ΕΑΝ ΘΕΛΕΤΕ
ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ
ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ
ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΕΣ ΞΕΝΕΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ

ΕΙΣ ΤΟΝ ΒΙΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΙΝ
ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΚΑΙ ΟΜΟΛΟΓΗΤΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ
(σελίδες 68 -110 )

ΜΑΞΙΜΟΥ ΤΟΥ ΟΜΟΛΟΓΗΤΟΥ -
ΕΞΗΓΗΣΙΣ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΕΩΣ -
ΠΡΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΝ ΜΟΝΑΖΟΝΤΑ -
ΕΝ ΤΗ ΠΡΩΤΗ ΑΥΤΟΥ ΕΞΟΡΙΑ
(σελίδες 109 - 172 )

Όσιος Μάξιμος
ο Ομολογητής

Месяцеслов (фрагмент).
Фреска. 1721 г.
Монастырь Ватопед (Афон).
Όσιος Μάξιμος.
Τοιχογραφία (Fresco) τού ἐτους 1721 μ.Χ.
στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου Άγιον Όρος

Τοιχογραφία του Εμμανουήλ Πανσέληνου
(έζησε γύρω στο 13ο με 14ο αιώνα)
στο Πρωτάτο του Αγίου Όρους.

Прп. Максим.
Фреска. 1547 г. Афон (Дионисиат)
Тзортзи (Зорзис) Фука.
Όσιος Μάξιμος.
Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους 1547 μ.Χ.
στην Ιερά Μονή Διονυσίου Αγίου Όρους
από τον αγιογράφο Τζώρτζη (Ζώρζη) Φουκά

St. Maximus the Confessor
Patriarchate Of Pec
Άγιος Μάξιμος Ομολογητής
στην Πατριαρχική Ιερά Μονή Πεκίου (Πέτς)
Κοσσυφοπέδιο. Σερβία

Ἄχειρ, ἄγλωττος, χεῖρα καὶ γλῶτταν φύεις
Καὶ χερσὶ Θεοῦ, Μάξιμε, ψυχὴν δίδως.
Εἰκάδι πρώτῃ πότμος Μαξίμου ὄσσ’ ἐκάλυψεν.

Βιογραφία

Ο Όσιος Μάξιμος ο Ομολογητής γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 580 μ.Χ. από πλούσιους και ευγενείς γονείς. Πραγματοποίησε λαμπρές θεολογικές, φιλολογικές και φιλοσοφικές σπουδές. Για τα πνευματικά αλλά και τα διοικητικά του χαρίσματα προσλαμβάνεται ως αρχιγραμματέας του αυτοκράτορα Ηρακλείου. Παραιτήθηκε όμως γρήγορα για να υπερασπισθεί τις αλήθειες της πίστεώς του από την αίρεση των Μονοθελητών.

Святой Преподобный Максим Исповедник.
Мозаика 1030-е - 1040-е годы
монастыря Осиос Лукас (Преподобного Луки), Греция.
Όσιος Μάξιμος.
Ψηφιδωτό (Μωσαϊκό) μεταξύ τών ετών 1030 - 1040 μ.Χ.
στήν Ιερά Μονή Οσίου Λουκά. Στείρι Βοιωτίας

Прп. Максим.
Мозаика . Греция. 2-я половина XI в.
собора монастыря Неа Мони на острове Хиос
Όσιος Μάξιμος.
Ψηφιδωτό (Μωσαϊκό) τού 2ου μισού τού 11ου αιώνα
στον Καθεδρικό Ναό τής Νέας Ιεράς Μονής στη Χίο.

Святой Преподобный Максим Исповедник.

Фреска собора Христа Спасителя в Цаленджихе,

Грузия. 1384 - 1396 годы. Иконописец: Мануил Евгеник.
Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής.

Τοιχογραφία στον καθεδρικό ναό του Χριστού Σωτήρος στην Τσαλεντζίκα,

Γεωργία. 1384-1396. Αγιογράφος: Μανουήλ Ευγενικός.

Γίνεται μοναχός και αρχίζει ένα σκληρό και ανελέητο αγώνα κατά των αιρετικών. Στον αγώνα του αυτό συναντά πολλά εμπόδια, κυρίως από τον αυτοκράτορα Κώνστα, ο οποίος ήταν υπέρμαχος των Μονοθελητών και έφθασε στο σημείο να συγκαλέσει ψευδο-σύνοδο, η οποία καταδίκασε και αναθεμάτισε τον όσιο και τέλος τον παρέδωσε στον έπαρχο της πόλης για να τιμωρηθεί. Μαστιγώνεται και τέλος του κόβουν τη γλώσσα και το δεξί του χέρι. Το ακρωτηριασμένο του σώμα άντεξε με θαυματουργικό τρόπο τρία χρόνια στην υπηρεσία της υγείας της ψυχής και ήταν η πιο εύγλωττη μαρτυρία της πίστεως και της αφοσιώσεώς του στο Θεό.

Καθεδρικός Ναός Ευαγγελισμού τής Θεοτόκου Solvychegodsk

(ΛΕΠΤΟΜΈΡΕΙΑ ΑΠΌ ΤΗΝ ΕΙΚΌΝΑ)

(ΛΕΠΤΟΜΈΡΕΙΑ ΑΠΌ ΤΗΝ ΕΙΚΌΝΑ)

Прп. Максим с житием. Истома Гордеев (?). Икона. Сольвычегодск. Конец XVI - начало XVII в. 197.3 х 157.2. Из сольвычегодского Благовещенского собора. Поставление Максима Яковлевича Строганова. Сольвычегодский музей.
Όσιος Μάξιμος με τον βίο του. Εικόνα τού τέλους τού 16ου - αρχές τού 17ου αιώνα μ.Χ. από τον . ζωγράφο στον Καθεδρικό Ναό Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Solvychegodsk ( ρωσικά : Сольвычегодск, ανάβει "το αλάτι στον ποταμό Vychegda") που είναι μια πόλη στην Kotlassky Περιφέρεια της Περιφέρεια Αρχάγγελσκ , Ρωσία , που βρίσκεται στην δεξιά όχθη τού Vychegda Ποταμού 25 χιλιόμετρα (16 μίλια) βορειοανατολικά της Kotlas , η διοικητικό κέντρο της περιοχής.
Η Εικόνα δόθηκε από τόν Μαξιμο Γιακοβλίεβιτς Στρογκάνωφ.
Τώρα ευρίσκεται στο Solvychegodsk Μουσείο Ιστορίας και Τέχνης .

Избранные святые (Свтт. Дионисий Ареопагит, Афанасий, Василий Великий, Иоанн Златоуст, прпп. Максим Исповедник, Иоанн Дамаскин). Миниатюра "Догматическое всеоружие" Евфимия Зигавина. Византия. 1-я половина XII в. ГИМ. Москва.
Άγιοι (Διονύσιος Αρεοπαγίτης, Αθανάσιος ο Μέγας, Βασίλειος ο Μέγας, Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Μάξιμος ο Ομολογητής, Ιωάννης ο Δαμασκηνός). Μικρογραφία (Μινιατούρα) τού 1ου εξάμηνου τού 12ου αιώνα μ.Χ. από τήν "(Δογματική ΠΑΝΟΠΛΙΑ ή δογματική θωράκιση της Ορθοδόξου πίστεως) τού Ευθύμιου Ζιγαβηνού. Τώρα ευρίσκεται στό Κρατικό Ιστορικό Μουσείο της Ρωσίας στην Μόσχα.

Прп. Максим Исповедник. Миниатюра из Минеи. Византия. XIII в.
Όσιος Μάξιμος ο Ομολογητής. Μικρογραφία (Μινιατούρα) των Αγίων. Βυζάντιο. 13ος αιώνας μ.Χ.

Максим Исповедник, прп. (21 января)
Менологий 18-21 января; Византия. Греция; XIV в.; памятник: Византийский менологий (Byzantine illumination Menologion); 10 x 13 см.; местонахождение: Англия. Оксфорд. Бодлеанская Библиотека (Bodleian Library)
Ο Όσιος Μάξιμος ο Ομολογητής
Βυζαντινό Μηνολογία (18-21 Ιανουαρίου) τού 14ου αιώνα μ.Χ. Τώρα ευρίσκεται στην Βιβλιοθήκη Bodleian. Οξφόρδη. Αγγλία

Μετά από ολιγοήμερη ασθένεια αφήνει τη μακάριά του ψυχή στον τόπο της εξορίας του (Λαζική του Πόντου, στο φρούριο Σχίμαρις, σημερινή Δυτική Γεωργία) το 662 μ.Χ. Το τίμιο λείψανό του ενταφιάσθηκε στη μονή του Αγίου Αρσενίου, στη χώρα των Λαζών. Από τον τάφο του έβγαινε φως κάθε νύχτα και φώτιζε την περιοχή, γεγονός που πιστοποιούσε την αγιότητά του.

Μια παλιά γεωργιανή παράδοση αναφέρει ότι ο τάφος του Αγίου Μαξίμου διατηρήθκε μέχρι σήμερα κάτω από το Άγιο Βήμα ενός ναού αφιερωμένου στον Άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή στο Τσαγκέρι της Γεωργίας.Ο ναός του Αγ.Μαξίμου έχει χτιστεί πάνω στα ερείπια ενός παλαιότερου ναού αφιερωμένου στον Αγ.Αρσένιο,όπου και είχαν ανακομισθεί τα λείψανά του με τά την κοίμησή του.Κατα την κομμουνιστική περίοδο ο ναός είχε εγκαταλειφθεί,η ανάμνηση του αγίου όμως έμεινε ζωντανή σε όλη την Γεωργία.
Εξαιτίας αυτού του γεγονότος ο τοπικός επίσκοπος Στέφανος (Kalaijshvili)το 2010 εγκαινίασε μία σειρά αρχαιολογικών ανασκαφών στον ναό.Οι έρευνες είχαν επικεφαλή τον Revaz Christian,καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Τυφλίδας.
Οι έρευνες έβγαλαν στην επιφάνεια στο πρώτο επίπεδο τα οστά τριών ατόμων και ενός ατόμου σε ένα δεύτερο επίπεδο.

Αυτό που έκανε εντύπωση είναι ότι σ'έναν από τους σκελετούς έλειπε το δεξί χέρι ενώ στον λαιμό είχε ένα σοβαρό κτύπημα το οποίο ίσως να προκάλεσε και τον θάνατο και να προήλθε από το ξερίζωμα της γλώσσας,πρακτική πολύ συνηθισμένη στο Βυζάντιο. Επίσης οι αρχαιολόγοι όρισαν ότι πρέπει να ήταν περίπου 83 ετών.
Οι ανθρωπολογικές έρευνες στην Γεωργία αλλά και στην Γαλλία και στην Ρωσία υποστηρίζουν ότι τα οστά του πρώτου επιπέδου ανήκουν στον Άγιο Μάξιμο και στους μαθητές του τον μοναχό Αναστάσιο και τον Αναστάσιο τον Αποκρισάριο,ενω τα όστα του δευτέρου επίπέδου ανήκουν στον κτίτορα της μονής,Άγ.Αρσένιο.
Αυτές οι ανακαλύψεις έρχονται να συμπληρώσουν όσα γνωρίζαμε για τον Άγιο Μαξιμο.Τα μόνα γνωστά μέχρι σήμερα ήταν ότι το δεξί του χέρι το οποίο έκοψαν οι αιρετικοί αντίπαλόι του,το πήραν οι μαθητές και διατηρείται εδώ και πολλούς αιώνες στην Μονή του Αγ.Παύλου στο Άγιο Όρος. (Πηγή / μετάφραση www.proskynitis.blogspot.com)

Ущелье, где находится крепость, в которой жил в ссылке и отошел ко Господу преподобный Максим Исповедник
Το φαράγγι όπου βρίσκεται το φρούριο, όπου ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής έζησε στην εξορία και πήγε στον Κύριο

Архиепископ Цагерский и Лентехский Стефан на конференции, посвященной преподобному Максиму Исповеднику (октябрь 2010 г.)
Ο Αρχιεπίσκοπος Στέφαν του Τσάγκερ και ο Λέντεχ σε συνέδριο αφιερωμένο στον μοναχό Μάξιμο τον Ομολογητή (Οκτώβριος 2010)

- Κάνατε μια αναφορά στη Μόσχα: "Νέα αρχαιολογική έρευνα στην ταφή του Αγίου Μάξιμου του Ομολογητή". Ενημερώστε μας για την πρόοδο αυτών των μελετών. Τι βρήκατε;
Σύμφωνα με το μύθο, τα λείψανα του μοναχού Μάξιμου του Ομολογητή βρίσκονται στο ναό του Μαξίμου του Ομολογητή στο φρούριο Μουρί κοντά στην πόλη Τσαγκέρι. Φυσικά, όταν ήμουν ο επίσκοπος αυτής της μητρόπολης, ήθελα, και επιπλέον, ήμουν υποχρεωμένος να μελετήσω αυτό το ζήτημα. Ως εκ τούτου, προσπάθησα να μάθω όλα τα δεδομένα, να μελετήσω όλα τα επί του παρόντος γνωστά έργα σχετικά με τη σύνδεση και το θάνατο του Αγίου Μάξιμου. Γνωρίστηκα με τις πρωταρχικές πηγές, όπως το μήνυμα του Αναστασίου Απόκρησιαου Θεοδόσου του Γανγκρά, που γράφτηκε το αργότερο από τον Αύγουστο του 666 από έναν από τους μαθητές του Μοναχού Μαξίμ, ο οποίος μοιράστηκε τη μοίρα του δασκάλου του και εξορίστηκε στη Λαζίκα το 662 και το Μνημόσυνο, το αργότερο μέχρι τον Αύγουστο του 669 από τον Θεοδόσιο του Γκάνγκρα (ή τον αδερφό του Θεόδωρο Σπυρέδη), με τους ελληνικούς καταλόγους τους, με τις λατινικές και αρχαίες γεωργιανές μεταφράσεις τους, καθώς και με τα έργα των K. Kekelidze, A. Brilliantov, L. Epifanovichi και άλλων συγγραφέων. Τα έργα αυτά εξετάζουν λεπτομερώς τα γεγονότα σχετικά με τη διαμονή στη Γεωργία του Αγίου Μάξιμου του Ομολογητή. Επιπλέον, συναντήθηκε με ένα ημερολόγιο αρχαιολογικών ανασκαφών που πραγματοποιήθηκαν στο Muri το 1914. Όλα αυτά μας επέτρεψαν να προχωρήσουμε περαιτέρω στην έρευνά μας.

Το γεγονός είναι ότι στις πρωτεύουσες πηγές το φρούριο Σχιμάρης, που βρίσκεται στα βουνά της Λαζίκας, αναφέρεται ως τόπος εξορίας και θανάτου του Μοναχού Μαξίμ. Αξίζει να σημειωθεί ότι τον 7ο αιώνα οι Έλληνες ονόμαζαν ολόκληρο το δυτικό τμήμα της Γεωργίας, το οποίο ήταν κάτω από το προτεκτοράτο του Βυζαντίου, το όνομα της νοτιότερης Μαύρης Θάλασσας της Γεωργίας, το Lazeti, το κέντρο του οποίου ήταν το Trapezunt.

Οι κύριες πηγές περιγράφουν τη θέση του φρουρίου Schimaris: ο τόπος αυτός βρίσκεται σε μια απομακρυσμένη ορεινή περιοχή στο Lazik, κοντά στο "ψηλότερο βουνό στον κόσμο", κοντά στην Αλάνια.

Οι επιστήμονες που ασχολήθηκαν με αυτό το ζήτημα δεν είχαν ομόφωνη γνώμη για τη θέση του φρουρίου του Σχισμάρη. Σύμφωνα με τα λόγια, ο θρύλος έδειξε ότι ο τόπος ταφής του Μοναχού Μαξίμου ο Ομολογητής βρισκόταν κοντά στο φρούριο του Μουρί κοντά στο Τσαγκέρι, αλλά οι περισσότεροι μελετητές εξακολουθούσαν να πιστεύουν ότι ο Σχιμάρης είναι ο Τ. Μούρης (δηλαδή το φρούριο του Μουρί).

Πρέπει να πω ότι μια τέτοια λύση σε αυτό το ζήτημα δεν με ικανοποίησε, καθώς είναι εξαιρετικά δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι το φρούριο του Μουρί είναι σε μια δυσπρόσιτη περιοχή, στο "ψηλότερο βουνό του κόσμου".

Τίποτα δεν συμβαίνει τυχαία. Άρχισα το υπουργείο μου στη μητρόπολη με περιηγήσεις μελέτης στα ιερά μέρη της μητρόπολης. Δεν πίστευα ότι κατά τη διάρκεια αυτών των εκδρομών θα βρεθεί ο τόπος εξορίας του Αγίου Μάξιμου ο Ομολογητής. Αλλά μια φορά, όταν πήγαμε να περιγράψουμε τα ιερά της μητρόπολης, το αυτοκίνητό μας δεν μπορούσε να διασχίσει τον ποταμό εξαιτίας της πλημμύρας, οπότε δεν μπορούσαμε να συνεχίσουμε το ταξίδι μας, αλλά εκείνη την εποχή ο Καμάζ έφτασε κατευθυνόμενος προς τον τόπο που χρειαζόμασταν. Μετακινήσαμε σε αυτό και προχώρησα. Στο δρόμο, ο οδηγός άρχισε να μας λέει για τα αξιοθέατα της περιοχής. Σε ένα σημείο, επισήμανε προς το φαράγγι ενός μικρού ποταμού βουνού, που στηριζόταν σε μια ψηλή κορυφή που καλύφθηκε με χιόνι, και είπε ότι υπήρχε το Σκιμέρι, το οποίο είναι ένα ιερό μέρος γι 'αυτούς. Άρχισα να θυμάμαι τον Σχιμαρή - αυτά τα δύο ονόματα ήταν πολύ συγγενή: Σκιμέρη - Σχιμάρης. Την επόμενη μέρα πήγαμε με άλογο σε αυτόν τον τόπο. Η μετάβαση ήταν πολύ δύσκολη. Σε ένα μέρος που ονομάζεται Σκίμερη, πέντε δρόμοι συγκλίνουν, περνώντας από τέσσερα περάσματα. Δεν υπάρχουν πρακτικά κυκλικοί κόμβοι, όλοι οι δρόμοι περνούν από αυτόν τον τόπο. Και το πιο σημαντικό, τα ερείπια σε μια αρκετά μεγάλη περιοχή (τουλάχιστον 1 εκτάριο) είναι σαφώς ορατά εδώ. Επομένως, νομίζω ότι αυτό είναι το ίδιο το μέρος - ο Σχιμάρης.

Όσο για το μνημείο που δείχνει ότι ο τάφος του Μεγάλου Μαξίμου ο Ομολογητής ήταν αρχαίο μοναστήρι κοντά στο φρούριο Μουρί, πηγαίνει πίσω στις πηγές του 9ου αιώνα, όπου λέγεται ότι ο μοναχός Μάξιμος ο Ομολογητής θάφτηκε στο μοναστήρι του Αγίου Αρσένιου, το όνομα του οποίου αργότερα άλλαξε και έγινε γνωστός ως μοναστήρι του Αγίου Μάξιμου του Ομολογητή.

Η εκκλησία, στην οποία, σύμφωνα με το μύθο, θάφτηκε ο Μοναχός Μέγιστος ο Ομολογητής, μοιάζει μάλλον αφύσικο, αφού η Μονή καταστράφηκε αρκετές φορές κατά τους τρεις προηγούμενους αιώνες. Μετά την τελευταία καταστροφή από τους ντόπιους το 1988, μόνο ένα μικρό εκκλησάκι αποκαταστάθηκε στο παλιό ίδρυμα, κάτω από το βωμό του οποίου, όπως έχει το θρύλο, τα λείψανα του αγίου καθίσματος. Ως εκ τούτου, αποφασίστηκε να ενημερωθεί το εσωτερικό αυτής της εκκλησίας και στη συνέχεια, με τη βοήθεια του Θεού, να χτιστεί ένας μεγάλος ναός πάνω σε αυτή την εκκλησία, ώστε να βρίσκεται στον κάτω όροφο, κάτω από τον βωμό ενός μεγάλου ναού.

Όταν ξεκινήσαμε να δουλέψουμε, αναδιατάξαμε το θρόνο, αφαιρέσαμε το τέμπλο, αφαιρούσαμε το τσιμεντένιο δάπεδο, κάτω από το σκυρόδεμα ήταν, έτσι να μιλάμε, το κακό του 20ού αιώνα: θραύσματα μπουκαλιών, κόκαλα τρώγονται "θυσίες" κλπ. Καταργήσαμε αυτό το επίπεδο. Στη συνέχεια, αποφάσισαν να τοποθετήσουν σταυροειδώς δύο χαρακώματα αναγνώρισης και στο τέλος ενός από τα χαρακώματα εμφανίστηκε ένα κρανίο.

Μετά από αυτό, με την ευλογία του πατριάρχη, ξεκίνησε μια αρχαιολογική μελέτη, η οποία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, αλλά έχουμε ήδη προκαταρκτικά αποτελέσματα. Αυτό είναι το ανθρωπολογικό συμπέρασμα του γεωργιανού ανθρωπολόγου Δρ Β. Ασλανισβίλι.

Λέει ότι τέσσερις ανθρώπινοι σκελετοί βρέθηκαν θάβονται το ένα πάνω στο άλλο. Από αυτά, τα τρία είναι ελλιπή, σαφώς μεταφερθούν από άλλο τόπο, και το χαμηλότερο, όπως μπορεί να φανεί, θάφτηκε αρχικά σε αυτό το μέρος. Οι τρεις μεταφερμένοι σκελετοί ανήκουν, όπως μπορεί να φανεί από τα φθαρμένα γόνατα - εξαιτίας του μεγάλου γονατισού - και άλλων σημείων, μοναχών. Η κατά προσέγγιση ηλικία καθορίστηκε από τη φθορά των δοντιών: μία - 80-84 χρόνια, η άλλη - 65-69 χρόνια και η τρίτη - 70-74 χρόνια. Υπάρχουν ίχνη βασανιστηρίων, χτυπήματα στο κεφάλι, κοψίματα στα χέρια και τα πόδια, τα χέρια απουσιάζουν σαφώς, είναι εμφανή ίχνη μόλυνσης στην στοματική κοιλότητα, πιθανώς λόγω της αποκοπής της γλώσσας. Σύμφωνα με προκαταρκτικές παραδοχές, αυτά πρέπει να είναι λείψανα: τα κατώτερα λείψανα του Αγίου Αρσένιου, στους οποίους αφιερώθηκε αρχικά το μοναστήρι και τα τρία ανώτερα κειμήλια, ο Μόνικ Μαξίμ (80-84) και οι δύο μαθητές του, τα λείψανα των οποίων μεταφέρθηκαν σε αυτό το μοναστήρι από τους τόπους αρχικής τους ταφής. Ο Αναστάσιος Μαξίμ - από τον Σχιμάρη και ο άγιος Αναστάσιος ο μοναχός και ο άγιος Αναστάσιος ο Αποκρισιανός - από τους τόπους της προηγούμενης ταφής τους, άγνωστοι σε μας. Προφανώς, οι μοναχοί του μοναστηριού του Αγίου Αρσένιου ήξεραν πού ήταν οι τάφοι τους και συγκέντρωσαν όλα τα λείψανα μαζί στο μοναστήρι του Αγίου Αρσένιου.

