθρωπος, πλανάσαι!
Με αυτά τα λόγια, έφυγε. Ο Πατριάρχης, ξυπνώντας από τον ύπνο του, συλλογίστηκε τι είχε δει, τη σημασία του, και, αναγνωρίζοντας την αμαρτία του, κάθισε στο κρεβάτι, θρηνώντας και θλιμμένος. Όταν ήρθε το πρωί, διέταξε να φέρουν τον μοναχό, θέλοντας να δει αν έμοιαζε με αυτόν που είχε δει στο όνειρό του. Ο μοναχός έφτασε με μεγάλη δυσκολία, γιατί μόλις που μπορούσε να κουνηθεί από το πλήθος των πληγών του. Ο Πατριάρχης, μόλις τον είδε, χλώμιασε, ανίκανος να αρθρώσει λέξη, και μόνο του έκανε νόημα να καθίσει δίπλα του. Στη συνέχεια, συνερχόμενος, ζήτησε από τον μοναχό να βγάλει τα ρούχα του και να του δείξει τους ώμους του, για να διαπιστώσει αν ήταν τόσο τραυματισμένος όσο είχε δει στο όνειρό του. Όταν, μετά από επίμονες παρακλήσεις, ο μοναχός άρχισε να βγάζει τα ρούχα του, όλοι είδαν ότι ήταν ευνούχος. Ο Πατριάρχης, βλέποντας το τραυματισμένο του σώμα, μετάνιωσε πολύ για το τι είχε συμβεί και, στέλνοντας να καλέσουν όσους είχαν συκοφαντήσει τον μοναχό, τους αφόρισε από την Εκκλησία για τρία χρόνια και ζήτησε από τον μοναχό συγχώρεση:
«Συγχώρεσέ με, αδελφέ», του είπε, «γιατί το έκανα αυτό από άγνοια. Αμάρτησα ενώπιον του Θεού και ενώπιόν σου. Δεν έπρεπε όμως να περάσεις τόσο απρόσεκτα χρόνο με μια κοπέλα, προς πειρασμό των κοσμικών ανθρώπων, γιατί έχεις το μοναστικό ένδυμα».
Ο μοναχός απάντησε ταπεινά:
«Βλαντίκα, πίστεψέ με, δεν θα σου πω ψέματα, αλλά θα σου πω την αλήθεια. Νωρίτερα, όταν ήμουν στη Γάζα 7322 και πήγαινα να προσκυνήσω τον τάφο των αγίων μαρτύρων Κύρου και Ιωάννη, αυτό το κορίτσι με συνάντησε το βράδυ και, πέφτοντας στα πόδια μου, με παρακάλεσε δακρυσμένα να μην της απαγορεύσω να έρθει μαζί μου. Αλλά την έσπρωξα μακριά και έφυγα. Αυτή, ακολουθώντας με, είπε:
«Σε εξορκίζω στον Θεό του Αβραάμ, που ήρθε να σώσει αμαρτωλούς και που θέλει να κρίνει ζωντανούς και νεκρούς, μη με εγκαταλείψεις!»
Αφού το άκουσα αυτό, της είπα:
- Κορίτσι μου, γιατί με μαγεύεις έτσι;
«Είμαι Εβραία», μου απάντησε με δάκρυα στα μάτια, «και επιθυμώ να εγκαταλείψω την κακή πίστη του πατέρα μου και να γίνω Χριστιανή. Σε παρακαλώ, Πάτερ! Μη με απορρίψεις, αλλά σώσε την ψυχή που επιθυμεί να πιστέψει στον Χριστό».
Ακούγοντας αυτό, φοβήθηκα την κρίση του Θεού και, παίρνοντας μαζί μου την κοπέλα, την δίδαξα στην αγία πίστη. Φτάνοντας τότε στον τάφο των αγίων μαρτύρων, την βάπτισα στην εκκλησία και, με απλότητα καρδιάς, περπάτησα μαζί της, σκοπεύοντας να την τοποθετήσω σε ένα μοναστήρι.
Αφού άκουσε την ιστορία του μοναχού, ο πατριάρχης αναστέναξε και είπε:
– Εμείς, οι άθλιοι, δεν ξέρουμε ούτε πόσους κρυφούς σκλάβους έχει ο Θεός.
Τότε διηγήθηκε σε όλους γύρω του το όνειρό του και, παίρνοντας εκατό χρυσά νομίσματα, ήθελε να τα δώσει σε εκείνον τον μοναχό. Αλλά ο μοναχός δεν ήθελε να πάρει ούτε ένα, λέγοντας:
Αν ένας μοναχός πιστεύει ότι ο Θεός νοιάζεται γι' αυτόν, τότε δεν χρειάζεται χρυσό, αλλά αν αγαπάει τον χρυσό, τότε δεν πιστεύει ότι υπάρχει Θεός.
