(σελίδες 345 - 368 )
Ἔχει τι μεῖζον οὐρανὸς καὶ τῶν Νόων, Ἔξαρχον Ἀντώνιον Ἀσκητῶν ἔχων. Ἑβδομάτῃ δεκάτῃ Ἀντώνιον ἔνθεν ἄειραν. |
Βιογραφία Ο Μέγας Αντώνιος γεννήθηκε το 251 μ.Χ. στην Άνω Αίγυπτο από πλούσιους και ενάρετους γονείς, τους οποίους έχασε σε νεαρή ηλικία. Συγκεντρώνει όμως την προσοχή του στην μυστική θεωρία των μοναχών της ερήμου και στην φροντίδα της μικρής αδελφής του. Γρήγορα αποφασίζει να εγκαταλείψει τα εγκόσμια και αναχωρεί για την έρημο, αφού πρώτα τακτοποίησε την μικρότερη αδελφή του και μοίρασε την μεγάλη πατρική περιουσία στους φτωχούς της περιοχής του.  Прп. Антоний Великий. Мозаика Ок. 1315 г.собора мон-ря Паммакаристос (Фетие-джами) в К-поле. Άγιος Αντώνιος ο Μέγας Μωσαϊκό (Ψηφιδωτό) τού έτους περίπου 1315 μ.Χ. στην Ιερά Μονή Παμμακάριστου (Φετιγιέ Τζαμί) στην Κωνσταντινούπολη Στην έρημο παίδευσε την ψυχή του και τιθάσευσε τα πάθη του φθάνοντας στα ανώτατα όρια της άσκησης ώστε η ψυχή του αγίου μπορούσε να εξέρχεται του σώματός του ενώ βρισκόταν ακόμη εν ζωή. Γίνεται το πρότυπο των ασκητών. Πολλοί εξ αυτών έφθαναν στην έρημο για να τον ακούσουν και να τον συμβουλευθούν. Παρέδωσε την μακάρια ψυχή του στον μισθαποδότη Θεό σε ηλικία 105 ετών. Η Σύναξή του ετελείτο στη Μεγάλη Εκκλησία.  Преподобные Антоний Великий. Миниатюра Минология Василия II. Константинополь. 985 г. Ватиканская библиотека. Рим. Άγιος Αντώνιος ο Μέγας . Μικρογραφία (Μινιατούρα) στό Μηνολόγιο τοῦ Βασίλειος Β '. 985 μ.Χ. Κωνσταντινούπολη. Τώρα εὑρίσκεται στήν Βιβλιοθήκη τοῦ Βατικανοῦ. Ρώμη  Антоний Великий, Египетский, прп.; Византия; XI в.; памятник: Императорский менологий cod. Walters 521 на январь; местонахождение: США. Балтимор. WAM (Walters Art Museum) Ο Όσιος Αντώνιος ο Μέγας τής Αιγύπτου Ασκητής Αυτοκρατορικό Μηνολόγιο ( μηνός Ιανουαρίου) τού 11ου αιώνα μ.Χ. το οποίο είναι μια βυζαντινή συλλογή βιογραφιών αγίων. Imperial Cod. Walters 521 WAM (Μουσείο Τέχνης Walters) ΗΠΑ. Βαλτιμόρη.   Антоний Великий, прп. (17 января) Менологий на 14-17 января Византия. Греция; XIV в.; памятник: Византийский менологий (Byzantine illumination Menologion); 10 x 13 см.; местонахождение: Англия. Оксфорд. Бодлеанская Библиотека Ο Όσιος Αντώνιος ο Μέγας τής Αιγύπτου Ασκητής Μηνολόγιο 14 - 17 Ἰανουαρίου Βυζαντινή Μηνολόγιο τού 14ου αιώνα μ.Χ. Τώρα ευρίσκεται στην Αγγλία. Οξφόρδη. Bodleian Βιβλιοθήκη (Bodleian Library)  Преподобный Антоний Великий. Кипр, 1192 Άγιος Αντώνιος ο Μέγας. Τοιχογραφία τού έτους 1192 μ.Χ. στην Κύπρο  Святой Преподобный Антоний Великий. Фреска монастыря Пантократор на Святой Горе Афон. 1363 год. Άγιος Αντώνιος ο Μέγας. Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους 1363 μ.Χ. στην Ιερά Μονή Παντοκράτορος. Άγιον Όρος  Святой Преподобный Антоний Великий. Фреска монастыря Ватопед на Святой Горе Афон. Άγιος Αντώνιος ο Μέγας. Τοιχογραφία (Fresco) στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου. Άγιον Όρος  Святой Преподобный Антоний Великий. Фреска Около 1320 года. монастыря Грачаница, Косово, Сербия. .Άγιος Αντώνιος ο Μέγας. Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους περίπου 1320 μ.Χ. στην Ιερά Μονή Γρατσάνιτσα Κοσσυφοπέδιο. Άγιον Όρος  Святой Преподобный Антоний Великий Фреска монастыря Бачково, Болгария. Конец XI века. Άγιος Αντώνιος ο Μέγας. Τοιχογραφία (Fresco) τού τέλους τού 11ου αιώνα μ.