Τον Οκτώβριο του 2010, πραγματοποιήθηκε στη Γεωργία η Τρίτη Διεθνής Επιστημονική και Θεολογική Διάσκεψη αφιερωμένη στον Μοναχικό Μαξίμο τον Ομολογητή. Το θέμα των ευρημάτων συζητήθηκε σε όλες τις συνεδριάσεις αυτής της διάσκεψης. Οι διάσημοι μεγιστολόγοι, όπως ο Jean-Claude Larcher, ο επίσκοπος Αθανάσιος (Yevtich), ο Γκριγκόρι Μπενέβιτς, εκπρόσωποι του PSTU της Μόσχας, Γεωργιανοί επιστήμονες, συμπεριλαμβανομένου του αρχαιολόγου και ανθρωπολόγου που διεξήγαγαν άμεσα την έρευνα, επέστρεψαν ξανά και ξανά για να συζητήσουν αυτό το ζήτημα. Το τελικό έγγραφο της διάσκεψης εγκρίθηκε.

- Βλάντυ, υπάρχουν συζητήσεις με εκείνους που δεν πιστεύουν ότι ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής είναι θαμμένος σε εκείνο τον τόπο; Υπάρχει κάποιος άλλος τόπος, ο οποίος, από την άποψή σας, ονομάζεται αδικαιολόγητα;

Κατ 'αρχήν, δεν υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες. Ίσως κάποιος να μην συμφωνεί μαζί μας, αλλά δεν υπάρχουν επιστημονικά τεκμηριωμένα επιχειρήματα. Τουλάχιστον δεν με συναντήθηκαν. Είναι στην "Παθολογία" J.-P. Ο Μίνγια, στη δεύτερη σειρά του, αναφέρει ότι τα λείψανα του Αγίου Μάξιμου μεταφέρθηκαν στην Κωνσταντινούπολη, αλλά αυτή η γνώμη δεν έχει απολύτως καμία επιβεβαίωση. Αυτό είναι ακριβώς αυτό, δηλαδή, ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις γι 'αυτό, έγραψε ο A. Brilliantov στις αρχές του περασμένου αιώνα. Δεν υπάρχει άλλη χώρα στον κόσμο όπου βρίσκονται τα λείψανα του μοναχού Μαξίμου του Ομολογητή. Μόνο στο μοναστήρι του Αγίου Παύλου στο Άγιον Όρος υπάρχει ένα σωματίδιο των λειψάνων (του χεριού) του αγίου. Δοκίμασα πολύ σκληρά για να δώσω τουλάχιστον κάποια στοιχεία για την Κωνσταντινούπολη, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχω καταφέρει κανένα αποτέλεσμα.

Θα συναντήσετε μια διεθνή επιτροπή που θα αναγνωρίζει τα αποτελέσματα της έρευνας;

- Νομίζω ότι δεν είναι απαραίτητο να εκδώσουμε κάποια ειδική διεθνή ετυμηγορία. Η εργασία συνεχίζεται. που θέλει να εξερευνήσει αυτό το θέμα - είστε ευπρόσδεκτοι, μόνο υπόκεινται σε κατάλληλα προσόντα. Καλούμε επίσης όλους να συμμετάσχουν στη συζήτηση επί αμφιλεγόμενων ζητημάτων. Μια ετυμηγορία ... Νομίζω ότι δεν θα είναι εντελώς σωστή. Εάν υπάρχει κάποια γνώμη, θα το συζητήσουμε, σε καμία περίπτωση δεν θα το αγνοήσουμε. Μέχρι στιγμής, όλη μας η έρευνα διεξήχθη ανοιχτά και σε διάλογο. III Διεθνές Συνέδριο - επιβεβαίωση αυτού. Διεξήχθησαν συζητήσεις για όλα τα θέματα, όλες οι πτυχές που ήταν πιθανές θεωρήθηκαν: ανθρωπολογική, αρχαιολογική, τοπική ιστορία και ιστορική. Τα διεθνή συνέδρια αφιερωμένα στον μοναχό Μάξιμο του Ομολογητή έχουν ήδη γίνει τακτικά, έτσι ώστε όλα τα θέματα να μπορούν να προβληθούν για συζήτηση.

- Μπορούν οι πιστοί να προσκυνήσουν τώρα στα λείψανα του μοναχού Μάξιμου του Ομολογητή και να τους προσκυνήσουν;

- Οι ανασκαφές δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί. Τα λείψανα τοποθετούνται στην κιβωτό, αλλά δεν είναι όλα έτοιμα για να ανοίξουν ελεύθερη πρόσβαση σε αυτά. Ο Θεός πρόθυμος, μετά το Πάσχα θα είναι δυνατό.

- Vladyka, παρακαλώ πείτε μου αν υπάρχει μια τέτοια θέση στη Γεωργία που θέλετε να επισκεφθείτε; Και αν ναι, γιατί;

- Ειλικρινά, δεν ξεχωρίζω ιδιαίτερα κάποια θέση στη Γεωργία. Μου αρέσει να επισκέπτονται όλα τα ιερά μέρη της. Δυστυχώς, δεν υπάρχει αρκετός ελεύθερος χρόνος για συχνές επισκέψεις σε ιερούς τόπους, αλλά επισκέπτομαι τον τάφο του Αγίου Μαξιμού σχεδόν κάθε μέρα, όταν είμαι στη μητρόπολη μου.

Ο Shio Otarashvili, φοιτητής της SDS 3ης χρονιάς, μίλησε με τον Αρχιεπίσκοπο Τσάγκεσκι και τον Λεντέκσκι Στέφαν
29 Δεκεμβρίου 2010
http://hrammaxim.ru/index.php/maxim/346-2011-01-17-13-17-11

Рака с мощами прп. Максима Исповедника, г. Цагери (Грузия)
В 2010 г. в Грузии, в древнем монастыре во имя прп. Максима Исповедниика близ г. Цагери, были обретены мощи этого святого, а также мощи двух его учеников и св. Арсения. Это важное событие, имеющее мировое значение, произошло по инициативе и при личном участии митрополита Цагерского и Лентехского Стефана (Калаиджишвили).

Λάρνακα με τα λείψανα τού Αγ. Μάξιμου τού Ομολογητή, Τσαγκέρι (Γεωργία)
Το 2010, στη Γεωργία, σε αρχαίο μοναστήρι στο όνομα της Αγίας Ο Μαξίμος ο Ομολογητής κοντά στην πόλη Τσαγιέ, τα λείψανα αυτού του αγίου, καθώς και τα λείψανα των δύο μαθητών του και της Αγίας Arseny. Αυτό το σημαντικό γεγονός παγκόσμιας σημασίας έλαβε χώρα με πρωτοβουλία και με την προσωπική συμμετοχή του Μητροπολίτη Στεφάνου Τσάγκεσκι και Λεντέκσκι (Καλαϊντζίσιβιλι).

Часть мощей преподобного Максима Исповедника
Μέρος των λειψάνων του Αγίου Μάξιμου του Ομολογητή

Μελέτες επιβεβαίωσαν ότι έχουν βρεθεί τα λείψανα του Αγίου Μάξιμου του Ομολογητή

Раскоп с мощами преподобного Максима Исповедника, двух его учеников и святого Арсения
Ανασκαφή με τα λείψανα του μοναχού Μαξίμου του Ομολογητή, των δύο μαθητών του και του Αγίου Αρσένιου

Исследования подтвердили - в Грузии действительно найдены мощи преподобного Максима Исповедника

В Тбилиси по благословению Патриарха Илии прошла 5-я Международная богословская конференция. В этом году в конференции, посвященной жизни и деятельности преподобного Максима Исповедника, приняли участие ученые, исследователи и духовные лица из Сербии, Греции, России, Великобритании и Австралии.
На конференции было объявлено о результате исследований, которые длились несколько лет и были посвящены подлинности обретенных в 2010 году в Грузии мощей преподобного.
На встрече присутствовали архиепископ Цагерский и Лентехский Стефан, митрополит Манглисский и Тетри-Цкаройский Анания, а также гости - духовенство и ученые.

Был объявлен и зачитан результат исследований, показавших, что мощи, обретенные в 2010 году в Цагери, действительно принадлежат прп. Максиму Исповеднику и являются бесценным богатством и сокровищем Грузинской Церкви.

«В Грузии всегда было церковное предание, что мощи преподобного Максима находятся в монастыре преподобного Максима у крепости Мури, близ Цагери, под престолом ныне восстановленной маленькой церкви. - рассказывал об обретении святых мощей архиепископ Цагерский и Лентехский Стефан Когда я был еще школьником, то уже тогда знал, что где-то у Цагери есть место, где он похоронен. Со временем я стал ближе знакомиться с этим вопросом, с источниками, с богословскими исследованиями, с результатами археологических раскопок, проводившихся в 1914 году. Безусловно, я пользовался работами Корнелия Кекелидзе, Александра Бриллиантова и Сергея Епифановича и некоторыми другими. Экспедиция 1914 года проводила раскопки не внутри, а только вокруг церкви. Ее результаты подтвердили, что церковь на этом месте стояла и раньше, что там был монастырь, но ничего связанного напрямую с преподобным Максимом найти не смогли. Потом началась Первая мировая война, потом была революция, раскопки были свернуты», –рассказывал еще в 2012 году историю обретения мощей святого архиепископ Цагерский и Лентехский Стефан.

Именно он руководил работами, когда мощи были наконец обретены: «Приступая к раскопкам внутри церкви, мы сомневались в необходимости такого решения, тем более что окончательно его утвердить мог только Святейший Патриарх Илия. Однако в любом случае необходимо было провести реставрационные работы внутри самой церкви: поменять пол, поставить новый мраморный престол. Нынешняя церквушка была восстановлена без специального проекта местными жителями в 1988 году на месте разрушенной большевиками. Уверенность, что именно здесь покоятся мощи преподобного, у нас была, потому что из поколения в поколение передается предание об этом. В годы советской власти в народе почитали это место как могилу преподобного Максима».

«Мы знаем, что преподобный Максим Исповедник и его ученики за свою веру подверглись пыткам: для того чтобы лишить их возможности проповедовать, им отрезали язык и пальцы рук. У обнаруженных останков как раз отсечены пальцы на руках, а также в ротовой полости сохранились следы инфекции, которая могла развиться только на открытых ранах при жизни человека. Всего были обнаружены мощи четырех человек. Один из них был захоронен уровнем ниже; и это, скорее всего, останки святого Арсения, именем которого был назван вначале этот монастырь. Трое похороненных вместе немного выше, по мнению антрополога, преподобный Максим и его ученики Анастасий Апокрисиарий и Анастасий Монах», - вскоре после обретения рассказывал владыка.
Теперь же исследования, к которым были привлечены ученые, археологи, антропологи и паталогоанатомы, доказали: обретенные мощи действительно принадлежат Максиму Исповеднику.
Источник: pravoslavie.ru

Το 5ο Διεθνές Θεολογικό Συνέδριο πραγματοποιήθηκε στην Τιφλίδα με την ευλογία του Πατριάρχη Ηλία. Φέτος, ένα συνέδριο αφιερωμένο στη ζωή και το έργο του μοναχού Μάξιμου του Ομολογητή παρακολούθησαν μελετητές, ερευνητές και κληρικοί από τη Σερβία, την Ελλάδα, τη Ρωσία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Αυστραλία.
Το συνέδριο ανακοίνωσε το αποτέλεσμα έρευνας που διήρκεσε αρκετά χρόνια και ήταν αφιερωμένη στην αυθεντικότητα των κειμηλίων του αιδεσιμότατου που αποκτήθηκε το 2010 στη Γεωργία.
Στη συνάντηση παρευρέθηκαν ο Αρχιεπίσκοπος Στέφαν του Τσάγκερ και Λεντέκ, ο Μητροπολίτης Ανανίας Μανγκλής και ο Τετρί-Τσκάρο, καθώς και φιλοξενούμενοι - κληρικοί και λόγιοι.

Το αποτέλεσμα των μελετών ανακοινώθηκε και διαβάστηκε, δείχνοντας ότι τα λείψανα που αποκτήθηκαν το 2010 στο Tsageri ανήκουν πραγματικά στο pr. Ο Μαξίμονας ο Ομολογητής και είναι ο ανεκτίμητος πλούτος και θησαυρός της Γεωργιανής Εκκλησίας.

"Στην Γεωργία υπήρξε πάντα μια εκκλησιαστική παράδοση ότι τα λείψανα του Αγίου Μαξίμ είναι στο μοναστήρι του Αγίου Μαξιμού στο φρούριο του Μουρί, κοντά στο Τσαγιέ, κάτω από τον θρόνο του ανακαινισμένου μικρού ναού. - ο αρχιεπίσκοπος Tsaresky και ο Lentekhsky Stefan μίλησαν για τα λείψανα των ιερών κειμηλίων. Όταν ήμουν ακόμα μαθητής, ήξερα ήδη ότι κάπου στο Τσαγιέ υπήρχε ένας τόπος όπου θάφτηκε. Με την πάροδο του χρόνου έγινα πιο εξοικειωμένος με αυτό το ζήτημα, με πηγές, με θεολογική έρευνα, με τα αποτελέσματα των αρχαιολογικών ανασκαφών που πραγματοποιήθηκαν το 1914. Φυσικά, χρησιμοποίησα τα έργα της Cornelia Kekelidze, του Alexander Brilliantov και του Sergey Epifanovich και κάποιων άλλων. Η εκστρατεία του 1914 δεν εκσκαφεί μέσα, αλλά μόνο γύρω από την εκκλησία. Τα αποτελέσματά του επιβεβαίωσαν ότι η εκκλησία είχε προηγουμένως βρεθεί σε αυτή την περιοχή, ότι υπήρχε ένα μοναστήρι, αλλά δεν μπορούσε να βρει τίποτα άμεσα συνδεδεμένο με τον Μονακό Μαξίμ. Τότε άρχισε ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος, τότε υπήρξε μια επανάσταση, οι ανασκαφές περιορίστηκαν ", δήλωσε ο Αρχιεπίσκοπος Τσάγκεσκι και Λεντέκσκι Στέφεν στην ιστορία των λειψάνων του αγίου το 2012.

Ήταν αυτός που σκηνοθέτησε το έργο όταν τελικά αποκτήθηκαν τα λείψανα: «Όταν ξεκινήσαμε να ανασκαφεί μέσα στην εκκλησία, αμφισβητήσαμε την ανάγκη για μια τέτοια λύση, ειδικά αφού μόνο ο Αγιώτατος Πατριάρχης Ηλία θα μπορούσε τελικά να την επιβεβαιώσει. Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση, ήταν απαραίτητο να πραγματοποιηθούν εργασίες αποκατάστασης στο εσωτερικό του ίδιου του ναού: να αλλάξει το πάτωμα, να βάλει ένα νέο μαρμάρινο θρόνο. Η σημερινή εκκλησία αποκαταστάθηκε χωρίς ιδιαίτερο έργο από κατοίκους του νησιού το 1988 σε χώρο που καταστράφηκε από τους Μπολσεβίκους. Είχαμε εμπιστοσύνη ότι ήταν εδώ ότι τα λείψανα του αιδεσιμότατου αναπαύονται, επειδή από γενιά σε γενιά το μύθο γι 'αυτό μεταβιβάστηκε. Κατά τη διάρκεια των ετών της σοβιετικής εξουσίας, ο λαός σεβάστηκε αυτό το μέρος ως τον τάφο του Αγίου Μάξιμου ».

«Γνωρίζουμε ότι ο μοναχός Μάξιμος ο εξομολόγος και οι μαθητές του βασανίστηκαν για την πίστη τους: για να τους αποτρέψουν από το κήρυγμα, έκοψαν τις γλώσσες και τα δάχτυλά τους. Τα ανακαλυμμένα απομεινάρια απλώντα δάχτυλα στα χέρια, καθώς και στην στοματική κοιλότητα, διατηρήθηκαν ίχνη λοίμωξης που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν μόνο σε ανοιχτές πληγές κατά τη διάρκεια της ανθρώπινης ζωής. Συνολικά ανακαλύφθηκαν τα λείψανα τεσσάρων ατόμων. Ένας από αυτούς ήταν θαμμένος κάτω από ένα επίπεδο. και αυτό είναι πιθανότατα τα ερείπια του Αγίου Αρσένιου, του οποίου το όνομα πήρε το όνομά του από το μοναστήρι αυτό. Τα τρία που θάφτηκαν μαζί είναι ελαφρώς υψηλότερα, σύμφωνα με τον ανθρωπολόγο, τον Μονακό Μαξίμ και τους μαθητές του Αναστάσιο Αποκρισιάριο και Αναστάσιο τον μοναχό », δήλωσε ο Βλάντκα λίγο μετά την απόκτηση του.
Τώρα, μελέτες με επιστήμονες, αρχαιολόγους, ανθρωπολόγους και παθολόγους έχουν αποδείξει: τα λείψανα που αποκτήθηκαν ανήκουν πραγματικά στον Μαξίμο τον Ομολογητή.
Πηγή: pravoslavie.ru

Прпп. Максим Исповедник и Иоанн Дамаскин
Надпись на грузинском: “Расписавшему сей [храм] Шоте Руставели да простит Бог [грехи], аминь. Руставели”
Монастырь Честного Креста в Иерусалиме.
Οι Όσιοι Μάξιμος ο Ομολογητής καί Ιωάννης ο Δαμασκηνός
Τοιχογραφία τού πρώτου μισού τού 13ου αιώνα μ.Χ.
από τόν Σότα Ρουσταβελί (Шота Руставели)
(ι Γεωργιανό πολιτικό και ποιητή τού 12ου αιώνα . Θεωρείται συγγραφέας του επικού ποίηματος του βιβλίου «Ο Ιππότης στο δέρμα των τίγρεων » (επιλογή μεταφράσεων - «Ο ιππότης στο δέρμα λεοπάρδαλης»).
Η επιγραφή στην Γεωργιανή: "Ο Θεός [αμαρτίες] συγχωρεί τον άνθρωπο που ζωγράφισε αυτόν τον ναό Σότα Ρουσταβελί (Шота Руставели). αμήν. Ρουσταβελί "
στήν Ιερά Μονή Τιμίου Σταυρου στήν Ιερουσαλήμ. Άγιοι Τόπο

Σημείωση: Η Ανακομιδή και μετάθεση του Λειψάνου του Οσίου Μάξιμου του Ομολογητή εορτάζεται στις 13 Αυγούστου,
Κινοῦσί σου Μάξιμε πιστοὶ τὴν κόνιν,
Δηλοῦντες, ὡς ζῇς, ἐξαμείβων καὶ τόπους.
Μαξίμου ἀμφὶ τρίτην νεκρὸν δεκάτην μεταθῆκαν.
ενώ η μνήμη του επαναλαμβάνεται στις 20 Σεπτεμβρίου.
Πολλά θλιβέντες Mάξιμος και Mαρτίνος,
Πολλών επαίνων αξιούσθων οι δύω.

Ιερά Λείψανα

Η δεξιά του Αγίου βρίσκεται στη Μονή Αγ. Παύλου Αγίου Όρους.

Όπως είναι γνωστό από τον βίο του, ο Όσιος Μάξιμος ο Ομολογητής συνελήφθη και προσήχθη στην Κωνσταντινούπολη από τον μονοφυσίτη αυτοκράτορα Κώνστα Β΄ με τις κατηγορίες της απείθειας σε αυτοκρατορικό διάταγμα, αλλά και της αίρεσης. Θα δικαστεί και θα καταδικαστεί συνολικά τρεις φορές σε εξορία, αλλά την τρίτη φορά ο Όσιος (μαζί και οι συνοδοί μαθητές του) θα βασανιστεί, θα του κοπεί η γλώσσα από τον φάρυγγα και επιπλέον το δεξί χέρι, ούτως ώστε ούτε να μπορεί να ομιλεί, ούτε να γράφει. Μάλιστα, όπως περιγράφεται στον βίο του, τα αποκομμένα μέλη θα κρεμαστούν πάνω του και θα διαπομπευτεί στους δρόμους της Κωνσταντινούπολης, καθώς μεταφέρονταν στον τελευταίο τόπο της εξορίας του.
Όμως αυτό το ακρωτηριασμένο χέρι του Οσίου, ενάντια σε όλες τις περιστάσεις, θα διασωθεί και ταξιδεύοντας διαμέσου των αιώνων και των ιστορικών μεταβολών θα «αναπαυτεί» από τον 12ο αιώνα και μετά στην Ιερά Μονή Αγίου Παύλου Αγίου Όρους. Θεωρείται μάλιστα και το μόνο γνωστό λείψανο του Οσίου Μαξίμου του Ομολογητού.

Святые мощи Преподобного Максима Исповедника доступны для поклонения в Храме пророка Божьего Илии в Обыденском переулке в пределе апостолов Петра и Павла, г.Москва
Τα ιερά λείψανα του Αγίου Μάξιμου του Ομολογητή είναι διαθέσιμα για λατρεία στην Εκκλησία του Προφήτη του Θεού Ηλία στην οβίδα Ομπένδενσκι στα όρια των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου στη Μόσχα

Ἀπολυτίκιον
Ήχος γ'. Θείας πίστεως.
Θείου Πνεύματος, τη επομβρία, ρείθρα έβλυσας, τη Εκκλησία, υπερκοσμίων δογμάτων πανεύφημε, θεολόγων δε του Λόγου την κένωσιν, ομολογίας αγώσι διέλαμψας. Πάτερ Μάξιμε, Χριστόν τον Θεόν ικέτευε, δωρήσασθσι ημίν το μέγα έλεος.

Ἕτερον Ἀπολυτίκιον
Ἦχος πλ. δ’.
Ὀρθοδοξίας ὁδηγέ, εὐσεβείας Διδάσκαλε καί σεμνότητος, τῆς Οἰκουμένης ὁ φωστήρ, τῶν Μοναζόντων θεόπνευστον ἐγκαλλώπισμα, Μάξιμε σοφέ, ταῖς διδαχαῖς σου πάντας ἐφώτισας, λύρα τοῦ Πνεύματος. Πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, σωθῆναι τάς ψυχάς ἡμῶν.

Минея - Январь (фрагмент). Икона. Русский Север. 1-я половина XVI в. 55.9 х 40.2. Из коллекции Н.И.Репникова. В 1964 из собрания Ф.А. Калинина поступила в ГРМ. Санкт-Петербург.
Μηναίο - Ιανουάριος (τεμάχιο). Εικονίδιο Ρωσικό τού 1ου εξάμηνου τού 16ου αιώνα μ.Χ. Από τη συλλογή Repnikov, Nikolai Ivanovich. Το 1964 στην συλλογή Fyodor Antonovich Καλίνιν - συλλέκτη. Αγία Πετρούπολη.

Минея - Январь (фрагмент). Икона. Русь. Начало XVII в. Церковно-Археологический Кабинет Московской Духовной Академии
Μηναῖο - Ιανουάριος (τεμάχιο). Εἰκονίδιο στίς ἀρχές τοῦ 17ου αἰώνα μ.Χ. στήνἘκκλησία καί τό Αρχαιολογικό Μουσεῖο τῆς Θεολογικῆς Ἀκαδημίας τῆς Μόσχας .

Κάθισμα τοῦ Ὁμολογητοῦ
Ἦχος πλ. α'
Τὸν συνάναρχον Λόγον
Διωγμοὺς ὑπομείνας ὑπὲρ τῆς Πίστεως, ἀπεδίωξας Πάτερ ἅπασαν αἵρεσιν· ἐκτμηθεὶς δὲ σὺν χειρὶ τὴν γλῶτταν Μάξιμε, ὁμολογίας εὐπρεπῆ, ἐκ τῆς χειρὸς τοῦ Ποιητοῦ, ἐδέξω στέφανον μάκαρ, ὃν νῦν ἀπαύστως δυσώπει, ἐλεηθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.