Αφού είπε αυτά, υποκλίθηκε στον πατριάρχη και αναχώρησε. Από τότε και στο εξής, ο Όσιος Ιωάννης άρχισε να σέβεται τους μοναχούς ακόμη περισσότερο. Ίδρυσε ένα μοναστήρι για να προσφέρει ηρεμία στους περιπλανώμενους μοναχούς και απέφυγε να τους καταδικάσει.
Ο καλός ποιμένας έδωσε επίσης εντολή στα πνευματικά του πρόβατα να μην κρίνουν κανέναν, ακόμα κι αν γνώριζαν κάποια αμαρτία, αλλά να κοιτάζουν τις δικές τους αμαρτίες παρά των άλλων. Συνέβη κάποτε ένας νεαρός άνδρας να φύγει από την Αλεξάνδρεια με μια μοναχή στην Κωνσταντινούπολη. Όλοι άρχισαν να τον καταδικάζουν, λέγοντας:
Κατέστρεψε δύο ψυχές: τη δική του και της μοναχής, και, επιπλέον, λειτούργησε ως σκάνδαλο για όλους. Εν τω μεταξύ, το Ευαγγέλιο λέει: «Ουαί εις τον κόσμον διά τα σκάνδαλα! Διότι σκάνδαλα πρέπει να έρθουν· αλλοίμονο όμως εις τον άνθρωπον εκείνον, δι' ου έρχεται το σκάνδαλο!» ( Ματθαίος 18:7 ).
Τότε ο Άγιος Ιωάννης τους είπε:
– Παιδιά, σταματήστε να κρίνετε, γιατί κι εσείς είστε ένοχοι δύο αμαρτημάτων: πρώτον, καταδικάζοντας κάποιον που αμάρτησε, παραβιάζετε την εντολή του Θεού: «Μη κρίνετε λοιπόν τίποτα πριν από τον καιρό, μέχρι να έρθει ο Κύριος, ο οποίος θα φέρει στο φως τα κρυφά του σκότους και θα φανερώσει τις βουλές των καρδιών. Τότε ο έπαινος όλων θα είναι από τον Θεό» ( Α΄ Κορινθίους 4:5 ). Και δεύτερον, συκοφαντείτε τον αδελφό σας, μη γνωρίζοντας αν ακόμα αμαρτάνει ή αν έχει ήδη μετανοήσει.
Για την εποικοδόμηση τους, τους διηγήθηκε την ακόλουθη ιστορία.
– Ένας μοναχός περπατούσε στους δρόμους της πόλης της Τύρου 7323. Μια πόρνη ονόματι Πορφυρία, η οποία ήταν γνωστή σε όλους στην πόλη, τον πρόσεξε και άρχισε να φωνάζει πίσω από τον μοναχό:
– Πατέρα! Σώσε με, όπως ο Χριστός έσωσε την πόρνη!
Ο μοναχός, μη λαμβάνοντας υπόψη την ανθρώπινη κρίση ως κάτι, της είπε:
- Ακολούθησέ με!
Πιάνοντάς την από το χέρι, την οδήγησε έξω από την πόλη μπροστά σε όλους. Μετά από αυτό, διαδόθηκαν φήμες σε όλη την πόλη ότι ο μοναχός είχε παντρευτεί μια πόρνη, την Πορφυρία. Καθώς ο μοναχός την οδηγούσε στο μοναστήρι, η Πορφυρία βρήκε ένα εγκαταλελειμμένο παιδί στο δρόμο και το πήρε μαζί της, σκοπεύοντας να το μεγαλώσει ως γιο. Λίγο καιρό αργότερα, κάποιοι πολίτες της Τύρου βρέθηκαν στη χώρα όπου ζούσε ο γέροντας και η Πορφυρία. Παρατηρώντας ότι είχε ένα παιδί, της είπαν κοροϊδευτικά:
- Γέννησες ένα καλό παιδί, Πορφύριε.
Όταν επέστρεψαν, είπαν σε όλους ότι η Πορφυρία είχε γεννήσει ένα παιδί από τον μοναχό: «Τον είδαμε με τα ίδια μας τα μάτια», είπαν, «και μοιάζει πολύ με μοναχό». Όταν ο γέροντας προείδε τον θάνατό του και την αναχώρησή του προς τον Κύριο, είπε στην Πελαγία (όπως μετονόμασε την Πορφυρία αφού έγινε μοναχή):
«Πάμε στην Τύρο, όπου πρέπει να πάω τώρα. Θέλω να με συνοδεύσεις.»
Υποτασσόμενη στη θέληση του γέροντα, η Πελαγία πήγε μαζί του. Πήγαν στην πόλη, παίρνοντας μαζί τους το παιδί, που ήταν ήδη επτά ετών. Όταν μπήκαν στην πόλη, ο γέροντας αρρώστησε και πολλοί κάτοικοι της πόλης ήρθαν να τον επισκεφτούν. Τότε ο γέροντας είπε σε όσους είχαν έρθει να τον επισκεφτούν:
– Φέρτε μου το θυμιατήρι.