Χ. στην Ιερά Μονή Μπάτσκοβο, Βουλγαρία αρχικά Μοναστήρι Πετριτσόνι ή Μοναστήρι Θεομήτορος Πετριτσονίτισας, είναι σημαντικό μνημείο Χριστιανικής αρχιτεκτονικής και ένα από τα μεγαλύτερα και αρχαιότερα Ορθόδοξα μοναστήρια στην Ευρώπη   Святой Преподобный Антоний Великий (?). Фреска Лесновского монастыря, XIV век Άγιος Αντώνιος ο Μέγας. Τοιχογραφία (Fresco) τού 14ου αιώνα μ.Χ. στην Ιερά Μονή Λεσνόβσκι που ευρίσκεται ανάμεσα στις πόλεις Probishtip, Kratovo και το χωριό Zletevo. Σκόπια  Преподобный Антоний Великий. Церковь св. Никиты близ Скопье. XIV в. Ο Άγιος Αντώνιος ο Μέγας. Τοιχογραφία (Fresco) τού 14ου αιώνα μ.Χ. στον Ιερό Ναό τού Αγίου Νικήτα κοντά στα Σκόπια.   Святой Преподобный Антоний Великий. Фреска. Конец XIV века. собора Христа Спасителя в Цаленджихе, Грузия Иконописец Мануил Евгеник. Ο Άγιος Αντώνιος ο Μέγας. Τοιχογραφία (Fresco) τού τέλους τού 14ου αιώνα μ.Χ. στον Καθεδρικό Ιερό Ναό τού Σωτήρος Χριστού στην Τσαλαντζίκχα της Γεωργίας. ζωγράφος Manuel Eugenic.  Святой Преподобный Антоний Великий. Фреска Около 1481 года. Успенского собора Московского Кремля. .Άγιος Αντώνιος ο Μέγας. Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους περίπου 1481 μ.Χ. στον Καθεδρικό Ιερό Ναό τής Κοιμήσεως τής Θεοτόκου του Κρεμλίνου της Μόσχας.  Преподобные Антоний Великий и Павел Фивейский. Роспись собора мон-ря прп. Антония Великого. Египет. XII в. Οι Όσιοί Αντώνιος ο Μέγας και ο Παύλος ο Θηβαίος. Τοιχογραφία τού 12ου αιώνα μ.Χ. στην Μονή τού Αγίου Αντωνίου. Αίγυπτος.  Прпп. Павел Фивейский и Антоний Великий Οι Όσιοί Αντώνιος ο Μέγας και ο Παύλος ο Θηβαίος. Τοιχογραφία  Антоний Великий и Павел Фивейский. Коптская икона. Οι Όσιοί Αντώνιος ο Μέγας και ο Παύλος ο Θηβαίος. Κόπτικη Εικόνα  Антоний Великий и Павел Фивейский. Коптская икона. Οι Όσιοί Αντώνιος ο Μέγας και ο Παύλος ο Θηβαίος. Κόπτικη Εικόνα  Богородица, Павел Фивейский и Антоний Великий. Коптская икона. Η Υπεραγία Θεοτόκος Οι Όσιοί Αντώνιος ο Μέγας και ο Παύλος ο Θηβαίος. Κόπτικη Εικόνα  Преподобные Антоний Великий. Крит, XVII Άγιος Αντώνιος ο Μέγας. Εικόνα τού 17ου αιώνα μ.Χ. στην Κρήτη  Преподобный Антоний Великий Собрание Велимезиса. Крит Άγιος Αντώνιος ο Μέγας. Εικόνα από την Κρήτη στη συλλογή του καταλόγου Velimizis   Преподобные Антоний Великий. Άγιος Αντώνιος ο Μέγας. Εικόνα  св. Антония Великого Икона (XVI век) Άγιος Αντώνιος ο Μέγας. Εικόνα τού 16ου αιώνα μ.Χ.  Преподобные Евфимий, Антоний Великие, Савва Освященный. Икона (таблетка). Новгород. Конец XV в. 24 х 19. Из Софийского собора. Новгородский музей. Όσιοι Ευθύμιος, Αντώνιος ο Μέγας, Σάββας ο Ηγιασμένος. Εικόνα τού τέλους τού 15ου αιώνα μ.Χ. στον Καθεδρικό Ναό της Αγίας Σοφίας Νόβγκοροντ και τώρα στο Μουσείο Νόβγκοροντ . Ρωσία  Икона святых Антония Великого и Павла Фивейского. 16 век Εικόνα του Αγίου Αντωνίου του Μεγάλου και Παύλου των Θηβών του 16ου αιώνα μ.Χ.  Сербская икона Искушение святого Антония. 17 век Σερβική Εικόνα ο Πειρασμός του Αγίου Αντωνίου. του 17ου αιώνα μ.Χ.  ΙΕΡΑ ΛΕΙΨΑΝΑ Αν και, όπως λέγει ο Μέγας Αθανάσιος, μία από τις τελευταίες επιθυμίες του Οσίου Αντωνίου ήταν να μείνει κρυφός ο τόπος της ταφής του, οι μοναχοί που μόναζαν κοντά του έλεγαν ότι κατείχαν το ιερό λείψανό του, το οποίο επί Ιουστινιανού (561 μ.Χ.), κατατέθηκε στην Εκκλησία του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου στην Αλεξάνδρεια και από εκεί αργότερα, το 635 μ.