ΕΑΝ ΘΕΛΕΤΕ
ΕΠΙΣΚΕΘΦΕΙΤΕ
ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ
ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΕΣ ΞΕΝΕΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ
ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΗΣ OΣΙΑΣ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗΣ ΤΗΣ ΕΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ
Преподобная Евфросиния Александрийская.
XI век. Миниатюра из сборника Житий Святых Симеона Метафраста.
Η Αγία Ευφροσύνη εν Αλεξάνδρεια.
Μικρογραφία (μινιατούρα) του 11ου αιώνα μ.Χ.
από τη συλλογή τού βίου των Αγίων
τού έργου τού Συμεών τοῦ Μεταφραστοῦ
Η Οσία Ευφροσύνη
Θυγατέρα Παφνουτίου τού Αιγυπτίου
Τὸ θῆλυ κρύπτεις ἀνδρικῶς Εὐφροσύνη,
Καὶ κρυπτὰ τὸν βλέποντα Δεσπότην βλέπεις.
Εἰκάδα Εὐφροσύνη κατὰ πέμπτην πότμον ὑπέστη.
Βιογραφία
Η Οσία Ευφροσύνη έζησε στα χρόνια του Θεοδοσίου του μικρού [περί το 410 μ.Χ.), ήταν μοναχοκόρη και πολύ πλούσια. Ο πατέρας της Παφνούτιος ήταν ο πλουσιότερος της Αλεξάνδρειας και μαζί με τη σύζυγο του διακρίνονταν για τη θερμή πίστη τους στο Θεό.
Δώδεκα χρονών η Ευφροσύνη έμεινε ορφανή από μητέρα, και ο πατέρας της αφοσιώθηκε ακόμα πιο φιλόστοργα στην επιμέλεια της κόρης του. Όταν η Ευφροσύνη έφθασε στο 18ο έτος της ηλικίας της, ο πατέρας της θέλησε να την παντρέψει με ένα νέο υψηλής κοινωνικής τάξης.
Святая Преподобная Евфросиния Александрийская Миниатюра Минология Василия II. Константинополь. 985 г. Ватиканская библиотека. Рим.
Η Αγία Ευφροσύνη εν Αλεξάνδρεια.Μικρογραφία (Μινιατούρα) στό Μηνολόγιο τοῦ Βασίλειος Β '. 985 μ.Χ. Κωνσταντινούπολη. Τώρα εὑρίσκεται στήν Βιβλιοθήκη τοῦ Βατικανοῦ. Ρώμη
Сюжеты Жития прп. Евфросинии Александрийской. Роспись юж. стены кельи прп. Евфросинии Полоцкой в Спасо-Преображенской ц. Евфросиниева мон-ря в Полоцке. Нач. XIII в. (?)
Σκηνές από τον βίο τής Αγίας Ευφροσύνης της εν Αλεξάνδρειας
Τοιχογραφία τού 13ου αιώνα μ.Χ. στα νότια τείχη τού Ιερού Ναού Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Πολότσκ Μονή Spaso-Eufrosyne (είναι γυναικείο Ορθόδοξο μοναστήρι στο Polotsk , ένα από τα παλαιότερα και μεγαλύτερα κέντρα της Ορθοδοξίας στη Λευκορωσία .)
Сюжеты
Жития прп. Евфросинии Александрийской. Роспись юж. стены кельи прп. Евфросинии Полоцкой в Спасо-Преображенской ц. Евфросиниева мон-ря в Полоцке. Нач. XIII в. (?)
Σκηνή από τον βίο τής Αγίας Ευφροσύνης της εν Αλεξάνδρειας η οποία μιλάει με τον πατέρα της Παφνούτιο
(βλέπε παραπάνω τοιχογραφία)
Τοιχογραφία τού 13ου αιώνα μ.Χ. στα νότια τείχη τού Ιερού Ναού Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Πολότσκ
Μονή Spaso-Eufrosyne (είναι γυναικείο Ορθόδοξο μοναστήρι στο Polotsk , ένα από τα παλαιότερα και μεγαλύτερα κέντρα της Ορθοδοξίας στη Λευκορωσία .)
