ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΥΨΩΣΕΩΣ
Τὰς ἐν λάρυγγι Σῶτερ ὑψώσεις φέρει,
Ὑψούμενον βλέπουσα τὸν Σταυρὸν κτίσις.
Ὑψώθη δεκάτῃ, Σταυροῦ ξύλον, ἠδὲ τετάρτῃ.
«ΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟΝ ΣΟΥ ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΔΕΣΠΟΤΑ»
ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - Καθηγητού
Η Παγκόσμια Ύψωση του Τιμίου Σταυρού αποτελεί έναν σπουδαίο εορτολογικό σταθμό του εκκλησιαστικού έτους. Στις 14 Σεπτεμβρίου σύμπασα η Ορθοδοξία τιμά τον Σταυρό του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο οποίος χαρακτηρίζεται ως το «καύχημά» Της και η «δόξα» Της. Πηγές της εκκλησιαστικής μας ιστορίας αναφέρουν ότι η εορτή της Παγκόσμιας Ύψωσης είχε καθιερωθεί από τα αρχαία χρόνια, ίσως μάλιστα να είχε καθιερωθεί και από αυτόν τον Μέγα Κωνσταντίνο, κατά προτροπή προφανώς της μητέρας του αγίας Ελένης, αμέσως μετά την εύρεση του Τιμίου Ξύλου στα Ιεροσόλυμα, γύρω στο 330 μ.Χ.
Η τιμή προς τον Τίμιο Σταυρό ανάγεται στους αποστολικούς χρόνους. Οι επιστολές του αποστόλου Παύλου είναι γεμάτες από χωρία με τα οποία ο μέγας απόστολος εξαίρει τον ρόλο του Σταυρού στην διαδικασία της σωτηρίας του κόσμου. Πρώτος ο Παύλος ομίλησε για την καύχηση του Σταυρού του Χριστού. Οι αποστολικοί Πατέρες ομιλούν και αυτοί με σεβασμό και τιμή προς το ιερό σύμβολο, μέσω του οποίου έγινε η καταλλαγή με το Θεό και επιτεύχθηκε η σωτηρία με την απολυτρωτική θυσία του Χριστού.
Οι κατακόμβες είναι γεμάτες από χαραγμένους σταυρούς. Οι διωκόμενοι χριστιανοί από τους φανατικούς ειδωλολάτρες θεωρούσαν τους εαυτούς τους τύπους του αδίκως παθόντος Κυρίου Ιησού Χριστού. Πίστευαν ότι εξαιτίας της πίστεώς τους στο Χριστό έφεραν και αυτοί το δικό τους σταυρό, γι’ αυτό το ιερό αυτό σύμβολο ήταν τόσο αγαπητό σε αυτούς. Αυτό τους εμψύχωνε και τους έδινε τη δύναμη του μαρτυρίου.
Η δύναμη του Τιμίου Σταυρού φάνηκε στο θαυμαστό όραμα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, στα 312, ενώ βάδιζε εναντίον του Μαξεντίου κοντά στη Ρώμη. Ο Κωνσταντίνος εξέφραζε την νέα εποχή, σε αντίθεση με τους συναυτοκράτορές του, οι οποίοι εξέφραζαν και προσπαθούσαν να συντηρήσουν τον παλιό κόσμο, που κατέρρεε ραγδαία. Ο μεγάλος αυτοκράτορας είδε στον ουρανό, ημέρα μεσημέρι, το σημείο του σταυρού, σχηματισμένο με αστέρια, και την επιγραφή «ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ», επίσης σχηματισμένη με αστέρια. Ήταν η 28η Οκτωβρίου 312. Από εκείνη την ώρα έδωσε διαταγή το σημείο αυτό να γίνει το σύμβολο του στρατού του. Χαράχτηκε παντού, στις ασπίδες των στρατιωτών, στα κράνη, στα λάβαρα, και αλλού.
Ο εχθρός κατατροπώθηκε και ο Κωνσταντίνος έγινε μονοκράτωρ του απέραντου κράτους. Δεν είχε καμιά αμφιβολία ότι η δύναμη του Σταυρού του είχε χαρίσει αυτή την περήφανη νίκη, γι’ αυτό προσέγγισε τη νέα ανερχόμενη θρησκευτική πίστη των χριστιανών. Κατάλαβε ο μεγάλος και διορατικός εκείνος άνδρας ότι το μέλλον της ανθρωπότητας ανήκε στον Χριστιανισμό, όπως και έγινε. Έτσι έδωσε αμέσως διαταγή να σταματήσουν οι διωγμοί εναντίον των χριστιανών, καθώς και όλων όσων διώκονταν για τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις. Με το γνωστό «Διάταγμα των Μεδιολάνων» κατοχυρώθηκε η ανεξιθρησκία στο κράτος. Παράλληλα υιοθέτησε τις ευαγγελικές αρχές για να γίνουν η βάση του δικαίου και της νομοθεσίας του (κατάργηση δουλείας, κοινωνική πρόνοια, αργία Κυριακής, κλπ). Για να είναι δίκαιος με όλους τους υπηκόους παρέμεινε προστάτης και της εθνικής θρησκείας (Μέγας Αρχιερεύς).
Το 326 αναχώρησε για τους Αγίους Τόπους η ευσεβής χριστιανή μητέρα του αγία Ελένη. Με την γενναία επιχορήγηση του Κωνσταντίνου άρχισε το κτίσιμο λαμπρών ναών επί των ιερών προσκυνημάτων. Επίκεντρο ήταν ο Πανάγιος Τάφος του Κυρίου. Στο σημείο εκείνο ο αυτοκράτορας Αδριανός είχε κτίσει το 135, κατά τη δεύτερη καταστροφή της Ιερουσαλήμ, ναό της Αφροδίτης.
Πρώτη ενέργεια της αγίας Ελένης ήταν η ανεύρεση του Τιμίου Σταυρού, ο οποίος είχε ριχτεί από τους ρωμαίους σε παρακείμενη χωματερή. Σύμφωνα με την παράδοση οδηγήθηκε εκεί από ένα αρωματικό φυτό που φύτρωνε στο μέρος εκείνο, το γνωστό μας βασιλικό. Ύστερα από επίπονες ανασκαφές τελικά βρέθηκαν τρεις σταυροί, του Κυρίου και των δύο ληστών. Οι εκκλησιαστικοί ιστορικοί Φιλοστόργιος και Νικηφόρος αναφέρουν ότι ο Σταυρός του Κυρίου εντοπίσθηκε ύστερα από θαύμα, τοποθετήθηκε πάνω σε νεκρή γυναίκα και αυτή αναστήθηκε!
Η πιστή βασιλομήτωρ, με δάκρυα στα μάτια παρέδωσε τον Τίμιο Σταυρό στον Πατριάρχη Μακάριο, ο οποίος στις 14 Σεπτεμβρίου του έτους 335 τον ύψωσε στον φρικτό Γολγοθά και τον τοποθέτησε στον πανίερο και περικαλλή ναό της Αναστάσεως, τον οποίο είχε ανεγείρει η αγία πάνω από τον Πανάγιο Τάφο και ο οποίος σώζεται ως σήμερα. Το σημαντικό αυτό γεγονός σημάδεψε την ζωή της Εκκλησίας και γι’ αυτό άρχισε να εορτάζεται ως λαμπρή ανάμνηση. Έτσι καθιερώθηκε η μεγάλη εορτή της Παγκόσμιας Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού.
Праздник Всемирного Воздвижения Животворящего Креста Господня
Миниатюра Минология Василия II.
Константинополь. 985 г. Ватиканская библиотека. Рим.
Παγκόσμιος Ύψωση τού Ζωοποιού Σταυρού τού Κυρίου
Μινιατούρα στο Μηνολόγιο τού Βασίλειου Β.
Κωνσταντινούπολη. 985μ.Χ. (Βιβλιοθήκη τού Βατικανού. Ρώμη).
Крестовоздвижение (14 сентября)
Менологий на 14-17 сентября
Византия. Греция; XIV в.; памятник:
Византийский менологий (Byzantine illumination Menologion);
10 x 13 см.; местонахождение: Англия. Оксфорд.
Бодлеанская Библиотека
Η Παγκόσμια Ύψωση του Τιμίου Σταυρού
Μηνολόγιο 14 - 17 Σεπτεμβρίου
Βυζαντινή Μηνολόγιο τού 14ου αιώνα μ.Χ.
Τώρα ευρίσκεται στην Αγγλία. Οξφόρδη.
Bodleian Βιβλιοθήκη (Bodleian Library)
Όμως την αγία αυτή ημέρα εορτάζουμε και την δεύτερη ύψωση. Στα 613 οι Πέρσες κυρίεψαν την Παλαιστίνη, λεηλάτησαν και κατέστρεψαν τα ιερά προσκυνήματα και πήραν ως λάφυρο τον Τίμιο Σταυρό και τον μετέφεραν στη χώρα τους. Η παράδοση αναφέρει ότι άπειρα θαύματα γινόταν εκεί. Οι πυρολάτρες Πέρσες θεώρησαν το Τίμιο Ξύλο μαγικό και γι’ αυτό το φύλασσαν και το προσκυνούσαν, χωρίς να γνωρίζουν την πραγματική του φύση και ιδιότητα! Ο αυτοκράτορας Ηράκλειος μετά την νίκη του εναντίον των Περσών παρέλαβε τον Τίμιο Σταυρό και τον μετέφερε στην Ιερουσαλήμ. Ο Πατριάρχης Ζαχαρίας τον ύψωσε εκ νέου στο ναό της Αναστάσεως. Ήταν 14 Σεπτεμβρίου του 626.
Ο εκκλησιαστικός συγγραφέας Παυλίνος αναφέρει στην ενδέκατη επιστολή του ότι η τοπική εκκλησία των Ιεροσολύμων θεώρησε ότι ο Σταυρός του Χριστού ανήκει σε όλη την χριστιανοσύνη και γι’ αυτό αποφάσισε να τεμαχίσει το Τίμιο Ξύλο και να το διανείμει σε όλη την Εκκλησία. Έτσι διασώθηκαν μέχρι σήμερα πολλά τεμάχια, τα οποία φυλάσσονται ως τα πολυτιμότερα κειμήλια, κυρίως στις ιερές μονές του Αγίου Όρους. Μια εσχατολογική προφητεία λέγει πως ένα από τα συγκλονιστικά γεγονότα του τέλους του κόσμου θα είναι και η επανένωση του Τιμίου Σταυρού!
