ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ
ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ
ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΕΣ ΞΕΝΕΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ
«Εἰς Ἐμμαοὺς βλέπειν σε κἂν πρὶν εἰργόμην, (Λουκᾶς λέγει), τρανῶς σε νῦν Χριστὲ βλέπω». Ὀγδοάτῃ δεκάτῃ πέρατος βίου ἔμμορε Λουκᾶς. | |||
Βιογραφία Ο Άγιος Λουκάς ο Ευαγγελιστής καταγόταν από την Αντιόχεια της Συρίας και η εθνικότητα του ήταν Ελληνική. Ήταν γιατρός στο επάγγελμα, όμως γνώριζε πολύ καλά τη ζωγραφική τέχνη. Μάλιστα σε αυτόν αποδίδονται οι πρώτες εικόνες της Θεοτόκου με τον Ιησού Χριστό βρέφος στην αγκαλιά της (μία υπάρχει μέχρι σήμερα στη Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου), καθώς και αυτές των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Στη χριστιανική πίστη κατηχήθηκε από τον Απόστολο Παύλο, τον οποίο συνάντησε στη Θήβα και έκτοτε αφοσιώθηκε στο κήρυγμα του Ευαγγελίου.  Страшный суд (фрагмент). Прп. Андрей Рублев. Фреска Успенского собора. Владимир. 1408 г. Απόστολος Λουκάς Η τελευταία κρίση (θραύσμα). Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους 1408 μ.Χ. στον Καθεδρικό Ιερό Ναό τής Κοιμήσεως τής Θεοτόκου. Βλαντιμίρ (πού είναι πόλη της Ρωσίας. Είναι πρωτεύουσα της ομώνυμης περιφέρειας και είναι χτισμένο στον ποταμό Κλιάζμα), ἔργον τοῦ Αγίου Αντρέι Ρούμπλεφ (περίπου 1360 - 17 Οκτωβρίου 1428 , Μόσχα ) ο οποίος είναι ο πιο διάσημος και σεβαστός ρώσος εικονογράφος στη σχολή εικονογραφίας, βιβλίου και μνημειακής ζωγραφικής του 15ου αιώνα στη Μόσχα Περιόδευσε στη Δαλματία, Ιταλία, Γαλλία, Αχαΐα, Βοιωτία κ.α. Συνέγραψε το τρίτο κατά σειρά Ευαγγέλιο της Καινής Διαθήκης, καθώς και τις πράξεις των Αποστόλων. Λέγεται ότι πέθανε με μαρτυρικό θάνατο (κατ' άλλους ειρηνικά σε ηλικία 80 ετών), και το 357 μ.Χ., το λείψανο του μετακομίσθηκε στην Κωνσταντινούπολη, στο ναό των Αγίων Αποστόλων.  Перенесение мощей ап. Луки. Фреска. Около 1350 года. Церковь Христа Пантократора. Дечани. Косово. Сербия. Μετακομιδή των λειψάνων Απόστολου Λουκά. Τοιχογραφία (Fresco) τού ἐτους περίπου 1350 μ.Χ. στην Εκκλησία τού Χριστού Παντοκράτορα στήν Ἱερά Μονή Βισόκι Ντέτσανι στό Κοσσυφοπέδιο. Σερβία.  Миниатюра Минология Василия II. Константинополь. 985 г. Ватиканская библиотека. Рим. Απόστολος Λουκας. Μικρογραφία (Μινιατούρα) στό Μηνολόγιο τοῦ Βασίλειος Β '. 985 μ.Χ. Κωνσταντινούπολη. Τώρα εὑρίσκεται στήν Βιβλιοθήκη τοῦ Βατικανοῦ. Ρώμη   Ап. Лука. Менологий на 16-19 октября Византия. Греция; XIV в.; памятник: Византийский менологий (Byzantine illumination Menologion); 10 x 13 см.; местонахождение: Англия. Оксфорд. Бодлеанская Библиотека Απόστολος Λουκας. Μηνολόγιο 16 -19 Οκτωβρίου Βυζαντινή Μηνολόγιο τού 14ου αιώνα μ.Χ. Τώρα ευρίσκεται στην Αγγλία. Οξφόρδη. Bodleian Βιβλιοθήκη (Bodleian Library) Σημείωση: Όπως ιστορεί ο Nικόλαος Mαλαξός, σύμφωνα με ένα βασιλικό χρυσόβουλλο της Mονής του Mεγάλου Σπηλαίου, ο Ευαγγελιστής Λουκάς έγραψε το Ευαγγέλιο του δεκαπέντε χρόνια μετά την Aνάληψη του Κυρίου. Ο Ιππόλυτος ο Θηβαίος όμως τοποθετεί την συγγραφή του Ευαγγελίου στην Aλεξάνδρεια.