Сюжеты Жития прп. Евфросинии Александрийской. Роспись юж. стены кельи прп. Евфросинии Полоцкой в Спасо-Преображенской ц. Евфросиниева мон-ря в Полоцке. Нач. XIII в. (?)
Σκηνή από τον βίο τής Αγίας Ευφροσύνης της εν Αλεξάνδρειας
(βλέπε παραπάνω τοιχογραφία)
Τοιχογραφία τού 13ου αιώνα μ.Χ. στα νότια τείχη τού Ιερού Ναού Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Πολότσκ
Μονή Spaso-Eufrosyne (είναι γυναικείο Ορθόδοξο μοναστήρι στο Polotsk , ένα από τα παλαιότερα και μεγαλύτερα κέντρα της Ορθοδοξίας στη Λευκορωσία .)
Прп. Евфросиния Александрийская и прмч. Евдокия.
Сюжеты Жития прп. Евфросинии Александрийской. Роспись юж. стены кельи прп. Евфросинии Полоцкой в Спасо-Преображенской ц. Евфросиниева мон-ря в Полоцке. Нач. XIII в. (?)
Οι Αγίες Ευφροσύνη της εν Αλεξάνδρειας και Ευδοκία
Τοιχογραφία τού 13ου αιώνα μ.Χ. στα νότια τείχη τού Ιερού Ναού Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Πολότσκ
Μονή Spaso-Eufrosyne (είναι γυναικείο Ορθόδοξο μοναστήρι στο Polotsk , ένα από τα παλαιότερα και μεγαλύτερα κέντρα της Ορθοδοξίας στη Λευκορωσία .)
Όμως την ψυχή της Ευφροσύνης είχε καταλάβει ο θείος έρωτας. Ο γάμος και οι κοσμικότητες θα της ήταν εμπόδιο να αφιερωθεί συστηματικά στην ελεημοσύνη και στην υπηρεσία του πλησίον. Γι’ αυτό κάποια μέρα, αφού διαμοίρασε τα υπάρχοντά της στους φτωχούς, έφυγε κρυφά από το σπίτι, και μετά από πολλές περιπέτειες, κατέληξε μεταμφιεσμένη ανδρικά σε κοινόβιο ανδρικό μοναστήρι. Εκεί πήρε το όνομα Σμάραγδος και όλοι οι μοναχοί θαύμαζαν τον πνευματικό της αγώνα και τη διακονία που πρόθυμα πρόσφερε σε όλους.
Минологий. 25 (Прмч. Пафнутий, свт. Феофан (Феофил Ефесский /?/), прп. Евфросиния) и 24 сентября (первомц. Фекла). Фреска церкви Благовещения. Грачаница. Косово. Сербия. Около 1318 г.
Евфросиния Александрийская, прп. (25 сентября)
Менологий на 22-25 сентября
Византия. Греция; XIV в.; памятник:
Византийский менологий (Byzantine illumination Menologion);
10 x 13 см.; местонахождение: Англия. Оксфорд.
Бодлеанская Библиотека
Η Οσία Ευφροσύνη Θυγατέρα Παφνουτίου τού Αιγυπτίου
Μηνολόγιο 22 - 25 Σεπτεμβρίου
Βυζαντινή Μηνολόγιο τού 14ου αιώνα μ.Χ.
Τώρα ευρίσκεται στην Αγγλία. Οξφόρδη.
Bodleian Βιβλιοθήκη (Bodleian Library)
Έζησε στο μοναστήρι 38 χρόνια. Στο τέλος της ζωής της συναντήθηκε και με τον πατέρα της, όταν και αυτός έγινε μοναχός στο ίδιο μοναστήρι. Έτσι, με τη ζωή της η Ευφροσύνη μας υπενθυμίζει τα λόγια της Αγίας Γραφής, που λένε: «ἀρνησάμενοι τᾶς κοσμικᾶς ἐπιθυμίας σωφρόνως καὶ δικαίως καὶ εὐσεβῶς ζήσωμεν ἐν τῷ νῦν αἰώνι» (Προς Τίτον, Β' 12). Δηλαδή, αφού αρνηθούμε τις επιθυμίες του ματαίου και αμαρτωλού αυτού κόσμου, να ζήσουμε στον παρόντα αιώνα με εγκράτεια στη ζωή μας, με δικαιοσύνη προς τους συνανθρώπους μας και με ευσέβεια προς το Θεό.