Χ., μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Από την Κωνσταντινούπολη το 980, τα ιερά λείψανα μεταφέρθηκαν στο Mot-Saint-Didier (τώρα Saint-Antoine-l'Abbey) κοντά στη Vienne (Γαλλία), όπου αποθηκεύονται στην κιβωτό των 114 κιλών μέχρι σήμερα.  Μονή του Αγίου Αντωνίου Ι Abbey, Γαλλία .webp) Τα λείψανα τού Αγίου στο Abbey του Saint Antoine l'Abbey, Γαλλία .webp) Κιβωτός με τα λείψανα τού Αγίου στο Abbey του Saint Antoine l'Abbey, Γαλλία    St. Antony. Today his skull and a leg bone are in the Church of St. Trophime in Arles (pictured). Άγιος Αντώνιος. Σήμερα το κρανίο του και ένα οστό πόδι είναι στην Η εκκλησία του Αγίου Trophime (Τρόφιμος) που είναι μια Ρωμαιοκαθολική εκκλησία και πρώην καθεδρικός ναός που χτίστηκε μεταξύ του 12ου αιώνα και του 15ου αιώνα στην πόλη της Arles , στην περιοχή Bouches-du-Rhône Τμήμα της νότιας Γαλλίας .  Καθεδρικός Ναός τής πόλης τών Βρυξελλών που τιμάται στο όνομα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ και της Αγίας Γουδούλης. Η μπροστινή και πίσω πλευρά λειψανοθήκης του 1579 που περιέχει λείψανα του Αγίου Αντωνίου του Μεγάλου, θεμελιωτού του μοναχισμού, και του Αγίου Χριστοφόρου του μεγαλομάρτυρος και επιμάχου. Επιγραφή: "S. ANTONII ABB. S CHRISTOPHORI MART." .webp)  .jpeg) Зачатьевский ставропигиальный женский монастырь г. Москва В большом ковчеге — частицы мощей великих отцев-наставников монахов всех времен и тех подвижников, чей подвиг был не так заметен, но все они стяжали в своем житии Святого Духа, и ныне подают исцеления и укрепляют верующих, припадающих к ним и взывающих о заступлении. Своими святыми мощами здесь покоятся отцы древности: прпп. Антоний Великий, Макарий Великий, Феодосий Великий, Онуфрий Великий, Савва Освященный. Знаменитый церковный гимнотворец смиренный Иоанн Дамаскин и презревший земную славу преподобный Авксентий Вифинский, верный сын Православной Церкви преподобный исповедник Михаил Синадский, бесстрашный Харитон Исповедник, отринувший все пристрастия мира Серапион Синдонит. Рядом — преподобный Авраамий затворник, спасший свою племянницу преподобную Марию и преподобный Зосима Палестинский, сподобившийся причастить великую Марию Египетскую, Ιερά Σταυροπηγιακή Μονή Συλλήψεως τής Αγίας Άννης στη Μόσχα Στη μεγάλη κιβωτό υπάρχουν σωματίδια των λειψάνων των μεγάλων πατέρων - μέντορες των μοναχών όλων των εποχών και εκείνοι οι ασκητές των οποίων το κατόρθωμα δεν ήταν τόσο αισθητό, αλλά όλοι απέκτησαν το Άγιο Πνεύμα στη ζωή τους και τώρα θεραπεύουν και ενισχύουν τους πιστούς που έρχονται σε αυτούς και ζητούν μεσολάβηση. Οι πατέρες της αρχαιότητας ξεκινούν εδώ με τα ιερά λείψανα τους: Ο Αντώνιος ο Μέγας, ο Μακάριος ο Μέγας, ο Μεγάλος Θεοδόσιος, ο Μεγάλος Ονούφρας, ο Σάβας Αγιασμένος. Ο διάσημος εκκλησιαστικός εκκλησιασμός, ο ταπεινός Ιωάννης Δαμασκηνός και η απεχθής γήινη δόξα, ο πιστός Αβέντιος του Βιτίνσκι, ο πιστός γιος της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο άγιος πιστοί Μιχαήλ του Σιντάν, ο ατρόμητος Ομολογητής Χαρίτων, ο οποίος απέρριψε όλα τα πάθη του κόσμου, τον Σεραπίν Σιντονίτη. Σε κοντινή απόσταση βρίσκεται ο μοναχός Αβραάμ ο Ερημίτης, ο οποίος έσωσε την ανιψιά του τη μοναχική Μαρία και τον μοναχό Ζωσίμα της Παλαιστίνης, ο οποίος μπόρεσε να συμμετάσχει στη μεγάλη Μαρία της Αιγυπτίας. .webp) Η Μονή του Αγίου Αντωνίου του Μεγάλου βρίσκεται στην αιγυπτιακή έρημο, ανάμεσα στα βουνά της Ερυθράς Θάλασσας, αρκετά δεκάδες χιλιόμετρα από την ακτή της θάλασσας. Το μοναστήρι ιδρύθηκε τον 4ο