Κοντάκιον
Ἦχος πλ. δ’. Τῇ ὑπερμάχῳ.
Τόν τῆς Τριάδος ἐραστήν καί Μέγαν Μάξιμον, τόν ἐκδιδάξαντα τρανῶς πίστιν τήν ἔνθεον, τοῦ δοξάζειν τόν Χριστόν, ἐν δύο φύσεσι, θελήσεσί τε καί ἐνεργείαις ὑπάρχοντα, ἐπαξίως ἐν ᾠδαῖς πιστοί τιμήσωμεν, ἀνακράζοντες· Χαῖρε κήρυξ τῆς Πίστεως.

Ὁ Οἶκος
Ἀνοιξόν μου τὰ χείλη, ὁ Θεὸς ὁ Σωτήρ μου, καὶ δὸς μοι θείαν χάριν ἑλκύσαι, τοῦ ἀξίως ὑμνῆσαι Χριστέ, τὸν κηρύξαντά σε ἐν δυσὶ φύσεσιν, ἐξόχως ὑπὲρ ἅπαντας· πρὸς ὃν καὶ ἐκφωνῶ τοιαῦτα,
Χαῖρε, φωστὴρ καταυγάζων κόσμον, χαῖρε, λιμὴν τῶν ἐν ζάλῃ βίου.
Χαῖρε, Μοναζόντων λαμπτὴρ διαυγέστατος, χαῖρε, τῶν Μαρτύρων τὸ κλέος καὶ στήριγμα.
Χαῖρε, ὄντως ἐγκαλλώπισμα Ἐκκλησίας καὶ στολή, χαῖρε, ἔρεισμα τῆς Πίστεως, καὶ ἀσάλευτος κρηπίς.
Χαῖρε, ὅτι καθεῖλες τῶν αἱρέσεων θράσος, χαῖρε, ὅτι προθύμως πρὸς Χριστὸν μέλη τέμνῃ.
Χαῖρε, χαρὰ τῶν πίστει τιμώντων σε, χαῖρε, χαρᾶς πληρῶν τοὺς ποθοῦντάς σε.
Χαῖρε, πολλοὺς τοῦ Βελίαρ λυτρώσας, χαῖρε, Πιστοὺς τῷ Θεῷ προσενέγκας.
Χαῖρε, Κήρυξ τῆς Πίστεως.

Ἐξαποστειλάριον τοῦ Ὁσίου
Ἦχος β'
Τοῖς Μαθηταῖς
Θεολογῶν ἐκήρυξας μίαν φύσιν Τριάδος, καὶ μίαν Πάτερ θέλησιν, καὶ ἐνέργειαν μίαν· Θεοῦ δὲ τοῦ σαρκωθέντος, δύω φύσεις θελήσεις, καὶ ἐνεργείας Μάξιμε, πάνσοφε θεοφάντορ, ὁμολογῶν, θεομάχον αἵρεσιν καταστρέφεις· ὑφ' ὧν τὴν χεῖρα γλῶσσάν τε, ἐκτμηθεὶς Μάρτυς ὤφθης

ΑΠΟ ΤΟ ΡΩΣΙΚΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ
(μετάφραση GOOGLE)