Ιερά Λείψανα
Αποτμήματα του Ιερού Λειψάνου της Αγίας βρίσκονται στη Μονή Κύκκου Κύπρου και στο Παρεκκλήσιο Οσίας Ξένης της Ρωσίδος Μάνδρας Αττικής.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος πλ. δ’.
Ἐν σοὶ Μῆτερ ἀκριβῶς διεσώθη τὸ κατ᾽ εἰκόνα· λαβοῦσα γὰρ τὸν σταυρόν, ἠκολούθησας τῷ Χριστῷ, καὶ πράττουσα ἐδίδασκες, ὑπερορᾷν μὲν σαρκός, παρέρχεται γάρ· ἐπιμελεῖσθαι δὲ ψυχῆς, πράγματος ἀθανάτoυ· διὸ καὶ μετὰ Ἀγγέλων συναγάλλεται, Ὁσία Εὐφροσύνη τὸ πνεῦμά σου.
Ἕτερον Ἀπολυτίκιον
Ἦχος πλ. α’. Τὸν συνάναρχον Λόγον.
Ὡς παρθένος φρόνιμη καὶ ἀδιάφθορος, κοτηγγυήθης ὁσίως τῷ Ζωοδότῃ Χριστῷ, καὶ προσκαίρων τὴν χλιδὴν ἐμφρόνως ἔλιπες, ὅθεν ἐν μέσω τῶν ἀνδρῶν, ὡς ἀμόλυντος ἀμνάς, ἐξέλαμψας Εὐφροσύνη, καὶ τοῦ Βελίαρ τὰ κέντρα, τὴ πολιτεία σου ἀπήμβλυνας.
Ἕτερον Ἀπολυτίκιον
Ἐν τῇ ἀσκήσει τὸ θῆλυ ἐκάλυψας, ἐν τῇ κοιμήσει τοὺς πάντας ἐξέπληξας, Εὐφροσύνη ἀνύσασα ἀνδρικῶς, νεᾶνις οὖσα λαμπρά, καὶ ταῖς πρεσβείαις ταῖς σαῖς τῶν κινδύνων ἀπαλλάττεις τοὺς τιμῶντάς σε.
Минея - Сентябрь (фрагмент). Икона. Русь. Начало XVII в. Церковно-Археологический Кабинет Московской Духовной Академии.
Μηναίο - Σεπτεμβρίου (τεμάχιο). Εικονίδιο. Russ. Αρχική XVII. Εκκλησία Αρχαιολογίας Γραφείο της Θεολογικής Ακαδημίας της Μόσχας.
Κάθισμα
Ἦχος πλ. α'
Τὸν συνάναρχον
Τὸ τοῦ θήλεος χαῦνον ἐπινευρώσασα, οὐρανίαις ἐλπίσι μέσον κατῴκησας, ἀδιστάκτῳ λογισμῷ ἀνδρῶν θεόπνευστε, τὸν τῆς Εὕας πτερνιστήν, ὑποτάττουσα ταῖς σαῖς, Παρθένε πτέρναις τοῖς πόνοις, καὶ ταῖς ἀγρύπνοις μελέταις· διὸ ἐν πίστει σε μακαρίζομεν.
Κοντάκιον
Ἦχος β’. Τὰ ἄνω ζητῶν.
Τῆς ἄνω ζωῆς, τυχεῖν ἐπιποθήσασα, τὴν κάτω τρυφήν, σπουδαίως καταλέλοιπας, καὶ σαυτὴν ἀνέμιξας, ἀνάμεσον ἀνδρῶν παναοίδιμε· διὰ Χριστὸν γὰρ τὸν νυμφίον σου, μνηστῆρος προσκαίρου κατεφρόνησας.