Του το έφεραν. Πήρε το θυμιατήρι, έριξε τα αναμμένα κάρβουνα στο στήθος του και τα κράτησε εκεί μέχρι να κρυώσουν. Τα κάρβουνα δεν έκαψαν το σώμα ή τα ρούχα του. Τότε ο γέροντας είπε στον λαό:
«Ευλογημένος ο Θεός, που κάποτε φύλαξε την καιόμενη βάτο από τη φωτιά! Αυτός είναι μάρτυρας ότι, όπως αυτά τα αναμμένα κάρβουνα δεν έκαψαν το σώμα μου και η φωτιά δεν άγγιξε τα ρούχα μου, έτσι, από την ημέρα της γέννησής μου, δεν έχω γνωρίσει σαρκική αμαρτία.»
Αφού είπε αυτά, ο γέροντας παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο. Όλοι όσοι το είδαν αυτό έμειναν έκπληκτοι και δόξασαν τον Θεό, που έχει τους δούλους Του να αγωνίζονται κρυφά. Αφού διηγήθηκε αυτή την ιστορία στον λαό, ο Άγιος Ιωάννης τους δίδαξε με τα εξής λόγια:
«Λοιπόν, αδελφοί και παιδιά μου, μη βιάζεστε να καταδικάζετε. Συχνά παρατηρούμε την αμαρτία ενός ανθρώπου που αμαρτάνει, αλλά δεν βλέπουμε τη μετάνοια που κάνει κρυφά».
Έτσι δίδαξε αυτός ο καλός ποιμένας τα λογικά πρόβατά του και διοικούσε την Εκκλησία του Χριστού με πραότητα.
Συνέβη οι Πέρσες να επιτεθούν στη χώρα τους. Ο Ιωάννης, θυμούμενος τα λόγια του Σωτήρα: «Όταν σας καταδιώξουν σε μια πόλη, φύγετε σε άλλη. Αλήθεια σας λέω, δεν θα έχετε διασχίσει τις πόλεις του Ισραήλ, μέχρι να έρθει ο Υιός του Ανθρώπου» ( Ματθαίος 10:23 ), αποφάσισε να αποσυρθεί για ένα διάστημα στην Κωνσταντινούπολη. Όταν απέπλευσε από την Αλεξάνδρεια, αρρώστησε και ξάπλωσε στο κρεβάτι. Τότε, σε ένα όραμα, είδε έναν λαμπερό άνδρα να κρατάει ένα χρυσό σκήπτρο και να λέει:
– Ο Βασιλιάς των βασιλιάδων σας καλεί κοντά Του.
Από αυτό το όραμα, ο άγιος έμαθε ότι πλησίαζε το τέλος της ζωής του. Έχοντας πλεύσει για την πατρίδα του, την Κύπρο, δεν μπόρεσε να συνεχίσει το ταξίδι του. Φτάνοντας στην πατρίδα του, την Αμαθούντα, αναχώρησε ειρηνικά προς τον Κύριο. Καθώς πέθαινε, ο Άγιος Ιωάννης είπε:
«Σε ευχαριστώ, Κύριε Θεέ μου, ότι με έκρινες άξιο να σου προσφέρω τα δικά Σου, και ότι από τα αγαθά αυτού του κόσμου δεν μου απομένει τίποτα παρά το ένα τρίτο ενός νομίσματος ασημιού· αλλά ακόμη και αυτό το μέρος διατάζω να δοθεί στους φτωχούς. Όταν διορίστηκα Πατριάρχης Αλεξανδρείας, βρήκα στην επισκοπή μου περίπου οκτώ χιλιάδες λίβρες χρυσού· από τις προσφορές των θεοφιλών συνέλεξα περισσότερες από δέκα χιλιάδες λίρες, τις οποίες όλες έδωσα στον Χριστό. Σε Αυτόν τώρα παραδίδω την ψυχή μου . »
Ο μακάριος τάφηκε στην πατρίδα του, την Αμαθούντα, στην εκκλησία του Αγίου Τύχωνα του Θαυματουργού , μαζί με δύο επισκόπους που αναπαύονταν εκεί. Το ακόλουθο γεγονός συνέβη: Όταν επρόκειτο να θάψουν τον Άγιο Ιωάννη μαζί τους, τα σώματα, απομακρύνοντας τα σώματα σαν να ήταν ζωντανά, χωρίστηκαν το ένα από το άλλο και άφησαν χώρο για το σώμα του Ιωάννη στη μέση. Όλοι οι παρόντες είδαν αυτό το θαύμα με τα ίδια τους τα μάτια και, έκπληκτοι και έκπληκτοι, δόξασαν τον Θεό.