Οι ορθόδοξοι πιστοί τιμούμε με ιδιαίτερο τρόπο την αγία ημέρα της Υψώσεως του Σταυρού του Κυρίου μας. Η ιερές ακολουθίες έχουν πανηγυρικό χαρακτήρα, ενώ έχει θεσπισθεί αυστηρή νηστεία. Κατακλύζουμε του ιερούς ναούς προκειμένου να προσκυνήσουμε τον Τίμιο Σταυρό και να αντλήσουμε δύναμη και χάρη ουράνια από αυτόν. Παίρνουμε μαζί μας κλώνους βασιλικού ως ευλογία και τον εναποθέτουμε στα εικονίσματα ως ελιξίριο κατά του κακού. Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι η τιμή και η προσκύνηση του Σταυρού είναι προσκύνηση του Ίδιου του Εσταυρωμένου Λυτρωτή μας Χριστού και όχι ειδωλολατρική πράξη, όπως κακόβουλα μας κατηγορούν οι ποικιλώνυμοι αιρετικοί. Ο Σταυρός του Κυρίου μας είναι το καύχημά μας, το νικηφόρο λάβαρο κατά του μεγαλύτερου εχθρού μας, του διαβόλου, το αήττητο όπλο κατά του πολυπρόσωπου κακού. Με ένα στόμα και με μια καρδιά ψάλλουμε τον υπέροχο παιάνα – τροπάριο της μεγάλης εορτής: «Σώσον Κύριε τον λαόν Σου και ευλόγησον την κληρονομίαν Σου…
Μικροτεμάχια Τιμίου Ξύλου σε τρεις σταυροθήκες στον
Καθεδρικό Ναό της Τρηρ (Trier) Γερμανίας
Καθεδρικός Ναός τής πόλης τών Βρυξελλών που τιμάται στο όνομα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ και της Αγίας Γουδούλης. Σταυροθήκη του 1600-1630 που περιέχει δύο πολύ μικρά τεμάχια Τιμίου Ξύλου,
το ένα στη βάση και το άλλο στο κέντρο του σταυρού μέσα σε κρυστάλλινες θήκες.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’.
Σῶσον Κύριε τὸν λαόν σου καὶ εὐλόγησον τὴν κληρονομίαν σου, νίκας τοῖς Βασιλεῦσι κατὰ βαρβάρων δωρούμενος καὶ τὸ σὸν φυλάττων διὰ τοῦ Σταυροῦ σου πολίτευμα.
Ἦχος πλ. δ'
Ὢ τοῦ παραδόξου θαύματος
Ὢ τοῦ παραδόξου θαύματος! τὸ ζωηφόρον φυτόν, ὁ Σταυρὸς ὁ πανάγιος, εἰς ὕψος αἰρόμενος, ἐμφανίζεται σήμερον· δοξολογοῦσι πάντα τὰ πέρατα· ἐκδειματοῦνται δαίμονες ἅπαντες, ὢ οἷον δώρημα, τοῖς βροτοῖς κεχάρισται! δι᾿ οὗ Χριστέ, σῶσον τὰς ψυχὰς ἡμῶν, ὡς μόνος εὔσπλαγχνος.
Ἦχος πλ. δ'
Ὢ τοῦ παραδόξου θαύματος! ὡς βότρυν πλήρη ζωῆς, ὁ βαστάσας τὸν ὕψιστον, ἀπὸ γῆς ὑψούμενος, Σταυρὸς ὁρᾶται σήμερον· δι᾿ οὗ πρὸς Θεὸν πάντες εἱλκύσθημεν, καὶ κατεπόθη εἰς τέλος θάνατος, Ὦ ξύλον ἄχραντον! ὑφ᾿ οὗ ἀπολαύομεν τῆς ἐν Ἐδέμ, ἀθανάτου βρώσεως, Χριστὸν δοξάζοντες.
Ἦχος πλ. δ'
Ὢ τοῦ παραδόξου θαύματος! εὖρος καὶ μῆκος Σταυροῦ, οὐρανοῦ ἰσοστάσιον, ὅτι θείᾳ χάριτι, ἁγιάζει τὰ σύμπαντα, ἐν τούτῳ ἔθνη βάρβαρα ἥττηνται· ἐν τούτῳ σκῆπτρα ἀνάκτων ἥδρασται. Ὢ θείας κλίμακος! δι᾿ ἧς ἀνατρέχομεν εἰς οὐρανούς, ὑψοῦντες ἐν ᾄσμασι, Χριστὸν τὸν Κύριον.
Θεοτοκίον
Ἦχος πλ. β'
Σήμερον προέρχεται ὁ Σταυρὸς τοῦ Κυρίου, καὶ πιστοὶ εἰσδέχονται αὐτὸν ἐκ πόθου, καὶ λαμβάνουσιν ἰάματα ψυχῆς τε καὶ σώματος, καὶ πάσης μαλακίας. Αὐτὸν ἀσπασώμεθα τῇ χαρᾷ καὶ τῷ φόβῳ· φόβῳ διὰ τὴν ἁμαρτίαν, ὡς ἀνάξιοι ὄντες· χαρᾷ δὲ διὰ τὴν σωτηρίαν, ἣν παρέχει τῷ κόσμῳ, ὁ ἐν αὐτῷ προσπαγεὶς Χριστὸς ὁ Κύριος, ὁ ἔχων τὸ μέγα ἔλεος.
Ἀπὸ προσώπου τοῦ Θεοῦ φεύγεις πάλαι, Νῦν δὲ πρόσωπον, Ἰωνᾶ τούτου βλέπεις. |
Βιογραφία Ο Προφήτης Ιωνάς έζησε επί των βασιλέων Αμασίου και Ιεροβοάμ. Ήταν γιος του Αμαθί και είχε πατρίδα την Γεχθοφέρ, της φυλής Ζαβουλών. Ο Ιωνάς ήταν αυτός, που με θεία νεύση ενθάρρυνε τον Ιεροβοάμ σε πόλεμο κατά του άρχοντα της Συρίας, που κατέληξε σε νίκη του Ισραήλ και αποκατάσταση των  Прор. Иона. Тзортзи (Зорзис) Фука. Фреска. Афон (Дионисиат). 1547 г. Προφήτης Ιωνάς Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους 1547 μ.Χ.. στην Ιερά Μονή Διονυσίου Αγίου Όρους έργο τού Τζώρτζη (Ζώρζης) Fuca.  Пророк Иона. Фреска монастыря Высокие Дечаны, Косово, Сербия. Около 1350 года. Προφήτης Ιωνάς. Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους περίπου 1350 μ.Χ. στην Ιερά Μονή Βισόκι Ντέτσανι. Κοσσυφοπέδιο, Σερβία.  Пророк Иона. Около 1321 года. Фрески монастыря Грачаница, Косово, Сербия. XIV Προφήτης Ιωνάς. Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους περίπου 1321 μ.Χ.. στην Ιερά Μονή Γρατσάνιτσα. Κοσσυφοπέδιο. Σερβία   Святой Пророк Иона. Фреска церкви Святых Иоакима и Анны в монастыре Студеница, Сербия. Προφήτης Ιωνάς. Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους περίπου 1350 μ.Χ. στον Ιερό Ναό τών Αγίων Ιωακείμ και Άννα της Ιεράς Μονής Στουντένιτσας . κρυμμένης στο δάσος νοτιοδυτικά του Κράλιεβο. Σερβία.  Преподобный Иона Палестинский и Пророк Иона. Фреска Около 1350 монастыря Высокие Дечаны, Косово, Сербия. Ο μοναχός Ιωνάς ο Πρεσβύτερος και ο Προφήτης Ιωνάς. Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους περίπου 1350 μ.Χ. στην Ιερά Μονή Βισόκι Ντέτσανι. Κοσσυφοπέδιο, Σερβία. Ο Ιωνάς φέρεται στην Παλαιά Διαθήκη, πέμπτος μεταξύ των μικρών λεγόμενων προφητών. Βρίσκουμε δε γι' αυτόν στο ομώνυμο βιβλίο, που κυρίως τον έκανε γνωστό λόγω της ιερής δραματικότητός του. Ο Κύριος τον είχε διατάξει να πάει στη Νινευή, έδρα πλάνης μάταιων καλλωπισμών και οργίων, για να κηρύξει σ' αυτή και να προφητέψει την καταστροφή της. Ο Ιωνάς όμως, αποφάσισε να λησμονήσει τη διαταγή του Θεού, και έκρινε καλό να πάει σε μια άλλη πόλη στους Θαρσείς. Ξεκίνησε λοιπόν το ταξίδι του με πλοίο, αλλά στ' ανοιχτά έπιασε μεγάλη τρικυμία. Τότε έριξαν κλήρο, για να δουν ποιος είναι υπεύθυνος του κάκου που τους βρήκε. Και ο κλήρος έπεσε στον Ιωνά, που είχε παρακούσει τη διαταγή του Θεού. Τότε τον έριξαν στη θάλασσα και η τρικυμία σταμάτησε. Αλλά και τον Ιωνά, τον κατάπιε ένα μεγάλο κήτος χωρίς να τον φάει και μετά τρεις μέρες και νύκτες τον έβγαλε στην ξηρά σώο και αβλαβή.  Прор. Иона. Роспись ц. Богородицы мон-ря Панагии Сумелы близ дер. Мацука, Турция. XIV в. Προφήτης Ιωνάς Τοιχογραφία τού 14ου αιώνα μ.Χ. στην Ιερά Μονή Παναγία Σουμελά κοντά στο χωριό. Ματσούκας, Τραπεζούντα Τουρκία.  Прор. Иона. Тзортзи (Зорзис) Фука. Фреска. Афон (Дионисиат). 1547 г. Προφήτης Ιωνάς Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους 1547 μ.Χ.. στην Ιερά Μονή Διονυσίου Αγίου Όρους έργο τού Τζώρτζη (Ζώρζης) Fuca.  Иона пророк в чреве кита. Фреска Προφήτης Ιωνάς στήν κοιλιά τού κήτους Τοιχογραφία (Fresco)  Иона пророк в чреве кита. Фреска Προφήτης Ιωνάς στήν κοιλιά τού κήτους Τοιχογραφία (Fresco)  Иона пророк в чреве кита. Фреска Προφήτης Ιωνάς στήν κοιλιά τού κήτους Τοιχογραφία (Fresco)  Иона пророк в чреве кита. Византийская миниатюра 9 века. Προφήτης Ιωνάς στήν κοιλιά τού κήτους Βυζαντινή μικρογραφία (μινιατούρα( τού 9ου αιώνα μ.