 ΙΕΡΑ ΛΕΙΨΑΝΑ  Храм св.Иустины в г.Падуя.Базилика святой мученицы Иустины находится в центре города на красивой площади Прато делла Валле. Βασιλική της Αγίας Μάρτυρος Ιουστίνης βρίσκεται σε κεντρική τοποθεσία σε μια όμορφη πλατεία Prato della Valle στην Πάδοβα .Ιταλία    Саркофаг св. Луки в храме св. Иустины (Падуя) В базилике с левой стороны находится капелла святого апостола и евангелиста Луки, где в престоле почивают его святые мощи за исключением главы. Над престолом находится икона Божией Матери, которую написал сам евангелист Лука. Капелла украшена фресками художника Джованни Сторлато /Giovanni Storlato/, которые повествуют о жизни святого апостола и евангелиста Луки. Η σαρκοφάγος του Αγίου Λουκά στον Ναό της Αγίας Ιουστίνης (Πάντοβα). Στην αριστερή πλευρά τού Ναού ευρίσκεται τό Παρεκκλήσι του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Λουκά, όπου ο θρόνος των ιερών λειψάνων του , εκτός από το κεφάλι. Πάνω από την Αγία Τράπεζα είναι μια εικόνα της Μητέρας του Θεού, η οποία ζωγραφίστηκε από τον ίδιο τον Ευαγγελιστή Λουκά. Το Παρεκκλήσι έχει τοιχογραφίες από τον Giovanni Storlato / Giovanni Storlato /, οι οποίες αναφέρονται στη ζωή του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστή Λουκά.   Собор Святого Вита в Праге. Καθεδρικός Ναός τού Αγίου Βίτου στην Πράγα. Τσεχία Ο γοτθικός Καθεδρικός Ναός των Αγίων Βίτου, Βεντσεσλάου και Αδαλβέρτου στην Πράγα αποτελεί το σημαντικότερο εθνικό μνημείο της Τσεχίας. Βρίσκεται σε δεσπόζουσα θέση μέσα στο ανακτορικό σύμπλεγμα κτηρίων στο λόφο του Χρατσάνι     Честная глава святого Луки почивает в соборе святого мученика Вита в Праге Η Τιμία Κάρα τού Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Λουκά στον Καθεδρικό Ναό τού Αγίου Βίτου στην Πράγα. Τσεχία Частицы мощей святого апостола Луки есть в трех монастырях Афона – Иверском, Святого Пантелеймона и Диосиниате. Αποτμήματα τού ιερού λειψάνου τού Αποστόλου Λουκά ευρίσκονται στις Ιερές Μονές Ιβήρων, Διονυσίου και Παντελεήμονος τού Αγίου Όρους  Manastir Kosijerevo,  Racla cu Piciorul Sf. Apostol și Evanghelist Luca - fără degetul mic şi degetul mare, care se păstrează la Sf. Mânăstire Kosijerevo, Serbia Tο πόδι του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Λουκά - χωρίς το μικρό δάχτυλο και τον αντίχειρα, το οποίο φυλάσσεται στην Αγία Μονή Kosijerevo, Σερβία (Μονή Kosijerevo το μοναστήρι της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας , μέρος της Επισκοπής Budim και Νίκσιτς . Βρίσκεται στη δεξιά όχθη του Trebisnjica , σε σύμφωνα με την οποία καλείται, στα νοτιοδυτικά Bunyan)  Св. мощи ап. от 70-ти Луки Евангелиста Храм в честь Спиридона Тримифунтского г. Самара Απότμημα λειψάνου τού Αγίου Λουκά τού Ευαγγελιστού  στον Ιερό Ναό τού Αγίου Σπυρίδωνα Τριμυθούντος, Σαμαρά Ενορία τής Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, Μητροπολιτική περιοχή Σαμάρα, Επισκοπή Σαμαρά   Ковчег с частицами святых мощей Апостолов и Евангелистов Матфея, Марка и Луки Вознесе́нская Дави́дова пу́стынь — мужской монастырь Λειψανοθήκη μέ λείψανα τῶν Αποστόλων καί Ευαγγελιστών Ματθαίου, Μάρκου καί Λουκά στήν Ιερά Μονή Αναλήψεως τού Κυρίου "Η Έρημος τού Δαυίδ". Μόσχα. Ρωσία   Μικρολείψανα του Ευαγγελιστού Λουκά και της Αγίας Βαρβάρας ενσωματωμένα σε εικόνες και λείψανα των Αγίων Ευστρατίου, Αυξεντίου, Ευγενίου, Μαρδαρίου και Ορέστη.  Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου στο Κότορ του Μαυροβουνίου.  современный итальянский мощевик с частицей мощей Апостола и Евангелиста σύγχρονη ιταλική λειψανοθήκη με τα λείψανα του Αποστόλου και Ευαγγελιστή Λουκά.  старый, французский мощевик с мощами святого АПОСТОЛА и ЕВАНГЕЛИСТА ЛУКИ. παλιά γαλλική λειψανοθήκη με τα λείψανα του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστή Λουκά.  | |||
Ἀπολυτίκιον Ἦχος γ’. Ἀπόστολε Ἅγιε, καὶ Εὐαγγελιστὰ Λουκᾶ, πρέσβευε τῷ ἐλεήμονι Θεῷ, ἵνα πταισμάτων ἄφεσιν, παράσχῃ ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν.