Ούτε μπορούμε να σιωπήσουμε για το ακόλουθο θαύμα, που συνέβη μετά την ταφή του Αγίου Ιωάννη. Μια γυναίκα, έχοντας πέσει σε μια σοβαρή αμαρτία και ντρεπόμενη να την ομολογήσει στον πνευματικό της πατέρα, ήρθε με πίστη στον Άγιο Ιωάννη, ενώ αυτός ήταν ακόμα ζωντανός, αλλά ήδη άρρωστος και κοντά στον θάνατο. Υποκλίνοντας στα πόδια του, φώναξε και είπε με άφθονα δάκρυα:
«Ω, ευλογημένε! Είμαι ένας τρομερός αμαρτωλός, και η αμαρτία μου είναι τόσο τρομερή που δεν τολμώ να την αποκαλύψω σε κανέναν. Αλλά ξέρω ότι αν θέλεις, μπορείς να με συγχωρέσεις. Γιατί ο Κύριος σου είπε: «Ό,τι δέσεις στη γη, θα είναι δεμένο στον ουρανό, και ό,τι λύσεις στη γη, θα είναι λυμένο στον ουρανό»» ( Ματθαίος 16:19 , Ιωάννης 20:23 ).
Ο ευλογημένος απάντησε:
- Αν έχεις έρθει με πίστη, τότε ομολόγησε την αμαρτία σου ενώπιόν μου.
Σε αυτό η γυναίκα είπε:
– Κύριε, δεν μπορώ να ομολογήσω την αμαρτία μου, γιατί με κρατάει πίσω μεγάλη ντροπή.
Ο Σεβασμιότατος της είπε:
«Αν ντρέπεσαι να ομολογήσεις με τα χείλη σου, τότε πήγαινε και γράψε το σε ένα καταστατικό και φέρε το σε μένα.»
Είπε επίσης:
- Ούτε εγώ μπορώ να το κάνω αυτό.
Τότε ο άγιος είπε:
- Γράψε το, σφράγισέ το και δώσ' το μου.
Αφού κατέγραψε την αμαρτία της, η γυναίκα παρακάλεσε τον άγιο να μην σπάσει τη σφραγίδα ούτε να διαβάσει το γράμμα της. Αφού το έλαβε, ο Ιωάννης πέθανε την πέμπτη ημέρα. Δεν είπε σε κανέναν για την επιστολή. Η γυναίκα δεν ήταν στην πόλη εκείνη την ώρα. Το πρωί μετά την κηδεία του, η γυναίκα ήρθε στην πόλη και, όταν έμαθε ότι ο πατριάρχης είχε πεθάνει και είχε ταφεί, θρηνούσε πικρά, γιατί νόμιζε ότι άλλοι, μετά τον θάνατό του, είχαν πάρει το γράμμα της και είχαν διαβάσει την αμαρτία της. Πηγαίνοντας στον τάφο του αγίου, του φώναξε σαν να ήταν ζωντανός:
«Άνθρωπε του Θεού», φώναξε, «δεν τόλμησα να σου ομολογήσω την αμαρτία μου, και τώρα, αυτή τη στιγμή, έγινε γνωστή σε όλους. Ω, μακάρι να μην σου είχα δώσει αυτό το καταστατικό με τις αμαρτίες μου. Αλίμονό μου, άθλια! Ντρεπόμουν για σένα, αλλά τώρα με βρήκε ακόμη μεγαλύτερη ντροπή, και έγινα περίγελος όλων. Αλλά δεν θα φύγω από τον τάφο σου μέχρι να μου πεις πού έχεις βάλει το γραπτό μου. Γιατί δεν είσαι νεκρός, αλλά εξακολουθείς να ζεις ακόμα και τώρα.»
Παρέμεινε σε αυτή την κατάσταση στον τάφο του Ιωάννη για τρεις ημέρες. Την τρίτη νύχτα, ο Άγιος Ιωάννης βγήκε από τον τάφο του, με δύο επισκόπους να ξαπλώνουν μαζί του, και είπε στην κλαίγουσα γυναίκα:
- Γυναίκα, ως πότε δεν θα μας αφήνεις ήσυχους και δεν θα σταματάς να βρέχεις τα ρούχα μας με τα δάκρυά σου;
Αφού είπε αυτά, της έδωσε μια σφραγισμένη επιστολή με τα εξής λόγια:
- Πάρε το γράμμα σου, σκίσ' το και δες το.
Μετά από αυτό, οι νεκροί επέστρεφαν στα φέρετρά τους. Η γυναίκα, αφού παρέλαβε το καταστατικό, είδε τη σφραγίδα της άθικτη και, σκίζοντάς την, διαπίστωσε ότι η γραφή ήταν σβησμένη, και στη θέση της ήταν γραμμένη:
- Για χάρη του δούλου μου Ιωάννη, η αμαρτία σου εξαλείφεται.