αιώνα στο χώρο όπου ο άγιος έζησε τα τελευταία 44 χρόνια της ζωής του. Επί του παρόντος, η μονή του Αγίου Αντωνίου του Μεγάλου ανήκει στην Κοπτική Εκκλησία. Πρόκειται για το παλαιότερο χριστιανικό μοναστήρι στον κόσμο. .webp) Στα δεξιά του βωμού, στο κεντρικό τμήμα του ναού, υπάρχει μια βαθιά θέση, όπου τα λείψανα του Αγίου Αντωνίου βρίσκονται κρυμμένα σε ένα μυστικό, εδώ θάφτηκε από τους μαθητές του. .webp) Ο Άγιος Αντώνιος έζησε σε μια σπηλιά, έξω από το μοναστήρι, στο βουνό Al-Kolzom, από το 312 μέχρι το θάνατό του το 356. Το σπήλαιο μετατράπηκε σε παρεκκλήσι. Τώρα είναι τόπος προσκυνήματος. .webp) Μια απότομη σκάλα 1.150 μέτρων οδηγεί στη σπηλιά. Μια φορά το χρόνο, την ημέρα της μνήμης του Αγίου Αντωνίου του Μεγάλου, στις 30 Ιανουαρίου, υπάρχει μια Θεία Λειτουργία στο σπήλαιο. Τον υπόλοιπο καιρό, ένας από τους μοναχούς έρχεται για ειδικές προσευχές για αρκετές ώρες. .jpeg) Ιερό Λείψανο του Αγίου Αντωνίου από το Κειμηληαρχείο του πατρός Αθανασίου Μισσού. |
Ἀπολυτίκιον
Μετὰ τὴν α' Στιχολογίαν, Κάθισμα
Μετὰ τὴν β' Στιχολογίαν, Κάθισμα
 Святитель Афанасий Великий, Архиепископ Александрийский, и Преподобный Антоний Новый, Веррийский. Икона. Византийский музей в Салониках. Ο Άγιος Αθανάσιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας με τόν ¨Οσιο Αντώνιο τον Νέο,τής Βεροίας Εικόνα στο Βυζαντινό Μουσείο στη Θεσσαλονίκη. Κοντάκιον Ἦχος β’. Τά ἄνω ζητῶν Τούς βιωτικούς θορύβους ἀπωσάμενος, ἡσυχαστικῶς τόν βίον ἐξετέλεσας, τόν Βαπτιστήν μιμούμενος, κατά πάντα τρόπον Ὁσιώτατε. Σύν αὐτῷ οὖν σέ γεραίρομεν, Ἀντώνιε Πάτερ, τῶν Πατέρων κρηπίς. Ὁ Οἶκος Τῆς τοῦ Χριστοῦ φωνῆς ἐπακούσας, ἐπορεύθης ὀπίσω τῶν αὐτοῦ ἐντολῶν, γυμνὸς τοῦ βίου γενόμενος, καὶ ἀπορρίψας φροντίδας πάσας τῶν χρημάτων, κτημάτων, καὶ οἰκετῶν σου, καὶ ἀδελφῆς τὴν στοργήν, θεοφόρε Ἀντώνιε· καὶ μόνος ἐν τοῖς ἐρήμοις, τῷ Θεῷ ὁμιλῶν καθαρώτατα, γνώσεως χάριν εἴληφας· ἣν μοι πέμψον ὑμνεῖν σε μέλλοντι, Πατέρων Πάτερ Ἀντώνιε.
Ἐξαποστειλάριον Ἦχος β' Γυναῖκες ἀκουτίσθητε Καινὴν ὁδὸν καὶ ἄτριπτον, ἀνθρώποις ἐκ νεότητος, ἀναλαβὼν θεοφόρε, ταύτην θερμῶς ἕως τέλους, ἀνεπιστρόφως ὥδευσας, νόμῳ καινῷ πειθόμενος, Χριστοῦ, καὶ πρῶτος πέφηνας, καθηγητὴς τῆς ἐρήμου, καὶ Μοναζόντων ἀκρότης. Ἕτερον Ἐξαποστειλάριον Ἦχος γ' Ἐν Πνεύματι τῷ Ἱερῷ Φωστὴρ φωστήρων γέγονας, Μοναστῶν δὲ ἀλείπτης, καὶ ἀρχηγὸς Ἀντώνιε, οἰκουμένης τὸ κλέος, διδάσκων οἷα γενναῖος, στρατηγέτης ἄριστα, τὰς τῶν δαιμόνων ἐφόδους, μὴ πτοεῖσθαι ἀρρωγόν, κεκτημένους τὸν Χριστόν, τῆς πλάνης τὸν καθαιρέτην. Ἕτερον Ἐξαποστειλάριον Ἦχος γ' Ἐν Πνεύματι τῷ Ἱερῷ Ἐν σώματι διατελῶν, τῶν Ἀγγέλων τὸν βίον, ὑπῆλθες ὥσπερ ἄσαρκος, καὶ τῷ κόσμῳ ἐδείχθης, φωστὴρ ἀειλαμπέστατος, καὶ τοῖς πᾶσιν ἔδειξας, Ἀντώνιε θεοφόρε, Μοναζόντων τὸ κλέος, Ἀσκητῶν ἡ καλλονή, καὶ τῶν Πατέρων ἡ δόξα. |
(μετάφραση Google)
Άγιος Αντώνιος ο Μέγας
Αυτός ο μεγάλος ασκητής της Εκκλησίας του Χριστού γεννήθηκε το 252 στην Αίγυπτο, από ευσεβείς χριστιανούς και ευγενείς γονείς, οι οποίοι τον μεγάλωσαν με τους κανόνες της πίστης και της ευσέβειας που είναι απαραίτητοι για έναν αληθινό Χριστιανό. Ακόμα και στη νεότητά του, ο ναός του Θεού, όπου ο Αντώνιος μπορούσε να ακούσει τις διδασκαλίες του Ιησού Χριστού, των Αποστόλων και άλλων αγίων, ήταν το μόνο καταφύγιο για τον Αντώνιο, φέρνοντας αγαλλίαση στην ψυχή του. Μετά τον θάνατο των γονιών του, σε ηλικία 18 ετών, έχοντας γίνει κληρονόμος μιας πλούσιας περιουσίας και υποστηρικτής