Ἕτερον Ἀπολυτίκιον Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε. Ἀκέστωρ σοφώτατος, Ἱερομύστα Λουκᾶ, ζωγράφος πανάριστος, τῆς Θεοτόκου Μητρός, ἐδείχθης Ἀπόστολε, ἔγραψας μάκαρ, λόγους, διὰ πνεύματος θείου, ἔδωκας ἐννοῆσαι, συγκατάβασιν ἄκραν, Χριστοῦ τῆς παρουσίας, διὸ πρέσβευε σωθήναι ἠμᾶς.  Άγιος Λουκάς ο Ευαγγελιστής - γ' τέταρτο 14ου αι. μ.Χ. - Ιερά Mονή Xιλανδαρίου, Άγιον Όρος  Евангелист Лука, пишущий икону Богородицы. Сер. XVI в. Псковский музей-заповедник Ευαγγελιστής Λουκά, ζωγραφίζοντας μια εικόνα της Παναγίας. Ser. 16ου αιώνα μ.Χ.. στο Μουσείο Πσκόφ Κρατικο Ιστορικό, Αρχιτεκτονικό και Τέχνης (Το Πσκοφ είναι πόλη στη βορειοδυτική Ρωσία, διοικητικό κέντρο της περιφέρειας Πσκοφ. Βρίσκεται στις όχθες του ποταμού Βελίκαγια. Αποτελεί μία από τις αρχαιότερες πόλεις της Ρωσίας) Ἕτερον Ἀπολυτίκιον Λουκᾶν τὸν θεηγόρον καὶ τοῦ Παύλου συνέκδημον καὶ Εὐαγγελίου τοῦ τρίτου συγγραφέα θεόπνευστον, ἐν ὕμνοις τιμήσωμεν, πιστοί, ὡς ἄξιον ἐργάτην τοῦ Χριστοῦ. Τῷ φωτι γὰρ τοῦ Κυρίου καταυγασθεὶς μετέδωκε φῶς τῷ κόσμῳ. Γράψας τὰς θαυμαστὰς παραβολάς, σύστασιν ἐκκλησίας τε τῇ ἐπελεύσει τοῦ πνεύματος ἱστορησάμενος. Κάθισμα Ἦχος πλ. δ' Τὴν Σοφίαν καὶ Λόγον Ὡς συνέκδημος Παύλου ἀναδειχθείς, τοὺς ποικίλους κινδύνους καρτερικῶς, ὑπέμεινας πανεύφημε, τοῦ Κυρίου Ἀπόστολε, καὶ τὸν δρόμον ἀθλήσει, τελέσας τῆς πίστεως, σὺν αὐτῷ ἐν ὑψίστοις, εὐφραίνει Μακάριε· ὅθεν καὶ τῷ κόσμω, τὸ Χριστοῦ Εὐαγγέλιον, κηρύξας ἐφώτισας, τὴν ὑφήλιον ἅπασαν. Λουκᾶ πανσεβάσμιε, πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, τῶν πταισμάτων ἄφεσιν δωρήσασθαι, τοῖς ἑορτάζουσι πόθῳ, τὴν ἁγίαν μνήμην σου.    Лука Евангелист, ап. Нартекс. Восточная стена, портал, нижний регистр, правая сторона; Италия. Венеция. Собор Святого Марка; XI в.; местонахождение: Италия. Венеция, Собор Святого Марка; Местоположение: Нартекс (притвор) Ευαγγελιστής Λουκάς Ψηφιδωτό τού 11ου αιώνα μ.Χ. στον Νάρθηκα τού Καθεδρικό Ναό Αγίου Μάρκου Βενετία. Ιταλία    Κοντάκιον
 Ап. Лука. Миниатюра Евангелия (фрагмент). Византия. 1133 г. Афины. Απόστολος Λουκάς. Μικρογραφία (Μινιατούρα) σε Ευαγγέλιο (τεμάχιο) τού έτους 1133 μ.Χ.. Βυζάντιο. Τώρα ευρίσκεται στην στην Αθήνα.  Απόστολος Λουκάς και Απόστολος Ιἀκωβος. Μικρογραφία (Μινιατούρα) τού έτους 1300 μ.Χ.. Βυζάντιο. Τώρα ευρίσκεται στην Βατικανό Βιβλιοθήκη τού Βατικανού. Ρώμη. Ὁ Οἶκος Ὡς ἰατρὸς καὶ μαθητὴς Λουκᾶ ἠγαπημένος, μυστικῇ χειρουργίᾳ τὰ πάθη τῆς ψυχῆς μου, καὶ τὰ τοῦ σώματος ὁμοῦ ἴασαι, καὶ δὸς μοι κατὰ πάντα εὐεκτεῖν, καὶ σοῦ τὴν παναοίδιμον γηθόμενος γεραίρειν πανήγυριν, ὄμβροις τε δακρύων, ἀντὶ μύρων τὸ σεπτόν σου καὶ πάντιμον σῶμα καταβρέχειν· ὡς στήλη γὰρ ζωῆς ἐγγεγραμμένη τῷ ναῷ τῷ θαυμαστῷ τῶν Ἀποστόλων πᾶσιν ἐκφώνει, καθάπερ καὶ σὺ τὸ πρῶτον, τὸ θεῖον γράψας Χριστοῦ Εὐαγγέlλιον. Ἐξαποστειλάριον Ἦχος β' Τοῖς Μαθηταῖς Λουκᾶ Χριστοῦ Ἀπόστολε, μύστα τῶν ἀπορρήτων, καί των ἐθνῶν Διδάσκαλε, μετὰ Παύλου τοῦ θείου, καὶ τῆς ἁγνῆς Θεοτόκου, ἧς τὴν θείαν εἰκόνα, ἐκ πόθου ἀνιστόρησας, ἐκδυσώπει θεόπτα, ὑπὲρ ἡμῶν, τῶν μακαριζόντων σε καὶ τιμώντων, τὴν ἱεράν σου κοίμησιν, Πάνσοφε μυστολέκτα.
ΑΠΟ ΤΟ ΡΩΣΙΚΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ |
Η ζωή του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστή Λουκά
Εορτάζεται στις 18 Οκτωβρίου
Ο Άγιος Ευαγγελιστής Λουκάς γεννήθηκε στην Αντιόχεια της Συρίας. Οι γονείς του δεν ανήκαν στην εβραϊκή φυλή: αυτό αποδεικνύεται εν μέρει από το ίδιο το όνομα Λουκάς, συντομογραφία της λατινικής λέξης "Lucan" 6753 , και ιδιαίτερα από ένα απόσπασμα στην Επιστολή του Αποστόλου Παύλου προς Κολοσσαείς, όπου ο Άγιος Παύλος διακρίνει σαφώς τον Λουκά από τους "εκ περιτομής ", δηλαδή τους Ιουδαίους ( Κολοσσαείς 4:10-15 ). Στα γραπτά του, ωστόσο, ο Λουκάς αποκαλύπτει μια βαθιά γνώση του Νόμου του Μωυσή και των εβραϊκών εθίμων. Επομένως, μπορεί να θεωρηθεί ότι ο Λουκάς, ακόμη και πριν από τη μεταστροφή του στον Χριστό, είχε ήδη αποδεχτεί την εβραϊκή πίστη 6754. Επιπλέον, στην πατρίδα του, διάσημη για την ακμάζουσα κατάσταση των επιστημών και των τεχνών, ο Λουκάς εμπλούτισε το μυαλό του με διάφορες επιστημονικές γνώσεις. Από την Επιστολή του Αποστόλου Παύλου προς Κολοσσαείς βλέπουμε ότι ο Λουκάς σπούδασε την τέχνη της ιατρικής 6755. Η παράδοση μας βεβαιώνει επίσης ότι ήταν και ζωγράφος. Είναι επίσης βέβαιο ότι έλαβε καλή μόρφωση, διότι η ελληνική γλώσσα των γραπτών του είναι πολύ καθαρότερη και ορθότερη από εκείνη άλλων συγγραφέων της Καινής Διαθήκης.
Όταν τα νέα για τα θαύματα και τις διδασκαλίες του Κυρίου Ιησού Χριστού διαδόθηκαν από τη Γαλιλαία σε όλη τη Συρία και τις γύρω περιοχές, ο Λουκάς έφτασε από την Αντιόχεια στη Γαλιλαία, όπου ο Κύριος Ιησούς Χριστός άρχισε να σπέρνει τους σπόρους της σωτήριας διδασκαλίας Του ( Ματθαίος 4:24-26 , Λουκάς 4:37 ). Αυτοί οι σπόροι βρήκαν γόνιμο έδαφος στην καρδιά του Λουκά και απέδωσαν εκατονταπλάσιο καρπό. Σύντομα, ο Άγιος Λουκάς τιμήθηκε με την αποδοχή του στις τάξεις των 70 Αποστόλων του Χριστού και, αφού έλαβε από τον Κύριο καθοδήγηση και τη δύναμη να κάνει θαύματα, άρχισε να περπατά «ενώπιον του προσώπου» του Κυρίου Ιησού Χριστού, κηρύττοντας την έλευση της Βασιλείας του Θεού και προετοιμάζοντας την οδό για τον Χριστό Σωτήρα .