Άγιος Δημήτριος του Ροστόφ
Βίοι των Αγίων

Ο βίος του Οσίου Πατρός ημών Μαξίμου του Ομολογητού

Εορτάζεται στις 21 Ιανουαρίου
Σπουδαίος όχι μόνο στο όνομα (827 ) αλλά και στη ζωή, ο Άγιος Μάξιμος γεννήθηκε στη μεγάλη αυτοκρατορική πόλη της Κωνσταντινούπολης. Καταγόμενος από γονείς υψηλού επιπέδου και ευσεβείς, έλαβε αυστηρή ακαδημαϊκή μόρφωση. Σπούδασε σε βάθος φιλοσοφία και θεολογία, απέκτησε την υψηλότερη δόξα για τη σοφία του και ήταν σεβαστός ακόμη και στο βασιλικό παλάτι. Ο αυτοκράτορας Ηράκλειος (828) , βλέποντας την ευφυΐα και τη δίκαιη ζωή του, τον τίμησε, παρά τη θέλησή του, με τον τίτλο του πρώτου γραμματέα και τον συμπεριέλαβε μεταξύ των συμβούλων του. Ο Άγιος Μάξιμος απολάμβανε την αγάπη και τον σεβασμό των αυλικών και προσέφερε μεγάλη υπηρεσία σε ολόκληρη τη βασιλική πόλη.
Εκείνη την εποχή, εμφανίστηκε η αίρεση των Μονοθελητών, αναγνωρίζοντας στον Χριστό τον Κύριό μας μόνο ένα θέλημα και μία επιθυμία . Αυτή η αίρεση αναπτύχθηκε από την προηγούμενη αίρεση του Ευτυχίου, η οποία απερίσκεπτα αναγνώριζε στον Χριστό μόνο μία φύση, σε αντίθεση με την Ορθόδοξη ομολογία, η οποία απαιτεί την αναγνώριση στον Κύριό μας, τον ενσαρκωμένο Θεό, δύο φύσεων και δύο θελήσεων, δύο επιθυμιών και πράξεων, διακριτών για κάθε φύση, αλλά ενωμένων στο ένα Πρόσωπο του Χριστού. Διότι ο Χριστός είναι Θεός, όχι διηρημένος σε δύο πρόσωπα, αλλά αχώριστα γνωστός σε δύο φύσεις. Οι υπερασπιστές και οι διαδότες της αίρεσης των Μονοθελητών ήταν αρχικά: ο Κύρος, Πατριάρχης Αλεξανδρείας, ο Σέργιος Κωνσταντινουπόλεως, ακόμη και ο ίδιος ο αυτοκράτορας Ηράκλειος, ο οποίος παρασύρθηκε σε αυτήν την αίρεση από αυτούς. Αφού συγκάλεσαν τοπικές συνόδους, ο Κύρος στην Αλεξάνδρεια και ο Σέργιος στην Κωνσταντινούπολη, επιβεβαίωσαν αυτήν την αίρεση, διέδωσαν τα διατάγματά τους σε όλη την υφήλιο και διέφθειραν ολόκληρη την Ανατολή. Μόνο ο Άγιος Σωφρόνιος , Πατριάρχης Ιεροσολύμων, αντιστάθηκε στην αίρεση, αρνούμενος να δεχτεί τις ψευδείς διδασκαλίες της. Ο μακάριος Μάξιμος, βλέποντας ότι η αίρεση είχε διεισδύσει στο βασιλικό παλάτι και είχε διαφθείρει τον ίδιο τον αυτοκράτορα, άρχισε να φοβάται ότι κι αυτός θα μπορούσε να πέσει στην αίρεση, ακολουθώντας το παράδειγμα πολλών. Γι' αυτό, εγκατέλειψε την τάξη του και κάθε κοσμική δόξα και πήγε σε ένα μοναστήρι που βρισκόταν μακριά από την πόλη, που ονομαζόταν Χρυσόπολις , όπου έγινε μοναχός, προτιμώντας «να βρίσκεται στο κατώφλι του οίκου του Θεού παρά να κατοικεί στις σκηνές της ασέβειας» ( Ψαλμός 83:11 ). Εκεί, μετά από αρκετά χρόνια, εξελέγη ηγούμενος (αββάς) για την ενάρετη ζωή του.
Εν τω μεταξύ, ο Πατριάρχης Σέργιος έπεισε τον αυτοκράτορα Ηράκλειο να γράψει μια ομολογία της εσφαλμένης πίστης τους. Αυτή την τελευταία, γεμάτη με την αίρεση των Μονοθελητών, ο αυτοκράτορας ονόμασε «έκθεση», δηλαδή μια έκθεση , και διέταξε όλους στο βασίλειό του να πιστέψουν σε αυτήν. Κατά συνέπεια, η Εκκλησία του Χριστού διασπάστηκε από αναταραχή. Ο Αββάς Μάξιμος, βλέποντας την αναταραχή που υπέστησαν οι εκκλησίες στην Κωνσταντινούπολη και σε όλη την Ανατολή, και πώς οι αιρετικοί πολλαπλασιάστηκαν και ενισχύθηκαν, ενώ η Ορθοδοξία μειώθηκε και συγκλονίστηκε από την θύελλα των διωγμών, λυπήθηκε ψυχικά, αναστέναξε και έκλαψε πολύ. Αφού άκουσε ότι αυτή η αίρεση δεν είχε βρει οπαδούς στη Δύση και είχε απορριφθεί εντελώς, αφού ο Πάπας Σεβερίνος το 834 δεν είχε αποδεχτεί την βασιλική «έκθεση» και ο διάδοχός του στο ρωμαϊκό θρόνο, ο Πάπας Ιωάννης το 835 , είχε αναθεματίσει αυτήν την «έκθεση» σε μια σύνοδο, ο Όσιος Μάξιμος έφυγε από το μοναστήρι του και πήγε στις δυτικές χώρες. Ήθελε να βρει καταφύγιο στην Παλαιά Ρώμη, καθώς η ζωή στην Ιερουσαλήμ ήταν αδύνατη λόγω της επίθεσης των Σαρακηνών στην Παλαιστίνη 836. Πήγε στη Ρώμη, προτιμώντας να ζήσει με τους Ορθόδοξους, οι οποίοι διατήρησαν σταθερά την πίστη. Κατευθυνόμενος προς τα εκεί, επισκέφτηκε Αφρικανούς επισκόπους στις πόλεις κατά μήκος της διαδρομής του και, συνομιλώντας μαζί τους, τους επιβεβαίωσε στην πίστη, διδάσκοντάς τους πώς να αποφεύγουν την προδοσία των αντιπάλων τους και πώς να απελευθερώνονται από τα πονηρά τους δίχτυα 837. Σε μερικούς, ωστόσο, που ήταν μακριά, έστειλε επιστολές, διδάσκοντάς τους στην ορθόδοξη πίστη και προτρέποντάς τους να φυλάσσονται από την αίρεση με κάθε δυνατό τρόπο.
Εκείνη την εποχή, πέθανε ο Σέργιος, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, και τον διαδέχθηκε ο Πύρρος, οπαδός της ίδιας αίρεσης . 838 πέθανε επίσης ο Κύρος, Πατριάρχης Αλεξανδρείας, και στη συνέχεια ο ίδιος ο Αυτοκράτορας. Ωστόσο, πριν από το θάνατό του, βλέποντας ότι πολλοί μεγάλοι και άγιοι επίσκοποι και θεόσοφοι πατέρες όχι μόνο απέρριψαν την έκθεση της πίστης του, αλλά και την αναθεμάτισαν, ο Αυτοκράτορας ντράπηκε βαθιά και ανακοίνωσε δημόσια ότι αυτή δεν ήταν η ομολογία του, αλλά του πρώην Πατριάρχη Σεργίου, ο οποίος ο ίδιος είχε γράψει την «έκθεση» και απλώς έπεισε τον Αυτοκράτορα να την υπογράψει. Όταν πέθανε ο Αυτοκράτορας Ηράκλειος, τον διαδέχθηκε ο γιος του Κωνσταντίνος. 839 Αλλά και αυτός, αφού βασίλευσε μόνο τέσσερις μήνες, πέθανε, δηλητηριασμένος κρυφά από τη μητριά του Μαρτίνα, η οποία, με τη βοήθεια του Πατριάρχη, το 840 τοποθέτησε τον γιο της Ηράκλειο στο θρόνο. Αλλά έξι μήνες αργότερα, όλοι οι αξιωματούχοι επαναστάτησαν εναντίον του Ηρακλείου. Πιάνοντάς τον, έκοψαν τη μύτη του, καθώς και της μητέρας του, Μαρτίνας, και στη συνέχεια τους οδήγησαν σε άδοξη εξορία. Ανέβασαν στον θρόνο τον γιο του Κωνσταντίνου, εγγονό του Ηράκλειου, ονόματι Κώνστα, ο οποίος αργότερα απέκτησε τον Κωνσταντίνο, με το παρατσούκλι Πωγωνάτος . Με την άνοδο του Κώνστα, ο τότε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, Πύρρος, υποστηρικτής της Μαρτίνας και, σύμφωνα με τη δημοφιλή πεποίθηση, ο άνθρωπος που, μαζί με αυτήν, είχε δηλητηριάσει τον γιο του Ηρακλείου, Κωνσταντίνο, πατέρα του νεοεκλεγέντος αυτοκράτορα Κώνσταντα, ανησύχησε πολύ και, παραιτούμενος οικειοθελώς από το πατριαρχικό του αξίωμα, κατέφυγε στην εξορία στην Αφρική. Μετά από αυτόν, ο Παύλος, επίσης αιρετικός Μονοθελίτης, κατέλαβε τον πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης . Ο αυτοκράτορας ερωτεύτηκε επίσης την ίδια αίρεση και έγινε ο μεγάλος υποστηρικτής και διαδόχος της.
Ενώ ο μοναχός παρέμενε στην Αφρική, έφτασε εκεί ο Πύρρος, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Είχε εγκαταλείψει τον θρόνο του και, πηγαίνοντας από πόλη σε πόλη, παρέσυρε τους Ορθόδοξους στην αίρεση του. Θα είχε προκαλέσει μεγάλη ζημιά στην Εκκλησία του Χριστού εκεί, αν δεν είχε αντίπαλο στο πρόσωπο του Σεβάσμιου Μάξιμου , με τον οποίο θα περνούσε ώρες συζητώντας για την πίστη. Οι Αφρικανοί επίσκοποι αναγκάστηκαν να συγκεντρωθούν στην Καρχηδόνα για να ακούσουν τους δύο άνδρες να συζητούν για την πίστη, καθώς αυτή ήταν η επιθυμία του πατρικίου Γρηγορίου , του ηγεμόνα εκείνης της χώρας. Όταν συγκλήθηκε η σύνοδος και άρχισαν οι συζητήσεις, ο θεόσοφος Μάξιμος νίκησε τον Πύρρο, αντικρούοντας τα επιχειρήματά του βασιζόμενος σε θεία βιβλία και στα δόγματα των αγίων πατέρων . Απέδειξε ότι όπως ο Χριστός Θεός έχει δύο φύσεις, έτσι πρέπει να υπάρχουν σε Αυτόν δύο θελήσεις, δύο επιθυμίες και πράξεις - αχώριστες, ωστόσο, σε ένα πρόσωπο. Ηττημένος στη διαμάχη, ο Πύρρος προσχώρησε στους Ορθόδοξους και έγινε δεκτός από την Εκκλησία με αγάπη και τιμή, με τον τίτλο του πατριάρχη. Συνέταξε επίσης ένα βιβλίο της Ορθόδοξης ομολογίας. Στη συνέχεια πήγε στη Ρώμη για να δει τον Πάπα Θεόδωρο, διάδοχο του Ιωάννη. Ο πάπας τον υποδέχτηκε με τιμές ως Ορθόδοξο Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Όταν διαδόθηκαν φήμες στην Κωνσταντινούπολη ότι ο Πύρρος είχε ενταχθεί στους Ορθόδοξους, το πλήθος των αιρετικών σκοτείνιασε από φθόνο. Επινοώντας μια ψευδή αφήγηση, διέδωσαν τη φήμη στον λαό ότι οι Αφρικανοί επίσκοποι και ο πάπας είχαν αναγκάσει τον Πύρρο, παρά τη θέλησή του, να ενταχθεί στην ομόφωνη γνώμη τους. Αυτή η φήμη έφτασε στον ίδιο τον αυτοκράτορα. Ο αυτοκράτορας έστειλε αμέσως έναν από τους αξιωματούχους του, έναν αιρετικό ονόματι Ολυμπιάδα, στην Ιταλία για να προσηλυτίσει τον Πύρρο στην ομολογία του Μονοθελίτη. Ο Ολύμπιος, φτάνοντας στην Ιταλία, σταμάτησε στην πόλη της Ραβέννας το 845 και, καλώντας τον Πύρρο από τη Ρώμη, τον έπεισε να επιστρέψει στην προηγούμενη αίρεση του. Ο Πύρρος, σαν σκύλος που επιστρέφει στον εμετό του, έγινε άξιος αναθέματος, το οποίο αυτός και οι συναδέλφοι του αιρετικοί στη συνέχεια καταδίκασαν σε ανάθεμα.
Ταυτόχρονα, ο αυτοκράτορας Κώνστας, με την παρότρυνση του αιρετικού Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Παύλου, έγραψε, όπως ο παππούς του Ηράκλειος, ο οποίος είχε συντάξει μια «έκθεση», την ομολογία πίστης του, γεμάτη αίρεση, και, αποκαλώντας την τυπογραφικό λάθος (υπόδειγμα), την έστειλε παντού, διατάζοντας να γίνει πιστευτό . 846 Αυτό το υπόδειγμα πίστης έφτασε στη Ρώμη όταν ο Πάπας Θεόδωρος ήταν ήδη στην επιθανάτια κλίνη του. Μετά τον θάνατό του, ο Όσιος Μαρτίνος τον διαδέχθηκε . Ο αυτοκράτορας επιθύμησε να αποδεχτεί και ο νεοδιορισμένος πάπας τα τυπογραφικά λάθη πίστης που είχε γράψει, αλλά ο πάπας το απέρριψε, λέγοντας:
«Ακόμα κι αν όλος ο κόσμος ήθελε να δεχτεί αυτή τη νέα διδασκαλία, αντίθετη προς την Ορθοδοξία, εγώ δεν θα την δεχτώ και δεν θα παρεκκλίνω από την Ευαγγελική και την Αποστολική διδασκαλία, καθώς και από τις παραδόσεις των Αγίων Πατέρων, ακόμα κι αν έπρεπε να υποστώ θάνατο».
Ο Άγιος Μάξιμος, αββάς της Μονής Χρυσοπόλεως, βρισκόταν στη Ρώμη εκείνη την εποχή, το 847. Συμβούλεψε τον μακάριο Πάπα Μαρτίνο να συγκαλέσει Τοπική Σύνοδο και να καταδικάσει την αυτοκρατορική ομολογία, γνωστή ως «τυπογραφικά λάθη», ως αιρετική και αντίθετη προς τις διδασκαλίες της Εκκλησίας του Χριστού. Αυτό έγινε το 848. Ο Πάπας, αφού κάλεσε τους εκατόν πέντε επισκόπους του, μεταξύ των οποίων και ο αββάς Μάξιμος, υπέβαλε προς συζήτηση τα λάθη του Κύρου, του Σεργίου, του Πύρρου και του Παύλου, καθώς και την αυτοκρατορική αιρετική ομολογία. Αναθεμάτισε αυτές τις ψευδείς διδασκαλίες και έγραψε σε όλους τους πιστούς παντού, επιβεβαιώνοντάς τες στην Ορθοδοξία, διευκρινίζοντας τα αιρετικά λάθη και προειδοποιώντας τους να φυλάσσονται από αυτά με κάθε δυνατό τρόπο. Ο αυτοκράτορας, ακούγοντας αυτό, γέμισε με θυμό και εξαιρετική οργή και έστειλε τον αντικαταστάτη του, Θεόδωρο Καλλιόπη, στην Ιταλία, δίνοντάς του εντολή να συλλάβει τον Πάπα Μαρτίνο, αφού τον κατηγόρησε ότι συνήψε συμφωνία με τους Σαρακηνούς, δίνοντάς τους εντολή να εισβάλουν στο ελληνορωμαϊκό βασίλειο και να πολεμήσουν εναντίον του αυτοκράτορα, και ότι τηρούσε άδικα την πίστη που παρέδωσαν οι άγιοι πατέρες, καθώς και ότι βλασφημούσε την Υπεραγία Θεοτόκο. Φτάνοντας στη Ρώμη, ο αντικαταστάτης του αυτοκράτορα απήγγειλε δημόσια αυτές τις κατηγορίες εναντίον του πάπα. Ο ευλογημένος Μαρτίνος, αθώος για καμία από τις κατηγορίες, υπερασπίστηκε τον εαυτό του ενάντια στην κακόβουλη συκοφαντία.
«Ποτέ δεν έχω συνάψει καμία συμφωνία με τους Σαρακηνούς», είπε, «αλλά μόνο έχω στείλει ελεημοσύνη στους Ορθόδοξους αδελφούς που ζουν ανάμεσα στους Σαρακηνούς σε ακραία φτώχεια και αθλιότητα. Όποιος δεν τιμά την Υπεραγία Μητέρα του Θεού, δεν την ομολογεί και δεν την προσκυνά, ας είναι καταραμένος σε τούτον τον αιώνα και στον μέλλοντα αιώνα. Δεν είμαστε εμείς, αλλά όσοι νομίζουν διαφορετικά, που διαφυλάσσουν λανθασμένα την αγία πίστη, που μας την παρέδωσαν οι άγιοι απόστολοι και οι άγιοι πατέρες».
Ο αντιβασιλέας του Τσάρου, αγνοώντας τις υπερασπίσεις του Πάπα, τον έκρινε ένοχο για όλα, προσθέτοντας ότι είχε ανέβει στο θρόνο παράνομα. Στη συνέχεια, συνέλαβε κρυφά τον Πάπα τη νύχτα, χρησιμοποιώντας στρατιωτική βία, και τον έστειλε στον Τσάρο. Ο Πάπας φυλακίστηκε στη Χερσόνησο, όπου και πέθανε το 849 .
Λίγες μέρες πριν από τη σύλληψη του πάπα, ο Άγιος Μάξιμος συνελήφθη στη Ρώμη μαζί με τον μαθητή του Αναστάσιο και στάλθηκε αλυσοδεμένος στην Κωνσταντινούπολη. Αυτό έγινε με αυτοκρατορική εντολή, διότι ο αυτοκράτορας γνώριζε με ποιανού τη συμβουλή και έμπνευση είχε συγκληθεί η σύνοδος για να καταδικάσει τους Μονοθελίτες και το μήνυμά του. Όταν ο άγιος έφτασε μέσω θαλάσσης στο Βυζάντιο, άνδρες που στάλθηκαν από τον αυτοκράτορα εμφανίστηκαν μπροστά του, η ίδια η εμφάνισή τους πρόδιδε έντονη εχθρότητα. Άρπαξαν χωρίς ντροπή τον άγιο, ξυπόλυτο και γυμνό, δεμένο με αλυσίδες, και τον έσυραν στους δρόμους, συνοδευόμενο από τον ταλαιπωρημένο μαθητή του. Αφού τον έφεραν σε ένα σκοτεινό δωμάτιο, τον κλείδωσαν μόνο του, μη επιτρέποντας στον μαθητή του να τον συνοδεύσει, τον οποίο έκλεισαν χωριστά σε ένα μπουντρούμι. Λίγες μέρες αργότερα, ο άγιος οδηγήθηκε για ανάκριση στο βασιλικό παλάτι, ενώπιον της πλήρους συνέλευσης της Γερουσίας, αλλά χωρίς τον αυτοκράτορα επικεφαλής. Όταν μπήκε, τα βλέμματα όλων, γεμάτα κακία και εχθρότητα, στράφηκαν πάνω του. Ένας από τους αξιωματούχους, ο ταμίας, είχε αναλάβει τη διεξαγωγή της ανάκρισης . Ήταν άνθρωπος ικανός για γόνιμη συζήτηση, εύγλωττος, επιδέξιος στο να παρουσιάζει ψευδείς κατηγορίες και να διαστρεβλώνει την αλήθεια σε αναλήθεια. και στην παραμόρφωση της αλήθειας, ήταν πιο επιδέξιος από οποιονδήποτε άλλον. Τι κακία και αναίδεια επέδειξε, τι μομφές και προσβολές επέβαλλε! Δεν ντρεπόταν για την αξιοσέβαστη ηλικία του αγίου, ο οποίος τότε ήταν πάνω από εβδομήντα ετών· δεν ντρεπόταν για τη χάρη που έλαμπε στα μάτια του· δεν λυπήθηκε τον πράο και ήρεμο, ανοιχτό και στοργικό χαρακτήρα του, ούτε την ιεραρχία του ως αγίου. Ενώ ο άδικος κατήγορος έλεγε πολλά πράγματα εναντίον του αθώου ανθρώπου που δεν ήταν καθόλου σύμφωνα ούτε με την αλήθεια ούτε με την κοινή λογική, και στη φλυαρία του αποκάλυπτε κακόβουλη πονηριά, αυθάδεια και δόλο, έτσι επέδειξε τη μεγαλύτερη αναίδεια και αφροσύνη σε όλους τους λόγους του. Φυσικά, δεν μπορούσε να απαντήσει πειστικά στις πειστικές, πράες και συνετές αντιρρήσεις του αγίου, αλλά αντίθετα επέδειξε απερισκεψία και ασυνέπεια στους λόγους του, και γι' αυτό ηττήθηκε. Συγκεκριμένα, τι ειπώθηκε και τι έγινε τότε, ποιες κατηγορίες απαγγέλθηκαν εναντίον του αθώου άνδρα, πώς οι δόλιοι άνδρες προσπάθησαν να παρουσιάσουν το ψεύδος τους ως αλήθεια - όλα αυτά περιγράφηκαν λεπτομερώς από έναν μαθητή του Σεβάσμιου Μαξίμου , έναν άλλο Αναστάσιο, ο οποίος ήταν αποκρισιάριος της Ρωμαϊκής Εκκλησίας το 851. Θα παραθέσουμε εδώ, από μνήμης, ένα μικρό μέρος της εκτενούς αφήγησής του.
Μόλις ο άνομος κατήγορος, ταμίας στο βαθμό, στάθηκε ενώπιον του αγίου, άρχισε αμέσως να τον υβρίζει, τον κύριο, με υβριστική γλώσσα και απειλητικές απειλές, αποκαλώντας τον αναίσχυντο, προδότη της πατρίδας του, εχθρό του βασιλιά, και αποδίδοντάς του κάθε επαίσχυντο και εγκληματικό αδίκημα. Όταν ο άγιος ρώτησε τον κατήγορο γιατί έκανε τέτοιες κατηγορίες και για ποια προδοσία τον κατηγορούσε, ο αξιωματούχος εξαπέλυσε εξωφρενικές συκοφαντίες εναντίον του και παρουσίασε εν γνώσει του ψευδομάρτυρες. Κατηγόρησε τον άγιο ότι είχε προδώσει πολλές μεγάλες πόλεις στους βαρβάρους: έτσι, αφού αποσπάσε την Αλεξάνδρεια, όλη την Αίγυπτο και την Πεντάπολη από τις πατρίδες του , τις προσάρτησε στους Σαρακηνούς, προς τους οποίους ήταν φιλικός και καλοπροαίρετος. Ο άγιος εξήγησε ότι η κατηγορία εναντίον του ήταν ψευδής και άξια χλευασμού.
«Τι δουλειά έχω εγώ, ως μοναχός», είπε, «να κατακτώ πόλεις; Και θα μπορούσα, ως Χριστιανός, να έχω καμία σχέση με τους Σαρακηνούς; Αντίθετα, πάντα επιθυμούσα μόνο ό,τι ήταν ωφέλιμο για τις χριστιανικές πόλεις».
Αλλά ο αναίσχυντος συκοφάντης στράφηκε σε άλλου είδους ψέματα, υφαίνοντας τα σαν όνειρα, και, υψώνοντας τη φωνή του σε άσεμνο επίπεδο, φώναξε ότι ο Όσιος Μάξιμος βλασφημούσε τον Ανατολικό Αυτοκράτορα, αποκαλώντας τους Δυτικούς Αυτοκράτορες πιο άξιους τιμής. Επικαλέστηκε επίσης ψευδομάρτυρες. Ο άγιος, αναστενάζοντας βαριά, είπε σε αυτό:
«Ευχαριστώ τον Θεό μου που παραδόθηκα στα χέρια σας και υποφέρω βασανιστήρια για τις άδικες αμαρτίες μου, ώστε να καθαρθώ από τις εκούσιες αμαρτίες και τα ελαττώματα της ζωής μου. Αλλά για να απαντήσω σύντομα στις ψευδείς κατηγορίες σας, θα σας ρωτήσω πρώτα: ακούσατε από εμένα τη βλασφημία κατά του Τσάρου για την οποία μιλάτε ή σας την είπε κάποιος άλλος;»
Απάντησαν:
- Το ακούσαμε από άλλους που το άκουσαν από τα χείλη σου.
Όταν ο άγιος ζήτησε να τους καλέσει για να καταθέσουν αυτοπροσώπως, οι κατήγοροι είπαν ότι δεν ήταν πλέον ζωντανοί.
Ο άγιος είπε σε αυτό:
«Αν λέτε ότι όσοι άκουσαν βλασφημία από τα χείλη μου είναι ήδη νεκροί, τότε γιατί δεν με φέρατε σε δίκη νωρίτερα, όσο ήταν ακόμα ζωντανοί; Τότε θα γλιτώνατε από περιττή εργασία και εγώ θα είχα υποστεί τιμωρία για την προφανή ενοχή μου. Αλλά ένα πράγμα είναι σίγουρο: όπως ακριβώς οι συκοφαντίες που εξαπολύσατε εναντίον μου είναι ψευδείς, έτσι και εκείνοι που με έφεραν σε δίκη δεν είχαν μπροστά στα μάτια τους τον Θεό, που ερευνά τις καρδιές των ανθρώπων. Είθε να μην είμαι άξιος να δω την έλευση του Κυρίου και να πάψω να αποκαλούμαι Χριστιανός αν ποτέ συλλάβω εκείνο το ψεύτικο όνειρο που επινοήσατε ή το είπατε σε κανέναν ή το άκουσα από κανέναν!»
Στη συνέχεια κάλεσαν έναν ψευδομάρτυρα ονόματι Γρηγόριο, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι άκουσε τον μαθητή του Μαξίμου, Αναστάσιο, να αποκαλεί τον Τσάρο «ιερέα» στη Ρώμη, έναν ισχυρισμό που είχε μάθει από τον δάσκαλό του, τον Μάξιμο. Ο Άγιος Μάξιμος, αντιμετωπίζοντας τον Γρηγόριο, αντέκρουσε με θάρρος την ψευδή συκοφαντία του. Είπε:
«Όταν ο Γρηγόριος ήταν στη Ρώμη, μας μίλησε αποκλειστικά για ομοφωνία, προτείνοντας να δεχτούμε μια δογματική πραγματεία που ονομαζόταν «τυπογραφικά λάθη». Αλλά εμείς αρνηθήκαμε, προτιμώντας ό,τι ήταν ωφέλιμο για τις ψυχές μας. Αυτό που λέτε τώρα, ούτε εγώ το γνωρίζω, ούτε ο μαθητής μου είπε ποτέ — ο Θεός είναι μάρτυράς μου! Ωστόσο, θυμάμαι τι είπα τότε, όχι στον μαθητή μου, αλλά στον ίδιο τον Γρηγόριο: η διερεύνηση και ο ορισμός των δογμάτων της πίστης είναι έργο του κλήρου, όχι των αυτοκρατόρων, γιατί είναι δικό τους να χρίσουν τον αυτοκράτορα, να επιθέσουν τα χέρια του, να τελέσουν το μυστήριο της Ευχαριστίας, να σταθούν ενώπιον του βωμού και να τελέσουν όλα τα άλλα θεία και μεγαλύτερα μυστήρια. Αυτό είπα τότε και αυτό λέω τώρα. Ο ίδιος ο Γρηγόριος δεν θα αρνηθεί να θυμηθεί αυτά τα λόγια μου, και αν αρνηθεί, θα αρνηθεί τον εαυτό του». Για όλα αυτά, ας με κατηγορήσουν όλοι ή ας με αθωώσουν ενώπιον του δικαστηρίου.