της νεαρής αδελφής του, ο Αντώνιος, κλημένος από την Πρόνοια στον ύψιστο βαθμό ευσέβειας, φρόντισε για τη θέση της αδελφής του και, σύμφωνα με τις διδασκαλίες του Ευαγγελίου ( Ματθαίος 6:36, 19:21 ), αφού μοίρασε βιβλία και το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του σε γείτονες και φτωχούς, έφυγε από το πατρικό του σπίτι για ευσεβή απομόνωση, σε ηλικία περίπου 20 ετών. «Είχα ακούσει προηγουμένως», λέει ο Ιερός Αυγουστίνος , «ότι ο Άγιος Αντώνιος κλήθηκε από τη φωνή του Ευαγγελίου, κατά την ανάγνωση του οποίου, σαν τυχαία, αναγνώρισε και απηύθυνε στον εαυτό του τα ακόλουθα λόγια, και στη συνέχεια διάβασε: « Πήγαινε, πούλησε τα υπάρχοντά σου και δώσε τα στους φτωχούς, και θα έχεις θησαυρό στον ουρανό» ( Ματθαίος 19:21 ). Έτσι, η αποκάλυψή Σου, Θεέ μου, τον έστρεψε σε Εσένα. «Ακούγοντας τη φωνή του Χριστού», λέει η Δίκαιη Εκκλησία για τον Άγιο Αντώνιο, «ακολούθησε τις εντολές Του και απέρριψε κάθε μέριμνα, την απόκτηση περιουσίας και την αγάπη των σκλάβων και των αδελφών. Μόνος στις ερήμους, συνομιλώντας με τον Θεό, έλαβε τη χάρη της λογικής».
Απομακρυνόμενος από τον κόσμο, ο Αντώνιος εγκαταστάθηκε αρχικά κοντά στον τόπο γέννησής του και εργάστηκε υπό την καθοδήγηση ενός γέροντα που είχε ζήσει μοναχική ζωή από τη νεότητά του. Φλεγόμενος από την επιθυμία για την υψηλότερη πνευματική τελειότητα, ο Αντώνιος, προχωρώντας σταδιακά στην ευσέβεια, κρύφτηκε από την κοινωνία όλο και πιο αυστηρά, βαθιά στην έρημο των Θηβαΐδων. Επέδειξε κάθε επιμέλεια σε ασκητικές εργασίες. Ακούγοντας ότι ένας αδρανής άνθρωπος δεν πρέπει να τρώει ( Β΄ Θεσσαλονικείς 3:10 ), ο άγιος εργάστηκε με τα χέρια του, ξοδεύοντας άλλα για το δικό του ψωμί και άλλα για όσους είχαν ανάγκη. Προσευχόταν συχνά, γνωρίζοντας ότι πρέπει να προσεύχεται κανείς αδιάλειπτα όταν είναι μόνος ( Α΄ Θεσσαλονικείς 5:17 ). Ήταν προσεκτικός σε αυτά που διάβαζε, έτσι ώστε ούτε μια λέξη από την Αγία Γραφή να μην πέφτει στο έδαφος, αλλά διατηρούσε τα πάντα μέσα του, έτσι ώστε τελικά η μνήμη του να αντικαταστήσει τα βιβλία. Ήταν τόσο ακούραστος στην αγρυπνία του που συχνά περνούσε όλη τη νύχτα άυπνος. Έτρωγε φαγητό μία φορά την ημέρα, κατά το ηλιοβασίλεμα, μερικές φορές κάθε δύο ημέρες και συχνά κάθε τέσσερις. Η τροφή του αποτελούνταν από ψωμί και αλάτι, και το ποτό του ήταν μόνο νερό. Το κρέας και το κρασί είναι περιττό να πούμε, καθώς είναι απίθανο άλλοι ασκητές να έτρωγαν κάτι παρόμοιο. Όταν κοιμόταν, ο Αντώνιος ξαπλωνόταν σε ένα στρώμα και τις περισσότερες φορές στο γυμνό έδαφος. Ποτέ δεν άλειφε τον εαυτό του με λάδι.
Μια κοινότητα ευσεβών ανθρώπων, που προσελκύστηκαν από τη φήμη των κατορθωμάτων του Αντωνίου στην έρημο, συνέρρευσαν κοντά του και κατοίκησαν την σιωπηλή έρημο. Ο Αντώνιος έγινε ο ιδρυτής της ζωής στην έρημο . Πριν από τον Παύλο της Θήβας και τον Αντώνιο, οι άγιοι εργάστηκαν στον κόσμο - στις γενέτειρές τους ή κοντά στις γενέτειρές τους, ζώντας μια πιο απομονωμένη ζωή. Αλλά ο Άγιος Αντώνιος, μιμούμενος τους αρχαίους προφήτες και κατοίκους της ερήμου Ηλία και τον Βαπτιστή, όπως και ο Παύλος της Θήβας, έγινε ασκητής στην εποχή του και, όπως λέει η Εκκλησία, «το πρώτο στολίδι της ερήμου, το πρώτο πρότυπο μιας ενάρετης ζωής». Ο Αντώνιος έπεισε πολλούς να επιλέξουν τη μοναστική ζωή, και έτσι εμφανίστηκαν μοναστήρια κοντά στα αιγυπτιακά βουνά. Η έρημος κατοικήθηκε από μοναχούς. Ο Αντώνιος, σαν πατέρας, έγινε ο οδηγός πολλών μοναχών.