Κατά τις τελευταίες ημέρες της επίγειας ζωής του Σωτήρα, όταν η ήττα του Ποιμένα είχε διασκορπίσει τα πρόβατα του ποιμνίου Του, ο Άγιος Λουκάς βρισκόταν στην Ιερουσαλήμ, θρηνώντας και κλαίγοντας για τον Κύριό του, ο οποίος είχε δεχτεί οικειοθελώς τα βάσανα. Είναι πιθανό ότι κατά τη διάρκεια της σταύρωσής Του, μεταξύ άλλων που γνώριζαν τον Ιησού, ο Λουκάς στάθηκε «μακριά» και κοίταξε με θλίψη τον Εσταυρωμένο ( Λουκάς 23:49 ). Αλλά σύντομα η λύπη του μετατράπηκε σε χαρά, γιατί ο Αναστημένος Κύριος, την ίδια ημέρα της Ανάστασής Του, παρηγόρησε τον Λουκά, καταδεχόμενος να του εμφανιστεί και να συνομιλήσει μαζί του, μια περίσταση που ο ίδιος ο Λουκάς αφηγείται με ιδιαίτερη λεπτομέρεια και ζωντάνια στο Ευαγγέλιό του . Θρηνώντας για τον θάνατο του Δασκάλου του και προβληματισμένος για την ανάστασή Του, για την οποία τον είχαν ενημερώσει οι μυροφόρες γυναίκες, ο Λουκάς περπάτησε με έναν άλλο μαθητή του Κυρίου, τον Κλεόπα, από την Ιερουσαλήμ στους Εμμαούς . 6758 Στο δρόμο προς αυτό το χωριό, τιμήθηκε να γίνει σύντροφος Εκείνου που είναι «η οδός, η αλήθεια και η ζωή». 6759 Οι δύο μαθητές περπατούσαν και συνομιλούσαν μεταξύ τους όταν ο ίδιος ο Ιησούς τους πλησίασε και περπάτησε μαζί τους. Ο Κύριος τους εμφανίστηκε, σύμφωνα με τον Ευαγγελιστή Μάρκο, «εν άλλη μορφή» ( Μάρκος 16:12 ), και όχι με τη μορφή με την οποία Τον γνώριζαν πριν. Επιπλέον, με ειδική διευθέτηση του Θεού, «τα μάτια τους ήταν κλειστά» ( Λουκάς 24:16 ), έτσι ώστε να μην μπορούν να αναγνωρίσουν τον Κύριο που είχε εμφανιστεί. Νόμιζαν ότι ένας από τους προσκυνητές που είχαν πάει στα Ιεροσόλυμα για την εορτή του Πάσχα ταξίδευε μαζί τους.
«Τι συζητάτε μεταξύ σας καθώς περπατάτε; Και γιατί είστε λυπημένοι;» τους ρώτησε ο Κύριος.
Σε αυτό ο Κλεόπας είπε:
«Είσαι ο μόνος που ήρθε στην Ιερουσαλήμ και δεν ξέρεις τι έχει συμβεί εκεί αυτές τις μέρες;»
«Περί τίνος πράγματος;» ρώτησε ξανά ο Ιησούς.
«Τι απέγινε ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ», απάντησαν, «που ήταν προφήτης δυνατός σε έργα και λόγια ενώπιον του Θεού και όλου του λαού; Πώς οι αρχιερείς και οι άρχοντές μας τον παρέδωσαν για να καταδικαστεί σε θάνατο και τον σταύρωσαν. Εμείς όμως ελπίζαμε», συνέχισαν οι μαθητές, «ότι αυτός θα λυτρώσει τον Ισραήλ. Αλλά εκτός από όλα αυτά, σήμερα είναι η τρίτη ημέρα από τότε που έγιναν αυτά. Αλλά και μερικές γυναίκες από την ομάδα μας μας εξέπληξαν. Ήρθαν νωρίς στον τάφο και δεν βρήκαν το σώμα του. Και όταν ήρθαν, είπαν ότι είδαν και ένα όραμα αγγέλων, οι οποίοι είπαν ότι ζει. Τότε μερικοί από την ομάδα μας πήγαν στον τάφο και το βρήκαν όπως είπαν οι γυναίκες, αλλά δεν τον είδαν. Τότε ο Κύριος τους είπε:
– Ω, ανόητοι και αργοί στην καρδιά στο να πιστεύετε όλα όσα είπαν οι προφήτες! Δεν έπρεπε ο Χριστός να τα πάθει αυτά και να εισέλθει στη δόξα Του;
Και ξεκινώντας από τον Μωυσή, ο Κύριος Χριστός, ανάμεσα σε όλους τους προφήτες, τους εξήγησε σε όλες τις Γραφές όσα ειπώθηκαν για τον εαυτό του.
Συνομιλώντας έτσι με τον Κύριο, οι μαθητές πλησίασαν ήσυχα την Εμμαούς, και επειδή η συζήτηση ήταν ευχάριστη γι' αυτούς, και ο Σύντροφός τους προφανώς σκόπευε να προχωρήσει παραπέρα, άρχισαν να Τον παρακαλούν να μείνει μαζί τους.
«Μείνε μαζί μας, γιατί η ημέρα πλησιάζει στο τέλος της», του είπαν.
Και μπήκε στο χωριό και έμεινε μαζί τους σε ένα σπίτι. Όταν καθόταν μαζί τους στο δείπνο, πήρε ψωμί από το τραπέζι, το ευλόγησε, το έκοψε και τους το έδωσε. Μόλις ο Κύριος το έκανε αυτό, οι μαθητές Τον αναγνώρισαν αμέσως. Κατά πάσα πιθανότητα, ο Κύριος είχε κάνει αυτή την πράξη ενώπιον των μαθητών, και μπορούσαν επίσης να Τον αναγνωρίσουν από τα σημάδια από τα καρφιά που παρατήρησαν στα χέρια Του. Αλλά εκείνη τη στιγμή ο Κύριος έγινε αόρατος σε αυτούς, και είπαν ο ένας στον άλλον:
– Δεν καιγόταν η καρδιά μας μέσα μας ενώ μας μιλούσε στο δρόμο και μας εξηγούσε τις Γραφές; ( Λουκάς 24:17–32 )
Θέλοντας να μοιραστούν τη χαρά τους με τους άλλους μαθητές του Κυρίου, ο Λουκάς και ο Κλεόπας σηκώθηκαν αμέσως από το γεύμα τους και ξεκίνησαν για τα Ιεροσόλυμα. Εκεί βρήκαν τους αποστόλους και τους άλλους μαθητές συγκεντρωμένους σε ένα σπίτι και, φυσικά, τους ανακοίνωσαν αμέσως ότι ο Χριστός είχε αναστηθεί, ότι Τον είχαν δει και είχαν μιλήσει μαζί Του. Οι απόστολοι, από την πλευρά τους, τους παρηγόρησαν, λέγοντας ότι ο Κύριος είχε πραγματικά αναστηθεί και είχε εμφανιστεί στον Σίμωνα. Ο Λουκάς και ο Κλεόπας στη συνέχεια διηγήθηκαν στους αποστόλους όλα όσα τους είχαν συμβεί στο δρόμο και πώς είχαν αναγνωρίσει τον Χριστό τον Κύριο στο κόψιμο του ψωμιού. Κατά τη διάρκεια αυτής της συζήτησης, ο ίδιος ο Αναστημένος Κύριος εμφανίστηκε ξαφνικά ανάμεσα στους αποστόλους, χαρίζοντας ειρήνη σε αυτούς και γαλήνευοντας τις ταραγμένες καρδιές τους. Για να καθησυχάσει όσους νόμιζαν ότι έβλεπαν μπροστά τους μόνο το φάντασμα του νεκρού Δασκάλου τους, ο Κύριος αποκάλυψε τις πληγές από τα καρφιά στα χέρια και τα πόδια Του και έτρωγε. Εδώ ο Ευαγγελιστής Λουκάς είχε και πάλι την τιμή να ακούσει από τον Κύριο μια εξήγηση για όλα όσα λέγονταν γι' Αυτόν στις Άγιες Γραφές της Παλαιάς Διαθήκης, και έλαβε το χάρισμα της κατανόησης των Γραφών ( Λουκάς 24:18-49 ).