Ὁ Οἶκος
Ἐν εὐφροσύνῃ καὶ θυμηδίᾳ, τάς ψυχὰς εὐφρανθέντες, ἀναστῶμεν σπουδῇ ἀκοῦσαι λόγον παράδοξον· ὑπερβαίνει γὰρ ἔννοιαν πᾶσαν τὸ διήγημα τοῦτο καὶ καταπλήττει, ὅτι γυνὴ ἐν μέσῳ ἀνδρῶν καταμένουσα, ἐνίκησε τὸν Βελίαρ, καὶ τὸ πῦρ κατεπάτησε τῶν ἡδονῶν, καὶ οὐκ ἐφλέχθη τὸ σύνολον· τὸν Χριστὸν γὰρ ποθοῦσα ἡ ἄσπιλος, μνηστῆρος προσκαίρου κατεφρόνησε.
Ἐξαποστειλάριον
Ἦχος γ'
Ἐν πνεύματι τῷ Ἱερῷ
Τὸν ἄρχοντα διέλαθες, τῆς αἰσχύνης καὶ τοῦτον, ἐν φιλοσόφῳ σχήματι, ἐναπέδειξας ἄνουν, παρθένος οὖσα τὴν ψυχήν, καὶ τὸ σῶμα γέγονας, ἀνὴρ φρονήσει καὶ πίστει, Εὐφροσύνη Ὁσία, τῶν παρθένων καλλονή, μοναζουσῶν ὡραιότης.
ΑΠΟ ΤΟ ΡΩΣΙΚΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ
(μετάφραση Google)
Ο βίος της Οσίας Μητέρας μας Ευφροσύνης
Εορτάζεται στις 25 Σεπτεμβρίου
Στην πόλη της Αλεξάνδρειας ζούσε κάποτε ένας άντρας ονόματι Παφνούτιος. Ήταν πλούσιος, φημισμένος και σεβαστός. Φοβόταν τον Θεό, τηρούσε τις εντολές του Κυρίου και ζούσε μια ευσεβή ζωή. Η σύζυγός του ήταν επίσης μια καλή, ευσεβής και θεοσεβούμενη γυναίκα. Μόνο ένα πράγμα τους βάραινε: ήταν άτεκνοι. Θρηνούσαν πολύ γι' αυτό, γιατί δεν είχαν σε ποιον να αφήσουν την περιουσία τους, κάποιον που θα μπορούσε να τη διαχειριστεί καλά ακόμα και μετά τον θάνατό τους. Θρηνώντας για την άτεκνη τους, προσεύχονταν συνεχώς στον Κύριο να τους χαρίσει παιδιά. Έδιναν γενναιόδωρες ελεημοσύνες στους φτωχούς, μοίραζαν πολλά σε εκκλησίες και μοναστήρια και, επιπλέον, νήστευαν και προσευχόντουσαν, κάνοντας γύρους στις εκκλησίες του Θεού και παρακαλούσαν τον Θεό να εκπληρώσει τις επιθυμίες τους. Μια μέρα, ο Παφνούτιος πήγε σε ένα μοναστήρι, του οποίου ο ηγούμενος, όπως είχε ακούσει, διακρινόταν για την αγία του ζωή. Δώρισε επίσης μια μεγάλη δωρεά σε αυτό το μοναστήρι. Ενώ συνομιλούσε με τον ηγούμενο, ο Παφνούτιος έλαβε παρηγοριά από αυτόν. Συνειδητοποιώντας ότι αυτός ο μοναχός ήταν ευάρεστος στον Θεό, εμπιστεύτηκε στον ηγούμενο τη λύπη του, δηλαδή την άτεκνη ζωή του. Προσκυνώντας τον, ζήτησε από τον ηγούμενο να προσευχηθεί γι' αυτόν μαζί με τους αδελφούς του, ώστε ο Κύριος να του χαρίσει ένα παιδί. Ο Πανάγαθος Θεός, που δέχεται με χάρη τις προσευχές όλων όσων προσεύχονται θερμά σε Αυτόν και τον επικαλούνται, εισάκουσε τις προσευχές του ηγουμένου και ευλόγησε τον Παφνούτιο. Μετά από αυτό, η στειρότητα της γυναίκας του λύθηκε και ο Θεός τους χάρισε μια κόρη, μια πανέμορφη. Οι γονείς, γεμάτοι με τη μεγαλύτερη χαρά, πρόσφεραν