Για τους μοναχούς, ο Αντώνιος ήταν ένας ερμηνευτής της μοναστικής ζωής όχι μόνο μέσω της συμπεριφοράς του αλλά και μέσω των γραπτών του. Ως οδηγός για τους μοναχούς, ο Αντώνιος έγραψε κανόνες για τους μοναχούς (LXXX), διδασκαλίες ή λόγια προς τους μοναχούς (XX), διάφορους κανονισμούς για τους μοναχούς , μια έκθεση ορισμένων σκέψεων και απαντήσεις σε διάφορα ερωτήματα, ένα μονοπάτι σοφίας και πολλές επιστολές .
«Πάνω απ' όλα», προστάζει ο Αντώνιος τους μοναχούς, «ας είναι κοινή φροντίδα όλων, μόλις ξεκινήσουμε, να μην αποδυναμωθούμε στο έργο, να μην πούμε: «Αγωνιζόμαστε εδώ και πολύ καιρό». Κοιτάζοντας τον κόσμο, ας μην νομίζουμε ότι έχουμε απαρνηθεί κάτι μεγάλο. Όλη αυτή η γη είναι πολύ μικρή σε σύγκριση με ολόκληρο τον ουρανό. Αν κατέχαμε ολόκληρη τη γη και την απαρνηθούμε, τότε ούτε αυτό θα ισοδυναμούσε με τη Βασιλεία των Ουρανών. Κανείς μας ας μην τρέφει μέσα του την επιθυμία να αποκτήσει. Ποιο είναι το όφελος από την απόκτηση αυτού που δεν θα πάρουμε μαζί μας; Ένας μοναχός πρέπει να προσεύχεται αδιάκοπα, ανεξάρτητα από χρόνο, τόπο ή επάγγελμα. Τα λόγια: «Κύριέ μου, Ιησού Χριστέ, στείλε μου βοήθεια!» και ούτω καθεξής πρέπει να τα έχουμε συνεχώς κατά νου. Επιπλέον, πρέπει να παρακολουθεί τις Θείες Λειτουργίες χωρίς διακοπή, και με την πρώτη κλήση. Ως μετανοημένος αμαρτωλός, ένας μοναχός πρέπει να θρηνεί και να θλίβεται για τις αμαρτίες του μέρα και νύχτα, σαν να ήταν πάντα ένας νεκρός στο κελί του. Πρέπει να περνάει τον χρόνο του σιωπηλά. Πρέπει να περπατάει με θλιμμένο πρόσωπο, με το κεφάλι σκυμμένο, χωρίς να στρέφει το πρόσωπό του προς το μέρος του. πλευρές· πρέπει να εξασθενεί το σώμα του, να μην τρώει μέχρι να χορτάσει και να κοιμάται λίγο. Όπως ακριβώς τα ψάρια πεθαίνουν όταν παραμένουν στην ξηρά για μεγάλο χρονικό διάστημα, έτσι και οι μοναχοί, όταν απουσιάζουν από το κελί τους για μεγάλο χρονικό διάστημα ή όταν βρίσκονται με λαϊκούς, χάνουν την αγάπη τους για τη σιωπή. Επομένως, όπως ένα ψάρι ορμάει στο νερό, έτσι και εμείς πρέπει να σπεύσουμε στο κελί μας, για να μην ξεχάσουμε, ενώ είμαστε έξω, την εσωτερική επαγρύπνηση. Αυτός που ζει στην έρημο και στη σιωπή είναι απαλλαγμένος από τρεις πειρασμούς: τον πειρασμό της ακοής, της γλώσσας και της όρασης· έχει μόνο έναν πειρασμό - τον πειρασμό της καρδιάς.
«Μη φοβάστε όταν ακούσετε για αρετή. Δεν είναι μακριά μας, ούτε αναπτύσσεται έξω από εμάς. Οι Έλληνες, για να μάθουν τις επιστήμες των λόγων, κάνουν μεγάλα ταξίδια και διασχίζουν θάλασσες, αλλά εμείς δεν έχουμε ανάγκη να ταξιδέψουμε μακριά για χάρη της Βασιλείας των Ουρανών, ούτε να διασχίσουμε θάλασσες για χάρη της αρετής. Ο Κύριος είπε προηγουμένως: « Η Βασιλεία των Ουρανών είναι μέσα σας» ( Λουκάς 17:21 ). Επομένως, η αρετή απαιτεί μόνο τη θέλησή μας. Η αρετή σχηματίζεται στην ψυχή, της οποίας οι λογικές δυνάμεις ενεργούν σύμφωνα με τη φύση της.»