Μετά την Ανάληψη του Κυρίου, ο Άγιος Λουκάς παρέμεινε για κάποιο χρονικό διάστημα στα Ιεροσόλυμα με τους άλλους Αποστόλους, αλλά στη συνέχεια, σύμφωνα με την παράδοση, αναχώρησε για την πατρίδα του, την Αντιόχεια, όπου υπήρχαν ήδη πολλοί Χριστιανοί. Στο δρόμο του προς τα εκεί, πέρασε από την πόλη της Σεβάστειας , όπου βρίσκονταν τα άφθαρτα λείψανα του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή. Φεύγοντας από τη Σεβάστεια, ο Άγιος Λουκάς ήθελε να τα πάρει μαζί του στην πατρίδα του, αλλά οι Χριστιανοί εκεί, που προσκυνούσαν θερμά τον Βαπτιστή του Κυρίου, δεν επέτρεψαν στον Λουκά να πάρει τα ιερά του λείψανα. Ο Άγιος Λουκάς πήρε τότε από αυτά το δεξί χέρι, κάτω από το οποίο ο Χριστός κάποτε έσκυψε την κεφαλή Του, λαμβάνοντας το βάπτισμα από τον Ιωάννη. Με αυτόν τον ανεκτίμητο θησαυρό, ο Άγιος Λουκάς έφτασε στην πατρίδα του, προς μεγάλη χαρά των Χριστιανών της Αντιόχειας. Έφυγε από εδώ μόνο όταν έγινε σύντροφος και συνεργάτης του αγίου Αποστόλου Παύλου, ο οποίος, σύμφωνα με ορισμένους αρχαίους συγγραφείς, ήταν ακόμη και συγγενής του. Αυτό, ωστόσο, συνέβη κατά τη διάρκεια του δεύτερου αποστολικού ταξιδιού του Αγίου Παύλου το 6762. Εκείνη την εποχή, ο Άγιος Λουκάς, μαζί με τον Απόστολο Παύλο, ξεκίνησε να κηρύττει στην Ελλάδα και αυτός τον άφησε να ενισχύσει και να εδραιώσει την Εκκλησία στην μακεδονική πόλη των Φιλίππων. Από τότε και στο εξής, ο Άγιος Λουκάς εργάστηκε για αρκετά χρόνια για να διαδώσει τον Χριστιανισμό στη Μακεδονία .
Όταν ο Απόστολος Παύλος, στο τέλος του τρίτου αποστολικού του ταξιδιού, επισκέφθηκε ξανά τους Φιλίππους, ο Λουκάς, κατόπιν εντολής του και της επιλογής όλων των πιστών, πήγε στην Κόρινθο για να συγκεντρώσει ελεημοσύνες για τους φτωχούς Χριστιανούς της Παλαιστίνης . Αφού συγκέντρωσε τις ελεημοσύνες, ο Άγιος Λουκάς ξεκίνησε για την Παλαιστίνη με τον Απόστολο Παύλο, επισκεπτόμενος εκκλησίες κατά μήκος της διαδρομής στα νησιά του Αρχιπελάγους, κατά μήκος των ακτών της Μικράς Ασίας, στη Φοινίκη και στην Ιουδαία. Όταν ο Απόστολος Παύλος φυλακίστηκε στην παλαιστινιακή πόλη της Καισάρειας, ο Άγιος Λουκάς παρέμεινε μαζί του. Δεν εγκατέλειψε τον Απόστολο Παύλο ακόμη και όταν στάλθηκε στη Ρώμη για να δικαστεί ενώπιον του Καίσαρα. Υπέμεινε όλες τις κακουχίες του θαλάσσιου ταξιδιού με τον Απόστολο Παύλο, διακινδυνεύοντας ακόμη και τη ζωή του .
Φτάνοντας στη Ρώμη, ο Άγιος Λουκάς έμεινε επίσης με τον Απόστολο Παύλο και, μαζί με τον Μάρκο, τον Αρίσταρχο και αρκετούς άλλους συντρόφους του Αποστόλου, κήρυξαν τον Χριστό σε αυτή την πρωτεύουσα του αρχαίου κόσμου . Στη Ρώμη, ο Άγιος Λουκάς έγραψε το Ευαγγέλιό του και το βιβλίο των Πράξεων των Αγίων Αποστόλων . Στο Ευαγγέλιό του , απεικόνισε την επίγεια ζωή του Κυρίου μας Ιησού Χριστού όχι μόνο με βάση αυτά που ο ίδιος είδε και άκουσε, αλλά και λαμβάνοντας υπόψη όλα όσα είχαν παραδοθεί από «αυτούς που εξαρχής ήταν αυτόπτες μάρτυρες και υπηρέτες του Λόγου ». Ο Άγιος Απόστολος Παύλος τον καθοδήγησε σε αυτό το θέμα και αργότερα ενέκρινε το Ευαγγέλιο που έγραψε ο Άγιος Λουκάς. Ομοίως, το βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων γράφτηκε, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, κατόπιν εντολής του Αποστόλου Παύλου .
Μετά από δύο χρόνια φυλάκισης σε ρωμαϊκές φυλακές, ο Απόστολος Παύλος αφέθηκε ελεύθερος και, φεύγοντας από τη Ρώμη, επισκέφθηκε μερικές από τις εκκλησίες που είχε ιδρύσει προηγουμένως. Ο Άγιος Λουκάς τον συνόδευσε επίσης κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Λίγο αργότερα, ο αυτοκράτορας Νέρωνας εξαπέλυσε έναν σκληρό διωγμό κατά των Χριστιανών στη Ρώμη. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο Απόστολος Παύλος έφτασε στη Ρώμη για δεύτερη φορά για να ενθαρρύνει και να υποστηρίξει την διωκόμενη Εκκλησία με τον λόγο και το παράδειγμά του και, αν ο Θεός το ήθελε, να μοιραστεί το στέφανο του μαρτυρίου με τους πιστούς. Συνελήφθη από τους ειδωλολάτρες και φυλακίστηκε. Ο Άγιος Λουκάς, ακόμη και τώρα, παρέμεινε πιστός στον δάσκαλό του και ήταν ο μόνος από όλους τους συνεργάτες του Αποστόλου που παρέμεινε μαζί του κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, τόσο δύσκολης που ο Απόστολος παρομοίασε τον εαυτό του με ένα θύμα καταδικασμένο σε σφαγή.