Η γυναίκα, αφού έλαβε θαυματουργικά την άφεση των αμαρτιών της, χάρηκε πολύ και επέστρεψε στο σπίτι της, δοξάζοντας και υμνώντας τον Θεό και εξυμνώντας τον άγιό Του, τον Άγιο Ιωάννη τον Ελεήμονα, μέσω των προσευχών του οποίου ας μας δείξει ο Κύριος το έλεός Του, ας εξαλείψει όλες τις αμαρτίες μας και ας μας γράψει στο βιβλίο της ζωής για πάντα. Αμήν.
Τροπάριο, Ήχος 8:
Με την υπομονή σου απέκτησες την ανταμοιβή σου, ω σεβάσμιε πάτερ, που ήσουν αδιάκοπα υπομονετικός στην προσευχή, που αγαπούσες τους φτωχούς και τους ικανοποιούσες. Αλλά πρόσεξε στον Χριστό Θεό, ω ελεήμονα μακάριο Ιωάννη, για τη σωτηρία των ψυχών μας.
Κοντάκιον, Ήχος 2:
Σπατάλησες τον πλούτο σου στους φτωχούς, και τώρα έλαβες τον ουράνιο πλούτο, πάνσοφε Ιωάννη· γι' αυτό σε τιμούμε όλοι, γιορτάζοντας τη μνήμη σου με ελεημοσύνη, ομώνυμο!
* * *
Σημειώσεις
Η Κύπρος είναι ένα νησί στη βορειοανατολική Μεσόγειο Θάλασσα. Ο Επιφάνιος ήταν ο επικεφαλής στρατιωτικός διοικητής του νησιού. Ο Άγιος Ιωάννης γεννήθηκε στην πόλη Άμα Φούντα, στο νότιο τμήμα του νησιού της Κύπρου.
Η Αλεξάνδρεια είναι μια πόλη στην Αίγυπτο, στον δυτικό κλάδο του ποταμού Νείλου, η οποία ιδρύθηκε από τον Μέγα Αλέξανδρο το 331 π.Χ.
Ο αυτοκράτορας Ηράκλειος βασίλευσε από το 610 έως το 641.
Στην Κωνσταντινούπολη, κατά τη διάρκεια της επισκοπής του Αγίου Πρόκλου (434–447), μαθητή του Ιωάννη Χρυσοστόμου, έπληξε ένας ισχυρός σεισμός και ολόκληρο το έθνος τρομοκρατήθηκε. Χριστιανοί περικύκλωσαν την πόλη σε μια θρησκευτική πομπή, ικετεύοντας τον Θεό να τερματίσει την καταστροφή και φωνάζοντας δακρυσμένοι: «Κύριε, ελέησον!» Ξαφνικά, κατά τη διάρκεια μιας προσευχής, ένας νέος υψώθηκε στον αέρα από μια αόρατη δύναμη και όταν επέστρεψε στη γη, ανέφερε ότι είδε χορωδίες αγγέλων να ψάλλουν: «Άγιος Θεός, Άγιος Δυνατός, Άγιος Αθάνατος, ελέησον ημάς!» Μόλις επαναλήφθηκε αυτό το άσμα, ο σεισμός σταμάτησε. Αυτός ο ιερός αγγελικός ύμνος καθιερώθηκε στη συνέχεια για χρήση σε θείες λειτουργίες. Αλλά κατά τη διάρκεια της εξάπλωσης της αίρεσης των Μονοφυσιτών, η οποία υποστήριζε ότι στον Ιησού Χριστό κατοικούσε κρυφά μόνο η θεία φύση, έχοντας απορροφήσει την ανθρώπινη φύση, κάποιος Πέτρος Φούλλων, γνωστός και ως Κναθέας, που σημαίνει γεμιστής υφασμάτων, αφού στα νιάτα του ασχολούνταν με αυτή την τέχνη (Φούλλων είναι η λατινική ονομασία για τον γεμιστή, και Κναθέας είναι ελληνική), ενώ ήταν ακόμα ιερέας, πρόσθεσε στο Τρισάγιο - «σταυρώθηκε για εμάς». Αυτός ο Πέτρος στη συνέχεια έγινε πατριάρχης στην Αντιόχεια (τη δεκαετία του 1590). Εφόσον ήταν Μονοθελίτης, ήθελε να εκφράσει με αυτή την προσθήκη ότι στα παθήματα του Σωτήρα δεν υπέφερε μόνο η Θεότητά Του, αλλά και ολόκληρη η Αγία Τριάδα. Οι οπαδοί του Πέτρου σχημάτισαν μια ειδική αίρεση, γνωστή ως Θεοπασχιτές, η οποία αναστάτωσε πολύ τον Ορθόδοξο κόσμο. Πολλοί από αυτούς τους οπαδούς βρίσκονταν στην Αλεξάνδρεια κατά τη διάρκεια της πατριαρχίας του Ιωάννη του Ελεήμονα (609–620).