Ένας από τους μάγους ρώτησε τον Αντώνιο: «Πώς ζεις, πάτερ, στερημένος από την παρηγοριά των βιβλίων;» Ο άγιος απάντησε: «Το βιβλίο μου είναι η φύση των πραγμάτων· είναι πάντα έτοιμο, όποτε θέλω να διαβάσω τον λόγο του Θεού». Στον ευσεβή και σοφό τυφλό Δίδυμο, ο Αντώνιος είπε: «Μην απογοητεύεσαι, Δίδυμε, που έχασες την αισθητηριακή σου όραση. Δεν έχεις πια τα μάτια με τα οποία βλέπουν τα κουνούπια και οι σκνίπες· μάλλον, χαίρε που έχεις τα μάτια με τα οποία βλέπουν οι άγγελοι, συλλογίζονται τον Θεό και αντιλαμβάνονται το φως Του».
«Χρειαζόμαστε», λέει ο Αντώνιος, «εντατική προσευχή και ασκητικούς αγώνες, ώστε, έχοντας λάβει από το Πνεύμα το χάρισμα της διάκρισης εν πνεύματι ( Α΄ Κορινθίους 12:10 ), να μπορούμε να διακρίνουμε την παρουσία των δαιμόνων. Προσπαθούν να πειράσουν κάθε Χριστιανό, ιδιαίτερα έναν εργατικό μοναχό, μέσω πονηρών λογισμών. Προσπαθούν να τρομάξουν με ονειρικές εμφανίσεις και πονηρή ευγλωττία, και να εξαπατήσουν με την όψη μιας ευσεβούς εικόνας. Αλλά δεν πρέπει να τους φοβόμαστε, γιατί είναι ανίσχυροι και δεν μπορούν να κάνουν τίποτα περισσότερο από το να απειλούν. Δεν είναι δύσκολο να διακρίνουμε την παρουσία των αγγέλων από τους δαίμονες. Η όραση των αγίων είναι ανενόχλητη και συνοδεύεται από χαρά. Πολλές φορές οι δαίμονες με έχουν ευλογήσει, και τους έχω επικαλεστεί στο όνομα του Κυρίου».
Ο Αντώνιος αγαπούσε τόσο πολύ τη μοναξιά που κατά τη διάρκεια των 85 ετών ασκητικών του άθλων, έφυγε από την έρημο μόνο δύο φορές και ήρθε στην Αλεξάνδρεια, καλούμενος από το καθήκον του ζηλωτή της πίστης και της ευσέβειας. Την πρώτη φορά, ήρθε στην Αλεξάνδρεια κατά τη διάρκεια του τελικού διωγμού των Χριστιανών, που ξεκίνησε ο Διοκλητιανός και ο Μαξιμιανός το 303, για να βοηθήσει, να παρηγορήσει και να συμμετάσχει στα βάσανα των αγίων μαρτύρων. Αλλά ο Θεός διατήρησε αυτό το φωστήρα της πίστης και τον επέστρεψε στο μονοπάτι των μεγάλων ασκητικών του άθλων στην έρημο. Μια άλλη φορά, το 335, ο Αντώνιος ήρθε στην Αλεξάνδρεια για να δικαιολογηθεί ενάντια στη συκοφαντία των Αρειανών, οι οποίοι ισχυρίζονταν ότι κι αυτός ακολουθούσε τις διδασκαλίες τους, και για να αποδείξει ότι δεν είχε καμία κοινωνία με σχισματικούς και ψευδοδιδασκάλους.
Παρά την αυστηρή και μοναχική ζωή του, ο Άγιος Αντώνιος ήταν πάντα ευγενικός και φιλάνθρωπος προς τους άλλους, συνετός και σταθερός, ευγενικός και ευχάριστος στους τρόπους του, υπομονετικός στις συζητήσεις και ακούραστος στην υπεράσπιση των καταπιεσμένων, για τους οποίους μεσολάβησε ενώπιον των αξιωματούχων της πόλης. Επισκεπτόταν συχνά τον Άγιο Αθανάσιο Αλεξανδρείας , που καταδιώχθηκε από τους Αρειανούς, και έγραφε επανειλημμένα γι' αυτόν στον Άγιο Κωνσταντίνο, Ισαπόστολο.
Ενώ κρυβόταν από τους ανθρώπους, ο Αντώνιος δεν έκρυψε, ωστόσο, τη φήμη του από τον κόσμο. Η φήμη της αγίας του ζωής ήταν τόσο μεγάλη που όταν ήρθε στην Αλεξάνδρεια, ειδικά στην τελευταία του επίσκεψη, όλοι οι κάτοικοι της πόλης συνέρρευσαν για να τον δουν. Ακόμα και ειδωλολάτρες και οι ιερείς τους ήρθαν στον Ναό του Κυρίου, λέγοντας: «Επιθυμούμε να δούμε τον άνθρωπο του Θεού». Γιατί έτσι τον αποκαλούσαν όλοι. Πολλοί ακόμη και ειδωλολάτρες επιθυμούσαν ακόμη και να αγγίξουν τον γέροντα, βέβαιοι ότι θα ωφελούνταν από αυτόν. Πράγματι, εκείνες τις λίγες μέρες, τόσοι πολλοί ασπάστηκαν τον Χριστιανισμό όσοι θα είχαν ασπαστεί σε ένα χρόνο σε άλλες εποχές. Ο αυτοκράτορας Μέγας Κωνσταντίνος και τα παιδιά του σεβάστηκαν τον μεγάλο ερημίτη ως πατέρα, ζητώντας του να τους επισκεφθεί ή να τους στείλει μια ευλογία. Στο τέλος των κόπων του, η φήμη του εξαπλώθηκε σε όλες τις χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Αφρικής, της Ισπανίας, της Γαλατίας και της Ιταλίας.