Μη σίγουρες για το τι να κάνουν, οι κατήγοροι, βασιζόμενοι στη δύναμη της ψευδομαρτυρίας, οδήγησαν τον άγιο έξω από τη συνάθροιση. Στη συνέχεια, έφεραν τον μαθητή του, τον Αναστάσιο. Προσπάθησαν να τον ταράξουν με αυστηρούς λόγους και σκληρές απειλές, παροτρύνοντας τον να επιβεβαιώσει τη συκοφαντία εναντίον του δασκάλου του. Τον ανάγκασαν να καταθέσει ότι ο δάσκαλός του είχε φερθεί σκληρά στον Πύρρο στη Ρώμη, όταν συζήτησε μαζί του για την πίστη. Ο Αναστάσιος υποστήριξε με θάρρος ότι ο δάσκαλός του όχι μόνο δεν είχε βλάψει τον Πύρρο, αλλά τον είχε μάλιστα φερθεί με ιδιαίτερο σεβασμό. Για τέτοια ειλικρίνεια, άρχισαν να χτυπούν τον Αναστάσιο στο λαιμό, το πρόσωπο και το κεφάλι, θέλοντας έτσι να νικήσουν την αλήθεια με βία, και στη συνέχεια τον έστειλαν πίσω στην πρώην φυλακή του. Μετά από αυτό, μη ικανοποιημένοι με την προηγούμενη ψευδή κατηγορία και την προκατειλημμένη ανάκριση, κάλεσαν ξανά τον Άγιο Μάξιμο και προσπάθησαν να υπερνικήσουν την σταθερότητά του με νέες συκοφαντίες. Η συκοφαντία ισχυριζόταν ότι ο Άγιος Μάξιμος ήταν οπαδός των διδασκαλιών του Ωριγένη και συμφωνούσε μαζί του σε όλα. Ο άγιος αντέκρουσε εύκολα και ελεύθερα τις ψευδείς κατηγορίες τους ως εντελώς αβάσιμες. Περιέγραψε τον Ωριγένη ως αφορισμένο από την κοινωνία με τον Χριστό και τους Χριστιανούς και ανακήρυξε τους οπαδούς της διδασκαλίας του άξιους της κρίσης του Θεού. Στη συνέχεια άρχισαν να ανακρίνουν ξανά τον Άγιο Μάξιμο για τον Πύρρο και τους λόγους για τους οποίους είχε χωριστεί από τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως και δεν ήθελε να κοινωνήσει μαζί του. Δοκίμασαν τον άγιο με άλλες ερωτήσεις, προτρέποντάς τον να δεχτεί τα αυτοκρατορικά «τυπογραφικά λάθη» και να τα αντιμετωπίσει με ιδιαίτερη ευλάβεια, ως την πιο τέλεια και δεσμευτική δογματική έκθεση της πίστης. Ο άγιος έφερε αντίρρηση και τον παρενόχλησαν με πολλές σκληρές επιπλήξεις. Ωστόσο, βλέποντας τους εαυτούς τους ηττημένους από τον Μοναχό Μάξιμο σε όλες τις διαμάχες τους και μπλεγμένους στα δικά τους δίχτυα, διέλυσαν τη συνέλευση και πήγαν βιαστικά στον βασιλιά για να μαρτυρήσουν για το αήττητο θάρρος του Αββά της Χρυσουπόλεως.
«Ο Μάξιμ», έλεγαν, «είναι ανίκητος στην ομιλία και κανείς δεν μπορεί να τον πείσει να γίνει ομοϊδεάτης μας, ακόμα κι αν κάποιος τον βασανίσει!»
Μετά από αυτό, ο άγιος φυλακίστηκε ξανά. Λίγο αργότερα, άλλοι συνομιλητές ήρθαν σε αυτόν, πιστεύοντας ότι αμφισβητώντας τον συχνά και απειλώντας τον με απειλητικά λόγια, θα τον κέρδιζαν πιο γρήγορα στην πίστη τους. Οι νεοφερμένοι ισχυρίστηκαν ότι είχαν σταλεί από τον πατριάρχη και στη συνέχεια άρχισαν να αμφισβητούν τον άγιο:
«Ποια Εκκλησία είστε; Βυζαντινή ή Ρωμαϊκή, Αντιοχειανή, Αλεξανδρινή ή Ιεροσολύμων; Διότι όλες αυτές οι εκκλησίες και οι υποδεέστερες περιοχές τους βρίσκονται σε κοινωνία. Επομένως, αν ανήκετε στην Καθολική Εκκλησία, ελάτε σε κοινωνία μαζί μας αμέσως — εκτός αν επιθυμείτε να υποστείτε μια σκληρή εξορία και να βιώσετε κάτι που δεν περιμένετε.»
Σε αυτό ο δίκαιος άνθρωπος τους απάντησε πολύ σοφά:
«Ο Κύριος Χριστός ονόμασε Καθολική Εκκλησία εκείνη που κατέχει την αληθινή και σωτήρια ομολογία της πίστης. Για αυτήν την ομολογία, ονόμασε επίσης τον Πέτρο μακαρίτη και με αυτήν υποσχέθηκε να ιδρύσει την Παγκόσμια Εκκλησία . Ωστόσο, επιθυμώ να μάθω το περιεχόμενο της ομολογίας σας, βάσει της οποίας όλες οι εκκλησίες, όπως λέτε, εισήλθαν σε κοινωνία. Αν δεν είναι αντίθετη με την αλήθεια, τότε δεν θα παρεκκλίνω από αυτήν.»
Οι πρέσβεις του απάντησαν:
«Αν και δεν είμαστε εξουσιοδοτημένοι να μιλήσουμε μαζί σας γι' αυτό, παρ' όλα αυτά θα το πούμε. Ομολογούμε εν Χριστώ δύο πράξεις λόγω της διαφοράς των φύσεων και μία πράξη λόγω της ένωσης και των δύο φύσεων σε ένα Πρόσωπο».
Ο άγιος είπε σε αυτό:
– Αν μιλάτε για δύο πράξεις, ότι έγιναν μία πράξη ως αποτέλεσμα της ένωσης των φύσεων σε ένα Πρόσωπο, τότε αυτό σημαίνει ότι, εκτός από αυτές τις δύο πράξεις, αναγνωρίζετε και μια νέα, τρίτη πράξη, τη συγχωνευμένη ή Θεάνθρωπο.
«Όχι», απάντησαν οι πρέσβεις, «αναγνωρίζουμε δύο πράξεις, αλλά μιλάμε για μία λόγω του συνδυασμού τους».
Ο άγιος διαμαρτυρήθηκε σε αυτό:
«Εσείς οι ίδιοι δημιουργείτε μια ασταθή πίστη και ομολογείτε ότι ο Θεός μπορεί να υπάρχει χωρίς να έχει ύπαρξη. Διότι αν συγχωνεύσετε δύο πράξεις σε μία, λόγω της ένωσης των φύσεων σε ένα Πρόσωπο, και στη συνέχεια διαιρέσετε τη μοναδική πράξη σε δύο, λόγω της διαφοράς των φύσεων, τότε δεν θα υπάρχει ούτε ενότητα ούτε δυαδικότητα των πράξεων, αφού η δυαδικότητα μέσω της ένωσης και η ενότητα μέσω της διαίρεσης αλληλοαποκλείονται. Επιπλέον, αυτές οι επινοήσεις ακυρώνουν εντελώς αυτό στο οποίο κατοικούν οι πράξεις (δηλαδή, τη Θεανθρωπότητα) - ακόμη και την εξαλείφουν εντελώς, ως στερούμενη μιας τέτοιας εκδήλωσης που της ανήκει από τη φύση, η οποία δεν θα μπορούσε ούτε να αφαιρεθεί από τη φύση ούτε να αλλάξει. Διαφορετικά, η φύση, μη αποκαλύπτοντας τον εαυτό της σε πράξεις παρόμοιες με αυτήν, θα στερούνταν, σύμφωνα με την κατανόηση των αγίων πατέρων, κάθε ύπαρξης . 856 Αλλά δεν μπορώ να το παραδεχτώ αυτό, και δεν έχω μάθει να το πιστεύω από τους αγίους πατέρες. Αλλά εσείς, ως αυτοί που έχουν εξουσία, κάντε μαζί μου ό,τι θεωρείτε σωστό.»
Αυτοί, μη ξέροντας τι να πουν σε αυτό, είπαν ότι όποιος δεν τους υπάκουε θα έπρεπε να υποστεί ανάθεμα και να δεχτεί τον θάνατο που του είχε οριστεί. Ο άγιος απάντησε πράα και ταπεινά:
– Ας γίνει το θέλημα του Θεού σε μένα για τη δόξα του αγίου ονόματός Του.
Τότε οι πρέσβεις πήγαν στον πατριάρχη και ανέφεραν όλα όσα είχε πει ο άγιος. Ο αυτοκράτορας, αφού συμβουλεύτηκε τον πατριάρχη, όπως είχε κάνει κάποτε ο Πιλάτος με τους Εβραίους, καταδίκασε τον άγιο σε εξορία σε μια μικρή πόλη της Θράκης που ονομαζόταν Βίσιο . Ομοίως, έστειλαν τον μαθητή του Αναστάσιο εξόριστο στα μακρινά περίχωρα του ελληνικού βασιλείου, σε ένα πολύ σκληρό μέρος που ονομαζόταν Περβέρεια στη βαρβαρική γλώσσα . Το ίδιο έγινε και με έναν άλλο μαθητή του αγίου, τον Αναστάσιο, ο οποίος κάποτε ήταν αποκρισιάριος στη Ρώμη και ο οποίος αργότερα έγραψε τον βίο του Αγίου Μάξιμου. Εξορίστηκε στη Μεσημβρία , μια πόλη της Θράκης.
Ταυτόχρονα, ο όσιος Μαρτίνος, Πάπας Ρώμης, μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη και, μετά από πολλά βάσανα, εξορίστηκε στη Χερσόνησο το 860. Ακόμα και πριν από την εξορία του, ενώ βρισκόταν στην Κωνσταντινούπολη, πέθανε ο Παύλος, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Τον διαδέχθηκε ο προαναφερθείς Πύρρος το 861 , αλλά και αυτός πέθανε τέσσερις μήνες αργότερα. Στη συνέχεια, ο Πέτρος , ένας πεισματάρης οπαδός της ίδιας αίρεσης του Μονοθελίτη, ανέβηκε στον πατριαρχικό θρόνο το 862 .
Πέρασε πολύς καιρός και πάλι, στο όνομα του Αυτοκράτορα και Πατριάρχη Πέτρου, στάλθηκαν στον Άγιο Μάξιμο σεβάσμιοι άνδρες: ο Θεοδόσιος, Επίσκοπος Καισαρείας της Βιθυνίας το 863 , και δύο πρόξενοι, ο Παύλος και ο Θεοδόσιος, για να τον πείσουν να πιστέψει. Χρησιμοποίησαν πολλές και ποικίλες μεθόδους για να πείσουν τον άγιο, άλλοτε κολακεύοντας τον άγιο, άλλοτε απειλώντας, άλλοτε δοκιμάζοντας την πίστη του, άλλοτε αμφισβητώντας τον. Όταν έφτασαν με τον Επίσκοπο Βισίου και διέταξαν τον άγιο να καθίσει, ο Επίσκοπος Θεοδόσιος του απηύθυνε τα εξής λόγια:
- Πώς είστε, κύριε, αββά Μάξιμε;
Απάντησε:
– Όπως ο Κύριος εξαρχής προείδε και προκαθόρισε τις συνθήκες της ζωής μου, διαφυλαγμένες από την πρόνοιά Του.
Ο Θεοδόσιος έφερε αντίρρηση σε αυτό:
– Πώς κι έτσι; Προέβλεψε και προκαθόρισε ο Θεός τις πράξεις του καθενός μας από την αρχή;
Ο άγιος απάντησε:
– Ο Θεός προγνώριζε τις σκέψεις, τα λόγια και τις πράξεις μας, τα οποία εξαρτώνται από το θέλημά μας· επίσης προείδε και προκαθόρισε τι θα μας συνέβαινε, αλλά αυτό που δεν είναι πλέον στη δύναμή μας, αλλά στο Θείο θέλημά Του.
Ο Επίσκοπος Θεοδόσιος ρώτησε:
– Τι είναι στη δύναμή μας και τι όχι;
Ο Άγιος Μάξιμος απάντησε:
«Τα ξέρεις όλα αυτά, κύριέ μου, και κάνεις ερωτήσεις μόνο για να δοκιμάσεις εμένα, τον δούλο σου.»
Ο επίσκοπος είπε σχετικά:
– Αλήθεια, δεν το γνωρίζω αυτό, και θέλω να καταλάβω ποια είναι η διαφορά μεταξύ αυτού που είναι στη δύναμή μας και αυτού που δεν είναι, και πώς το ένα σχετίζεται με τη Θεία πρόγνωση και το άλλο με τον προορισμό;
Ο Άγιος Μάξιμος απάντησε:
Όλες οι καλές και οι κακές μας πράξεις εξαρτώνται από τη δική μας ελεύθερη βούληση. Οι τιμωρίες και οι ατυχίες που μας συμβαίνουν, καθώς και τα αντίθετά τους, δεν βρίσκονται υπό τον έλεγχό μας. Πράγματι, δεν έχουμε κανέναν έλεγχο πάνω στην ασθένεια που μας εξασθενεί, ούτε πάνω στην υγεία μας, αλλά μόνο πάνω σε εκείνες τις καταστάσεις που προκαλούν ασθένεια ή διατηρούν την υγεία. Όπως ακριβώς η ακράτεια είναι η αιτία της ασθένειας και η αποχή είναι η προϋπόθεση της καλής υγείας, έτσι και η τήρηση των εντολών του Θεού είναι η προϋπόθεση για την επίτευξη της Βασιλείας των Ουρανών, και η μη τήρησή τους είναι η αιτία της ρίψης στη πύρινη Γέεννα.
Ο επίσκοπος του είπε:
- Γιατί βασανίζεσαι με αυτή την εξορία, διαπράττοντας ένα έγκλημα άξιο μιας τέτοιας καταστροφής;
«Προσεύχομαι στον Θεό», απάντησε ο άγιος, «να με τιμωρήσει με αυτή τη συμφορά, να με συγχωρέσει για τις αμαρτίες που διέπραξα παραβαίνοντας τις άγιες εντολές Του».
Ο επίσκοπος διαμαρτυρήθηκε σε αυτό:
– Δεν συμβαίνουν οι ατυχίες για να δοκιμαστούν πολλοί;
«Οι άγιοι πειράζονται», απάντησε ο μοναχός, «ώστε οι κρυφές τους αρετές να αποκαλυφθούν σε όλους, όπως συνέβη με τον Ιώβ και τον Ιωσήφ. Και πραγματικά, ο Ιώβ πειράστηκε να αποκαλύψει το άγνωστο θάρρος του, και ο Ιωσήφ υποβλήθηκε σε αντιξοότητες, ώστε η αγνότητα και η εγκράτειά του, που καθιστούν τον άνθρωπο άγιο, να γίνουν φανερές. Και ο καθένας από τους αγίους, αν υπέφερε ακούσια σε αυτόν τον κόσμο, το έκανε ακριβώς έτσι ώστε, μέσω των συμφορών που επέτρεψε ο Θεός, να νικήσει τον υπερήφανο αποστάτη, τον διάβολο - το φίδι. Η ίδια η υπομονή κάθε αγίου ήταν αποτέλεσμα του πειρασμού.»
Σε αυτό ο Επίσκοπος Θεοδόσιος είπε:
«Πράγματι, μιλάς καλά και διδακτικά, και θα ήθελα πάντα να συζητώ μαζί σου για τέτοια πράγματα, αλλά επειδή εγώ και οι σύντροφοί μου, οι πιο αξιότιμοι πατρίκιοι, ήρθαμε σε εσένα, παρά την τεράστια απόσταση, για ένα άλλο θέμα, σε παρακαλούμε: δέξου ό,τι σου προσφέρουμε και φέρε χαρά σε ολόκληρο το σύμπαν».
«Τι ακριβώς, κύριέ μου;» ρώτησε ο άγιος. «Και ποιος είμαι εγώ, και από πού κατάγομαι, ώστε η συγκατάθεσή μου στην πρότασή σας να μπορέσει να ευχαριστήσει ολόκληρο τον κόσμο;»
Ο επίσκοπος είπε:
«Όπως ακριβώς οι αλήθειες του Κυρίου μου Ιησού Χριστού είναι αμετάβλητες, έτσι και αυτά που θα πω σε εσάς, καθώς και στους συνεργάτες μου, σεβαστούς πατριάρχες, τα ακούσαμε απευθείας από τον πατριάρχη και ευσεβή βασιλιά μας.»
«Πείτε μου, κύριοί μου», απάντησε ο Άγιος Μάξιμος, «τι θέλετε και τι έχετε ακούσει;»
Τότε ο Θεοδόσιος άρχισε να μιλάει:
– Ο Αυτοκράτορας και ο Πατριάρχης, πρώτα απ’ όλα, θέλουν να μάθουν από εσάς: γιατί αποσύρεστε από την επικοινωνία με τον Θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως;
Ο Άγιος Μάξιμος απάντησε:
«Γνωρίζετε τις καινοτομίες που υιοθετήθηκαν από την έκτη ινδικτιόν του τελευταίου κύκλου του 864. Ξεκίνησαν στην Αλεξάνδρεια με την έκδοση από τον Κύρο, τότε πατριάρχη εκεί, εννέα κεφαλαίων, που εγκρίθηκαν και επικυρώθηκαν από την Έδρα της Κωνσταντινούπολης. Υπήρξαν επίσης άλλες αλλαγές και προσθήκες (έκθεση και τυπογραφικά λάθη), που διαστρεβλώνουν τους συνοδικούς ορισμούς. Αυτές οι καινοτομίες έγιναν από τους πρώτους εκπροσώπους της Βυζαντινής Εκκλησίας - τον Σέργιο, τον Πύρρο και τον Παύλο - και είναι γνωστές σε όλες τις εκκλησίες. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο εγώ, ο δούλος σας, δεν έρχομαι σε κοινωνία με την Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης. Ας εξαλειφθούν από την Εκκλησία αυτοί οι πειρασμοί που εισήγαγαν οι προαναφερθέντες άνδρες - ας απομακρυνθούν εκείνοι που τους εισήγαγαν - και η οδός της σωτηρίας να καθαριστεί από εμπόδια, και τότε θα περπατήσετε την ομαλή οδό του Ευαγγελίου, καθαρισμένοι από κάθε αίρεση!» Όταν δω την Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης όπως ήταν κάποτε, τότε κι εγώ θα στραφώ σε αυτήν, όπως ήμουν κάποτε γιος της, και θα εισέλθω σε κοινωνία μαζί της χωρίς καμία ανθρώπινη πειθώ. Όσο παραμένουν μέσα σε αυτό αιρετικοί πειρασμοί και αιρετικοί επίσκοποι, κανένας λόγος ή πράξη δεν θα με πείσει να έρθω ποτέ σε κοινωνία μαζί τους.
«Αλλά τι είναι τόσο κακό», ρώτησε ο Επίσκοπος Θεοδόσιος, «στην ομολογία μας και δεν θέλετε να έχετε κοινωνία μαζί μας;»
Ο Άγιος Μάξιμος απάντησε:
«Ομολογείτε ότι η Θεότητα και η ανθρώπινη φύση του Σωτήρα ήταν μιας φύσης. Ωστόσο, αν πρέπει να εμπιστευτούμε τους Αγίους Πατέρες, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι αυτός που έχει μία φύση έχει και μία φύση, τότε ομολογείτε την Αγία Τριάδα όχι ως Τριάδα, αλλά ως τεταρτοταγή, σαν η Ενσάρκωση να ήταν ομοούσια με τον Λόγο και να απομακρυνόταν από την ταυτότητα με την ανθρώπινη φύση που έχουμε και που είχε η Υπεραγία Παρθένος Μαρία. Αφού απομακρυνθήκαμε από την ταυτότητα που είναι παρόμοια με τον άνθρωπο, φαίνεται σαν να σχηματίστηκε μια νέα ουσία, ομοούσια με τον Λόγο στον ίδιο βαθμό που ο Λόγος είναι ομοούσιος με τον Πατέρα και το Πνεύμα· έτσι, δεν είναι πλέον Τριάδα, αλλά τεταρτοταγής. Ομοίως, όταν αρνείστε την ύπαρξη της Τριάδας και ισχυρίζεστε ότι η Θεότητα και η ανθρώπινη φύση του Χριστού είχαν ένα θέλημα, μειώνετε την ελεύθερη πρωτοβουλία Του να κάνει το καλό. Διότι αν οποιαδήποτε φύση δεν έχει τη δική της έμφυτη δράση, τότε ακόμη και αν επιθυμεί να ωφελήσει κάποιον, δεν μπορεί, αφού της έχει αφαιρεθεί η ικανότητα να κάνει το καλό. Διότι χωρίς την ικανότητα να ενεργεί και χωρίς την κατάλληλη δράση της φύσης, τίποτα δεν μπορεί να παράγει ή να επιτελέσει». οτιδήποτε. Από την άλλη πλευρά, αναγνωρίζοντας την ενσάρκωση του Χριστού, ομολογείτε ένα θέλημα σε δύο φύσεις, αλλά με αυτόν τον τρόπο αναγνωρίζετε ότι η Σάρκα Του, με τη δική της θέληση, ήταν ο δημιουργός όλων των αιώνων και όλης της κτίσης, μαζί με τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα. Εν τω μεταξύ, από τη φύση της, η ίδια δημιουργήθηκε. Ή μάλλον, η σάρκα με τη δική της θέληση είναι άαρχη - γιατί το θέλημα του Θεού είναι άαρχο, όπως ακριβώς η Θεότητα δεν έχει αρχή - ενώ από τη φύση της, η σάρκα δημιουργήθηκε εν καιρώ. Αλλά το να ομολογήσουμε αυτό δεν είναι μόνο ανόητο αλλά και ασεβές, γιατί όχι μόνο μιλάτε για ένα θέλημα στον Χριστό, αλλά το αποκαλείτε Θεϊκό, και το Θείο θέλημα δεν μπορεί να έχει ούτε αρχή ούτε τέλος, όπως ακριβώς δεν μπορεί η ίδια η Θεότητα. Στερείτε επίσης τον Χριστό τον Κύριο από όλες τις εκδηλώσεις και τις ιδιότητες με τις οποίες είναι γνωστή η Θεότητα και η ανθρώπινη φύση Του όταν, με την έκθεση και τα τυπογραφικά λάθη, απαιτείτε να μην μιλάμε ούτε για ένα ούτε για δύο θελήματα σε Αυτόν, ούτε για τις πράξεις Του. Αυτό το θέλημα δεν είναι ένα, επειδή το διαιρείτε σε δύο με την ίδια την υποταγή της ανθρώπινης θέλησης στο Θείο. και είναι όχι δύο, επειδή τα συγχωνεύεις σε ένα.
Όταν ο Άγιος Μάξιμος είπε αυτά και πολλά άλλα, όπως αναφέρει λεπτομερώς ο μαθητής του Αναστάσιος, ο Θεοδόσιος και οι πατρίκιοι άρχισαν να αναγνωρίζουν το λάθος τους. Ωστόσο, ο επίσκοπος είπε:
«Αποδεχτείτε την τυπολογία του τσάρου όχι ως θετικό δόγμα πίστης, αλλά ως τρόπο επίλυσης αμφίβολων ζητημάτων. Δεν την έγραψε ως νόμο, αλλά ως ερμηνεία της πίστης».
Ο Άγιος Μάξιμος απάντησε:
«Αν το τυπογραφικό λάθος δεν είναι ένας θετικός νόμος που να επιβεβαιώνει την ενότητα της θέλησης και της δράσης του Κυρίου μας, τότε γιατί με εξορίσατε σε μια γη βαρβάρων και ειδωλολατρών που δεν γνωρίζουν Θεό; Γιατί είμαι καταδικασμένος να παραμείνω εδώ στη Βίσια; Γιατί οι συνάδελφοί μου εξορίστηκαν: ο ένας στην Περβέρα, ο άλλος στη Μεσημβρία;»
Όταν τότε θυμήθηκαν εκείνη την Τοπική Σύνοδο που συγκλήθηκε στη Ρώμη από τον μακάριο Πάπα Μαρτίνο για να καταδικάσει τους Μονοθελίτες, ο Επίσκοπος Θεοδόσιος είπε:
«Αυτή η σύνοδος δεν έχει καμία σημασία, επειδή δεν συγκλήθηκε με εντολή του Τσάρου.»
Ο σεβασμιότατος απάντησε:
«Αν μόνο τα διατάγματα των συνόδων που συγκλήθηκαν με αυτοκρατορική εντολή τηρούνται, τότε δεν μπορεί να υπάρξει Ορθόδοξη πίστη. Θυμηθείτε τις συνόδους που συγκλήθηκαν με αυτοκρατορική εντολή κατά της ομοουσίας, οι οποίες καθιέρωσαν τη βλάσφημη διδασκαλία ότι ο Υιός του Θεού δεν είναι ομοούσιος με τον Θεό Πατέρα. Τέτοιες ήταν οι σύνοδοι: η πρώτη στην Τύρο, η δεύτερη στην Αντιόχεια, η τρίτη στη Σελεύκεια, η τέταρτη στην Κωνσταντινούπολη υπό τον Ευδόξιο τον Αρειανό, η πέμπτη στη Νίκαια, η έκτη στο Σίρμιο και πολύ αργότερα, η έβδομη στην Έφεσο υπό την προεδρία του Διόσκορου. Όλες αυτές οι σύνοδοι συγκλήθηκαν με αυτοκρατορική εντολή. Ωστόσο, όλες απορρίφθηκαν και αναθεματίστηκαν, αφού συνέταξαν άθεα και ασεβή σύμβολα πίστεως. Επιπλέον, γιατί δεν απορρίπτετε τη σύνοδο που καταδίκασε τον Παύλο των Σαμοσατών και τον αναθεμάτισε;» Διότι επικεφαλής αυτής της συνόδου ήταν ο Διονύσιος, Πάπας Ρώμης, ο Διονύσιος Αλεξανδρείας και ο Γρηγόριος ο Θαυματουργός , ο οποίος προήδρευσε σε αυτήν. Αυτή η σύνοδος έλαβε χώρα χωρίς βασιλική εντολή. Ωστόσο, είναι σταθερή και αδιάψευστη. Η Ορθόδοξη Εκκλησία αναγνωρίζει ως αληθινές και άγιες μόνο εκείνες τις συνόδους που καθιερώνουν αληθινά και αμετάβλητα δόγματα. Και αληθινά, όπως γνωρίζει και διδάσκει και άλλους η Αγιότητά σας, οι κανόνες διατάσσουν να συγκαλούνται τοπικές σύνοδοι δύο φορές το χρόνο σε κάθε χριστιανική χώρα - τόσο για την υπεράσπιση της σωτήριας πίστης μας όσο και για τη διόρθωση ό,τι απαιτεί διόρθωση. Ωστόσο, οι εκκλησιαστικοί κανόνες δεν κάνουν καμία αναφορά σε βασιλικές εντολές.
Μετά από μια μακρά συζήτηση και μια έντονη αντιπαράθεση και από τις δύο πλευρές, τα χείλη του Αγίου Μαξίμου γέμισαν με θεϊκή σοφία και ευγλωττία, και η γλώσσα του, κινούμενη από το Άγιο Πνεύμα, νίκησε τους αντιπάλους του. Κάθισαν σιωπηλοί για πολλή ώρα, με τα κεφάλια σκυμμένα και τα μάτια χαμηλωμένα. Στη συνέχεια, συγκινήθηκαν και άρχισαν να κλαίνε, μετά την οποία σηκώθηκαν και υποκλίθηκαν στον άγιο, όπως έκανε και αυτός σε αυτούς. Μετά από μια κοινή προσευχή, συμφώνησαν με χαρά με την αληθινή διδασκαλία του Αγίου Μαξίμου και την ασπάστηκαν με αγάπη, υποσχόμενοι να πιστεύουν σύμφωνα με αυτήν και ελπίζοντας να πείσουν τον αυτοκράτορα να κάνει το ίδιο. Για να επιβεβαιώσουν την υπόσχεσή τους, ασπάστηκαν το Θείο Ευαγγέλιο, τον τίμιο σταυρό και τις ιερές εικόνες του Σωτήρα και της Υπεραγίας Θεοτόκου. Στη συνέχεια, αφού συζήτησαν αρκετά για θέματα ωφέλιμα για την ψυχή, αντάλλαξαν έναν ασπασμό εν Κυρίω και, ευχόμενοι ο ένας στον άλλον ειρήνη, επέστρεψαν - ο Επίσκοπος Θεοδόσιος και οι πατρίκιοι - στο Βυζάντιο. Όταν ανέφεραν στον αυτοκράτορα όλα όσα είχαν πει και κάνουν, ο αυτοκράτορας θύμωσε πολύ. Τότε ο Θεοδόσιος και οι δύο πατρίκιοι, φοβούμενοι την οργή του αυτοκράτορα, επέστρεψαν ξανά στην αίρεση. Στη συνέχεια, ο πατρίκιος Παύλος στάλθηκε ξανά στο Βίζιο με την αποστολή να φέρει τον Άγιο Μάξιμο στην Κωνσταντινούπολη, αλλά με τιμή. Όταν έφτασε ο Άγιος Μάξιμος, διατάχθηκε να ζήσει στο μοναστήρι του Αγίου Θεοδώρου . 865