Οι οικονόμοι ήταν υπεύθυνοι για τις εκκλησιαστικές υποθέσεις. Ο οικονόμος του πατριάρχη ήταν υπεύθυνος για τα εκκλησιαστικά έσοδα του πατριαρχείου.
Ο Ηράκλειος διεξήγαγε έναν τρομερό πόλεμο με τον Χοσρόη Β', τον Πέρση βασιλιά. Ο Χοσρόης κατέλαβε τη Συρία και την Παλαιστίνη. Ένα από τα αποσπάσματά του κατέκτησε την Αίγυπτο και ένα άλλο διείσδυσε μέχρι τη Χαλκηδόνα, που βρίσκεται στην απέναντι όχθη της Κωνσταντινούπολης. Ο πόλεμος ήταν τόσο βάναυσος που, για παράδειγμα, κατά την κατάληψη της Ιερουσαλήμ, ο Χοσρόης κατέστρεψε εκκλησίες και βεβήλωσε ιερούς τόπους. Σύμφωνα με την παράδοση, 90.000 Χριστιανοί σκοτώθηκαν, πολλοί από τους οποίους αγοράστηκαν από Εβραίους με τον σαφή σκοπό να τους σφαγιάσουν. Αυτό συνέβη το 614. Κατά τη διάρκεια αυτών των τρομερών καταστροφών, ο Πατριάρχης Ιωάννης ο Ελεήμων αποδείχθηκε πραγματικός θεραπευτής των θλίψεων των Χριστιανών. Ο πόλεμος έληξε με ειρήνη αφού ο Ηράκλειος νίκησε τον Χοσρόη. Η ειρήνη ολοκληρώθηκε το 628 από τον γιο του Χοσρόη, τον βασιλιά Σείριο, ο οποίος συνέλαβε αιχμαλώτους και τον Τίμιο Σταυρό του Κυρίου.
Ένα λίτρο είναι μια λίβρα, μια βυζαντινή μονάδα βάρους ίση με 72 ζολότνικ, αξίας έως 42 ρούβλια σε ασήμι και έως 606 ρούβλια σε χρυσό. Αυτή η μονάδα πρέπει να διακρίνεται από το λίτρο, μια μονάδα μέτρησης για ογκώδη και υγρά στερεά.
Η Βρετανία, ή σημερινή Αγγλία, ήταν διάσημη στην αρχαιότητα για την αφθονία κασσίτερου που είχε.
Δεκάπολη ή Δεκάπολις - στο βόρειο τμήμα της Παλαιστίνης - πόλεις που κατοικούνταν από τους Έλληνες.
Αυτό που εννοείται εδώ είναι η περσική εισβολή στην Αίγυπτο, η οποία έλαβε χώρα το 618, υπό την ηγεσία του Χοσρόη.
Το Βιβλίο των Δ΄ Βασιλέων αφηγείται πώς ο προφήτης Ελισσαιέ θεράπευσε τον Σύριο διοικητή Νεεμάν από λέπρα χωρίς να τον κατηγορήσει. Ο Γιεζί, υπηρέτης του Ελισσαιέ, μετανιώνοντας που ο κύριός του δεν είχε πάρει τίποτα από τον Νεεμάν, του απέσπασε πολλά ασήμια και δύο αλλαξιές ρούχων. Μόλις το έμαθε αυτό, ο Ελισσαιέ είπε στον Γιεζί: «Η λέπρα του Νεεμάν ας κολλήσει σε σένα και στους απογόνους σου για πάντα». Ο Γιεζί έφυγε από την παρουσία του προφήτη λευκός σαν το χιόνι από τη λέπρα ( Β΄ Βασιλέων 5:1–27 ).
Ένα νησί στη νότια Ιταλία στη Μεσόγειο Θάλασσα, διάσημο για τη γονιμότητα του εδάφους του και ως εκ τούτου θεωρούνταν στην αρχαιότητα ο σιτοβολώνας της Ιταλίας.
Ο Κουβικουλιάριος είναι υπάλληλος υπνοδωματίου στην βασιλική αυλή.
Η Αδριατική Θάλασσα ανάμεσα στα Απέννινα και τα Βαλκανικά Χερσονήσους.
Έτσι έγραψε ο Απόστολος Πέτρος στους Χριστιανούς της Μικράς Ασίας, προτρέποντάς τους να υπομένουν τις θλίψεις με χαρά ( Α΄ Πέτρ. 1:6 ), ώστε η δοκιμασμένη πίστη να αποδειχθεί πιο πολύτιμη από το χρυσάφι που φθείρεται, έστω και αν δοκιμάζεται με φωτιά ( Α΄ Πέτρ. 1:7 ).