Χ.  Прор. Иона. Миниатюра Минология Василия II. Константинополь. 985 г. Ватиканская библиотека. Рим. Προφήτης Ιωνάς. Μινιατούρα στό Μηνολόγιο τού Βασίλειου Β. Κωνσταντινούπολη τό έτος 985 μ.Χ. . Τώρα ευρίσκεται στην Βιβλιοθήκηςτου Βατικανού. Ρώμη. Τότε ο Ιωνάς πήγε στη Νινευή, προφήτεψε ότι του είπε ο Θεός και οι Νινευίτες μετάνιωσαν, νήστεψαν 40 μέρες και έτσι η πόλη τους σώθηκε απ' την καταστροφή. Διότι η μετάνοια φέρει την αγαθότητα του Θεού, πάνω από τη δικαιοσύνη Του. Ο Ιωνάς πέθανε στη γη Σαραάρ, κοντά στη βελανιδιά της Δεβόρας και τάφηκε μέσα σε σπηλιά. Βέβαια άλλα γεγονότα της ζωής του μαθαίνουμε στην Παλαιά Διαθήκη.  Пророк Иона. Византия. Кнстантинополь. Церковь Богородицы Паммакаристы. XIV в Ο Προφήτης Ιωνάς. Βυζαντινό ψηφιδωτό τού 14ου αιώνα μ.Χ.. στην Ιερά Μονή Παμμακάριστου, (γνωστή και ως Θεοτόκου μονή[1] (σήμερα είναι το Τέμενος-μουσείο Φετιγιέ Τουρκικά: Fethiye Camii, μεταφράζεται ως "το τέμενος της κατάκτησης") είναι σημαντικό μνημείο στη Κωνσταντινούπολη).  Прор. Иона. Фреска. Афон (Ватопед). XII в. Προφήτης Ιωνάς Τοιχογραφία (Fresco) τού 12ου αιώνα μ.Χ.. στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου Αγίου Όρους  Святой пророк Иона. Фреска монастыря Св. Николая Анапафсаса в Метеорах. Иконописец Феофан Критский. XVI век. Άγιος Προφήτης Ιωνάς. Τοιχογραφία (Fresco) τού 16ου αιώνα μ.Χ. στην Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου Αναπαύσα στα Μετέωρα. Έργο τού εικονογράφος Θεοφάνη τού Κρητός.  Святой Пророк Иона. Фреска монастыря Милешева (Милешево), Сербия. До 1228 года. Προφήτης Ιωνάς. Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους περίπου 1228 μ.Χ.. στην Ιερά Μονή Μιλησέβου (Mileshevo), Σερβία. (Μονή Milesheva - Ορθόδοξο μοναστήρι της Σερβίας στον ποταμό Mileshevtse, κοντά στην Priepola , που ιδρύθηκε από τον πρίγκιπα Στέφαν Βλάνισλαβ το 1218-1219. Το σύνολο των τοιχογραφιών της Εκκλησίας της Αναλήψεως στην Milesheva είναι ένα από τα αριστουργήματα της Σερβικής τέχνης του Μεσαίωνα).  Пророк Иона. Книжная миниатюра XV века. Προφήτης Ιωνάς. Μικρογραφία (μινιατούρα( τού 12ου αιώνα μ.Χ. |
Ἀπολυτίκιον Ἦχος γ’. Θείας πίστεως. Σάλπιγξ εὔηχος, θείων κριμάτων, κόσμω πέφηνας, ἀναφωνοῦσα, Ἰωνὰ τοὶς Νινευίταις μετάνοιαν καὶ συσχεθεῖς ἐν τῷ κήτει προέγραψας, τὴν τοῦ Σωτῆρος τριήμερον ἔγερσιν ὅθεν πρέσβευε, δοθήναι τοὶς σὲ γεραίρουσι, πταισμάτων ἱλασμὸν καὶ μέγα ἔλεος.  Минея - Сентябрь (фрагмент). Икона. Русь. Начало XVII в. Церковно-Археологический Кабинет Московской Духовной Академии. Μηναίο - Σεπτεμβρίου (τεμάχιο). Εικονίδιο. Russ. Αρχική XVII. Εκκλησία Αρχαιολογίας Γραφείο της Θεολογικής Ακαδημίας της Μόσχας.  Прор. Иона (фрагмент иконы пророческого ряда). Дионисий. Икона. Ферапонтово. 1502 г. Προφήτης Ιωνάς Εικόνα (κομμάτι της εικόνας της προφητικής σειράς) τού έτους 1502 μ.Χ., έργο τού ζωγραφου Διονύσιου στο Καθεδρικό Ναό τής Γεννήσεως τής Θεοτόκου στην Ιερά Μονή Φεραπόντοφ Μπελοζέρσκι (είναι πρώην ορθόδοξο μοναστήρι στην περιοχή Cyril της περιοχής Vologda Ρωσία. Για 400 χρόνια το μοναστήρι ήταν ένα από τα σημαντικότερα πολιτιστικά και θρησκευτικά εκπαιδευτικά κέντρα της περιοχής Belozersky . Εδώ διατηρείται ένα μοναδικό σύνολο αρχιτεκτονικής και τοιχογραφιών του προ-Petrine χρόνου, το οποίο είναι καθαρό και ασφαλές. Στη σύνοδο της UNESCO προστέθηκε το μοναστήρι στη λίστα Παγκόσμιας Κληρονομιάς το 2000. Στα κτίρια της πρώην μονής υπάρχει ένα μουσείο και μια αυλή του επισκόπου της Μητροπόλεως Βολδόντα. Ρωσία, έργο τού ζωγραφου Διονύσιου και των υιών του. (Αυτός είναι ο μόνος επιζών ζωγραφικός πίνακας του εκλεκτού αντιπροσώπου της Σχολής Ζωγραφικής της Μόσχας)  ΙΩΝΑΣ ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ (Ὀ Προφήτης Ἰωνᾶς ἑορτάζει στὶς 21 Σεπτεμβρίου. Λόγω τοῦ ὅτι στὶς 21 τελεῖται ἡ ἀπόδοσις τῆς ἑορτῆς τῆς Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ, μετατίθεται γιὰ τὶς 22 τοῦ Μηνός. Εἰς τὴν φυλλάδα, ἡ ἀκολουθία τίθεται ἐν τοῖς Ἀποδείπνοις, καὶ μεταθέτει στὶς 22 τὴν ἀκολουθία τοῦ Ἁγίου Κοδράτου νὰ συμψάλλεται μὲ τὴν τοῦ Ἁγίου Φωκᾶ) ΕΣΠΕΡΙΝΟΣ Εἰς τό· Κύριε ἐκέκραξα, ἱστῶμεν στίχους στ΄, καὶ ψάλλομεν γ΄ τῆς Ὀκτωήχου καὶ γ΄ τοῦ Προφήτου. Ἦχος δ΄. Ἔδωκας σημείωσιν. Αἴγλη φωτιζόμενος, τῆς τρισηλίου Θεότητος, Ἰωνᾶς ὁ πανόλβιος, Προφήτης ὡς ἔνθεος, καθαρᾷ καρδίᾳ, προφητείας χάριν, καθυποδέχεται σαφῶς, καὶ προθεσπίζει τὰ γενησόμενα, καὶ ἔργῳ τὴν τριήμερον, προδιαγράφει Ἀνάστασιν, τῷ θηρὶ προσριπτούμενος, καὶ φθορὰν μὴ δεχόμενος. Προβλέπων τὴν μέλλουσαν, ἐπὶ τὰ ἔθνη γενήσεσθαι, τοῦ Δεσπότου σωτήριον, μακάριε ἔλλαμψιν, φεύγεις ἐκ προσώπου, τοῦ παμβασιλέως, ἀναδυόμενος σοφέ, σωθησομένων τὸ θεῖον κήρυγμα, καὶ κήτει παραδίδοσαι, λυμαινομένῳ μηδόλως σε, καὶ τῇ χέρσῳ ἐκδίδοσαι, θεϊκαῖς ἐπινεύσεσιν. Χριστοῦ τὴν τριήμερον, προδιαγράφων Ἀνάστασιν, ἐκ τοῦ κήτους τριήμερος, ἐξῆλθες μακάριε, ἔτι τρεῖς ἡμέρας, Ἰωνᾶβοήσας, καὶ Νινευΐ καταστροφῇ, τελειοτάτῃ παραδοθήσεται, ὁρῶν τῇ μετανοίᾳ δέ, διαπεσόν σου τὸ κήρυγμα, ἀθυμεῖς τὸ φιλάνθρωπον, τοῦ Θεοῦ ἐκπληττόμενος. Δόξα. Καὶ νῦν. Θεοτοκίον. Κριτὴν δικαιώτατον, ἀποκυήσασα ἄχραντε, τὸν ἀσώτως βιώσαντα, δυσώπει πανάμωμε, κατακεκριμένον, ἐν τῇ μελλούσῃ φοβερᾷ, κρίσει Παρθένε μὴ κατακρίνεις με, συντάξαι δὲ τοῖς μέλλουσιν, ἐκ δεξιῶν τούτου ἵστασθαι, ἐκλεκτοῖς διὰ ἔλεος, καὶ πολλὴν ἀγαθότητα. Ἢ Σταυροθεοτοκίον. Νεκρούμενον βλέπουσα, Χριστὸν ἡ πάναγνος Δέσποινα, καὶ νεκροῦντα τὸν δόλιον, ὡς Δεσπότην κλαίουσα, ὕμνει τὸν ἐκ σπλάγχνον, αὐτῆς προελθόντα, καὶ τὸ μακρόθυμον Αὐτοῦ, ἀποθαυμάζουσα ἀνεκραύγαζε· Τέκνον μου ποθεινότατον, μὴ ἐπιλάθη τῆς δούλης Σου, μὴ βραδύνῃς φιλάνθρωπε, τὸ ἐμὸν καταθύμιον. ΟΡΘΡΟΣ Ὁ Κανὼν τοῦ Προφήτου, οὗ ἡ ἀκροστιχίς, ἄνευ τῶν Θεοτοκίων: Τοῦ Σοῦ Προφήτου Χριστέ, μέλπω τὸ κλέος. ᾨδὴ α΄. Ἦχος β΄. Ἐν βυθῷ κατέστρωσε. Τῆς ψυχῆς φυλάξας Ἰωνᾶ, μάκαρ τὸ ἀξίωμα, θεοειδὲς ἐχρημάτισας ἄγαλμα, καὶ τὴν ὑπερκόσμιον προτυποῦν ἠξιώθης Ἀνάστασιν, ἣν ὑμνολογοῦμεν ἅπαντες ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται. Ὁλικῶς τῷ πόθῳ πρὸς Θεὸν νεύσας παναοίδιμε, μαρμαρυγαῖς ταῖς ἐκεῖθεν πεφώτισε, καὶ Προφήτης ἔθνεσι, μεγαλόφωνος παρ’ αὐτοῦ προκεχείρησαι, τὰ τῆς μετανοίας φάρμακα, διδάσκων τὰ σωτήρια. Ὑπηρέτης θεῖος γεγονώς, Πάτερ διεφύλαξας, ὡς