εγκάρδιες ευχαριστίες στον Θεό. Στο βάπτισμα, το βρέφος ονομάστηκε Ευφροσύνη . Από τότε και στο εξής, ο Παφνούτιος άρχισε να συχνάζει στο μοναστήρι, μοιράζοντας ελεημοσύνη σε όλους τους μοναχούς, και έτρεφε μεγάλη αγάπη για τον ηγούμενο για τις ωφέλιμες συζητήσεις του, καθώς και για το γεγονός ότι, μέσω των προσευχών του, είχε λάβει αυτό που επιθυμούσε από τον Θεό. Δώδεκα χρόνια μετά τη γέννηση της Ευφροσύνης, η μητέρα της πέθανε στην αιώνια ζωή. Ο Παφνούτιος, όπως και πριν, συνέχισε να διδάσκει την κόρη του στις Θείες Γραφές. Έχοντας επιδείξει επιδεξιότητα σε αυτές, η νεαρή κοπέλα αφιερώθηκε στην επιμελή ανάγνωση των ιερών βιβλίων. Εν τω μεταξύ, φήμες για τη σύνεση και την ομορφιά της εξαπλώθηκαν σε όλη την Αλεξάνδρεια. Γι' αυτό, πολλοί ευγενείς και διακεκριμένοι πολίτες την επιθυμούσαν ως σύζυγο για τους γιους τους και ανταγωνίζονταν μεταξύ τους για να δηλώσουν την επιθυμία τους στον πατέρα της. Ο Παφνούτιος είπε:
- Ας γίνει όπως θέλει ο Κύριος!
Ανάμεσα σε εκείνους που ζητούσαν το χέρι της Ευφροσύνης ήταν ένας άνδρας που διακρινόταν για την ευγένεια, την κοινωνική θέση, τον πλούτο και τη φήμη του. Παρακάλεσε τον Παφνούτιο να δώσει την κόρη του σε γάμο με τον γιο του, κάτι στο οποίο ο Παφνούτιος συμφώνησε. Συμφώνησαν και όρισαν ημερομηνία για τον γάμο.
Ακόμα και πριν από τον γάμο του, ο Παφνούτιος πήγε με την κόρη του στο μοναστήρι όπου ζούσε ο προαναφερθείς ηγούμενος, τον οποίο σεβόταν ως πατέρα, και του είπε:
«Σου έφερα, άγιε πατέρα, την κόρη μου, αυτήν ακριβώς που μου έδωσε ο Θεός μέσω των προσευχών σου· σε παρακαλώ να προσευχηθείς γι' αυτήν, γιατί θέλω να τη δώσω σε γάμο».
Ο ηγούμενος ευλόγησε την Ευφροσύνη και στη συνέχεια άρχισε να συνομιλεί με τον Παφνούτιο για τη σωτηρία της ψυχής. Δίδαξε την κόρη του στην αγνότητα, την ταπεινοφροσύνη, τον φόβο του Θεού και την αγάπη για τον Δημιουργό, και την προέτρεψε επίσης να δίνει ελεημοσύνη. Όλα αυτά τα λόγια καρφώθηκαν βαθιά στην καρδιά της σοφής και συνετής κοπέλας, η οποία ήταν τότε δεκαοκτώ ετών. Ο Παφνούτιος πέρασε τρεις ημέρες με την κόρη του στον ξενώνα του μοναστηριού. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η Ευφροσύνη παρακολουθούσε καθημερινά τα εκκλησιαστικά αναγνώσματα και τα τραγούδια. Θαύμαζε, βλέποντας τους αγώνες των μοναχών, και έλεγε στον εαυτό της:
– Μακάριοι αυτοί οι άνθρωποι, γιατί ζουν εδώ στη γη σαν Άγγελοι, και στη μέλλουσα ζωή θα κατοικήσουν μαζί με τους Αγγέλους.