Η Γάζα είναι μια πόλη στην Παλαιστίνη, στην ανατολική ακτή της Μεσογείου Θάλασσας, νοτιοδυτικά της Ιερουσαλήμ.
Η Τύρος, η αρχαία πρωτεύουσα της Φοινίκης, βρισκόταν στην ανατολική ακτή της Μεσογείου, βόρεια της Παλαιστίνης.
Ο όσιος Ιωάννης κοιμήθηκε το 619, στις 11 Νοεμβρίου. Η μνήμη του εορτάζεται στις 12 Νοεμβρίου, επειδή η μνήμη του μάρτυρα Μηνά εορταζόταν πανηγυρικά στην Αίγυπτο στις 11 και του Θεοδώρου του Στουδίτη στην Κωνσταντινούπολη . Τα λείψανα του Αγίου Ιωάννη του Ελεήμονα μεταφέρθηκαν αρχικά στην Κωνσταντινούπολη (23 Ιανουαρίου) και αργότερα στην πόλη Πρέσβουργο της Ουγγαρίας, όπου και βρίσκονται μέχρι σήμερα.
Ο Όσιος Νείλος ο Ασκητἠς
Αἴγυπτον ἄρδει Νεῖλος, ἀλλὰ καὶ κτίσιν. Λόγῳ κατάρδει, καὶ θανών, Νεῖλος μέγας. |
Βιογραφία Για τον Όσιο Νείλο, αναφέραμε στο βιογραφικό σημείωμα του γιου του Θεοδούλου, που η μνήμη του γιορτάζεται την 14η Ιανουαρίου. Αλλά ο Σ. Ευστρατιάδης στο Αγιολόγιο του γράφει και τα εξής: «Οὗτος ἦν διάσημος ἐν λόγοις καὶ ἐν ἀξιώματι, ἔπαρχος Κωνσταντινουπόλεως καὶ εὐσεβέστατος, ζῶν ἐπὶ τῆς ἐποχῆς Θεοδοσίου τοῦ Μεγάλου (379 - 395) [εἰκάζω μᾶλλον ἐπὶ Θεοδοσίου τοῦ Β´ (408 - 450)], κατὰ δὲ τὸν Συναξαριστὴν Νικόδημου (οὐχὶ ὀρθῶς) ἐπὶ Μαυρικίου (582 - 602)· συζευχθεὶς μετὰ γυναικὸς ἀπέκτησε τέκνα δυό, ἓν ἄῤῥεν καὶ ἓν θήλυ· ἀλλὰ ἄσβεστον ζῆλον ἔχων πρὸς τὴν μοναχικὴν πολιτείαν, κατέπεισε τὴν σύζυγον αὐτοῦ νὰ ἐγκαταλείψωσι τὴν Κωνσταντινούπολιν καὶ ἦλθον εἰς Ἄλεξανδρειαν ἐκεῖ διεχωρίσθησαν ἀπ᾿ ἀλλήλων, καὶ ἡ μὲν γυνὴ ἔλαβε μεθ᾿ ἑαυτῆς τὸ θυγάτριον, ὁ δὲ Νεῖλος τὸν υἱὸν αὐτοῦ Θεόδουλον, μεθ᾿ οὗ ἀπῆλθεν εἰς τὸ ὄρος Σινᾶ πρὸς ἄσκησιν ἀλλ᾿ ἐκεῖ ἐπιπεσόντες βάρβαροι ἀπήγαγαν μεταξὺ ἄλλων καὶ τὸν υἱὸν αὐτοῦ, διὰ τὸν ὁποίον ἔκλαιε καὶ ἐθρήνει πικρῶς (ἴδ. Ἀββάδες τριάκοντα ὀκτὼ οἱ ἐν Σινᾶ, Ἰανουαρ. 14). Εἰς τὴν ἐρημικὴν ἐκείνην ἀνάπαυσιν ἠσχολήθη εἰς συγγραφὰς ἀσκητικῶν ἔργων, μαρτυρούντων τὴν σοφίαν αὐτοῦ καὶ τὸν πρὸς ἄσκησιν ἔρωτα. Ἐν νηστείαις καὶ προσευχαῖς διαβιώσας, ἐκοιμήθη ἐν εἰρήνῃ. Τὰ ἱερὰ αὐτοῦ ὀστᾶ μετακομίσθησαν ὑπὸ τοῦ βασιλέως Ἰουστίνου (518 - 527) καὶ κατετέθησαν ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἀποστόλου Παύλου ἐν τῷ Ὀρφανοτροφείῳ κάτωθεν τοῦ θυσιαστηρίου Ἂν τοῦτο ἀληθεύῃ, ἡ τοῦ Συναξαριστοῦ πληροφορία, ὅτι ἐπὶ Μαυρικίου ἤκμασε, δὲν στηρίζεται».  Святой Преподобный Нил Постник, Синайский. Фреска XVI век. соборного храма Великой Лавры Св. Афанасия на Афоне. Иконописец Феофан Критский. Όσιος Νείλος. Τοιχογραφία (Fresco) τού 16ου αιώνα στην Ιερά Μονή Μεγίστης Λαύρας Αγίου Αθανασίου Αγίου Όρους έργο τού αγιογράφου Θεοφάνη τού Κρήτα |