ἱερεὺς τοῦ Σωτῆρος τὸ πρόσταγμα, κοσμικὴν γὰρ σύγχυσιν, καταλέλοιπας τὸν σταυρόν σου ἀράμενος, καὶ τοῖς ζωηφόροις ἴχνεσι παμμάκαρ ἠκολούθησας. Σωτηρίας πρόξενον εἰδώς, γνῶσιν τὴν θεόπνευστον, πᾶσαν γραφὴν εὐσεβῶς διελήλυθας, θεόφθεγκτα δόγματα, διδασκόμενος Ἰωνᾶ Πάτερ Ὅσιε, τῆς ἱερωσύνης εἴληφας ἐντεῦθεν τὸ ἀξίωμα. Θεοτοκίον. Ἀνατείλας ἥλιος ἐκ Σοῦ Μῆτερ ἀειπάρθενε, ὁ ἐκ Πατρὸς πρὸ αἰώνων ὁρώμενος, καὶ τῷ ὁρωμένῳ δὲ παραδόξως περιγραφόμενος σώματι, τῷ τῆς εὐσεβείας, φέγγει τοῖς ἀνόμοις κατεφώτισεν. ᾨδὴ γ΄. Ἐν πέτρᾳ με τῆς πίστεως. Ὁ Προφήτης προβλέπων δυνάμει θείᾳ, τὴν χάριν μεταβαίνουσαν εἰς τὰ ἔθνη, εἰς πέλαγος ἀθυμίας κατηνέχθη, βοῶν Σοι Δέσποτα· Σὺ εἶ Θεὸς ἡμῶν, καὶ οὐκ ἔστιν Ἅγιος πλήν Σου Κύριε. Ὑποφήνας τὴν εὐσέβειαν τοῖς πλωτῆρσι, καὶ δοῦλον τοῦ Ὑψίστου σ’ αὐτὸν διδάξας, εἰς πέλαγος ἀπεῤῥίφης ἀνακράζων, Προφῆτα ἔνδοξε· Σὺ εἶ Θεὸς ἡμῶν, καὶ οὐκ ἔστιν Ἅγιος πλήν Σου Κύριε. Παρ’ ἡμῶν νῦν τὸν λόγον τῶν ἐγκωμίων, πλεκόμενον δεχόμενος θεοφόρε, ἀγάλλου τῶν σῶν πόνων ἐπαπολαύων, καὶ κράζων Ὅσιε· Σὺ εἶ Θεὸς ἡμῶν, καὶ οὐκ ἔστιν Ἅγιος πλήν Σου Κύριε. Ῥημάτων ἐπακούσας τῶν τοῦ Δεσπότου, κατέλιπες τὸν κόσμον καὶ τὰ ἐν κόσμῳ, προσήγαγες τὸ σπέρμα σου τῷ Κυρίῳ, κραυγάζων Ὅσιε· Σὺ εἶ Θεὸς ἡμῶν, καὶ οὐκ ἔστιν Ἅγιος πλήν Σου Κύριε. Θεοτοκίον. Σὺ μόνη παρὰ πάντας τοὺς ἀπ’ αἰῶνος, μεγάλως ἠξιώθης ἁγνὴ καὶ ὑπὲρ φύσιν χαρισμάτων, Θεὸν γὰρ τὸν ἀχώρητον πάσῃ κτίσει, ἐν μήτρᾳ ἤνεγκας καὶ ἐσωμάτωσας, ὅθεν Θεοτόκον πάντες σέβομεν. Κάθισμα. Ἦχος δ΄. Ταχὺ προκατάλαβε. Προφήτης γενόμενος τῆς παρουσίας Χριστοῦ, Αὐτοῦ τὴν τριήμερον μάκαρ Ἀνάστασιν, σαφῶς προεμήνυσας, κήτους τριημερεύσας, ἀβλαβῶς ἐν κοιλίᾳ, κράζων νῦν ἀναβήτῳ, ἐκ φθορᾶς ἡ ζωή μου, πρὸς σὲ τὸν ἐκ φθορᾶς τοὺς βροτούς, μέλλοντα ῥύσασθαι. Δόξα... Καὶ νῦν... Θεοτοκίον Πολλαῖς περιστάσεσι καὶ συμφοραῖς τῶν δεινῶν, Παρθένε κυκλούμενοι καὶ πρὸς ἀπόγνωσιν, ἀεὶ περιπίπτοντες, μόνην σε σωτηρίαν, καὶ ἐλπίδα καὶ τεῖχος, ἔχομεν Θεοτόκε, καὶ πρὸς σὲ κατὰ χρέος, ἐν πίστει καὶ νῦν αἰτοῦμεν· Σῶσον τοὺς δούλους σου. Ἢ Σταυροθεοτοκίον. Ἡ ἄνυμφος Μήτηρ σου ὡς ἐθεάσατο, Σταυρῷ σεὑψούμενον ὀδυρομένη πικρῶς, τοιαῦτα ἐφθέγγετο. Τί τὸ καινὸν καὶ ξένον, καὶ παράδοξον θαῦμα; πῶς σε ἄνομος δῆμος, τῷΣταυρῷ προσπηγνύει, τὸν μόνον σε ζωοδότην, φῶς μου γλυκύτατον; ᾨδὴ δ΄. Ἐλήλυθας ἐκ Παρθένου. Οὐκ ἔφερες, καθορᾶν τοῦ λαοῦ σου τὴν ἔκπτωσιν, Ἰωνᾶθεσπέσιε, ὅθεν καὶ φεύγειν προείρησε, κήτει συνεσχέθης δέ, ταφὴν τριήμερον μάκαρ, προτυπῶν τοῦ Χριστοῦ. Φιλάνθρωπον, τὸν Δεσπότην γινώσκων οὐκ ἔστεργε, προφητείας χάρισμα, βλέπειν διὰ χλευαζόμενον, ὅθεν ἀνεβάλλετο Θεοῦ τὸ πρόσταγμα, φεύγων ὁ θαυμάσιος. Ἀνέωξας Ἰωνᾶ θεοφόρε τὴν θύραν σου, Ἀβραὰμ μιμούμενος, πᾶσι τοῖς χρήζουσιν Ὅσιε, ὅθεν τὴν οὐράνιον, Χριστὸν ἀνοίγει σοι πύλην παμμακάριστε. Τὴν πάντιμον ἱερέων ἀξίαν ἐκόσμησας, Ἰωνᾶ μακάριε, καὶ μοναστῶν δὲ συστήματι, χαίρων σὺ προσέδραμες, πανοικεσίαν παμμάκαρ προσαγόμενος. Θεοτοκίον. Ἰώμενος τὴν τῆς Εὔας ἀρχαίαν παράβασιν, Σὲ τὴν παναμώμητον, καὶ παναγίαν ἐσκήνωσεν, ὅλον με τὸν ἄνθρωπον ἀναμορφώσας πεσόντα ὁ ὑπέρθεος. ᾨδὴ ε΄. Ὁ φωτισμός. Ὁ Ἰωνᾶς, ὁ Προφήτης ὁ μέγας τῆς τριημέρου, γέγονε προτύπωσις τῆς ἐν πέτρᾳ, Χριστὲ ταφῇ Σου, δι’ ἧς ἔσωσας Λόγε, τοὺς ἐν πίστει καὶ πόθῳ Σοι κράζοντας· Ἕτερον ἐκτὸς Σοῦ Θεὸν οὐ γινώσκομεν. Ὑπερεδεῖν, οὐκ ἠνέσχου Χριστέ μου, τοὺς Νινευΐτας, ἐν βόθρῳ κειμένους τῆς ἁμαρτίας, ἀλλ’ οἰκτειρήσας ἐξαπέστειλας αὐτοὺς τὸν Προφήτην Ἰωνᾶν Δέσποτα, κήρυκα βοῶντας σαφῶς τὴν μετάνοιαν. Χριστοτερπεῖ σεμνυνόμενος βίῳ, Ἰωνᾶ μάκαρ, τοῖς πᾶσιν αἰδέσιμος ἀνεδείχθης, οἶδε γὰρ ὄντως, ἀρετὴ ἐπιδόξους, ἐκτελέσαι τοὺς αὐτὴν ἔχοντας, ὤφθης ἱερεὺς γὰρ Χριστοῦ ἀξιόληπτος. Ῥώμη Θεοῦ δυναμούμενος μάκαρ, κόσμου τὴν σχέσιν, εὐτόνως διέῤῥηξας, καὶ Δεσπότῃ χαίρων προσῆλθες, ἑκουσίᾳ σου γνώμῃ, καὶ φυλάξας τὴν πίστιν ἄτρωτον, στέφανον τῆς δόξης, θεόφρον ἀπείληφας. Θεοτοκίον. Μίαν ἡμῖν ἐν δυσὶ ταῖς οὐσίαις καθορωμένην, ὑπόστασιν μόνη εὐλογημένη, τίπτεις ἀφράστως, τὸν Θεοῦ Θεὸν Λόγον, σαρκωθέντα δι’ οἶκτον ἄφατον, τοῦτον ἐκδυσώπει φρουρεῖν τοὺς ὑμνοῦντάς Σε. ᾨδὴ στ΄. Ἐν ἀβύσσῳ πταισμάτων. Ἰωνᾶν ἐκ τοῦ κήτους ὡς ἔσωσας, Σῶτερ ὑπὲρ ἔννοιαν ἀδιαλώβητον, οὕτω καὶ νῦν διάσωσον, τὴν ψυχήν μου παγίδων τοῦ δράκοντος. Σωτηρίας Προφήτα σὺ πρόξενος γέγονας, πιστεύσασι τῷ σῷ κηρύγματι, τοῖς Νινευΐταις ἔνδοξε, μετανοίας βοήσας τὸ κήρυγμα. Τῶν τοῦ βίου πραγμάτων τὸ ἄστατον, πάτερ ἐπιστάμενος τοῦτον ἀφέμενος, πρὸς τὸ βραβεῖον ἔσπευδες, κληρουχίᾳ τῇ ἄνῳ πανόλβιε. Εὐσεβῶς μοναζόντων συστήματα, τρέφων οὐ διέλιπες Πάτερ μακάριε, διὸ τρυφῆς τῆς κρείττονος, ἐν σκηναῖς οὐρανίοις ἠξίωσαι. Θεοτοκίον. Ἀπειράνδρως Παρθένε ἐκύησας, καὶ διαιωνίζεις Παρθένος ἐκφαίνουσα, τῆς ἀληθοῦς Θεότητος, τοῦ Υἱοῦ καὶ Θεοῦ Σου τὰ σύμβολα. ᾨδὴ ζ΄. Ἀντίθεον πρόσταγμα. Μὴ φέροντα βλέπων σε, τὴν ἀλγηδόνα, καὶ λύπη τρυχόμενον Προφήτα πανσεβάσμιε, εὐθέως ἐφήπλωσεν ἐκ παραδόξου σκιάν, ἄνεσίν σοι φέρουσαν, ὁ ὢν εὐλογημένος καὶ ὑπερένδοξος. Ἐκ βρέφους τῷ Κτίστῃ σου καθιερώθης, Ἰωνᾶ πανεύφημε, θεόφρον παμμακάριστε, εὐχῆς γὰρ σὺ βλάστημα προφητικῆς γεγονώς, χάριν τὴν τοῦ πνεύματος, λαβεῖν κατηξιώθης καὶ σὺ πανόλβιε. Λογίῳ τῆς κρίσεως κατεκοσμήθης, ἱερεὺς γενόμενος Πάτερ Ὅσιε, διόπερ ἐχώρησας ἔνδον τοῦ ἄνω ναοῦ, ἄδυτα θεώμενος τῆς σῆς, ἱερουργίας καρπὸν δρεψάμενος. Πατέρων ποθήσας σὺ χοροστασίας, χορείαις γηθοσύνως Πατέρων συνδεδόξασθαι, Χριστῷ παριστάμενος παμμάκαρ Ὅσιε, πᾶσαν κομιζόμενος τῆς σῆς διακονίας τὴν ἀνταπόδοσιν. Θεοτοκίον. Νεφέλη παρθένος Σὲ δικαιοσύνης, τὸν ἥλιον ἔτεκε Παρθένος διαμείνασα, τῷ πάχει τοῦ σώματος προσομιλήσαντα, ἄνθρωπον γενόμενον Χριστέ, ἣν ἀνυμνοῦμεν ὡς ὑπερένδοξον. ᾨδὴ η΄. Τὸν ἐν καμίνῳ τοῦ πυρός. Ὡς ἐν παστάδι τῷ θηρί, θεοῤῥήμων Ἰωνᾶ χεῖρας ἐκτείνας, ἀνεβόησας λέγων τῷ παντεπόπτῃ Θεῷ· σήμερον φθορᾶς με ἀνάγαγε, πάλιν ἀναβήτῳ πρὸς Σὲ νῦν ἡ ζωή μου. Τὸ νοερόν σου τῆς ψυχῆς, ἐκκαθάρας μολυσμοῦ συνανεκράθης, τῷ ποθουμένῳ μάκαρ, θεοειδὴς γεγονώς, τῇ θείᾳ νοήσει θεούμενος, καὶ ὑπερυψῶν τὸν Χριστὸν εἰς τοὺς αἰῶνας. Ὁλοσχερῶς εἰλικρινεῖ, διαθέσει τὸν Χριστὸν ἐπιποθήσας, ἱερομύστα Πάτερ, ἀκαταπαύστοις φωναῖς ἐβόας· ὑμνεῖτε τὰ ἔργα τὸν Κύριον καὶ ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. Κόσμου τερπνότητα λειπῶν, ἑκουσίως τῷ Χριστῷ μάκαρ προσῆλθες, τὴν εὐπρέπειαν τούτου, ἐπιποθῶν καθορᾶν, ἐν οἴκοις ἁγίοις σκηνούμενος, καὶ ὑπερυψῶν