Ο μεγάλος Αιγύπτιος ασκητής, μετά από 85 χρόνια άθλων στην έρημο, κοιμήθηκε ειρηνικά σε ηλικία 105 ετών, το 358 μ.Χ. Το σεβάσμιο σώμα του Αντωνίου, σύμφωνα με τη διαθήκη του, τάφηκε από τους μαθητές του στην έρημο που είχε δοξάσει - σε ένα μυστικό μέρος. Ο σύγχρονος του Αντωνίου, Άγιος Αθανάσιος, Επίσκοπος Αλεξανδρείας, ο οποίος ήταν φίλος του Αντωνίου και στον οποίο ο Αντώνιος κληροδότησε τον μανδύα και τα άμφιά του, έγραψε για την υποδειγματική και εποικοδομητική ζωή του. Σύμφωνα με τον Άγιο Αθανάσιο, «η ζωή του Αντωνίου είναι ένα υπόδειγμα ασκητισμού. Όλοι όσοι γνώριζαν τον Αντώνιο τον αποκαλούσαν θεόφιλο, άνθρωπο του Θεού. Ο Αντώνιος ήταν ένας αληθινός θεοφόρος, κατέχοντας τα γεμάτα χάρη χαρίσματα της διόρασης, της θεραπείας, της συμβουλής και της διάκρισης των πνευμάτων. Δωρίστηκε από τον Θεό στην Αίγυπτο ως γιατρός, πατέρας και οδηγός». Όλοι μιλούσαν γι' αυτόν, όλοι τον θαύμαζαν, ακόμη και εκείνοι που δεν τον είχαν δει ποτέ τον αγαπούσαν - και αυτό χρησιμεύει ως απόδειξη της αρετής και της θεόφιλης ψυχής του. Το πρόσωπο του Αντωνίου ήταν μια έκφραση της αγίας ψυχής του — είχε μια μεγάλη και ασυνήθιστη γοητεία, έτσι ώστε όσοι δεν τον γνώριζαν τον πλησίαζαν άμεσα. Επειδή η ψυχή του ήταν γαλήνια, τα εξωτερικά του συναισθήματα παρέμεναν ατάραχα. Ήταν εξαιρετικά θαυμαστός στην πίστη και ευσεβής· ποτέ δεν συναναστρεφόταν με αποστάτες και αιρετικούς· ήταν έτοιμος να πεθάνει για τον Χριστό. Μετά την ευλογημένη κοίμηση του Αντωνίου, όλοι όσοι έλαβαν τον μανδύα και το φθαρμένο ένδυμά του τα θεωρούσαν κάτι σπουδαίο. Γιατί το να το κοιτάς αυτό είναι σαν να βλέπεις τον ίδιο τον Αντώνιο.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει γι' αυτόν: «Η Αίγυπτος ανέδειξε έναν άνθρωπο πιο ένδοξο από τους Αποστόλους, τον μακάριο και μεγάλο Αντώνιο, για τον οποίο όλοι μέχρι σήμερα μιλάνε αδιάκοπα, ότι προείπε τη θλίψη του Άρειου και τη ζημιά που θα προερχόταν από αυτήν». Ο Ιερώνυμος μιλάει επίσης με ιδιαίτερο σεβασμό για τον Άγιο Αντώνιο, αποκαλώντας τον μακάριο, η φήμη του οποίου εξαπλώθηκε σε όλη την Αίγυπτο.
Ο Σωζόμενος γράφει για τον Αντώνιο: «Όλοι συμφωνούν ότι ο μοναχός Αντώνιος ο Μέγας ανέβασε τον μοναστικό τρόπο ζωής στα ύψη της αυστηρότητας και της τελειότητας, με τα δικαιώματά του και τις σωστές ασκήσεις του ». Ο Θεοδώρητος λέει: «Πολλοί ηγέτες της μοναστικής ζωής έλαμψαν, αλλά ο πιο άριστος ηγέτης στην εκπλήρωση των ασκητικών κανόνων ήταν ο πολύφημος Αντώνιος». Το όνομα «Μέγας» απονεμήθηκε στον Αντώνιο κατά τη διάρκεια της ζωής του.
Η μνήμη του Αγίου Αντωνίου εορτάστηκε αμέσως από τους μοναχούς του μοναστηριού του μετά τον θάνατό του. Τον 5ο αιώνα, ο Ανατόλιος Κωνσταντινουπόλεως έδωσε στην Εκκλησία ορισμένους ύμνους για τη δοξολογία του Αγίου Αντωνίου του Μεγάλου . Ο Κύριλλος Σκυθουπόλεως , συγγραφέας του 6ου αιώνα, αναφέρει μια γιορτή προς τιμήν του Αγίου Αντωνίου του Μεγάλου , που τελέστηκε στο μοναστήρι του Αγίου Ευθυμίου. Το 544, τα λείψανα του Μεγάλου Αντωνίου μεταφέρθηκαν από την έρημο στην Αλεξάνδρεια. Τον 9ο αιώνα, ο Θεοφάνης και ο Στουδίτης επέκτειναν τους ιερούς ύμνους της Εκκλησίας για την ημέρα της εορτής του Αγίου Αντωνίου. Στις αρχικές επιστολές του κανόνα προς τον άγιο, ο Θεοφάνης κατέληγε λέγοντας: «Είναι πρέπον να δοξάζουμε τον θείο Αντώνιο».