 Прп. Нил. Фреска. 1547 г. Афон (Дионисиат). Тзортзи (Зорзис) Фука. Όσιος Νείλος. Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους 1547 μ.Χ. στην Ιερά Μονή Διονυσίου Αγίου Όρους έργο τού αγιογράφου Τζώρτζη (Ζώρζη) Φουκά  Прп. Нил. . Фреска . Начало XIV в. церкви Успения Богородицы в Протате. Афон Мануил Панселин Όσιος Νείλος. Τοιχογραφία (Fresco) αρχή τού 14ου αιώνα μ.Χ. από τον Μανουήλ Πανσέληνο στον Καθεδρικό Ναό τού Πρωτάτου Καρυές Άγιον Όρος  Прп. Нил. Фреска. 1388 - 1389 годы. Церковь св. Андрея на Треске . Сербская Православная Церковь. Όσιος Νεἰλος. Τοιχογραφία (Fresco) μεταξύ τών ετών 1388-1389 μ.Χ. στην Εκκλησία τού Αποστόλου Ανδρέα (που βρίσκεται στον ποταμό. Treske κοντά στα Σκόπια) της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.  Прпп. Кириак Отшельник и Нил Синайский. Фреска 1552 г. монастыря св. Павла. Афон. Οι Όσιοι Κυριάκος ο Ερημίτη και Νείλος . Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους 1552 μ.Χ. στην Ιερά Μονή του Αγίου Παύλου Αγίου Όρους Ἀπολυτίκιον Ἦχος πλ. δ’. Ταῖς τῶν δακρύων σου ῥοαῖς, τῆς ἐρήμου τὸ ἄγονον ἐγεώργησας, καὶ τοῖς ἐκ βάθους στεναγμοῖς, εἰς ἑκατὸν τοὺς πόνους ἐκαρποφόρησας, καὶ γέγονας φωστήρ, τῇ οἰκουμένῃ λάμπων τοῖς θαύμασι, Νεῖλε Πατὴρ ἡμῶν, Ὅσιε, Πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.
Κοντάκιον Ἦχος πλ. δ’. Τῇ ὑπερμάχῳ. Τὰς φρυγανώδεις τῶν παθῶν τῶν ἐκ τοῦ σώματος, ἐπαναστάσεις τιμητικῶς Νεῖλε Μακάριε, ἐν ἀγρύπνῳ σου συνέκοψας ἱκέσιᾳ. Ἀλλ᾽ ὡς ἔχων παῤῥησίαν πρὸς τὸν Κύριον, ἐκ παντοίων μὲ κινδύνων ἐλευθέρωσον, ἵνα κράζω σοι, Χαίροις Πάτερ παγκόσμιε. |
Ὁ Οἶκος
Τίς σου τῶν ἐπιγείων, ἐξισχύσειε, Νεῖλε, εἰπεῖν τῆς πολιτείας τὰ ἆθλα, καὶ τοῦ βίου σου τοὺς ἀμέτρους μόχθους, καὶ πολλοὺς κόπους σου, οὓς ἐπὶ γῆς ὡς ἄσαρκος ἐτέλεσας; ἀλλ' ὅμως ἴδε, οὕτω σοι κράζω·
Χαίροις, Θεοῦ ποταμὲ χαρίτων, χαίροις, Χριστοῦ διδαγμάτων πλημμύρα.
Χαίροις, τῆς σοφίας κρατὴρ καὶ τῆς γνώσεως, χαίροις, ἀθανάτων φυτῶν τὸ γεώργιον.
Χαίροις δόγμα πρακτικώτατον θεοπνεύστων λογίων, χαίροις, νόμου ἐμπειρότατε θεοσδότου ἑρμηνεύς.
Χαίροις, τοῦ νοουμένου Παραδείσου φυτουργέ, χαίροις, τῆς παρθενίας φυλακτήριον μέγα.
Χαίροις, τερπνὴ κιθάρα τοῦ Πνεύματος, χαίροις, παθῶν ῥιζοτόμος μάχαιρα.
Χαίροις, ἀνδρῶν δικαίων τὸ ἔρεισμα, χαίροις, πιστῶν γηγενῶν ὁ προστάτης.
Χαίροις, Πάτερ παγκόσμιε.