τὸν Χριστὸν εἰς τοὺς αἰῶνας. Θεοτοκίον. Ἱερωτάταις Σε φωναῖς, ἱερώτατοι Θεοῦ ἁγνὴ Προφῆται, ἐσομένην Μητέρα, προανεφώνουν τρανῶς, τοῦ πάντων δεσπόζοντος ἄχραντε, Ὃν ὑπερυψοῦμεν εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. ᾨδὴ θ΄. Ἀνάρχου γεννήτορος. Λαμπάσι τῆς χάριτος, καταυγασθεὶς διέπρεψας, Ἰωνᾶθεοφάντορ Χριστοῦ προτύπωσις, ὅθεν ὡς Προφήτην σε πάντες οἱ εὐσεβῶς, τοῖς ἐντρυφῶντες, πανσόφοις διδάγμασιν, εὐφημοῦμεν ἀξιάγαστε. Ἐνθέοις ἐν ᾄσμασι, πανευσεβῶς ὑμνοῦμέν σε, τῆς Χριστοῦ ὡς φανέντα Ταφῆς προχάραγμα, καὶ τῆς Ἀναστάσεως μάκαρ, τῆς ὑπὲρ νοῦν σημεῖον δειχθέντα, ἧς περ ἀπολαύσαι με, μεσιτείαις σου θεόληπτε. Ὀρθόδοξον φρόνημα, θεοπρεπῶς ἐκ βρέφους μαθών, ἐκ Πατρὸς πρὸ αἰώνων Υἱὸν ἐκλάμψαντα, καὶ συμπροσκυνούμενον Πνεῦμα τὸ προϊόν, ἐκεῖθεν ἀφράστως, σαφῶς διετράνωσας, ἱερεὺς γεγονὼς Ὅσιε. Σκηναῖς οὐρανίοις σε, ὁ Πλαστουργὸς κατώκησε, τῶν Αὐτοῦ μυστηρίων ὡς ὑπηρέτην σεπτόν, Πάτερ Ἰωνᾶ θεοφόρε, καὶ νῦν ἡμᾶς τοὺς Σοὺς ἐποπτεύεις υἱοὺς παμμακάριστε, τοὺς σὲ νῦν καταγεραίροντας. Θεοτοκίον. Νυμφὼν ἐχρημάτισας, τῆς ὑπὲρ νοῦν σαρκώσεως, τῆς τοῦ Λόγου Παρθένε Θεογεννήτρια, περιβεβλημένη ἐν δόξῃ τῶν ἀρετῶν, καὶ πεποικιλμένη, διό Σε πανάμωμον Θεοτόκον καταγγέλομεν.
ΑΠΟ ΤΟ ΡΩΣΙΚΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ (μετάφραση Google) Η ζωή του Αγίου Προφήτη ΙωνάΕορτάζεται στις 22 Σεπτεμβρίου (στην Ρωσἰα) Ο Άγιος Προφήτης Ιωνάς ήταν γιος του Αμαθία και καταγόταν από την πόλη Γαθχεφέρ . Η μητέρα του, σύμφωνα με την παράδοση, ήταν η ίδια χήρα από τη Σαρέπτα που , κατά τη διάρκεια του λιμού, έδωσε τροφή στον Προφήτη Ηλία και η ίδια τρεφόταν από αυτόν, γιατί το αλεύρι στο βαρέλι της δεν τελείωνε ποτέ και το λάδι στην κανάτα της δεν έλειπε ποτέ μέχρι την ημέρα που ο Κύριος έστειλε βροχή στη γη. Εν τω μεταξύ, ο Ιωνάς, τότε ακόμα μικρό παιδί, αρρώστησε και πέθανε. Τότε η χήρα είπε στον Ηλία: «Τι σου έκανα, άνθρωπε του Θεού; Ήρθες σε μένα για να θυμηθείς τις αμαρτίες μου και να με τιμωρήσεις με τον θάνατο του γιου μου». Της είπε: - Δώσε μου τον γιο σου. Ο Ηλίας πήρε το αγόρι από πάνω της και το μετέφερε στο ανώγειο όπου έμενε, και το έβαλε στο κρεβάτι του· έπειτα φώναξε στον Κύριο και είπε: «Κύριε Θεέ μου, μήπως θα βλάψεις πραγματικά τη χήρα με την οποία μένω σκοτώνοντας τον γιο της;» Και, αφού φυσήξε τρεις φορές πάνω στο αγόρι, άρχισε να προσεύχεται: - Κύριε Θεέ μου! Είθε η ψυχή αυτού του αγοριού να επιστρέψει στο σώμα του. Ο Κύριος άκουσε την προσευχή του αγίου προφήτη Του και έκανε όπως του ζήτησε: η ψυχή του νέου επέστρεψε στο σώμα του και αναστήθηκε. Όταν ενηλικιώθηκε, ο Ιωνάς έζησε μια ενάρετη ζωή και εκπλήρωσε με συνέπεια όλες τις εντολές του Κυρίου. Ευαρέστησε τόσο πολύ τον Θεό που, σύμφωνα με την παράδοση, σύντομα έλαβε το χάρισμα της προφητείας και προείπε, μεταξύ άλλων, τα παθήματα του Κυρίου, την ερήμωση της Ιερουσαλήμ και το τέλος του κόσμου. «Όταν», είπε, «ακούσετε την πέτρα να φωνάζει με λεπτή και θλιβερή φωνή, όταν μια κραυγή ανέβει από το δέντρο προς τον Θεό, τότε θα πλησιάσει η σωτηρία, και όλα τα έθνη θα πάνε στην Ιερουσαλήμ για να προσκυνήσουν τον Κύριο. Αλλά η Ιερουσαλήμ, γεμάτη άγρια θηρία, θα είναι βδέλυγμα ερημώσεως· τότε θα έρθει το τέλος όλων των ζωντανών όντων». Έχοντας λάβει το χάρισμα της προφητείας από τον Θεό , ο Ιωνάς ανέλαβε δημόσια προφητική διακονία ακολουθώντας τον προφήτη Ελισσαιέ , συνεχίζοντας το έργο του όπως ακριβώς ο ίδιος ο Ελισσαιέ συνέχισε το έργο του Ηλία - όντας του ίδιου πνεύματος. Η αρχαία εβραϊκή παράδοση αποκαλεί τον άγιο προφήτη Ιωνά μαθητή του Ελισσαιέ , που ανήκε στη σχολή των γιων των προφητών, με επικεφαλής πρώτα τον προφήτη Ηλία και στη συνέχεια τον Ελισσαιέ. Ο Ιωνάς ήταν ένας από τους γιους των προφητών που έστειλε ο Ελισσαιέ για να χρίσουν τον Ιηού βασιλιά του Ισραήλ . Μετά τον θάνατο του Ελισσαιέ, ο Ιωνάς πήρε τη θέση του. Για να εμπνεύσει θάρρος στον βασιλιά του Ισραήλ, Ιεροβοάμ, στον πόλεμο που τον περίμενε με το ισχυρό συριακό βασίλειο, ο προφήτης Ιωνάς, έχοντας λάβει εντολή από τον Θεό, προέβλεψε μεγάλες επιτυχίες σε αυτόν τον πόλεμο, και ο Ιεροβοάμ, σύμφωνα με τον λόγο του, αποκατέστησε τα σύνορα του βασιλείου του Ισραήλ από την Αιμάθ μέχρι τη Νεκρά Θάλασσα, επιστρέφοντας έτσι τις αρχαίες περιοχές του βασιλείου του, που είχαν αποσχιστεί από τους Σύριους 5961 . Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του ίδιου αυτού Ιεροβοάμ, ο Ιωνάς κλήθηκε σε μια νέα διακονία. Έλαβε εντολή από τον Θεό να κηρύξει μετάνοια στους ασεβείς και εχθρικούς προς τους Ισραηλίτες ξένους. «Σήκω», του πρόσταξε ο Κύριος, «υπάγαινε στη Νινευή, τη μεγάλη πόλη , 5962 και κήρυξε σε αυτήν, γιατί έφτασε σε μένα η ανομία της». Αλλά ο προφήτης δεν εκπλήρωσε την εντολή του Θεού. Νόμιζε ότι ο Θεός, όντας αγαθός και ελεήμων, μακρόθυμος και απέραντα ευγενικός, θα έδειχνε έλεος στους Νινευίτες αν μετανοούσαν για τις αμαρτίες τους. Γι' αυτό, φοβόταν ότι η προφητεία του για την καταστροφή της Νινευή δεν θα επαληθευόταν και ότι θα θεωρούνταν απατεώνας και ότι το ίδιο το όνομα του Θεού του Ισραήλ θα υποβαλλόταν σε μομφή και επίπληξη. Στην καρδιά του, δεν επιθυμούσε έλεος για αυτή την πονηρή πόλη, της οποίας οι κάτοικοι ήταν τόσο εχθρικοί και επικίνδυνοι για τους Ισραηλίτες. Ταυτόχρονα, νιώθοντας όλο το βάρος της ανυπακοής του στον Θεό, ο Ιωνάς, με φόβο και θλίψη, έφυγε από την παρουσία του Θεού. Αλλά κανείς δεν μπορεί να κρυφτεί από τον Θεό, γιατί «του Κυρίου είναι η γη και το πλήρωμά της» ( Ψαλμός 24:2 ): ποιος μπορεί να φύγει από Αυτόν «που είναι πανταχού παρών και γεμίζει τα πάντα»; Κατά τη διάρκεια της φυγής του, ο Ιωνάς έφτασε στην Ιόππη και βρήκε ένα πλοίο που κατευθυνόταν προς τη μακρινή Θαρσείς . Πλήρωσε το εισιτήριο, επιβιβάστηκε και ξεκίνησε το μακρύ ταξίδι. Αλλά ο Κύριος, θέλοντας να φωτίσει τον δούλο Του, σήκωσε δυνατό άνεμο και ξέσπασε μεγάλη καταιγίδα στη θάλασσα. Θυελλώδη κύματα έτριξαν το πλοίο από τη μία πλευρά στην άλλη, με αποτέλεσμα να βρεθεί στα πρόθυρα του ναυαγίου. Τρόμος κατέλαβε τους ναυτικούς και ο καθένας άρχισε να επικαλείται τον δικό του θεό, τον οποίο σεβόταν και θεωρούσε φύλακά του. Ταυτόχρονα, θέλοντας να ελαφρύνουν το πλοίο από το υπερβολικό βάρος του και έτσι να μειώσουν τον απειλητικό κίνδυνο, άρχισαν να ρίχνουν το φορτίο