Το επόμενο πρωί, ο αυτοκράτορας έστειλε στον άγιο δύο πατρίκιους, τον Επιφάνιο και τον Τρωίλο. Έφτασαν συνοδευόμενοι από πολλούς ευγενείς, ένα απόσπασμα στρατιωτών και υπηρετών, με μεγαλοπρέπεια και ματαιόδοξη μεγαλοπρέπεια. Ο προαναφερθείς Επίσκοπος Θεοδόσιος ήρθε επίσης μαζί τους. Ο Άγιος Μάξιμος τον περίμενε, ελπίζοντας στην εκπλήρωση της υπόσχεσής του, η οποία απαιτούσε όχι μόνο από αυτόν να πιστέψει αληθινά, αλλά και από τον αυτοκράτορα και όλους τους άλλους εκπροσώπους του λαού να επιστρέψουν στην Ορθοδοξία. Αλλά ο Θεοδόσιος είπε ψέματα, προτιμώντας να ευχαριστήσει τον αυτοκράτορα με έναν γήινο και μάταιο κόσμο παρά να ακολουθήσει τον Ουράνιο Βασιλιά και την Αγία Του Εκκλησία. Όταν όλοι κάθισαν και έπεισαν τον άγιο να καθίσει, ο πατρίκιος Τρωίλος ξεκίνησε τη συζήτηση.
«Ο Τσάρος, ο ηγεμόνας του σύμπαντος», άρχισε, «μας έστειλε σε εσάς για να διακηρύξουμε ό,τι είναι αρεστό στη βασιλική του εξουσία, που έχει θεσπιστεί από τον Θεό, αλλά πρώτα πείτε μας: θα εκπληρώσετε το θέλημα του ηγεμόνα ή όχι;»
Ο Άγιος Μάξιμος απάντησε:
«Πρώτον, κύριέ μου, θα ακούσω τι μου διατάζει ο ηγεμόνας και θα σας απαντήσω ανάλογα. Γιατί πώς μπορώ να απαντήσω σε κάτι που δεν γνωρίζω ακόμα;»
Ο Τρωίλος επέμεινε, λέγοντας:
«Δεν θα σας πούμε με τι ήρθαμε μέχρι να μας απαντήσετε αν θα υπακούσετε στον βασιλιά.»
Ο άγιος άνθρωπος, βλέποντας ότι οι αγγελιοφόροι ήταν επίμονα απαιτητικοί, τον κοίταξε θυμωμένα και τον ρώτησε με σκληρά λόγια αν θα υπάκουε στο βασιλικό θέλημα, απάντησε:
«Εφόσον δεν θέλεις να μου πεις, στον δούλο σου, τι ευχαριστεί τον κύριό μας, τον βασιλιά, τότε σου δηλώνω, ενώπιον του ίδιου του Θεού και των αγίων Αγγέλων Του, τα εξής: αν ο βασιλιάς μου διατάξει κάτι που έχει προσωρινό και παροδικό νόημα, επιπλέον, όχι αντίθετο προς τον Θεό και ακίνδυνο για την αιώνια σωτηρία της ψυχής, τότε θα το εκπληρώσω πρόθυμα».
Όταν ο άγιος είπε αυτά, ο πατρίκιος Τρωίλος σηκώθηκε αμέσως και ήθελε να φύγει, λέγοντας:
«Φεύγω επειδή βλέπω ότι αυτός ο σύζυγος δεν θα εκπληρώσει τη διαθήκη του Τσάρου».
Αμέσως όμως ξέσπασε θόρυβος και μεγάλη σύγχυση προκλήθηκε ανάμεσα στο πλήθος του λαού που είχε έρθει εκεί. Τότε ο Επίσκοπος Θεοδόσιος είπε:
«Αναγγείλτε του τη θέληση του ηγεμόνα και ακούστε την απάντησή του, γιατί δεν είναι καλό να φύγετε χωρίς να του πείτε τίποτα και χωρίς να ακούσετε την απάντησή του».
Μετά από αυτό, ο πατρίκιος Επιφάνιος άρχισε να μιλάει στον μοναχό:
«Αυτό διατάζει να σας ανακοινωθεί ο Αυτοκράτορας: επειδή ολόκληρη η Ανατολή και όσοι βρίσκονται στη Δύση, που παρασύρονται στον πειρασμό, κοιτάζοντάς σας, προκαλούν αναταραχή και αναστάτωση, αποστατώντας από την πίστη και μηχανορραφώντας, και δεν θέλουν να έχουν κοινωνία μαζί μας σε θέματα πίστης, είθε ο Κύριος να μαλακώσει την καρδιά σας με πραότητα, ώστε να μπορέσετε να έρθετε σε κοινωνία μαζί μας, αποδεχόμενοι τα τυπογραφικά λάθη που έχουμε δημοσιεύσει. Εμείς, αφού σας δεχτήκαμε με αγάπη, θα σας οδηγήσουμε στην εκκλησία με μεγάλη τιμή και δόξα και θα σας τοποθετήσουμε δίπλα μας, όπου συνήθως στέκονται οι αυτοκράτορες, και μαζί σας θα κοινωνήσουμε των αγνότερων και ζωοποιών Μυστηρίων του Σώματος και του Αίματος του Χριστού. Τότε θα σας ανακηρύξουμε πατέρα μας, και θα υπάρξει χαρά όχι μόνο σε όλη την φιλοχριστιανική μας πόλη, αλλά σε ολόκληρο τον χριστιανικό κόσμο». Διότι είμαστε ακράδαντα πεπεισμένοι ότι όταν εισέλθετε σε κοινωνία με την Αγία Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως, τότε όλοι όσοι, για χάρη σας και υπό την ηγεσία σας, αποχώρησαν από την κοινωνία μαζί μας θα ενωθούν επίσης μαζί μας.
Ο Άγιος Αββάς Μάξιμος, στρεφόμενος προς τον Επίσκοπο Θεοδόσιο, είπε με δάκρυα:
«Όλοι μας, Βλαδίκα, περιμένουμε τη Μεγάλη Ημέρα της Κρίσης. Θυμάσαι όσα ειπώθηκαν και υποσχέθηκαν πρόσφατα ενώπιον του Αγίου Ευαγγελίου, του Ζωοποιού Σταυρού και των αγίων εικόνων του Σωτήρα μας Ιησού Χριστού και της Αμώμου Μητέρας Του, της Υπεραγίας Θεοτόκου και Αειπαρθένου Μαρίας».
Ο επίσκοπος, με το βλέμμα του χαμηλωμένο, είπε ταπεινά:
«Τι μπορώ να κάνω όταν ο ευσεβής βασιλιάς θέλει κάτι άλλο;»
Ο αββάς Μάξιμος του απάντησε:
«Γιατί λοιπόν εσύ και όσοι ήταν μαζί σου αγγίξατε το Άγιο Ευαγγέλιο, ενώ δεν είχατε καμία σταθερή πρόθεση να εκπληρώσετε την υπόσχεσή σας; Αληθινά, όλες οι δυνάμεις του ουρανού δεν θα με πείσουν να κάνω αυτό που προτείνετε. Γιατί ποια απάντηση θα δώσω - όχι στον Θεό, αλλά στη συνείδησή μου - αν, για χάρη της κενής δόξας και της άχρηστης ανθρώπινης γνώμης, απορρίψω την αληθινή πίστη, η οποία σώζει όσους την αγαπούν;»
Όταν ο άγιος το είπε αυτό, όλοι σηκώθηκαν αμέσως, γεμάτοι θυμό και οργή. Ορμώντας προς το μέρος του, όχι μόνο άρχισαν να τον βρίζουν με άσεμνες λέξεις, αλλά έβαλαν και τα χέρια τους πάνω του. Αρπάζοντάς τον, τον χτυπούσαν με τις γροθιές τους, τον βασάνιζαν, τον έσερναν πέρα ​​δώθε στο πάτωμα, τον έσπρωχναν και τον ποδοπατούσαν με τα πόδια τους, προσπαθώντας ο καθένας να τον φτάσει για να τον χτυπήσει. Σίγουρα θα είχαν σκοτώσει τον άγιο αν ο Επίσκοπος Θεοδόσιος δεν είχε καταπραΰνει την οργή τους και δεν είχε ηρεμήσει την αναστάτωση τους. Όταν σταμάτησαν να χτυπούν και να βασανίζουν τον άγιο, άρχισαν να φτύνουν πάνω του, καλύπτοντας τον άνθρωπο του Θεού από την κορυφή ως τα νύχια. Μια δυσοσμία αναδυόταν από το απαίσιο σάλιο τους, το οποίο λερώθηκε σε όλα τα ρούχα του.
Τότε ο επίσκοπος τους είπε:
«Δεν έπρεπε να είχε γίνει αυτό· ήταν απλώς απαραίτητο να ακούσουμε την απάντησή του και να την αναφέρουμε στον Τσάρο, διότι οι περιπτώσεις που υπόκεινται στους εκκλησιαστικούς κανόνες κρίνονται διαφορετικά».
Με δυσκολία, ο επίσκοπος τους έπεισε να σταματήσουν να κάνουν θόρυβο και να ξανακαθίσουν. Κάθισαν, εξακολουθώντας να εκτοξεύουν σκληρές κατάρες και προσβλητικές επιπλήξεις στον άγιο.
Τότε ο πατρίκιος Επιφάνιος, αναπνέοντας από οργή, απευθύνθηκε θυμωμένα στον άγιο:
«Πες μας, πονηρέ γέροντα, που έχεις δαιμονιστεί! Γιατί λες τέτοια λόγια; Μας θεωρείς όλους, την πόλη μας και τον βασιλιά μας, αιρετικούς; Να ξέρεις ότι είμαστε πιο Χριστιανοί από εσένα και πιο Ορθόδοξοι από εσένα. Αναγνωρίζουμε στον Ιησού Χριστό, τον Κύριό μας, μια θεϊκή και ανθρώπινη θέληση και μια λογική ψυχή, γιατί κάθε λογικό ον κατέχει πάντα τόσο τη δύναμη της βούλησης, από την ίδια της τη φύση, όσο και την ικανότητα δράσης. Γενικά, η κίνηση είναι έμφυτη στα ζωντανά όντα και η θέληση είναι έμφυτη στο νου. Αναγνωρίζουμε τον Κύριο ως έχοντα τη δύναμη της βούλησης όχι μόνο στη θεϊκότητά Του αλλά και στην ανθρώπινη φύση Του, και ιδιαίτερα δεν αρνούμαστε τα δύο θελήματά Του και τη διπλή Του δράση.»
Ο Αββάς Μάξιμος απάντησε:
«Αν πιστεύεις όπως διδάσκει η Εκκλησία του Θεού και όπως αρμόζει σε ένα λογικό ον, τότε γιατί με αναγκάζεις να δεχτώ ένα «τυπογραφικό λάθος» που αρνείται πλήρως αυτά που λες τώρα;»
Ο Επιφάνιος έφερε αντίρρηση:
– Η τυπολογία γράφτηκε για να διευκρινίσει όχι εντελώς σαφείς αλήθειες, ώστε ο λαός να μην παραπλανηθεί από την ιδιαίτερη λεπτότητα της έκφρασής τους.
Σε αυτό ο Αββάς Μάξιμος απάντησε:
«Αυτό είναι αντίθετο με την πίστη, κι όμως κάθε άνθρωπος αγιάζεται με την ορθή ομολογία της πίστης.»
Τότε ο πατρίκιος Τρωίλος αντέδρασε:
– Το Τυπικό Λάθος δεν αρνείται τις δύο θελήσεις εν Χριστώ, αλλά μόνο μας αναγκάζει να σιωπήσουμε γι’ αυτές για χάρη της ειρήνης της Εκκλησίας.
Ο Αββάς Μάξιμος είπε σχετικά:
Το να σιωπάς για έναν λόγο ισοδυναμεί με το να τον αρνείσαι, όπως λέει το Άγιο Πνεύμα μέσω του προφήτη: «Δεν υπάρχει λόγος ούτε γλώσσα όπου η φωνή τους δεν ακούγεται» ( Ψαλμός 19:4 ). Επομένως, αν ένας λόγος δεν ειπωθεί, δεν είναι καθόλου λόγος.
Τότε ο Τρωίλος είπε:
– Να έχεις όποια πίστη θέλεις στην καρδιά σου· κανείς δεν μπορεί να σου το απαγορεύσει.
Ο Άγιος Μάξιμος έφερε αντίρρηση:
Αλλά η πλήρης σωτηρία δεν εξαρτάται μόνο από την εγκάρδια πίστη, αλλά και από την ομολογία της, γιατί ο Κύριος λέει: «Όποιος με αρνηθεί μπροστά στους ανθρώπους, αυτόν κι εγώ θα αρνηθώ μπροστά στον Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς» ( Ματθαίος 10:33 ). Ομοίως, ο Θείος Απόστολος διδάσκει: «Με την καρδιά πιστεύει κανείς προς δικαιοσύνη, και με το στόμα γίνεται ομολογία προς σωτηρία» ( Ρωμ. 10:10 ). Αν ο Θεός και οι Θείοι προφήτες και απόστολοι μας προστάζουν να ομολογούμε με λόγο και γλώσσα το μυστήριο της πίστης, που φέρνει σωτηρία σε ολόκληρο τον κόσμο, τότε δεν μπορούμε να αναγκαστούμε να σιωπήσουμε όσον αφορά την ομολογία, για να μην μειωθεί η σωτηρία των ανθρώπων.
Σε αυτό ο Επιφάνιος αναφώνησε με θυμωμένη φωνή:
– Υπογράψατε τα διατάγματα της Συνόδου που έλαβε χώρα στη Ρώμη;
«Το υπέγραψα», απάντησε ο άγιος.
Τότε ο Επιφάνιος συνέχισε:
«Πώς τολμάς να υπογράφεις και να αναθεματίζεις όσους ομολογούν την πίστη, όπως αρμόζει σε λογικά όντα και όπως διδάσκει η Καθολική Εκκλησία; Αληθινά, θα σε φέρουμε στην πόλη με τη δική μας κρίση και θα σε βάλουμε δεμένο στην πλατεία. Θα συγκεντρώσουμε όλους τους κωμικούς, τις πόρνες και όλο τον λαό και θα τους αναγκάσουμε να σε χαστουκίσουν και να σε φτύσουν στο πρόσωπο».
Σε αυτό ο Άγιος απάντησε:
«Ας γίνει, όπως είπατε. Αν όμως ισχυρίζεστε ότι έχουμε αναθεματίσει εκείνους που αναγνωρίζουν δύο φύσεις ενωμένες στον Κύριό μας, καθώς και δύο θελήσεις και δύο πράξεις που αντιστοιχούν σε κάθε φύση στον Χριστό τον Κύριο, ο οποίος κατά θεία φύση είναι αληθινός Θεός και κατά ανθρώπινη φύση αληθινός άνθρωπος, τότε διαβάστε, κύριέ μου, το βιβλίο που περιέχει τις πράξεις αυτής της συνόδου, και αν βρείτε αυτά που είπαμε, κάντε όπως θέλετε. Διότι εγώ και οι συνεργάτες μου, και όλοι όσοι υπέγραψαν τα πρακτικά της συνόδου, έχουμε αναθεματίσει εκείνους που, όπως ο Άρειος και ο Απολλινάριος , αναγνωρίζουν στον Κύριο ένα θέλημα και μία πράξη και δεν ομολογούν τον Κύριό μας και Θεό ως έχοντα δύο φύσεις στις οποίες κατοικεί, και επίσης ως έχοντα τη δύναμη της θέλησης και της δράσης, μέσω της οποίας επιτελεί τη σωτηρία μας».
Τότε οι φίλοι του Επιφανίου και οι ευγενείς, και όλοι όσοι ήρθαν μαζί τους, άρχισαν να μιλάνε μεταξύ τους:
«Αν συνεχίσουμε να τον ακούμε, δεν θα χρειαστεί ποτέ ξανά να φάμε ή να πιούμε. Ας πάμε λοιπόν να γευματίσουμε και μετά ας αναφέρουμε στον βασιλιά και στον πατριάρχη όσα ακούσαμε. Βλέπετε ότι αυτός ο άθλιος άνθρωπος έχει παραδοθεί στον Σατανά.»
Έπειτα, σηκώθηκαν και πήγαν για δείπνο. Ήταν η προεορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού και η ώρα της ολονύχτιας αγρυπνίας πλησίαζε ήδη. Μετά το δείπνο, επέστρεψαν στην πόλη, εξαιρετικά δυσαρεστημένοι.
Την επόμενη μέρα (14 Σεπτεμβρίου), νωρίς το πρωί, ο πατρίκιος Θεοδόσιος ήρθε στον μοναχό Μάξιμο, πήρε όλα τα βιβλία που είχε ο άγιος και είπε στο όνομα του βασιλιά:
- Αφού δεν ήθελες τιμή, τότε πήγαινε στην εξορία, την οποία σου αξίζει.
Ο άγιος γέροντας συνελήφθη αμέσως από στρατιώτες και μεταφέρθηκε πρώτα στη Σελήμπρια, όπου παρέμεινε για δύο ημέρες. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ένας στρατιώτης από τη Σελήμπρια, έχοντας καταταγεί στον στρατό, διέδωσε φήμες σε όλο το στρατόπεδο, υποκινώντας τον λαό εναντίον του γέροντα με τα λόγια: «Ένας μοναχός ήρθε σε εμάς που βλασφημεί την Υπεραγία Θεοτόκο». Ο διοικητής του στρατού, καλώντας τους σημαντικότερους κληρικούς της πόλης της Σελήμπριας, καθώς και ιερείς, διακόνους και τους πιο τιμημένους μοναχούς, τους έστειλε στον Άγιο Μάξιμο για να ρωτήσει αν ήταν αλήθεια όσα λέγονταν γι' αυτόν, ότι βλασφημεί τη Μητέρα του Θεού. Όταν έφτασαν, ο άγιος σηκώθηκε και υποκλίθηκε μέχρι εδάφους, τιμώντας τον αξίωμά τους. Υποκλίθηκαν επίσης στον άγιο και μετά κάθισαν όλοι. Τότε ένας από αυτούς που είχαν έρθει, ένας πολύ σεβάσμιος γέροντας, ρώτησε πολύ πράα και με σεβασμό τον Άγιο Μάξιμο:
- Πάτερ, επειδή μερικοί έχουν πειραστεί σχετικά με την αγιότητά σου, ισχυριζόμενοι ότι δεν αναγνωρίζεις την Κυρία μας, την Υπεραγία Παρθένο Θεοτόκο, ως Μητέρα του Θεού, σε εξορκίζω δια της Υπεραγίας Ομοούσιας Τριάδος να μας πεις την αλήθεια και να απομακρύνεις τον πειρασμό από τις καρδιές μας, ώστε να μην αμαρτάνουμε κι εμείς με το να σκεφτόμαστε λανθασμένα για σένα.
Ο Όσιος Μάξιμος υποκλίθηκε στη γη σε σχήμα σταυρού, και στη συνέχεια, σηκωμένος, σήκωσε τα χέρια του προς τον ουρανό και είπε με λύπη και δάκρυα:
- Όποιος δεν ομολογεί την Παναγία μας, την πανύμνητη, αγιότερη και άμωμη Παρθένο, την πιο τιμημένη από όλα τα λογικά όντα, ως αληθινή Μητέρα του Θεού, η οποία δημιούργησε τον ουρανό και τη γη, τη θάλασσα και όλα όσα υπάρχουν σε αυτά, ας είναι ανάθεμα από τον Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, την ομοούσια και υπερφυσική Τριάδα, και από όλες τις δυνάμεις των ουρανών, από το πρόσωπο των αγίων αποστόλων και προφητών, και το άπειρο πλήθος των μαρτύρων, και από κάθε δίκαιη ψυχή που πέθανε στην πίστη, τώρα, πάντα και στους αιώνες των αιώνων!
Ακούγοντας αυτό, όλοι ξέσπασαν σε δάκρυα και του εξέφρασαν τις ευχές τους με τα εξής λόγια:
– Είθε ο Θεός να σε δυναμώσει, πάτερ, και να σου χαρίσει να ολοκληρώσεις το ταξίδι σου άξια και χωρίς εμπόδια!
Μετά από αυτό, πλήθος στρατιωτών συγκεντρώθηκε εκεί για να ακούσει τους ευσεβείς λόγους των πατέρων που συζητούσαν μεταξύ τους. Τότε ένας από τους έμπιστους του διοικητή του στρατού, βλέποντας τη μεγάλη συγκέντρωση στρατευμάτων να ακούει με ανυπομονησία τα λόγια του αγίου και να επικρίνει την κυβέρνηση για την εξορία του, διέταξε να απομακρυνθεί αμέσως ο άγιος από εκεί και οδήγησε δύο βέρστες πιο πέρα , μέχρι να προετοιμαστούν εκείνοι που θα τον μετέφεραν στην Περβέρα για εξορία. Ο κλήρος, υποκινούμενος από θεϊκή αγάπη, περπάτησε τα δύο βέρστες με τα πόδια, συνοδεύοντας τον άγιο. Όταν οι στρατιώτες έφτασαν για να τον οδηγήσουν στην εξορία, ο κλήρος μετέφερε τον άγιο στην αγκαλιά του και τον έβαλε σε ένα άλογο. Στη συνέχεια τον αγκάλιασαν με δάκρυα και, αποχαιρετώντας τον, επέστρεψαν στην πόλη τους. Ο άγιος οδηγήθηκε στη Περβέρα και φυλακίστηκε εκεί.
Πέρασε πολύς καιρός και ο αυτοκράτορας έστειλε ξανά τον Άγιο Μάξιμο και τους δύο μαθητές του για να τους φέρουν από την αιχμαλωσία στην Κωνσταντινούπολη. Όταν αποβιβάστηκαν στην πόλη με πλοίο, κατά τη δύση του ηλίου, εμφανίστηκαν δύο λοχαγοί της φρουράς με δέκα στρατιώτες και, βγάζοντάς τους από το πλοίο, ημίγυμνους και ξυπόλυτους, τους χώρισαν και φυλάκισαν τον καθένα ξεχωριστά. Λίγες μέρες αργότερα, οδηγήθηκαν στο αυτοκρατορικό δωμάτιο. Οι δύο μαθητές αφέθηκαν στην αυλή υπό φρούρηση, ενώ ο πρεσβύτερος οδηγήθηκε μέσα, όπου κάθονταν αξιωματούχοι και πολλά από τα πιο τιμημένα πρόσωπα. Ο άγιος τοποθετήθηκε ανάμεσα στους καθισμένους ηγεμόνες. Τότε ο αυτοκρατορικός ταμίας, με εκνευρισμό στη φωνή του, του απευθύνθηκε:
- Είσαι Χριστιανός;
Ο γέροντας απάντησε:
– Με τη χάρη του Χριστού, του Θεού των πάντων, είμαι Χριστιανός.
Ο ταμίας γέμισε θυμό και είπε:
-Δεν λες την αλήθεια.
Ο άγιος απάντησε:
«Εσύ λες ότι δεν είμαι Χριστιανός, αλλά ο Θεός λέει ότι παραμένω Χριστιανός».
«Αλλά αν είσαι Χριστιανός», διαμαρτυρήθηκε ο ταμίας, «τότε γιατί μισείς τον Τσάρο;»
«Πώς μπορεί να φανεί αυτό;» ρώτησε ο άγιος. «Άλλωστε, το μίσος είναι ένα κρυφό συναίσθημα της ψυχής, όπως ακριβώς και η αγάπη».
«Από τα έργα σου», απάντησε ο ταμίας, «έγινε γνωστό σε όλους ότι είσαι εχθρός του βασιλιά και του βασιλείου του. Διότι εσύ μόνο πρόδωσες την Αίγυπτο, την Αλεξάνδρεια, την Πεντάπολη, την Τρίπολη και την Αφρική στους Σαρακηνούς».
«Πού είναι η αξιόπιστη απόδειξη γι' αυτό;» ρώτησε ο άγιος.
Έπειτα έφεραν κάποιον Ιωάννη, ο οποίος κάποτε ήταν ο ιερέας του Πέτρου 869 - την εποχή που ο Πέτρος ήταν κυβερνήτης της Αφρικανικής Νουμιδίας 870. Αυτός ο Ιωάννης είπε:
«Πριν από είκοσι δύο χρόνια, ο παππούς του κυρίου μας, του βασιλιά, διέταξε τον ευλογημένο Πέτρο να οδηγήσει στρατεύματα στην Αίγυπτο εναντίον των Σαρακηνών. Ο Πέτρος, εμπιστευόμενος σε υπηρέτη του Θεού, σου έγραψε, ζητώντας χρήσιμες συμβουλές. Αλλά εσύ του απάντησες ότι δεν ήταν ευάρεστο στον Θεό να βοηθήσει τον βασιλιά Ηράκλειο και τους κληρονόμους του.»
Τότε ο άγιος του είπε:
«Αν λες την αλήθεια και έχεις την επιστολή του Πέτρου προς εμένα και την επιστολή μου προς τον Πέτρο, τότε δείξε τες· ας διαβαστούν και θα δεχτώ την κατάλληλη τιμωρία σύμφωνα με τον νόμο».
Ο Γιάννης απάντησε:
«Δεν έχω τα γράμματά σας, και δεν ξέρω καν αν γράφατε ο ένας στον άλλον, αλλά όλοι στο στρατόπεδο μιλούσαν γι' αυτό τότε.»
Ο άγιος αντιτάχθηκε:
«Αν όλος ο στρατός μιλούσε γι' αυτό, τότε γιατί είσαι ο μόνος που με συκοφαντεί; Με έχεις δει ποτέ ή σε έχω δει εγώ;»
«Όχι», απάντησε ο Γιάννης. «Δεν σε έχω ξαναδεί ποτέ».
Τότε ο άγιος, στρεφόμενος προς το πλήθος, είπε:
Κρίνετε μόνοι σας: είναι δίκαιο να καλείτε τέτοιους ανθρώπους ως μάρτυρες; Είναι γραμμένο: «Με όποια κρίση κρίνετε, θα κριθείτε· και με όποια μέτρο μετρήσετε, θα σας μετρηθεί ξανά» ( Ματθαίος 7:2 ). Από τον Θεό, τον δίκαιο Κριτή όλων.
Τότε έφεραν τον Σέργιο Μαγούντα. Είπε:
«Πριν από εννέα χρόνια, ο μακάριος Αββάς Θωμάς, που είχε έρθει από τη Ρώμη, μου είπε τα εξής: Είπε ότι ο Πάπας Θεόδωρος με έστειλε στον Γρηγόριο, τον έπαρχο της Αφρικής, ο οποίος εκείνη την εποχή είχε αποσχιστεί από την Ελληνική Αυτοκρατορία, για να του πω να μην φοβάται τα ελληνικά στρατεύματα, γιατί ο δούλος του Θεού, ο Αββάς Μάξιμος, είχε δει σε όνειρο ότι χορωδίες αγγέλων στέκονταν στους ουρανούς, τόσο στην ανατολή όσο και στη δύση. Αυτοί στην ανατολή φώναζαν: «Κωνσταντίνε Αύγουστο, θα νικήσεις!» Αυτοί στη δύση φώναζαν: «Γρηγόρε Αύγουστο, θα νικήσεις!» Η φωνή της δυτικής χορωδίας ήταν πιο καθαρή και δυνατή από αυτή της ανατολικής.»
Όταν η Μαγούδα το είπε αυτό, ο ταμίας είπε στον άγιο:
- Ο Θεός σε έφερε σε αυτή την πόλη για να καείς στη φωτιά.
Ο άγιος απάντησε:
– Ευχαριστώ τον Θεό, που καθαρίζει τις εκούσιες αμαρτίες μου με ακούσιες τιμωρίες. Αλλά «ουαί εις τον κόσμον δια των σκανδάλων, διότι σκανδάλοι πρέπει να έρθουν· ουαί δέ εις τον άνθρωπον εκείνον δι' ου έρχεται το σκάνδαλο» ( Ματθαίος 18:7 ). Πραγματικά, αυτό δεν πρέπει να λέγεται ενώπιον των Χριστιανών, πόσο μάλλον ατιμώρητοι εκείνοι που μιλούν και σκέφτονται μόνο ό,τι αρέσει στους ανθρώπους που ζουν σήμερα και δεν θα υπάρχουν αύριο. Όλα αυτά έπρεπε να είχαν ανακοινωθεί την εποχή που ζούσε ακόμα ο Γρηγόριος. Τότε έπρεπε να είχαν κληθεί εδώ ο πατρίκιος Πέτρος, ο αββάς Θωμάς και ο μακάριος πάπας Θεόδωρος· παρουσία όλων αυτών, θα έλεγα στον πατρίκιο Πέτρο: Πες μου, κύριέ μου, μου έγραψες ποτέ για όσα μαρτυρεί ο ιερέας σου, ή μήπως σου έγραψα εγώ; Ομοίως, θα έλεγα στον μακάριο Πάπα: Πες μου, κύριε, σου είπα ποτέ όνειρο; Αλλά ακόμα κι αν ο Πάπας με είχε επιπλήξει σχετικά με το όνειρο, θα ήταν δικό του λάθος, όχι δικό μου, γιατί ένα ονειρικό όραμα είναι κάτι ακούσιο και ο νόμος τιμωρεί μόνο εκείνες τις πράξεις που εξαρτώνται από την ελεύθερη βούληση ενός ατόμου.
Ταυτόχρονα, διατυπώθηκαν και άλλες συκοφαντίες και άδικες κατηγορίες εναντίον του αθώου και αγίου ανθρώπου, ιδίως όσον αφορά βλασφημία εναντίον του αυτοκράτορα — ότι αυτός και οι μαθητές του τον είχαν καταγγείλει στη Ρώμη. Ωστόσο, ο άγιος, αποδεικνύοντας την αθωότητά του, αντέκρουσε όλες αυτές τις συκοφαντίες με την πραότητά του, με ταπεινούς, σοφούς και εμπνευσμένους λόγους.