«Ήδη προσφέρομαι», έγραψε ο Απόστολος Παύλος στον μαθητή του Τιμόθεο, «και ο καιρός της αναχώρησής μου έχει πλησιάσει· σπεύσε να έρθεις γρήγορα σε μένα· επειδή, ο Δημάς με εγκατέλειψε, αγαπώντας τον παρόντα κόσμο, και πήγε στη Θεσσαλονίκη, ο Κρήσκης στη Γαλατία, ο Τίτος στη Δαλματία· μόνος ο Λουκάς είναι μαζί μου » .
Είναι πολύ πιθανό ο Λουκάς να παρακολούθησε το μαρτύριο του Αποστόλου Παύλου στη Ρώμη. Μετά τον θάνατο του Αποστόλου Παύλου, ο Άγιος Λουκάς, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, κήρυξε τον Χριστό στην Ιταλία, τη Δαλματία, τη Γαλατία και ιδιαίτερα στη Μακεδονία, όπου είχε ήδη εργαστεί για αρκετά χρόνια, καθώς και στην Αχαΐα, τη γειτονική Μακεδονία .
Ήδη στα γεράματά του, ο Απόστολος Λουκάς ταξίδεψε στη μακρινή Αίγυπτο και υπέμεινε πολλούς κόπους και θλίψεις για τη δόξα του αγίου ονόματος του Ιησού. Έφτασε στην Αίγυπτο, αφού πρώτα διέσχισε όλη τη Λιβύη (6772) , και στην Αίγυπτο, στη Θηβαΐδα, προσηλύτισε πολλούς στον Χριστό. Στην πόλη της Αλεξάνδρειας, χειροτόνησε έναν Αβίλιο ως επίσκοπο, αντικαθιστώντας τον Αννιανό, ο οποίος είχε χειροτονηθεί από τον Ευαγγελιστή Μάρκο και είχε υπηρετήσει για 22 χρόνια. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, ίδρυσε ξανά εκκλησίες εδώ, κυρίως στην περιοχή της Βοιωτίας (6773 ), χειροτόνησε ιερείς και διακόνους και θεράπευσε τους ασθενείς του σώματος και της ψυχής. Όπως ο φίλος και οδηγός του, ο Απόστολος Παύλος, ο Άγιος Λουκάς «αγωνίστηκε τον καλό αγώνα, τελείωσε την πορεία του και τήρησε την πίστη ». Πέθανε μαρτυρικά σε ηλικία 84 ετών στην Αχαΐα, αφού απαγχονίστηκε, λόγω έλλειψης σταυρού, σε μια ελιά το 6774. Το σεβάσμιο σώμα του τάφηκε στη Θήβα, την πρωτεύουσα της Βοιωτίας, όπου τα ιερά λείψανά του, τα οποία είχαν χαρίσει πολλές θεραπείες, παρέμειναν μέχρι το δεύτερο μισό του τέταρτου αιώνα και στη συνέχεια μεταφέρθηκαν στην πρωτεύουσα της Ανατολικής Αυτοκρατορίας, την Κωνσταντινούπολη.
Η τοποθεσία των λειψάνων του Αγίου Αποστόλου Λουκά έγινε γνωστή τον τέταρτο αιώνα λόγω των θεραπειών που λάμβαναν χώρα εκεί. Πολλές θεραπείες ήταν ιδιαίτερα συχνές εδώ για όσους έπασχαν από οφθαλμικές παθήσεις . Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Μέγας, γιος του Αγίου Κωνσταντίνου του Μεγάλου, έμαθε από έναν Αχαιό επίσκοπο ότι το σώμα του Αγίου Λουκά αναπαυόταν στη Θήβα. Έστειλε τον Αρτέμιο, τον κυβερνήτη της Αιγύπτου , να μεταφέρει τα λείψανα στην πρωτεύουσα, και αυτός ολοκλήρωσε αυτή τη μεταφορά με μεγάλο θρίαμβο .
Κατά τη μεταφορά των ιερών λειψάνων του Λουκά από την παραλία στην εκκλησία, συνέβη ένα θαύμα. Ένας κάποιος Ανατόλι, ευνούχος (ένας από τους θαλαμηπόλους του Τσάρου), αρρώστησε με μια ανίατη ασθένεια. Είχε ξοδέψει πολλά χρήματα σε γιατρούς, αλλά δεν μπόρεσε να βρει θεραπεία. Τώρα, με πίστη στη θαυματουργή δύναμη των λειψάνων του Αποστόλου Λουκά, άρχισε να προσεύχεται στον άγιο για θεραπεία. Πλησίασε την σεβάσμια λειψανοθήκη του αγίου και, με όλη του τη δύναμη, βοήθησε στη μεταφορά της. Και τι συνέβη; Η ασθένεια τον άφησε μετά από λίγα μόνο βήματα. Μετά από αυτό, μετέφερε με χαρά την σεβάσμια λειψανοθήκη στην Εκκλησία των Αγίων Αποστόλων, όπου τα λείψανα του Αγίου Λουκά τοποθετήθηκαν κάτω από την Αγία Τράπεζα, μαζί με τα λείψανα των αγίων Αποστόλων Ανδρέα και Τιμόθεου . Εδώ, τα ιερά λείψανα ήταν πηγή θαυμάτων και τιμούνταν ιδιαίτερα από τους Ορθόδοξους Χριστιανούς.
Αρχαίοι εκκλησιαστικοί συγγραφείς αναφέρουν ότι ο Άγιος Λουκάς, ικανοποιώντας την ευσεβή επιθυμία των πρώτων Χριστιανών, ήταν ο πρώτος που ζωγράφισε την Υπεραγία Θεοτόκο να κρατά στην αγκαλιά της το Αιώνιο Βρέφος, τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό. Στη συνέχεια, ζωγράφισε δύο άλλες εικόνες της Υπεραγίας Θεοτόκου και τις παρουσίασε στη Μητέρα του Θεού για την έγκρισή της. Εκείνη, αφού εξέτασε αυτές τις εικόνες, είπε:
– Η χάρις του γεννηθέντος εξ εμού και το έλεός μου ας είναι με αυτά τα εικονίδια 6777 .