στη θάλασσα. Ο Ιωνάς μόνος του έμεινε αδρανής. Κατέβηκε στα έγκατα του πλοίου, ξάπλωσε εκεί και κοιμήθηκε βαθιά. Εν τω μεταξύ, ο τιμονιέρης ήρθε στον Ιωνά και, βρίσκοντάς τον να κοιμάται εν μέσω τέτοιου κινδύνου, τον ξύπνησε και του είπε με τρόμο: «Γιατί κοιμάστε; Σηκωθείτε, φωνάξτε στον Θεό σας· ίσως ο Θεός μας θυμηθεί και δεν χαθούμε». Αλλά η καταιγίδα δεν κόπασε και ο κίνδυνος δεν μειώθηκε. Τότε οι ναύτες είπαν ο ένας στον άλλον: - Ας πάμε να ρίξουμε κλήρο για να μάθουμε για ποιον μας βρήκε αυτή η συμφορά. Έριξαν κλήρο, και ο κλήρος έπεσε στον Ιωνά. Τότε τον ρώτησαν: «Πείτε μας, γιατί μας βρήκε αυτή η συμφορά; Ποιο είναι το επάγγελμά σας, από πού έρχεστε, πού είναι η χώρα σας και από ποιον λαό είστε;» Ο Ιωνάς είπε: «Είμαι Εβραίος, τιμώ τον Κύριο τον Θεό του ουρανού, που δημιούργησε τη θάλασσα και την ξηρά.» Στη συνέχεια, τους είπε για την ανυπακοή του στο θέλημα του Θεού και πώς, έχοντας αμαρτήσει ενώπιον του Θεού, είχε φοβηθεί και τώρα έφυγε από την παρουσία Του. Ακούγοντας αυτό, οι ναύτες τρομοκρατήθηκαν και τρομοκρατήθηκαν πολύ από την παράβασή του στο θέλημα του Θεού, αναφωνώντας: - Γιατί το έκανες αυτό; Παρά τη μοίρα του Ιωνά, η οποία τον καταδίκασε σε θάνατο και την επικείμενη καταστροφή που αντιμετώπιζαν, αρνήθηκαν να εκτελέσουν την ποινή του, τόσο από αγάπη για την ανθρωπότητα όσο και από φόβο για τον παντοδύναμο Θεό του Ισραήλ, ο οποίος είχε ξεσηκώσει θύελλα εναντίον τους για την ανυπακοή του Ιωνά. Βλέποντας τον Ιωνά ως αγγελιοφόρο αυτού του Θεού, άρχισαν να τον ρωτούν: - Τι πρέπει να κάνουμε για να ηρεμήσει η θάλασσα για εμάς; Η καταιγίδα συνεχιζόταν και τα κύματα γίνονταν όλο και πιο άγρια. Τότε ο Ιωνάς τους είπε: «Πάρτε με και ρίξτε με στη θάλασσα, και θα ηρεμήσει για εσάς, γιατί ξέρω ότι αυτή η μεγάλη καταιγίδα σας έχει βρει εξαιτίας μου. Αλλά οι ναύτες εξακολουθούσαν να δίσταζαν, βλέποντας τον Ιωνά ως έναν εξαιρετικό άνθρωπο και φοβούμενοι μήπως προσβάλουν τον Παντοδύναμο Θεό του Ισραήλ στο πρόσωπό του. Αντ' αυτού, άρχισαν να κωπηλατούν με μανία για να φτάσουν στη στεριά, ενώ η θάλασσα συνέχιζε να μαίνεται εναντίον τους. Τελικά αποφάσισαν να εκτελέσουν την ποινή στον Ιωνά. Αλλά πριν το κάνουν αυτό, φώναξαν στον Κύριο: «Δεοῦμε, Κύριε, νά μή χαθοῦμε γιά τή ζωή τοῦ ἀνθρώπου τούτου, καί νά μή ἐπιστρέψεις ἐπ᾽ ἡμᾶς ἀθώο αἷμα· διότι ἐποίησας, Κύριε, ὅ,τι ἠρέθη ἐποίησας.» Και πήραν τον Ιωνά και τον έριξαν στη θάλασσα, και αμέσως η θάλασσα έπαψε να λυσσομανάει. Τότε όλοι όσοι ήταν στο πλοίο πείστηκαν ακόμη περισσότερο ότι η καταιγίδα είχε σταλεί από τον Θεό ως τιμωρία για το έγκλημα του Ιωνά. Φοβήθηκαν την παντοδυναμία Του και, γεμάτοι ευλάβεια γι' Αυτόν, πρόσφεραν θυσίες ευχαριστίας και έδιναν όρκους να Τον τιμήσουν. Εν τω μεταξύ, ο προφήτης Ιωνάς, με εντολή του Θεού, καταπιέθηκε από μια φάλαινα, και ο Ιωνάς παρέμεινε στην κοιλιά της φάλαινας για τρεις ημέρες και τρεις νύχτες . Ριγμένος στη θάλασσα και καταπιεσμένος από τη φάλαινα, ο Ιωνάς δεν μπορούσε παρά να νιώσει θανάσιμη θλίψη. Αλλά δεν έχασε το πνεύμα του, ειδικά όταν είδε τον εαυτό του αλώβητο: γεννήθηκε μέσα του η ελπίδα ότι ο Κύριος θα του επέτρεπε να δει ξανά το φως του Θεού και θα τον έσωζε από τα βάθη της θάλασσας. Γεμάτος με αυτή την ελπίδα, άρχισε να προσεύχεται στον Κύριο Θεό, μετανοώντας ενώπιον του Κυρίου για την αμαρτία του. Ξεχύνοντας τα θλιμμένα και μετανοημένα, αλλά ευγνώμονα συναισθήματά του προς τον Θεό, ο Ιωνάς φώναξε από την κοιλιά της φάλαινας: – Έκραξα στον Κύριο μέσα στη θλίψη μου, και με εισάκουσε· από την κοιλιά του τάφου έκραξα, και εσύ άκουσες τη φωνή μου· με έριξες στα βάθη, στην καρδιά της θάλασσας, και οι ποταμοί με περικύκλωσαν· όλα τα νερά σου και τα κύματά σου πέρασαν από πάνω μου. Τότε είπα: «Εκδιώχθηκα από μπροστά στα μάτια σου· και οι ποταμοί με περικύκλωσαν· όλα τα νερά σου και τα κύματά σου πέρασαν από πάνω μου». Τα νερά με περικύκλωσαν, μέχρι την ψυχή μου· η άβυσσος με περικύκλωσε· το κεφάλι μου ήταν τυλιγμένο σε φύκια. Κατέβηκα στα θεμέλια των βουνών· η γη με τα κάγκελα της με έκλεισε για πάντα· αλλά εσύ, Κύριε Θεέ μου, θα ανεβάσεις την ψυχή μου από τον Άδη. Όταν η ψυχή μου λιποθύμησε μέσα μου, θυμήθηκα τον Κύριο, και η προσευχή μου έφτασε ενώπιόν σου, μέχρι τον άγιο ναό σου. Αυτοί που λατρεύουν μάταιους και ψεύτικους θεούς εγκατέλειψαν τον Ελεήμονα Ευεργέτη τους. Αλλά εγώ θα Σου προσφέρω θυσία με φωνή αίνου· θα εκπληρώσω την υπόσχεσή μου· η σωτηρία ανήκει στον Κύριο . Η προσευχή του Ιωνά εισακούστηκε: ο ελεήμων Κύριος τιμώρησε τον δούλο Του επειδή δεν υπάκουσε στο Θείο θέλημα, αλλά μη επιθυμώντας τον θάνατό του, διέταξε το κήτος να ξεράσει τον Ιωνά στην ξηρά. Βλέποντας το φως της ημέρας, τον ουρανό, τη γη και τη θάλασσα, ο Ιωνάς ευχαρίστησε θερμά τον Θεό που τον έσωσε από τον θάνατο. Μετά από αυτό, ο λόγος του Κυρίου ήρθε στον Ιωνά για δεύτερη φορά. «Σήκω, πήγαινε στη μεγάλη πόλη Νινευή και κήρυξε εκεί όσα σου έχω ήδη προστάξει». Τότε ο Ιωνάς σηκώθηκε και πήγε στη Νινευή. Η Νινευή ήταν μια μεγάλη πόλη, τριήμερη διαδρομή. Έτσι ο Ιωνάς άρχισε να περπατάει μέσα από την πόλη, όσο μακριά μπορούσε να φτάσει κανείς σε μια μέρα, και κήρυττε: - Άλλες σαράντα ημέρες, και η Νινευή θα καταστραφεί. Σύντομα και απειλητικά ήταν τα λόγια του προφήτη Ιωνά, που προφανώς προέβλεπαν αποφασιστικά την επικείμενη καταστροφή της Νινευή. Αλλά οι κάτοικοι της πόλης κατάλαβαν ότι ο Θεός, διατάσσοντας την καταστροφή τους, δεν καθυστερούσε χωρίς λόγο την εκπλήρωση αυτού του διατάγματος για ένα διάστημα, ώστε τους δόθηκαν, χωρίς αμφιβολία, σαράντα ημέρες για μετάνοια. Πίστεψαν τον λόγο που τους είχε διακηρύξει ο Θεός μέσω του προφήτη Ιωνά. Κήρυξαν νηστεία και φόρεσαν σάκο, όλοι τους - από τον μεγαλύτερο μέχρι τον μικρότερο. Το κήρυγμα του Ιωνά έφτασε ακόμη και στον βασιλιά της ισχυρής Νινευή. Σηκώθηκε από τον θρόνο του, έβγαλε τα βασιλικά του άμφια, φόρεσε σάκο και κάθισε πάνω σε στάχτη . Τότε διέταξε να διακηρυχθεί σε όλη τη Νινευή στο όνομα του εαυτού του, του βασιλιά και των ευγενών του, ότι ούτε άνθρωπος ούτε κτήνος, ούτε βόδια ούτε πρόβατα δεν πρέπει να τρώνε τίποτα, ούτε να πηγαίνουν σε βοσκότοπους, ούτε να πίνουν νερό, και ότι άνθρωπος και κτήνος πρέπει να καλυφθούν με σάκο, και να φωνάξουν δυνατά στον Θεό, και ότι ο