Τότε έφεραν ξεχωριστά τον μαθητή του, τον Αναστάσιο. Τον παρότρυναν να πει κάτι κακό για τον δάσκαλό του, και όταν αρνήθηκε να μιλήσει ψεύτικα για τον δίκαιο άνθρωπο, τον χτύπησαν με τις γροθιές τους και στη συνέχεια οδήγησαν αυτόν και τον δάσκαλό του, τον καθένα ξεχωριστά, στις αντίστοιχες φυλακές τους.
Το επόμενο βράδυ, ο πατρίκιος Τρωίλος και ο Σέργιος Ευφράτης, επικεφαλής της βασιλικής τράπεζας, ήρθαν στον μοναχό στη φυλακή. Κάθισαν και, αναγκάζοντας τον μοναχό να καθίσει, ρώτησαν:
- Πες μας, Αββά, ποια συζήτηση είχες στην Αφρική και στη Ρώμη με τον Πύρρο και με ποια επιχειρήματα τον έπεισες να απαρνηθεί το δικό του δόγμα και να δεχτεί το δικό σου δόγμα;
Ο άγιος απάντησε:
Αν είχα μαζί μου τα βιβλία μου, στα οποία κατέγραφα τις συζητήσεις και τις διαμάχες που είχαμε εκεί με τον Πύρρο, θα σας τα είχα πει όλα λεπτομερώς· αλλά επειδή μου τα πήραν, θα σας πω ό,τι θυμάμαι.
Τότε ο άγιος διηγήθηκε με τη σειρά όλα όσα μπορούσε να θυμηθεί, προσθέτοντας καταλήγοντας τα εξής:
«Δεν έχω δικό μου δόγμα, αλλά μόνο το κοινό δόγμα ολόκληρης της Καθολικής Εκκλησίας· δεν έχω εισαγάγει ούτε μια νέα λέξη στην ομολογία μου με την οποία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως δική μου».
Τότε οι αγγελιοφόροι τον ρώτησαν:
- Γιατί δεν επικοινωνείτε με τον θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως;
«Όχι», απάντησε ο άγιος.
«Γιατί;» ρώτησαν.
«Επειδή», απάντησε ο Άγιος, «οι ηγέτες αυτής της Εκκλησίας απέρριψαν τα διατάγματα των τεσσάρων ιερών συνόδων, υιοθετώντας ως κανόνα τους τα «εννέα κεφάλαια» που δημοσιεύθηκαν στην Αλεξάνδρεια, και στη συνέχεια αποδέχτηκαν την έκθεση που συνέταξε ο Σέργιος, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, και τέλος τα τυπογραφικά λάθη που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα. Από την άλλη πλευρά, απέρριψαν όλα όσα επιβεβαιώθηκαν στην έκθεση στα τυπογραφικά λάθη και έχουν επανειλημμένα αφορίσει τους εαυτούς τους από την Εκκλησία και έχουν εκθέσει τις δικές τους παρατυπίες. Επιπλέον, έχοντας αφορίσει τους εαυτούς τους από την Εκκλησία, καθαιρέθηκαν και απογυμνώθηκαν από την ιεροσύνη τους στην Τοπική Σύνοδο που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στη Ρώμη. Ποιες μυστηριακές τελετές μπορούν να τελέσουν; Ή ποιο Πνεύμα κατέρχεται σε εκείνους που χειροτονούν;»
«Εσύ, λοιπόν, μόνο εσύ θα σωθείς», αντέδρασαν, «και όλοι οι άλλοι θα χαθούν;»
Ο άγιος απάντησε σε αυτό:
Όταν όλος ο λαός στη Βαβυλώνα λάτρευε τη χρυσή εικόνα, οι τρεις άγιοι νέοι δεν καταδίκασαν κανέναν σε καταστροφή. Δεν τους ένοιαζε τι έκαναν οι άλλοι, αλλά μόνο ο εαυτός τους, για να μην απομακρυνθούν από την αληθινή ευσέβεια ( Δανιήλ 3 ). Ομοίως, ο Δανιήλ, ριγμένος στον λάκκο, δεν καταδίκασε κανέναν που, ενώ εκπλήρωνε τον νόμο του Δαρείου, αρνήθηκε να προσευχηθεί στον Θεό. Είχε κατά νου το καθήκον του και προτίμησε να πεθάνει παρά να αμαρτήσει και να βασανιστεί από τη συνείδησή του επειδή παραβίασε τον Νόμο του Θεού ( Δανιήλ 14:31 ). Και ο Θεός να μην μου φυλάει να καταδικάσω κανέναν ή να πω ότι μόνο εγώ θα σωθώ. Ωστόσο, προτιμώ να πεθάνω παρά, έχοντας παρεκκλίνει με οποιονδήποτε τρόπο από την αληθινή πίστη, να υποφέρω από τις τύψεις της συνείδησης.
«Αλλά τι θα κάνεις», τον ρώτησαν οι αγγελιοφόροι, «όταν οι Ρωμαίοι ενωθούν με τους Βυζαντινούς; Χθες, δύο αποκρισιάρηδες έφτασαν από τη Ρώμη και αύριο, Κυριακή, θα λάβουν τη Θεία Κοινωνία με τον Πατριάρχη».
Ο σεβασμιότατος απάντησε:
«Ακόμα κι αν ολόκληρο το σύμπαν συμμετείχε στην κοινωνία του πατριάρχη, εγώ δεν θα τη συμμετείχα μαζί του. Διότι γνωρίζω από τα γραπτά του αγίου Αποστόλου Παύλου ότι το Άγιο Πνεύμα αναθεματίζει ακόμη και τους αγγέλους αν κηρύττουν το ευαγγέλιο διαφορετικά, εισάγοντας οτιδήποτε νέο ( Γαλ. 1:8 ).»
Τότε οι αγγελιοφόροι ρώτησαν:
– Είναι πράγματι απολύτως απαραίτητο να ομολογήσουμε στον Χριστό δύο θελήσεις και δύο είδη δράσης;
«Είναι απολύτως απαραίτητο», απάντησε ο άγιος, «αν θέλουμε να σκεφτόμαστε ευσεβώς, διότι κανένα ον δεν στερείται φυσικής δραστηριότητας. Οι Άγιοι Πατέρες δηλώνουν σαφώς ότι κανένα ον δεν μπορεί να υπάρξει ή να γίνει γνωστό χωρίς την δική του έμφυτη δραστηριότητα. Αν αυτό δεν ισχύει, και αν η φύση δεν αποκαλύπτεται στη δραστηριότητα, τότε πώς μπορούμε να αναγνωρίσουμε τον Χριστό ως αληθινό Θεό κατά φύση και αληθινό άνθρωπο;»
Σε αυτό του είπαν:
«Βλέπουμε ότι αυτή είναι η αληθινή αλήθεια, ωστόσο, μην αναστατώνετε τον βασιλιά, ο οποίος, για χάρη της ειρήνης της Εκκλησίας, συνέταξε τα τυπογραφικά λάθη όχι για να αρνηθεί κάποια από τις ιδιότητες που αναγνωρίζονται στον Χριστό, αλλά για χάρη της ειρήνης της Εκκλησίας, επιβάλλοντας σιωπή για εκείνα τα πράγματα που προκαλούν διχόνοια».
Τότε ο άνθρωπος του Θεού, γονατίζοντας στη γη, απάντησε με δάκρυα:
«Ένας καλός και θεάνθρωπος βασιλιάς δεν πρέπει να αναστατώνεται από την αναξιότητά μου, γιατί δεν θέλω να εξοργίσω τον Θεό σιωπώντας για όσα μας έχει προστάξει να αναγνωρίζουμε και να ομολογούμε. Διότι αν, σύμφωνα με τα λόγια του Θείου Αποστόλου, ο Ίδιος διόρισε «εν τη Εκκλησία, πρώτον, αποστόλους, δεύτερον, προφήτες, τρίτον, δασκάλους» ( Α΄ Κορινθίους 12:28 ), τότε είναι σαφές ότι ο Ίδιος μιλάει μέσω αυτών. Από όλη την Αγία Γραφή, από τα γραπτά των αγίων δασκάλων και από τα διατάγματα των Συνόδων, μαθαίνουμε ότι ο ενσαρκωμένος Ιησούς Χριστός, ο Κύριος και Θεός μας, έχει τη δύναμη να θέλει και να ενεργεί σύμφωνα με τη Θεότητά Του και την ανθρώπινη φύση Του. Διότι δεν στερείται καθόλου εκείνων των ιδιοτήτων με τις οποίες είναι γνωστός ως Θεός ή ως άνθρωπος, εκτός από την αμαρτία». Αν είναι τέλειος και στις δύο φύσεις και δεν στερείται τίποτα εγγενές σε αυτές, τότε, πραγματικά, διαστρεβλώνει εντελώς το μυστήριο της ενσάρκωσής Του όποιος δεν αναγνωρίζει σε Αυτόν την ίδια την ουσία και των δύο φύσεων με τις αντίστοιχες ιδιότητές τους - φύσεις μέσω των οποίων και στις οποίες κατοικεί.
Όταν ο άγιος εξήγησε αυτά και πολλά άλλα, οι παρόντες επαίνεσαν τη σοφία του και δεν βρήκαν τίποτα να αντιταχθούν. Ο Σέργιος τότε είπε:
«Εσύ μόνος σου αναστατώνεις τους πάντες, ακριβώς επειδή εξαιτίας σου πολλοί δεν θέλουν να έχουν κοινωνία με την Εκκλησία εδώ.»
Ο Αιδεσιμότατος Μάξιμος έφερε αντίρρηση:
«Αλλά ποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι διέταξα κάποιον να μην έχει κοινωνία με τη Βυζαντινή Εκκλησία;» Σε αυτό ο Σέργιος απάντησε:
«Το ίδιο το γεγονός ότι δεν επικοινωνείτε με αυτή την Εκκλησία είναι αυτό που απομακρύνει πολλούς από την κοινωνία μαζί της». Ο άνθρωπος του Θεού είπε σε αυτό:
«Δεν υπάρχει τίποτα πιο επαχθές και θλιβερό από την κατάσταση όταν η συνείδησή μας μας κατηγορεί για κάτι, και τίποτα δεν είναι πιο πολύτιμο από την ηρεμία και την επιδοκιμασία της συνείδησής μας». Τότε ο Τρωίλος, σημειώνοντας ότι τα «τυπογραφικά λάθη» του βασιλιά Κώνστα είχαν αναθεματιστεί σε όλη τη Δύση, είπε στον άγιο:
«Είναι καλό που η ερμηνεία του ευσεβούς ηγεμόνα μας είναι τόσο ατιμασμένη;» Ο άγιος απάντησε:
– Είθε ο Θεός να συγχωρέσει όσους ενέπνευσαν τον αυτοκράτορα και του επέτρεψαν να εκδώσει αυτό το διάταγμα!
Ο Τρωίλος ρώτησε:
- Ποιος το εμπνεύστηκε και ποιος το επέτρεψε;
Ο άγιος απάντησε:
«Οι Προκαθήμενοι της Εκκλησίας το δίδαξαν αυτό, και οι αξιωματούχοι το επέτρεψαν, και έτσι η ντροπή αυτού του σκανδάλου πέφτει στον Τσάρο, ο οποίος είναι αθώος και απαλλαγμένος από κάθε αίρεση. Ωστόσο, συμβουλεύστε τον Τσάρο να κάνει όπως έκανε κάποτε ο παππούς του, ο αείμνηστος Ηράκλειος. Όταν έμαθε ότι πολλοί Πατέρες στη Δύση δεν δέχονταν την «έκθεση» της πίστης, αλλά μάλλον κατήγγειλαν και καταδίκασαν την αίρεση που περιείχε, απάλλαξε τον εαυτό του από την ευθύνη στέλνοντας τις επιστολές του παντού, υποστηρίζοντας σε αυτές ότι η «έκθεση» δεν ανήκε σε αυτόν, αλλά στον πρώην Πατριάρχη Σέργιο. Ας κάνει το ίδιο και ο βασιλιάς Τσάρος, και τότε θα απαλλαγεί από κάθε κατηγορία.»
Έμειναν σιωπηλοί για αρκετή ώρα, κουνώντας τα κεφάλια τους, και μετά είπαν:
«Είναι άβολο, ακόμη και αδύνατο, να κάνω όλα όσα μου συμβουλεύεις, Αββά.»
Αφού συζήτησαν για λίγο διάφορα θέματα, αποχαιρέτησαν και χώρισαν με φιλικούς όρους.
Μία εβδομάδα μετά από αυτή τη συζήτηση, το επόμενο Σάββατο, ο άγιος και οι δύο μαθητές του κλήθηκαν ξανά στο βασιλικό θάλαμο για ανάκριση. Ο προηγούμενος μαθητής του, ο Αναστάσιος, οδηγήθηκε πρώτος, ενώ ο άλλος Αναστάσιος, πρώην αποκρισιάριος της Ρωμαϊκής Εκκλησίας, τοποθετήθηκε έξω από το θάλαμο. Όταν ο πρώτος Αναστάσιος οδηγήθηκε στην αίθουσα, όπου κάθονταν δύο πατριάρχες ανάμεσα στα μέλη της Συγκλήτου: ο Θωμάς, ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, και ένας άλλος, οι συκοφάντες μπήκαν αμέσως, φέρνοντας ψευδείς κατηγορίες εναντίον του Αγίου Μαξίμου. Οι παρόντες ανάγκασαν τον Αναστάσιο να επιβεβαιώσει τις συκοφαντίες που διατυπώθηκαν εναντίον του δασκάλου του. Αλλά αυτός κατήγγειλε με θάρρος τα ψέματα, καταγγέλλοντάς τα με θάρρος ενώπιον των πατριαρχών και της Συγκλήτου. Όταν ρωτήθηκε αν είχε αναθεματίσει τα «τυπογραφικά λάθη», απάντησε ότι όχι μόνο τα είχε αναθεματίσει, αλλά είχε συντάξει και ένα βιβλίο εναντίον τους. Οι αξιωματούχοι ρώτησαν στη συνέχεια:
- Και μετά τι; Δεν παραδέχεσαι ότι έπραξες άσχημα;
«Ο Θεός να μην φυλάει», απάντησε ο Αναστάσιος, «να θεωρώ κακό αυτό που έχω κάνει καλά, σύμφωνα με τον κανόνα της Εκκλησίας». Όταν τον ρώτησαν στη συνέχεια για πολλά άλλα πράγματα, απάντησε πώς τον είχε βοηθήσει ο Θεός. Μετά από αυτό, τον οδήγησαν έξω και έφεραν μέσα τον σεβάσμιο γέροντα Μάξιμο. Ο Πατρίκιος Τρωίλος του απηύθυνε τα εξής λόγια:
«Άκου, Αββά, πες την αλήθεια, και ο Θεός θα σε ελεήσει. Διότι αν σε ανακρίνουμε νόμιμα και έστω και μία από τις κατηγορίες εναντίον σου αποδειχθεί αληθινή, θα εκτελεστείς σύμφωνα με τον νόμο». Ο γέροντας απάντησε:
«Σας το έχω ήδη πει, και θα σας το ξαναπώ: είναι εξίσου δυνατό να δικαιολογηθεί τουλάχιστον μία κατηγορία, όσο είναι δυνατό να γίνει Θεός ο Σατανάς. Αλλά επειδή ο Σατανάς δεν είναι Θεός και δεν μπορεί να γίνει Αυτός, όντας αποστάτης, τότε οι κατηγορίες που είναι εντελώς ψευδείς δεν μπορούν να γίνουν αληθινές. Επομένως, κάντε ό,τι θέλετε να κάνετε· εγώ όμως, τιμώντας ευλαβικά τον Θεό, δεν φοβάμαι την προσβολή.»
Σε αυτό ο Τρωίλος διαμαρτυρήθηκε:
- Μα δεν αναθεμάτισες τον τύπο;
Ο γέροντας απάντησε:
– Έχω ήδη πει αρκετές φορές ότι αναθεμάτισα.
«Αλλά αν εσύ», είπε ο Τρωίλος, «αναθεμάτισες τα «τυπογραφικά λάθη», τότε, κατά συνέπεια, και τον βασιλιά;»
«Δεν αναθεμάτισα τον Τσάρο», απάντησε ο μοναχός, «αλλά μόνο τον χάρτη που ανέτρεψε την Ορθόδοξη και εκκλησιαστική πίστη».
«Πού αναθεμάτισες;» ρώτησε ο Τρωίλος.
«Στην Τοπική Σύνοδο στη Ρώμη», απάντησε ο Άγιος Μάξιμος, «στην Εκκλησία του Σωτήρος και της Υπεραγίας Θεοτόκου».
Τότε ο πρόεδρος του απηύθυνε την εξής ομιλία:
– Θα έρθετε σε κοινωνία με την εκκλησία μας ή όχι;
«Όχι, δεν θα συμμετάσχω», απάντησε ο άγιος.
«Γιατί;» ρώτησε ο πρόεδρος.
«Επειδή», απάντησε η αγία, «απέρριψε τα διατάγματα των Ορθόδοξων συνόδων».
«Αλλά αν η εκκλησία μας απέρριψε τις συνόδους», διαμαρτυρήθηκε ο πρόεδρος, «τότε πώς καταγράφονται στο μηνιαίο δίπτυχο 871 ;»
«Ποιο το όφελος», απάντησε ο άγιος, «να τους ονομάζουμε και να τους θυμόμαστε αν απορρίπτονται τα δόγματα αυτών των συνόδων;»
«Μπορείτε», ρώτησε ο πρόεδρος, «να δείξετε ξεκάθαρα ότι η σημερινή Εκκλησία έχει απορρίψει τα δόγματα των προηγούμενων ιερών συνόδων;»
«Αν δεν θυμώσεις και μου δώσεις εντολή», απάντησε ο γέροντας, «τότε μπορώ εύκολα να σου το δείξω».
Όταν όλοι σώπασαν, ο ταμίας στράφηκε προς το μέρος του:
– Γιατί αγαπάς τόσο πολύ τους Ρωμαίους και μισείς τους Έλληνες;
Ο άγιος απάντησε:
«Έχουμε εντολή από τον Θεό να μην μισούμε κανέναν. Αγαπώ τους Ρωμαίους ως ομοπίστους, και τους Έλληνες ως ομογλώσσους.»
«Πόσο χρονών είσαι;» ρώτησε ο ταμίας.
«Εβδομήντα πέντε», απάντησε ο άγιος.
«Και πόσα χρόνια», συνέχισε ο ταμίας, «είναι μαζί σας ο μαθητής σας;»
«Τριάντα επτά», απάντησε ο άγιος.
Εκείνη τη στιγμή ένας από τους κληρικούς αναφώνησε:
- Είθε ο Θεός να σε ανταμείψει για όλα όσα έχεις κάνει για τον ευλογημένο Πύρρο.
Ο άγιος δεν απάντησε σε αυτόν τον κληρικό.
Κατά τη διάρκεια αυτών των μάλλον μακρών ανακρίσεων, κανένας από τους παρόντες πατριάρχες δεν είπε τίποτα. Όταν διαδόθηκε η φήμη για τη σύνοδο που πραγματοποιήθηκε στη Ρώμη, κάποιος Δημοσθένης δήλωσε:
«Αυτή η σύνοδος δεν είναι αληθινή, επειδή συγκλήθηκε από τον Μαρτίνο, τον αφορισμένο πάπα.»
Ο Σεβασμιότατος Μάξιμος απάντησε:
– Ο Πάπας Μαρτίνος δεν αφορίστηκε, αλλά διώχθηκε.
Μετά από αυτό, αφού έδιωξαν τον άγιο, συζήτησαν τι να τον κάνουν. Οι απάνθρωποι βασανιστές αποφάσισαν ότι θα ήταν πολύ ελεήμονο να τον αφήσουν να ζει όπως πριν, σε αιχμαλωσία, και ότι θα ήταν καλύτερο να τον υποβάλουν σε βασανιστήρια χειρότερα από τον θάνατο. Γι' αυτό, τον παρέδωσαν στον κυβερνήτη της πόλης. Ο έπαρχος διέταξε να οδηγηθούν ο Άγιος Μάξιμος και οι μαθητές του στο πραιτώριο . Εκεί, ο άνομος βασανιστής, γδύνοντάς τον άγιο γέροντα και ρίχνοντάς τον στο έδαφος, διέταξε να τον χτυπήσουν με αιχμηρά λουριά βοδιού, χωρίς να ντρέπεται για την ηλικία ή την αξιοσέβαστη εμφάνισή του - χωρίς καν να συγκινηθεί από την θέα του σώματός του, εξασθενημένο από τους ασκητικούς αγώνες. Ο άγιος ξυλοκοπήθηκε τόσο σκληρά που το έδαφος λερώθηκε με το αίμα του, και το σώμα του ήταν τόσο κατακρεουργημένο που δεν έμεινε ούτε ένα σημείο αλώβητο. Τότε το άγριο θηρίο στράφηκε μανιασμένα στους μαθητές του αγίου και τους ξυλοκόπησε εξίσου. Καθώς τους χτυπούσαν, ο κήρυκας φώναξε:
– Όσοι παρακούουν τις βασιλικές εντολές και παραμένουν ανυπάκουοι αξίζουν να υπομείνουν τέτοια βάσανα.
Έπειτα, μόλις ζωντανοί, ρίχτηκαν στη φυλακή.
Το επόμενο πρωί, ο άγιος και σεβάσμιος άνδρας μεταφέρθηκε από τη φυλακή στην αυλή μαζί με τον πρώτο μαθητή του, τον Αναστάσιο. Ο άγιος ήταν ακόμα ζωντανός και γεμάτος πληγές, τόσο πολύ που ήταν αδύνατο να κοιτάξει κανείς χωρίς συμπόνια τον σεβάσμιο γέροντα, άγιο νηστεύτη, θεόσοφο διδάσκαλο και εξομολόγο-θεολόγο, καλυμμένο στο αίμα και μελανιασμένο από βαθιές πληγές, χωρίς ούτε ένα άθικτο σημείο από την κορυφή ως τα νύχια. Ωστόσο, οι σκληροί βασανιστές δεν τον λυπήθηκαν, αλλά εξοργίστηκαν ακόμη περισσότερο. Αφού έβγαλαν την φλύαρη γλώσσα του, η οποία είχε ξεχυθεί από ποτάμια σοφών διδασκαλιών και είχε πνίξει αιρετικές εικασίες, την έκοψαν βαθιά, μέχρι το λαιμό, χωρίς έλεος, σκοπεύοντας έτσι να φιμώσουν τα θεολογικά χείλη του αγίου. Έκαναν το ίδιο και με τον προηγούμενο μαθητή του, τον Αναστάσιο, και στη συνέχεια τους έκλεισαν και τους δύο πίσω στη φυλακή. Αλλά ο Κύριος ο Θεός, που κάποτε έκανε τα βρέφη να δοξάζουν το άγιο όνομά Του, και που επίσης έδωσε στους άλαλους τη δύναμη της ομιλίας, χάρισε σε αυτούς τους αληθινούς και πιστούς δούλους Του, τον Όσιο Μάξιμο τον Ομολογητή και Μάρτυρα, και τον μαθητή του, τον Όσιο Αναστάσιο, την ικανότητα να μιλούν ακόμη πιο καθαρά και καθαρά, ακόμη και χωρίς γλώσσα, από ό,τι πριν από την αποκοπή της γλώσσας του. Ω, πόσο ντράπηκαν οι καταραμένοι αιρετικοί όταν το έμαθαν αυτό! Φλεγόμενοι από ακόμη μεγαλύτερη οργή, έκοψαν το δεξί του χέρι και το έριξαν στο έδαφος. Ομοίως έκοψαν το χέρι του μαθητή του, του Αγίου Αναστασίου. Λυπήθηκαν έναν άλλον από τους μαθητές του, επίσης τον Αναστάσιο, έναν πρώην αποκρισιάριο της Ρωμαϊκής Εκκλησίας, αφού περιστασιακά υπηρετούσε ως γραμματέας των ηγεμόνων.
Μετά από αυτό, ο Άγιος Μάξιμος και ο μαθητής του οδηγήθηκαν έξω από το πραιτώριο και σύρθηκαν σε όλη την πόλη με χλευασμό, επιδεικνύοντας τις κομμένες γλώσσες και τα χέρια τους σε όλο τον λαό και φωνάζοντας και κοροϊδεύοντας με αποκρουστικές φωνές. Μετά από τέτοιο απάνθρωπο χλευασμό και άτιμη κακοποίηση, και οι τρεις εξορίστηκαν, ο καθένας ξεχωριστά, σε μακρινή εξορία, χωρίς καμία φροντίδα, χωρίς τροφή ή ρούχα, γυμνοί και ξυπόλυτοι. Υπέμειναν πολλές κακουχίες και βάσανα στο ταξίδι. Ο Άγιος Μάξιμος, λόγω των σοβαρών τραυμάτων του, δεν μπορούσε να μείνει πάνω σε άλογο ή σε κάρο. Οι στρατιώτες ύφαναν ένα καλάθι σαν κρεβάτι και, βάζοντας τον σοβαρά πάσχοντα γέροντα μέσα σε αυτό, μπόρεσαν να τον μεταφέρουν με μεγάλη δυσκολία στον τόπο φυλάκισής του. Αφού τον συνόδευσαν στη μακρινή σκυθική γη, η οποία στην Ευρώπη ονομάζεται Αλανία , τον φυλάκισαν στην πόλη Σεμαρί. Ο σεβάσμιος μαθητής του Αναστάσιος, του οποίου η γλώσσα και το χέρι έκοψαν, πέθανε στο δρόμο, το σώμα του, το οποίο είχε υποφέρει πολύ, και η ψυχή του πέρασε στον Θεό σε αθάνατη ζωή.
Ο Άγιος Μάξιμος έζησε στην τελευταία του εξορία, εν μέσω σοβαρών βασάνων, για τρία ακόμη χρόνια. Περιορισμένος στη φυλακή, δεν έλαβε ούτε τις απαραίτητες υπηρεσίες στα γηρατειά του ούτε τη στοργική φροντίδα κανενός. Όταν ο Κύριος θέλησε να βάλει τέλος στις ασθένειες και τις θλίψεις του και να τον οδηγήσει από τη φυλακή στην αιώνια έκταση και χαρά της Ουράνιας Βασιλείας, πρώτα τον παρηγόρησε με μια θεϊκή φανέρωση στη γη και στη συνέχεια ανήγγειλε την ώρα του θανάτου του. Ο μακάριος πάσχων γέμισε με μεγάλη χαρά και, παρόλο που ήταν πάντα προετοιμασμένος για το τέλος του, άρχισε να προετοιμάζεται επιμελώς γι' αυτό. Όταν έφτασε η χαρούμενη ώρα του θανάτου, παρέδωσε με χαρά την ψυχή του στα χέρια του Χριστού Θεού, τον οποίο είχε αγαπήσει από τη νεότητά του και για τον οποίο είχε υποφέρει τόσο πολύ.
Έτσι, ο ομολογητής του Χριστού και μάρτυρας ολοκλήρωσε το ταξίδι της ζωής του το 874 και εισήλθε στη χαρά του Κυρίου του. Τάφηκε στην ίδια πόλη. Μετά την ταφή του αγίου, τρεις θαυμαστές λύχνοι ήταν ορατοί στον τάφο του, που έλαμπαν με μια φλόγα απερίγραπτης λάμψης και φωτίζοντας τον τόπο. Ο άγιος, που στη ζωή ήταν το φως του κόσμου, δεν έπαψε να λάμπει ούτε μετά τον θάνατό του, και τώρα φωτίζει όλους τους ανθρώπους με το παράδειγμα της ενάρετης και πολύπαθης ζωής του και του μεγάλου ζήλου του για τον Θεό. Οι τρεις λύχνοι που φαίνονται στον τάφο του αγίου χρησίμευαν ως σαφές σημάδι ότι ο άγιος δούλος του Θεού είχε εισέλθει στα λαμπερά αρχοντικά της Αγίας Τριάδας, την άφθαρτη Βασιλεία του Θεού, όπου λάμπει με τους δίκαιους σαν τον ήλιο και απολαμβάνει την ενατένιση του Τριαδικού φωτός. Μετά τον θάνατο του Αγίου Μάξιμου, ένας άλλος από τους μαθητές του, ο αποκρισιάριος Αναστάσιος, παρέμεινε ζωντανός σε ξεχωριστό κελί. Αργότερα έγραψε με ιδιαίτερη λεπτομέρεια για τη ζωή, τα κατορθώματα και τα παθήματα του πατέρα και δασκάλου του. Από την περιγραφή αυτή, έχουμε εδώ, σε συντομευμένη μορφή, ό,τι είναι αρκετό για το όφελός μας και για τη δόξα του Θεού, δοξασμένου εν αγίοις—του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, στο οποίο, ακόμη και από εμάς τους αμαρτωλούς, ανήκει η τιμή, η δόξα και η προσκύνηση, τώρα και πάντα και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