Ο Άγιος Λουκάς ζωγράφισε επίσης σε σανίδες εικόνες των αγίων πρωτοπόρων αποστόλων Πέτρου και Παύλου, και έτσι ξεκίνησε το καλό και έντιμο έργο της αγιογράφησης ιερών εικόνων προς δόξα του Θεού, της Θεοτόκου και όλων των Αγίων, για τον στολισμό των ιερών ναών και για τη σωτηρία των πιστών που ευλαβικά προσκυνούν αυτές τις ιερές εικόνες. Αμήν.
Τροπάριο, Ήχος 5:
Ας υμνήσουμε με ιερά τραγούδια τον άγιο απόστολο, τον αφηγητή των Αποστολικών Πράξεων και τον φωτεινό συγγραφέα του Ευαγγελίου του Χριστού, τον Πανάγιο Λουκά, την ένδοξη Εκκλησία του Χριστού, ως ιατρό που θεραπεύει τις ανθρώπινες αδυναμίες, τις φυσικές ασθένειες και τις ασθένειες των ψυχών και προσεύχεται αδιάλειπτα για τις ψυχές μας.
Κοντάκιον, Ήχος 2:
Ας δοξάσουμε τον κήρυκα της αληθινής ευσέβειας και της ρητορικής των άρρητων μυστηρίων, τον αστέρα της Εκκλησίας, τον θείο Λουκά: αυτόν γιατί ο Λόγος εξέλεξε, μαζί με τον Παύλο, τον σοφό διδάσκαλο των εθνών, τον μόνο που γνωρίζει την καρδιά.
* * *
Σημειώσεις
Αυτό το όνομα, «Λουκάν», βρίσκεται σε ορισμένα αρχαία χειρόγραφα της λατινικής μετάφρασης του Ευαγγελίου του Λουκά. Ένα παράδειγμα τέτοιας συντομογραφίας μπορεί να φανεί στο όνομα Σίλας, το οποίο είναι συντομογραφία του Σιλουανού ( Πράξεις 15:22 , Β΄ Κορινθίους 1:1 , κ.λπ.).
Οι εθνικοί που δέχτηκαν την εβραϊκή πίστη ονομάζονταν ξένοι της πύλης, και όποιος από αυτούς, μαζί με την εβραϊκή πίστη, δεχόταν την περιτομή, ονομαζόταν ξένος της δικαιοσύνης. Τέτοιοι ήταν οι ακόλουθοι στην πρώιμη εκκλησία: ένας ευγενής της βασίλισσας της Αιθιοπίας Κανδάκης, βαπτισμένος από τον απόστολο Φίλιππο ( Πράξεις 8:27-40 ). τέτοιος ήταν ο Ρωμαίος εκατόνταρχος Κορνήλιος ( Πράξεις 10:1-3 ). τέτοιος ήταν ένας από τους επτά διακόνους, ο Νικόλαος, γεννημένος, όπως ο Λουκάς, στην Αντιόχεια ( Πράξεις 6:6 ), και πολλοί άλλοι ( Ματθ. 23:15 · Πράξεις 2:10 ).
Ο Απόστολος Παύλος αποκαλεί ευθέως τον Λουκά τον αγαπημένο ιατρό: « Ο Λουκάς ο αγαπητός ιατρός σε φιλάει », λέει ( Κολ. 4:14 ).
Λουκάς 10:1–24 . – Αυτή η παράδοση δεν αντικρούεται από τα ίδια τα λόγια του Λουκά, στα οποία φαίνεται να αποκλείει τον εαυτό του από τις τάξεις των Αποστόλων—αυτόπτες μάρτυρες του Λόγου ( Λουκάς 1:2 ). Με αυτά τα λόγια, ο Άγιος Λουκάς εννοεί μόνο ότι δεν ανήκε στις τάξεις των 12 Αποστόλων, οι οποίοι, φυσικά, ήταν μάρτυρες πολύ περισσότερων γεγονότων του Ευαγγελίου από τους 70 μαθητές του Κυρίου, οι οποίοι προπορεύονταν του Χριστού κατά τη διάρκεια του κηρύγματός Του.
Λουκάς 24:13–32 . Αν και ο ίδιος ο Λουκάς δεν αυτοπροσδιορίζεται ονομαστικά στο Ευαγγέλιό του, οι ίδιες οι λεπτομέρειες της αφήγησής του υποδεικνύουν ότι ο ίδιος ήταν ο άλλος μαθητής του οποίου το όνομα δεν ανέφερε. Η εκκλησιαστική παράδοση το επιβεβαιώνει επίσης. Στην προσευχή της εκκλησίας για όσους προετοιμάζονται για ένα ταξίδι, διαβάζουμε: «Εσύ, Σωτήρα, που ταξίδεψες με τον Λουκά και τον Κλεόπα στους Εμμαούς, κατέβα, και τώρα με τους δούλους σου που θέλουν να ταξιδέψουν».
Η Εμμαούς είναι ένα χωριό που βρίσκεται 60 στάδια (περίπου 12 μίλια) δυτικά της Ιερουσαλήμ.
Τα λόγια του ίδιου του Σωτήρα Χριστού, Ιωάννης 14
Οι αρχαίοι Εβραίοι δεν κάθονταν, αλλά πλαγιάζονταν στο τραπέζι.
Η Σεβάστεια είναι η κύρια πόλη της Σαμάρειας.
Αυτό το αποστολικό ταξίδι διήρκεσε από το 52 έως το 55 μ.Χ.
Πράξεις 20:6 – Η Μακεδονία βρισκόταν βόρεια της Ελλάδας, ανάμεσα στην Ιλλυρία, τη Θράκη, το Αιγαίο Πέλαγος και τους Γέτες, ή αλλιώς την περιοχή των Βαλκανίων. Για ένα διάστημα, αποτελούσε ανεξάρτητο κράτος, το οποίο ανέβηκε σε εξέχουσα θέση και δόξα υπό τον Μέγα Αλέξανδρο. Ωστόσο, έπεσε τόσο γρήγορα όσο ανέβηκε. Κατά την εποχή των αποστόλων, η Μακεδονία ήταν μέρος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Τώρα βρίσκεται υπό τουρκική κυριαρχία. Οι Φίλιπποι είναι μια μακεδονική συνοριακή πόλη, που πήρε το όνομά της από τον Μακεδόνα βασιλιά Φίλιππο, ο οποίος την ανακαίνισε και την οχύρωσε.