καθένας πρέπει να επιστρέψει από τον κακό του δρόμο και από τη βία των χεριών του. «Ποιος ξέρει», είπαν οι Νινευίτες, «ίσως ο Θεός μας ελεήσει και μας αποστρέψει την πύρινη οργή Του, και δεν χαθούμε». Η ελπίδα των μετανοημένων Νινευιτών δεν τους εξαπάτησε: ο Θεός, βλέποντας τη μεταμέλειά τους και το κατόρθωμά τους της μετάνοιας, ακύρωσε το διάταγμά Του, τους ελέησε και δεν έφερε πάνω τους την καταστροφή που είχε προείπει δια του στόματος του προφήτη Του. Ενώ όμως ο Θεός χάρηκε που είδε τη μετάνοια των Νινευιτών και τους συγχώρεσε, ο Ιωνάς, κρατώντας ακόμα τις προηγούμενες σκέψεις του για το αλάθητο της προφητείας και, λόγω ανθρώπινης αδυναμίας, ανίκανος να κατανοήσει το άπειρο έλεος του Θεού, λυπήθηκε πολύ από την ξαφνική ανακοίνωση της συγχώρεσης για τους μετανοημένους αμαρτωλούς. Μετά από σαράντα ημέρες κηρύγματος, έφυγε από την πόλη και, σκαρφαλώνοντας σε ένα βουνό στην ανατολική πλευρά της πόλης, έφτιαξε ένα στέγαστρο και κάθισε από κάτω στη σκιά για να δει τι θα συνέβαινε στην πόλη. Αλλά βλέποντας ότι τίποτα δεν είχε συμβεί στην πόλη, με μεγάλη λύπη, φώναξε στον Θεό προσευχόμενος: «Κύριε! Δεν είπα αυτά τα πράγματα όταν ήμουν ακόμα στη γη μου; Γι' αυτό κατέφυγα στη Θαρσείς· επειδή, ήξερα ότι είσαι Θεός ελεήμων και ελεήμων, μακρόθυμος και πολυέλεος. Και τώρα, Κύριε, πάρε τη ζωή μου από μένα· επειδή, είναι καλύτερο σε μένα να πεθάνω παρά να ζήσω». Και τη νύχτα ο Κύριος ο Θεός έκανε να φυτρώσει ένα αμπέλι πάνω από το κεφάλι του Ιωνά, για να τον προστατεύσει από τη ζέστη του ήλιου αλλά και από τη θλίψη του, γιατί ο προφήτης έβρισκε παρηγοριά σε αυτό για το ταραγμένο πνεύμα του. Ο Ιωνάς μπορεί να το είδε αυτό ως ένδειξη του θελήματος του Θεού να παραμείνει σε αυτό το μέρος και να περιμένει τι θα συνέβαινε στην πόλη. Αυτό μπορεί να έθρεψε περαιτέρω μέσα του την ελπίδα ότι ο Θεός θα δικαιώσει με κάποιο τρόπο θαυματουργικά την κρίση Του στη Νινευή. Ταυτόχρονα, στην φαινομενικά θαυματουργή εμφάνιση του σκιερού αμπελιού, ο Ιωνάς διέκρινε την ιδιαίτερη φροντίδα του Θεού γι' αυτόν. Η καρδιά του χάρηκε και η λύπη που προερχόταν από τη σκέψη ότι ο Θεός τον είχε εγκαταλείψει μετατράπηκε σε χαρά, και ο Ιωνάς παρέμεινε κάτω από το αμπέλι όλη εκείνη την ημέρα, προστατευμένος από τη ζέστη του ήλιου. Αλλά η χαρά του Ιωνά για το σκιερό φυτό ήταν βραχύβια. Την επόμενη μέρα, την αυγή, ένα σκουλήκι, με εντολή του Θεού, ροκάνισε το φυτό και αυτό μαράθηκε. Όταν ανέτειλε ο ήλιος, ο Θεός έφερε έναν καυτό ανατολικό άνεμο, και ο ήλιος άρχισε να χτυπάει το κεφάλι του Ιωνά, έτσι που εξαντλήθηκε και ζήτησε θάνατο. «Είναι καλύτερο για μένα να πεθάνω», είπε, «παρά να ζήσω». Και είπε ο Θεός στον Ιωνά: – Είσαι στ’ αλήθεια τόσο λυπημένος που ξεράθηκε το φυτό; Ο Ιωνάς απάντησε: - Ήμουν πολύ στενοχωρημένος, μέχρι θανάτου. Τότε, πατρικά νουθετώντας τον προφήτη, ο Θεός είπε: «Λυπάσαι το φυτό για το οποίο δεν κοπίασες, που δεν καλλιέργησες, που φύτρωσε σε μια νύχτα και χάθηκε σε μια νύχτα. Δεν πρέπει να λυπηθώ τη Νινευή, τη μεγάλη πόλη, στην οποία υπήρχαν περισσότεροι από εκατό χιλιάδες άνθρωποι που δεν μπορούσαν να διακρίνουν το δεξί τους χέρι από το αριστερό τους , και πλήθος ζώων;» Μετά από αυτό, όταν, μετά από σαράντα ημέρες, η καταστροφή της Νινευή δεν είχε συμβεί, αλλά μάλλον ο ήλιος έλαμπε. Οι Νινευίτες, βλέποντας αυτό ως σημάδι του ελέους και της συγχώρεσης του Θεού, βγήκαν από την πόλη στον Προφήτη Ιωνά και του έδωσαν δώρα για τον Ναό της Ιερουσαλήμ σε ένδειξη ευγνωμοσύνης για τη σωτηρία τους. Συνοδευόμενος από την ευγνωμοσύνη των Νινευιτών, τους οποίους είχε έγκαιρα νουθετήσει με την εξαγγελία της οργής του Θεού, ο Ιωνάς αναχώρησε ειρηνικά από τη Νινευή για την πατρίδα του. Αφού έζησε εδώ για αρκετό χρόνο ευάρεστο στον Θεό, ο άγιος Προφήτης Ιωνάς πέθανε ειρηνικά και τάφηκε στην πατρίδα του . Τώρα, στέκοντας ενώπιον του Χριστού Θεού στον ουρανό, είναι χορτάτος από την θέα του προσώπου Του και Τον δοξάζει μαζί με τους προφήτες και τους αποστόλους και με όλους τους αγίους για πάντα . Αμήν. * * * Σημειώσεις 5957 Ιωνάς 1:1 · Β΄ Βασιλέων 14:25 . Η Γαθ-εφέρ, σύμφωνα με τη μαρτυρία του βιβλίου του Ιησού του Ναυή, όταν η γη της επαγγελίας μοιράστηκε με κλήρο μεταξύ των γιων Ισραήλ, έπεσε στη φυλή του Ζαβουλών και βρισκόταν στο βόρειο τμήμα της Γαλιλαίας (το βόρειο τμήμα της Παλαιστίνης), στο δρόμο προς την Τιβεριάδα, πάνω από τη Ναζαρέτ. 5958 Α΄ Βασιλέων 17:14–23 . Τα Σαρεπτά της Σιδώνας ήταν μια φοινικική πόλη που βρισκόταν κοντά στη Σιδώνα. 5960 Β΄ Βασιλέων 9:9–22 – Οι Ισραηλίτες αποκαλούσαν τους γιους των προφητών μαθητές των προφητών, οι οποίοι σχημάτιζαν κοινωνίες που εκπαιδεύονταν υπό την άμεση επιρροή τους. Αν και δεν ήταν σχολεία για να είμαστε ακριβείς, προετοίμαζαν νέους άνδρες που καλούνταν στο προφητικό λειτούργημα και από αυτά τα κέντρα η θρησκευτική εκπαίδευση διαδιδόταν στον λαό. 5961 Β' Βασιλέων 14:25 . Αυτό τοποθετεί την προφητική διακονία του Ιωνά κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Ιεροβοάμ και του προκατόχου του, του Ιωάς. Συνεπώς, ο Ιωνάς ήταν ένας από τους αρχαιότερους προφήτες του Ισραήλ και έζησε τον 9ο αιώνα π.Χ. 5962 Η Νινευή ήταν η πρωτεύουσα των Ασσυρίων, με τους οποίους οι Εβραίοι ήταν τότε σε εχθρικές σχέσεις. Η πόλη βρισκόταν στην ανατολική όχθη του Τίγρη στη Μεσοποταμία. Ήταν η πιο πυκνοκατοικημένη και πλουσιότερη πόλη στον αρχαίο κόσμο, με περιφέρεια περίπου 84 μίλια, η οποία αντιστοιχεί πλήρως στον βιβλικό ορισμό στο Βιβλίο του Ιωνά για ένα τριήμερο ταξίδι ( Ιωνάς 3:3 ), γιατί το ταξίδι μιας ημέρας μεταξύ των ανατολικών λαών αντιστοιχεί σε δικά μας 25-30 μίλια. 5963 Η Ταρσείς ή Ταρτησσός είναι μια αρχαία φοινικική αποικία στη νοτιοδυτική γωνία της αρχαίας Ιβηρίας (Ισπανία) στον ποταμό Βαέτις (Γουαδαλκιβίρ). 5964 Η τριήμερη παραμονή του προφήτη Ιωνά στην κοιλιά του κήτους προμήνυε την τριήμερη παραμονή του Χριστού Σωτήρα στη γη. Ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός μαρτυρεί την προφητική σημασία του Ιωνά: «Καθώς ο Ιωνάς ήταν τρεις ημέρες και τρεις νύχτες στην κοιλιά του κήτους, έτσι και ο Υιός του ανθρώπου θα είναι τρεις ημέρες και τρεις νύχτες στην καρδιά της γης» ( Ματθαίος 12:39-40 ). Ο Σωτήρας συγκρίνει τον εαυτό του με τον Ιωνά: «Οι άνδρες της Νινευή θα αναστηθούν στην κρίση μαζί με αυτή τη γενιά και θα την καταδικάσουν, επειδή μετανόησαν στο κήρυγμα του Ιωνά. Και ιδού, ένας μεγαλύτερος από τον Ιωνά είναι εδώ» ( Ματθαίος 12:41 ) . Έτσι, ο Ιωνάς, στη διακονία και τη ζωή του, προμήνυσε τον θάνατο, την ανάσταση και το κήρυγμα του Ιησού Χριστού. Οι Πατέρες της Εκκλησίας μιλούν γι' αυτό ως εξής: «Ο προφήτης που έφευγε επιβιβάστηκε σε ένα πλοίο, ο Χριστός ανέβηκε σε ένα δέντρο· μια δυνατή καταιγίδα ξέσπασε στη θάλασσα· αυτή η αναταραχή της θάλασσας είναι η απιστία των Ιουδαίων. Ο κλήρος έπεσε στον προφήτη να ριχτεί στη θάλασσα· αυτός ο κλήρος συμβολίζει το θέλημα του Πατέρα, με το οποίο ο Χριστός κατεβαίνει στην άβυσσο των θλίψεων και του θανάτου. Ο Ιωνάς συναινεί οικειοθελώς να ριχτεί στη θάλασσα· ο Ιησούς Χριστός ανεβαίνει οικειοθελώς στον σταυρό. Ο Ιωνάς κατεβαίνει από το πλοίο στη θάλασσα· ο Χριστός κατεβαίνει από τον σταυρό στον τάφο και στον κάτω κόσμο της γης. Ο Ιωνάς θυσιάζεται για να σώσει όσους υπομένουν την καταιγίδα· ο Χριστός πεθαίνει για τη σωτηρία του ανθρώπινου γένους, που κλυδωνίζεται από τα κύματα της αμαρτίας. Ο προφήτης, που πιάστηκε από το θηρίο, αλλά δεν καταβροχθίστηκε, προσεύχεται στην κοιλιά του· ο Ιησούς Χριστός, χτυπημένος από τον θάνατο, αλλά όχι κυριευμένος από αυτόν, προσεύχεται για όλους τους ανθρώπους. Ο Ιωνάς παραμένει αβλαβής στην κοιλιά του κήτους· το σώμα του Ιησού Χριστού παρέμεινε αβλαβές στον τάφο. Ο Ιωνάς παρέμεινε στην κοιλιά του κήτους για τρεις ημέρες και τρεις νύχτες· τρεις ημέρες και τρεις Νύχτες ο Ιησούς ήταν στην καρδιά της γης. Ο Ιωνάς την τρίτη ημέρα εξέρχεται από την κοιλιά του κήτους αβλαβής. Ο Ιησούς Χριστός, με τη δύναμη της θεότητάς Του, ανασταίνεται άφθαρτος από τον τάφο την τρίτη ημέρα. Μετά τη θαυματουργή απελευθέρωσή του από τον θάνατο, ο Ιωνάς πηγαίνει να κηρύξει μετάνοια στους Νινευίτες. Μετά την ανάσταση του Χριστού, οι διδασκαλίες Του κηρύττονται στους ειδωλολάτρες. Μέχρι το καταστροφικό ταξίδι του Ιωνά, η Νινευή δεν είχε ακούσει το κήρυγμα της μετάνοιας και είχε υποστεί την οργή του Θεού. Αλλά αργότερα, ο προφήτης απελευθέρωσε τους Νινευίτες από την οργή του Κυρίου με το κήρυγμά του. Έτσι, μόνο μέσω του θανάτου και της ανάστασης του Χριστού η ανθρώπινη φυλή βυθίζεται στην άβυσσο της αμαρτίας, απελευθερώνεται από την αμαρτία, την κατάρα και τον θάνατο και συμφιλιώνεται με τον Θεό. 5965 Η προσευχή του Ιωνά στην κοιλιά του κήτους αποτελεί το θεμέλιο της έκτης ωδής των κανόνων. Η Αγία Εκκλησία βλέπει στο ταξίδι του Ιωνά όχι μόνο μια προεικόνιση των παθών και της παραμονής του Σωτήρα στον τάφο, αλλά και μια ομοιότητα της δικής μας ζωής. Με το πλοίο του Ιωνά, που έχει παγιδευτεί σε μια καταιγίδα και έχει βυθιστεί από τα κύματα, η Εκκλησία παρομοιάζει την ψυχή μας, που ταλανίζεται από τα κύματα αυτής της εγκόσμιας θάλασσας, πνίγεται από τις αμαρτίες και παγιδεύεται από το πνευματικό θηρίο - τον διάβολο. Με την σωτήρια ακτή στην οποία ρίχτηκε ο Ιωνάς, η Εκκλησία παρομοιάζει το ήσυχο καταφύγιο που βρίσκει η ψυχή μας στον Θεό. Έχοντας αυτό κατά νου, κάθε μέρα στον Όρθρο, στην έκτη ωδή του κανόνα, η Εκκλησία μας υπενθυμίζει τον ύμνο της μετάνοιάς του και, τοποθετώντας τον στα χείλη μας, μας εμπνέει να προσευχόμαστε τόσο θερμά όσο ο Ιωνάς προσευχόταν στην κοιλιά του κήτους, ώστε ο Θεός να αναστήσει το πνεύμα μας από την πνευματική φθορά. 5966 Αυτές ήταν εκφράσεις θλίψης και μεταμέλειας, συνηθισμένες στους λαούς της Ανατολής. 5967 Στο εβραϊκό κείμενο εδώ εμφανίζεται η λέξη «κικαγιόν», η οποία υποδηλώνει ένα ιδιαίτερο δέντρο σκιάς, όπως ο κισσός ή, όπως το μεταφράζουν μερικοί, το φυτό του καστορέλαιου, το οποίο σε λίγες μέρες φτάνει στο ύψος ενός δέντρου σκιάς· αλλά μπορεί επίσης να ξεραθεί γρήγορα, επειδή συχνά ροκανίζεται από σκουλήκια στις ίδιες του τις ρίζες. 5968 Με αυτό το όνομα είναι πιο πιθανό να νοούνται τα παιδιά της πρώτης ηλικίας, και σε αυτή την περίπτωση ο αριθμός των κατοίκων της Νινευή εκτιμάται συνήθως σε 645.000 άτομα. 5969 Πέθανε περίπου το 800 π.Χ. Η ζωή του προφήτη Ιωνά μετά το κήρυγμά του είναι γνωστή μόνο από την παράδοση, η παλαιότερη από την οποία αναφέρει ότι πέθανε στην πόλη καταγωγής του, όπου ο τάφος του εξακολουθεί να είναι γνωστός, και όπου οι Μουσουλμάνοι έχτισαν ένα μεγαλοπρεπές τζαμί προς τιμήν του. Σύμφωνα με μια άλλη παράδοση, ο προφήτης παρέμεινε στη Νινευή, ανάμεσα στα ερείπια της οποίας κοντά στη Μοσούλη είναι επίσης γνωστός ο τάφος του, αντικείμενο παγκόσμιας λατρείας για Χριστιανούς, Εβραίους και Μουσουλμάνους. Η πρώτη άποψη υποστηρίζεται από τη μαρτυρία του Τρίτου Βιβλίου των Μακκαβαίων, το οποίο αναφέρει ότι ο Θεός «έδειξε τον Ιωνά αλώβητο σε όλους τους συντρόφους του, όταν αυτός μαράζωνε απελπιστικά στην κοιλιά της φάλαινας των βαθέων υδάτων» (Γ' Μακκαβαίων 6:6). 5970 Το πέμπτο βιβλίο των Μικρών Προφητών είναι χαραγμένο με το όνομα του προφήτη Ιωνά, του οποίου το θέμα είναι η αποστολή του Ιωνά στη Νινευή για να κηρύξει μετάνοια. Η αφορμή για την αποστολή του Ιωνά δεν ήταν μόνο η σωτηρία της Νινευή αλλά και η οικοδομή των ίδιων των Ιουδαίων, οι οποίοι είχαν τότε αναπτύξει μισαλλοδοξία απέναντι στους μη Ιουδαίους. Ο Κύριος νουθετεί τον προφήτη ότι η σωτηρία είναι και για τα έθνη και προειδοποιεί τους Ιουδαίους να μεταρρυθμιστούν, γιατί κι αυτοί θα μπορούσαν να χαθούν αν δεν μετανοήσουν, και τα έθνη θα πάρουν τη θέση τους. Εξ ου και η νέα, προεικονιστική σημασία του κηρύγματος του Ιωνά, το οποίο προαναγγέλλει το αποστολικό κήρυγμα της Καινής Διαθήκης, καλώντας όλα τα έθνη στην Εκκλησία του Χριστού. Αυτή η σημασία του βιβλίου του προφήτη Ιωνά και του ίδιου του Ιωνά μπορεί να βρεθεί στα λόγια του ίδιου του Σωτήρος, ο οποίος, επιπλήττοντας τους Ιουδαίους και ιδιαίτερα τους Φαρισαίους για την αμετανοησία, την απιστία και την απροσεξία τους στο κήρυγμα της μετάνοιας του Ιωάννη του Βαπτιστή, λέει: «Οι άνδρες της Νινευή θα αναστηθούν στην κρίση μαζί με αυτή τη γενιά και θα την κατακρίνουν, επειδή μετανόησαν στο κήρυγμα του Ιωνά. Και ιδού, μεγαλύτερος από τον Ιωνά είναι εδώ» ( Ματθαίος 12:41 ). Το βιβλίο του προφήτη Ιωνά διαβάζεται ολόκληρο κατά τη διάρκεια της ακολουθίας του Εσπερινού το Μεγάλο Σάββατο, μαζί με άλλες προφητείες της Παλαιάς Διαθήκης για την ανάσταση του Σωτήρος. |