* * *

Σημειώσεις

827Το όνομα Μάξιμος είναι λατινικό. Το Μάξιμος αντιστοιχεί στην ελληνική λέξη που σημαίνει «μεγάλος». Η αντιστοιχία μεταξύ του ονόματος του Αγίου Μάξιμου και των προσωπικών του ιδιοτήτων και της ζωής του επισημαίνεται από τον μαθητή του, τον Άγιο Αναστάσιο, στην επιστολή του προς τον Θεόδωρο, ιερέα της Γάγγρας. Ο Άγιος Μάξιμος γεννήθηκε γύρω στο 580. Κατά τη δεύτερη ανάκρισή του στην Κωνσταντινούπολη το 655, δήλωσε ότι ήταν 75 ετών.

828Ο αυτοκράτορας Ηράκλειος ανέβηκε στο θρόνο το 600 και βασίλευσε μέχρι το 641.

829Η αίρεση των Μονοθελητών προέκυψε στις αρχές του έβδομου αιώνα και αποτελούσε συνέχεια της αίρεσης των Μονοφυσιτών. Οι Μονοθελητές αναγνώριζαν στον Χριστό μία θέληση και μία θεία ενέργεια, διαστρεβλώνοντας έτσι το δόγμα της ενσάρκωσης του Θεού Λόγου. Σύμφωνα με την Ορθόδοξη διδασκαλία, η θέληση είναι ιδιότητα της φύσης, όχι του προσώπου, και ως εκ τούτου ο Κύριος Ιησούς Χριστός, ως Θεός κατά φύση και άνθρωπος κατά φύση, κατείχε τόσο θεία όσο και ανθρώπινη θέληση. Χωρίς αυτή την τελευταία, δεν θα ήταν τέλειος άνθρωπος κατά φύση.

830Ο Κύρος κατείχε την πατριαρχική έδρα της Αλεξάνδρειας από το 630 έως το 640. Ο Σέργιος Α΄ ήταν Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως από το 610 έως το 638.

831Η Μονή Χρυσοπόλεως βρισκόταν στην απέναντι όχθη του Πορθμού της Κωνσταντινούπολης, του σημερινού Σκούταρι, κοντά στη Χαλκηδόνα. Ήταν φημισμένη για την ευσεβή ζωή των μοναχών της. Εδώ, ο Άγιος Μάξιμος χειροτονήθηκε και αργότερα εξελέγη αββάς. «Αββάς» είναι συριακή λέξη που σημαίνει «πατέρας». Αυτός ο τίτλος δινόταν στον επικεφαλής της μονής.

832Ο ψαλμωδός προτιμά να «ξαπλώνει στο κατώφλι» του οίκου του Θεού παρά να ζει πολυτελής στα δωμάτια των αμαρτωλών.

833Αυτή η δήλωση πίστης, που εκδόθηκε με τη μορφή διατάγματος ή διατάγματος, δεσμευτικού για όλους, απαγόρευε οποιαδήποτε συζήτηση σχετικά με μία ή δύο διαθήκες εν Χριστώ, αλλά ταυτόχρονα διακήρυττε το δόγμα της μίας βούλησης ως το σωστό. Ακόμα και μετά από αυτό, ωστόσο, οι διαμάχες συνέχισαν να βασανίζουν την Ανατολική Εκκλησία.

834Ο Σεβερίνος ήταν Πάπας από το 638 έως το 640.

835Ο Πάπας Ιωάννης Δ΄ κατείχε την Ρωμαϊκή Έδρα από το 640 έως το 642.

836Στις αρχές του 7ου αιώνα, η Ανατολική Αυτοκρατορία υπέστη συνεχείς επιθέσεις από τους Αβάρους και ιδιαίτερα τους Πέρσες, και απειλούνταν επίσης συνεχώς από τους Άραβες ή Σαρακηνούς. Μεταξύ 637 και 640, η Συρία, η Παλαιστίνη και η Αίγυπτος έπεσαν υπό την κυριαρχία των Σαρακηνών. Αυτό διευκολύνθηκε σε μεγάλο βαθμό από τους Μονοφυσίτες, οι οποίοι, από εχθρότητα προς την Ορθόδοξη Εκκλησία, ήταν πάντα έτοιμοι να παραδοθούν στους εχθρούς τους. Ο αριθμός των Μονοφυσιτών μόνο στην Αίγυπτο έφτασε τα 6 εκατομμύρια, ενώ οι Ορθόδοξοι εκεί αριθμούσαν περίπου 300.000. Ο αυτοκράτορας Ηράκλειος κατέβαλε κάθε δυνατή προσπάθεια για να συμφιλιώσει τους Μονοφυσίτες με την Ορθόδοξη Εκκλησία. Για τον σκοπό αυτό, δημοσίευσε την Έκθεση.

837Ο Άγιος Μάξιμος έφτασε στην Αφρική γύρω στο 640. Προηγουμένως, είχε εδραιώσει την Ορθόδοξη πίστη από το 633 έως το 640 στην Αλεξάνδρεια, την Κωνσταντινούπολη, την Κύπρο, τη Μικρά Ασία και άλλες χώρες. Έζησε στη Βόρεια Αφρική για πέντε χρόνια, από το 640 έως το 645.

838Ο Πύρρος διαδέχθηκε τον Σέργιο το 639. Στη σύνοδο που συγκάλεσε, ενέκρινε την «έκθεση» του Σέργιου και συνέχισε με ζήλο το έργο της υπεράσπισης της αίρεσης.

839Ο Κωνσταντίνος Γ΄ ήταν Βυζαντινός Αυτοκράτορας το 641.

840Οι δημοφιλείς φήμες απέδιδαν τη συνενοχή του Πατριάρχη Πύρρου με τη Μαρτίνα, τη μητριά του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου, στη δηλητηρίαση του τελευταίου. Φοβούμενος τη λαϊκή οργή, κατέφυγε στη Βόρεια Αφρική το 641 και εγκατέλειψε τον πατριαρχικό θρόνο. Μέχρι το 650, έζησε πρώτα στην Αφρική και στη συνέχεια στη Ρώμη.

841Η Κωνσταντία βασίλευσε από το 641 έως το 668, ο Κωνσταντίνος Δ΄ Πωγωνάτος από το 668 έως το 685.

842Ο Παύλος Β΄ κατείχε την πατριαρχική έδρα στην Κωνσταντινούπολη από το 641 έως το 654.

843Πατρίκιοι ήταν συχνά το όνομα που δινόταν σε περιφερειακούς ηγεμόνες στην Ελληνορωμαϊκή Αυτοκρατορία. Επίσης, ίσχυε για άτομα ευγενούς καταγωγής γενικά. Ο πατρίκιος Γρηγόριος ήταν ο ηγεμόνας της Καρχηδόνας. Η Καρχηδόνα βρισκόταν βορειοανατολικά της Τύνιδας. Ιδρύθηκε από τη Διδώ, βασίλισσα της Τύρου, γύρω στο 860 π.Χ. και έπεσε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία το 148 π.Χ. Κατακτήθηκε από τους Βανδάλους το 439 μ.Χ. και επέστρεψε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία το 533 από τον Βελισάριο. Το 697, οι Άραβες την κατέστρεψαν τελικά.

844Η δημόσια συζήτηση μεταξύ του Αγίου Μάξιμου και του Πύρρου έλαβε χώρα τον Ιούλιο του 645.

845Η Ραβέννα, με το λιμάνι της στην Αδριατική Θάλασσα, χτίστηκε από Θεσσαλούς Έλληνες. Πολλοί Ρωμαίοι αυτοκράτορες είχαν την έδρα τους εδώ, γι' αυτό και η επαρχία αυτή ονομάζεται μερικές φορές Ρωμανία. Ο αυτοκράτορας Αύγουστος διατηρούσε τον στόλο του εδώ.

846Ο Πατριάρχης Παύλος, αναπληρωτής του Πύρρου, ακολουθώντας το παράδειγμα του Σεργίου, έπεισε τον Κώνστα να εκδώσει ένα νέο δογματικό διάταγμα, το «Πρότυπο Πίστης» (τυπογραφικά λάθη), το 648. Αυτό το διάταγμα επέβαλε πλήρη σιωπή σχετικά με αμφιλεγόμενα ζητήματα - που αφορούσαν το θέλημα του Χριστού - και ικανοποίηση με ό,τι είχε καθιερωθεί στις πρώτες πέντε Οικουμενικές Συνόδους.

847Ο Άγιος Μάξιμος έφτασε στη Ρώμη στα τέλη του 645 και έζησε εδώ για δέκα χρόνια, από το 645 έως το 655.

848Ο Άγιος Πάπας Μαρτίνος ήταν προηγουμένως ο αποκρισιάριος (δηλαδή, έμπιστος) του προκατόχου του, Πάπα Θεοδώρου, στην βυζαντινή αυλή και έζησε για μεγάλο χρονικό διάστημα στην Κωνσταντινούπολη. Μετά την άνοδό του στον παπικό θρόνο τον Μάιο του 649, του στάλθηκε ένα αυτοκρατορικό διάταγμα (τυπογραφικά λάθη) από την Κωνσταντινούπολη που τον διέταζε να το τηρήσει. Ο Άγιος Μαρτίνος αρνήθηκε και, μαζί με τον Άγιο Μάξιμο, άρχισαν να αναζητούν μέτρα για την εξάλειψη της αίρεσης. Στα τέλη του 649, συγκάλεσε τη λεγόμενη Σύνοδο του Λατερανού στη Ρώμη, αποτελούμενη από 150 επισκόπους, με τη συμμετοχή του Αγίου Μάξιμου. Σε αυτή τη σύνοδο, επιβεβαιώθηκε η Ορθόδοξη διδασκαλία για τις δύο διαθήκες και πράξεις στον Ιησού Χριστό, και οι υπέρμαχοι της αίρεσης - Θεόδωρος Φαράν, Σέργιος Κωνσταντινουπόλεως, οι πατριάρχες Πύρρος και Παύλος, και, τέλος, Κύρος Αλεξανδρείας, καθώς και η έκθεση του Ηρακλείου και τα τυπογραφικά λάθη του Κώνσταντα αναθεματίστηκαν, και οι «πράξεις» της συνόδου στάλθηκαν στον αυτοκράτορα Κώνσταντα.

849Ο Άγιος Πάπας Μαρτίνος συνελήφθη το 653 και, με εντολή του Αυτοκράτορα Κώνσταντα, στάλθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Αυτός και ο Άγιος Μάξιμος έφτασαν στην Κωνσταντινούπολη τον Σεπτέμβριο του 654. Η τύχη τους κατά τη διάρκεια του ταξιδιού που διήρκεσε ένα χρόνο είναι άγνωστη. Ο Άγιος Μαρτίνος, κατηγορούμενος για προδοσία και προσβολή του μεγαλείου του Τσάρου, εξορίστηκε στη Χερσόνησο, όπου πέθανε στις 16 Σεπτεμβρίου 655, βασανισμένος από την πείνα.

850Ταμίας – στα ελληνικά, γασοφύλακας. Αυτή η λέξη προέρχεται από την περσική λέξη gas – περιουσία, πλούτος – και την ελληνική λέξη για «φυλάω». Η γασοφύλακα είναι δημόσιο θησαυροφυλάκιο, βασιλικό ή εκκλησιαστικό θησαυροφυλάκιο ( Μάρκος 12:41 , Ιωάννης 8:20 ).

851Η λέξη Αποκρισάριος είναι ελληνική και σημαίνει μεσολαβητής, συνήγορος σε εκκλησιαστικά ζητήματα – στην βασιλική αυλή.

852Ο λόγος για αυτή την κατηγορία ήταν ότι ο Γρηγόριος, ο έπαρχος της Αφρικής, ο οποίος κάποτε ήταν ευνοϊκά διακείμενος προς τον Άγιο Μάξιμο, επαναστάτησε από την Αυτοκρατορία γύρω στο έτος 650. – Πεντάπολη – το δυτικό τμήμα της Λιβύης, δίπλα στην Αίγυπτο.

853Αυτό το όνειρο, το οποίο υποτίθεται ότι συνέπεσε με την εξέγερση του Γρηγορίου, του έπαρχου της Αφρικής, περιγράφεται λεπτομερώς στον βίο που ακολουθεί. Κατά τη διάρκεια μιας από τις επόμενες ανακρίσεις του, ο Άγιος Μάξιμος κατηγορήθηκε και πάλι ότι υποκίνησε τον Γρηγόριο σε εξέγερση μέσω του ονείρου που του αποδόθηκε.

854Ο Ωριγένης είναι ο πιο διάσημος Χριστιανός δάσκαλος του τρίτου αιώνα. Στα πολυάριθμα γραπτά του, τα οποία ακόμη και οι πιο αξιοσημείωτοι Πατέρες της Εκκλησίας έτρεφαν σε μεγάλη εκτίμηση, ο Ωριγένης παρόλα αυτά διατύπωσε ορισμένες ανορθόδοξες και αιρετικές απόψεις, για τις οποίες καταδικάστηκαν ως αιρετικές, παρόλο που ο Ωριγένης δεν εξέφρασε τις ανορθόδοξες απόψεις του ως αμετάβλητες αλήθειες. Αυτή ήταν η διδασκαλία του για την προϋπάρχουσα ύπαρξη των ψυχών, η οποία καταδικάστηκε στην Πέμπτη Οικουμενική Σύνοδο το 553.

855Βλέπε Ματθαίος 16:17–18

856Σύμφωνα με τους Αγίους Πατέρες, καμία φύση δεν μπορεί να υπάρχει ή να γίνει γνωστή χωρίς να εκδηλώνεται στις δικές της πράξεις. Επομένως, με την αναγνώριση της μίας θέλησης στον Κύριο Ιησού Χριστό, μία από τις φύσεις θα έπρεπε να χάσει την ύπαρξή της και να πάψει να υπάρχει. Ταυτόχρονα, θα εξαφανιζόταν και η Θεανθρωπία. Έτσι, το δόγμα της Ενσάρκωσης διαστρεβλώθηκε από τους Μονοθελίτες.

857Η Θράκη συνόρευε με τα Καρπάθια Όρη στα βόρεια, από την Ιλλυρία, στα νότια με τη Μακεδονία, το Αιγαίο Πέλαγος (Αρχιπέλαγος) και την Προποντίδα (Θάλασσα του Μαρμαρά), και στα ανατολικά με τη Μαύρη Θάλασσα. Έτσι, η αρχαία Θράκη περιλάμβανε την ανατολική Ουγγαρία, την Τρανσυλβανία, τη Μολδαβία, τη Βλαχία, τη Βουλγαρία, τη Σερβία και την ανατολική Ρωμυλία. Η Βίσια είναι μια πόλη στην ανατολική Θράκη, στον Εύξεινο Πόντο. Ήταν η πρωτεύουσα μιας μικρής περιοχής που ονομαζόταν Αστικούμ. Οι κάτοικοί της λεηλατούσαν όποιον ναυαγούσε κοντά στις πόλεις τους.

858Η Περβέρα είναι μια πόλη στα φαράγγια του Ολύμπου, ανάμεσα στη Μακεδονία και τη Θεσσαλία.

859Η Μεσημβρία είναι πόλη στην ανατολική Θράκη, στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας.

860Ήταν το 655. – Χερσόνησος στην ανατολική πλευρά της Ταυρίδας χερσονήσου.

861Ο Παύλος πέθανε το 655.

862Ο Πέτρος κυβέρνησε το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως από το 655 έως το 666.

863Η Βιθυνία συνόρευε με τη Μαύρη Θάλασσα στα βόρεια, τη Μυσία στα δυτικά, τη Φρυγία και τη Γαλατία στα νότια και την Παφλαγονία στα ανατολικά. Σήμερα, καταλαμβάνει το βόρειο τμήμα της Ανατολίας.

864Σύμφωνα με το Ρωμαϊκό ημερολόγιο, μια ινδικτίον υποδηλώνει μια περίοδο ή κύκλο 15 ετών. Το πρώτο έτος αυτού του κύκλου ονομαζόταν πρώτη ινδικτίον, το δεύτερο έτος, δεύτερη ινδικτίον, και ούτω καθεξής. Στο ελληνικό και το σλαβικό ημερολόγιο, η 1η Σεπτεμβρίου οριζόταν ως «η αρχή της ινδικτίον, δηλαδή του νέου έτους». Στο παρατιθέμενο απόσπασμα από τον βίο του Αγίου Μάξιμου, οι λέξεις «της έκτης ινδικτίον του περασμένου κύκλου» θα πρέπει να νοούνται ως «πριν από εννέα χρόνια», δηλαδή, το 648.

865Ήταν το 655. Το μοναστήρι του Μεγαλομάρτυρα Θεοδώρου βρισκόταν στα περίχωρα της Κωνσταντινούπολης.

866Ο Απολλινάριος, Επίσκοπος Λαοδικείας, δίδασκε ότι ο Υιός του Θεού, όταν ενσαρκώνεται, προσλαμβάνει μια ατελή ανθρώπινη φύση, αλλά μόνο μια ανθρώπινη ψυχή και σώμα, με τη Θεότητα να αντικαθιστά το ανθρώπινο νου. Αυτή η αίρεση καταδικάστηκε από τη Δεύτερη Οικουμενική Σύνοδο.

867Μια ποπρίστα είναι ένα μέτρο απόστασης ίσο με τα 690 οργιές μας. Δύο ποπρίστα είναι επομένως περίπου 2,2 βέρστ.

868Ακριβώς - πέντε χρόνια.

869Ο όρος Sacellarius – από το saccilus, σάκος – είναι το ίδιο με τον ταμία. Υπήρχαν δύο sacellarii: ο αυτοκρατορικός και ο πατριαρχικός.

870Η Νουμιδία βρισκόταν στη Βόρεια Αφρική. Σήμερα, αποτελεί το ανατολικό τμήμα της Αλγερίας.

871Δίπτυχο σημαίνει μνημόσυνο, συνοδικό. Αυτές ήταν δύο πλάκες, διπλωμένες σαν πλάκες, στις οποίες ήταν χαραγμένα τα ονόματα των ζώντων και των νεκρών. Τα σημαντικότερα γεγονότα της εκκλησιαστικής ζωής σημειώνονταν επίσης στα μηνιαία δίπτυχα.

872Το Πραιτώριο ήταν ο τόπος όπου λάμβαναν χώρα οι δίκες. Οι μαστιγώσεις συχνά γίνονταν μπροστά από το Πραιτώριο.

873Η Αλανία βρισκόταν στην ασιατική Σαρματία, στο δυτικό τμήμα των βουνών του Καυκάσου, όχι μακριά από τη Μαύρη Θάλασσα.

874

Τα έργα του Αγίου Μαξίμου δεν χάθηκαν. Η Έκτη Οικουμενική Σύνοδος (680) τίμησε επάξια τον Ομολογητή και αναθεμάτισε τους αιρετικούς και τις διδασκαλίες τους. Τα καλύτερα από τα έργα του Αγίου Μαξίμου είναι αυτά που απεικονίζουν την πνευματική ζωή, και ιδιαίτερα τα ακόλουθα: 1) Περί Αγάπης προς τον Ιερέα Ελπίδιο, 400 κεφάλαια· 2) Ασκητική Διδασκαλία, σε Ερωτήσεις και Απαντήσεις προς τον ίδιο Ελπίδιο· 3) Περί Αρετής και Κακίας, 500 κεφάλαια· 4) Επιστολή προς τον Έπαρχο Γεώργιο περί Υπερηφάνειας· 5) Προς τον Κουβικουλιάριο Ιωάννη - περί Αγάπης και Λύπης για τον Θεό. Σε όλα τα δογματικά του έργα, ο Άγιος Μάξιμος έχει κατά νου σχεδόν αποκλειστικά τους Μονοθελίτες και Μονοφυσίτες, με τους οποίους αγωνίστηκε με τόσο ζήλο σε όλη του τη ζωή. Εναντίον των Μονοθελητών έγραψε: 1) Δύο τόμους δογμάτων προς τον Μαρίνο στην Κύπρο· 2) Περί των δύο διαθηκών εν Χριστώ, περί πράξεων και διαθηκών εν Χριστώ, καθώς και προς τον Μαρίνο και πολλά άλλα λιγότερο εκτενή άρθρα. Εναντίον των Μονοφυσιτών γράφτηκαν: 1) Για τα σωστά δόγματα της πίστης και κατά του Σεβήρου· 2) Για τις δύο φύσεις εν Χριστώ. Έγραψε επίσης πέντε συζητήσεις για την Αγία Τριάδα και μια επιστολή προς τον ιερέα Μαρίνο «Περί της προελεύσεως του Αγίου Πνεύματος». Ο Άγιος Μάξιμος ήταν επίσης αρκετά απασχολημένος με την εξήγηση των Αγίων Γραφών. Άφησε αρκετές προσπάθειες ερμηνείας της Αγίας Γραφής: 1) απαντήσεις σε αμφισβητήσιμα αποσπάσματα της Αγίας Γραφής· 2) σύντομες απαντήσεις σε δύσκολα θέματα· 3) εξήγηση του Ψαλμού 59· 4) ερμηνεία της προσευχής «Πάτερ ημών»· 5) εξήγηση του βιβλίου του Άσματος Ασμάτων. Επιπλέον, ο Όσιος Μάξιμος άφησε πίσω του ένα τελετουργικό έργο - μια εξήγηση της λειτουργίας ή των μυστηρίων - και μερικά άλλα έργα: για την ψυχή, για την ποιότητα, κ.λπ. - Τα έργα του Οσίου Μάξιμου είναι πλούσια σε υψηλές δογματικές και ηθικές σκέψεις.

Ιερά Μητρόπολις Μεσογαίας και Λαυρεωτικής

Σελίδες

Τετάρτη 21 Ιανουαρίου 2026

Ο βίος του Οσίου Πατρός ημών Μαξίμου του Ομολογητού