«Συμμετὰ αὐτοῦ ἀποστείλαμεν καὶ τὸν ἀδελφὸν ἡμῶν (τον ἀπόστολον Τίτον), ὁ ὁποῖος ἐπαινεῖται ἐν πάσαις τῇ ἐκκλησίᾳ διὰ τὸ εὐαγγέλιον, καὶ ὁ ὑπὸ τῶν ἐκκλησιῶν ἐκλέχθη νὰ μᾶς συνοδεύση εἰς τὸ ἔργον τῆς φιλανθρωπίας, τὸ ὁποῖον ἐκτελοῦμεν εἰς τὴν δόξαν τοῦ ἴδιου τοῦ Κυρίου καὶ κατὰ τὸν ζῆλον ὑμῶν» ( Β΄ Κορινθίους 8:18-19 ). Οἱ ἀρχαῖοι σχολιαστές κατανοοῦν τὸν «αδελφὸν» ὡς τὸν Ἀπόστολον Λουκᾶν. Ὁ Ἅγιος Χρυσόστομος βλέπει ἐδῶ ἀναφορά στὴν χειροτονία τοῦ Ἁγίου Λουκᾶ ὡς ἐπίσκοπον (ἡ λέξη «ἁγιασμένος»), ἐν ἑλληνικῷ «ἱεροτονίφης».
Ο άγιος Απόστολος Λουκάς περιέγραψε τις καταστροφές αυτού του μακρινού ταξιδιού στα κεφάλαια 27 και 28 του βιβλίου των Πράξεων.
Αυτό είναι ξεκάθαρα φανερό από τις Επιστολές του Αποστόλου Παύλου προς Κολοσσαείς και Φιλήμονα που γράφτηκαν εκείνη την εποχή.
Κρίνοντας από τη στενή σχέση μεταξύ αυτού του Ευαγγελίου και του βιβλίου των Πράξεων των Αποστόλων ( Λουκάς 1:1-4 · Πράξεις 1:1 ), που γράφτηκε μετά το Ευαγγέλιο και εμφανίστηκε στη Ρώμη γύρω στο έτος 63, πρέπει να αναγνωριστεί ότι μεσολάβησε πολύ λίγος χρόνος μεταξύ της συγγραφής του ενός και του άλλου βιβλίου, και ότι το Ευαγγέλιο εμφανίστηκε επίσης στη Ρώμη γύρω στο έτος 61 ή 62. Αυτό επιβεβαιώνεται επίσης από τις υπογραφές που βρίσκονται σε ορισμένα χειρόγραφα. – Ο Άγιος Λουκάς έγραψε τόσο το Ευαγγέλιό του όσο και το βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων για έναν «ηγεμόνα» Θεόφιλο ( Λουκάς 1:3 · Πράξεις 1:1 ). Η αρχαία παράδοση μιλά για έναν συγκεκριμένο διακεκριμένο Χριστιανό – τον Θεόφιλο Αντιοχείας, με τον οποίο εννοούν αυτόν για τον οποίο γράφτηκαν το Ευαγγέλιο και οι Πράξεις των Αποστόλων από τον Άγιο Λουκά.
Λουκάς 1:2 . – «Σε σύγκριση με άλλους Ευαγγελιστές, ο Άγιος Λουκάς διακρίνεται», λέει ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, «από τη μεγαλύτερη πληρότητα με την οποία περιβάλλει τα γεγονότα της Καινής Διαθήκης, ξεκινώντας από τη γέννηση του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, για την οποία μιλάει μόνος του. Ομοίως, το τελευταίο Ευαγγελικό γεγονός - η ανάληψη του Ιησού Χριστού στους ουρανούς - δεν αναφέρεται καθόλου από τον Ματθαίο και τον Ιωάννη, και αναφέρεται λεπτομερώς από τον Μάρκο - μόνο ο Άγιος Λουκάς το αφηγείται λεπτομερώς». – Το Ιερό Ευαγγέλιο του Λουκά, σύμφωνα με το τυπικό της Ορθόδοξης Εκκλησίας, – εκτός από ειδικές περιπτώσεις, – διαβάζεται στη Λειτουργία όλες τις ημέρες από την 17η έως την 29η εβδομάδα μετά την Πεντηκοστή· από την 29η εβδομάδα μέχρι την Κυριακή του Κρεατικού - μόνο τα Σάββατα και τις Κυριακές, και τη Δευτέρα, την Τρίτη και την Πέμπτη της Κυριακής του Κρεατικού.
Στο βιβλίο των Πράξεων των Αγίων Αποστόλων, ο Λουκάς περιγράφει λεπτομερώς την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος στους αποστόλους και τα έργα τους, που επιτεύχθηκαν μετά την Ανάληψη του Κυρίου, για να διαδώσουν και να ενισχύσουν τη χριστιανική πίστη στην Ιουδαία και σε άλλες χώρες του κόσμου. «Ο Άγιος Λουκάς», όπως λέει ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, «περιέγραψε εδώ ιδιαίτερα τις πράξεις του αγίου Αποστόλου Παύλου, του οποίου ήταν αγαπημένος μαθητής και στενότερος συνεργάτης».
Β΄ Τιμ. 4:6, 10. – Ίσως, ο Άγιος Λουκάς, όπως και πριν, έτσι και εκείνη την εποχή, με την ιατρική του ικανότητα ανακούφισε τις ασθένειες του απόστολου-φυλακισμένου, ο οποίος υπέφερε, όπως λέει η εκκλησιαστική παράδοση, από πονοκεφάλους και άλλες σωματικές παθήσεις, και γι' αυτό κέρδισε από τον απόστολο το όνομα «αγαπητός γιατρός » .
Η Δαλματία ήταν το νότιο τμήμα της Ιλλυρικής επαρχίας, που συνορεύει με την Παννονία στα βόρεια και την Ιταλία και την Αδριατική Θάλασσα στα δυτικά. Η Γαλατία περιλάμβανε τις περιοχές που βρέχονταν από τον ωκεανό, τα Πυρηναία, τη Μεσόγειο, τις Άλπεις και τον Ρήνο. Η Αχαΐα, μια περιοχή στη νότια Ελλάδα, καταλάμβανε το βόρειο τμήμα της χερσονήσου του Μοριά.
Η Λιβύη είναι μια επαρχία στη Βόρεια Αφρική. Είχε πολυάριθμες ελληνικές αποικίες (οι Έλληνες, ωστόσο, μερικές φορές αποκαλούσαν όλη την Αφρική Λιβύη).
Η Βοιωτία είναι μια περιοχή της κεντρικής Ελλάδας.
Όπως μαρτυρεί ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος στην πρώτη του ομιλία προς τον Αυτοκράτορα Ιουλιανό.
Σαν να ήθελε να τιμήσει την ιατρική δεινότητα του Αποστόλου Λουκά, ο Κύριος έστειλε κάτω θεραπευτικό «κάλλουριο», δηλαδή μια φαρμακευτική λοσιόν για οφθαλμικές παθήσεις, ως βροχή στον τάφο του αγίου αποστόλου.
Η Εκκλησία τιμά τη μεταφορά των λειψάνων του Αγίου Λουκά στις 22 Απριλίου.