Και έγινε πολύ ζηλώτρια στο να μιμείται την αγία ζωή τους. Μετά από τρεις μέρες, ο Παφνούτιος είπε στον ηγούμενο:
«Θέλουμε να πάμε στην πόλη· ας πάμε εν ειρήνη, τίμιε πατέρα.»
Η Ευφροσύνη, πέφτοντας στα πόδια του ηγουμένου, είπε:
– Σε παρακαλώ, Πάτερ, να προσεύχεσαι για μένα, για να σώσει ο Κύριος την ψυχή μου.
Ο ηγούμενος την ευλόγησε και προσευχήθηκε στον Κύριο γι' αυτήν:
- Θεέ, που γνωρίζεις την τύχη κάθε ανθρώπου πριν καν γεννηθεί, δώσε σε αυτόν τον δούλο Σου ίση αμοιβή και ανταμοιβή με όλους εκείνους που Σε έχουν ευχαριστήσει από την αρχή του χρόνου.
Μετά από αυτό, αφού υποκλίθηκε στον ηγούμενο, ο Παφνούτιος και η κόρη του αναχώρησαν για την πόλη. Αυτός ο δίκαιος άνθρωπος σεβόταν τόσο βαθιά το μοναστικό τάγμα που κάθε φορά που συναντούσε έναν μοναχό κάπου στο δρόμο ή στην πόλη, τον καλούσε στο σπίτι του, τον φιλόξενε και τον παρακαλούσε να προσευχηθεί στον Θεό για αυτόν και την κόρη του.
Σύντομα, το μοναστήρι γιόρτασε την ημέρα της εορτής του ιδρυτή του και ο ηγούμενος έστειλε έναν από τους αδελφούς να προσκαλέσει τον ευεργέτη του μοναστηριού, Παφνούτιο, στη γιορτή. Συνέβη ο μοναχός που στάλθηκε να μην βρει τον Παφνούτιο στο σπίτι. Η Ευφροσύνη, μαθαίνοντας για την άφιξη του μοναχού, τον κάλεσε και άρχισε να τον ρωτάει για τον αριθμό των αδελφών στο μοναστήρι τους. Αυτός απάντησε:
- Τριακόσια πενήντα δύο άτομα.
Τότε τον ρώτησε:
– Αν κάποιος έρθει στο μοναστήρι σας και θέλει να ζήσει μαζί σας, θα τον δεχτεί ο ηγούμενός σας;
Σε αυτό ο μοναχός απάντησε:
– Φυσικά, θα το δεχτεί με χαρά, θυμούμενος τα λόγια του Κυρίου: «Όποιον έρχεται σε μένα, δεν θα τον διώξω» ( Ιωάννης 6:37 ).
Η κοπέλα του έκανε και μια ερώτηση:
– Ψάλλετε όλοι μαζί και νηστεύετε με τον ίδιο τρόπο;
«Ναι, όλοι μαζί ψάλλουμε», απάντησε ο μοναχός, «και ο καθένας μας νηστεύει όσο θέλει και μπορεί».
Αφού ρώτησε τον μοναχό τα πάντα για τη μοναστική ζωή, η κοπέλα του είπε:
«Θα ήθελα να ξεκινήσω μια τέτοια ζωή, αλλά φοβάμαι να μην παρακούσω τον πατέρα μου, γιατί θέλει να με παντρέψει, παρασυρμένος από τον πλούτο αυτού του μάταιου κόσμου».
Ο μοναχός της είπε:
«Μην επιθυμήσεις μια προσωρινή και φευγαλέα ένωση με έναν θνητό, αλλά αφιερώσου στον Χριστό· αυτός θα σου χαρίσει τη Βασιλεία των Ουρανών και την κατοικία με τους αγγέλους αντί για όλες τις φευγαλέες και μάταιες ευλογίες. Βγες κρυφά από το σπίτι σου και πήγαινε σε ένα μοναστήρι, αφήνοντας πίσω τα εγκόσμια ρούχα σου, και ντύσου μοναχικά ρούχα για να μην σε αναγνωρίσουν».
Η Αγία Ευφροσύνη χάρηκε όταν άκουσε αυτά τα λόγια του μοναχού και τον ρώτησε:
- Ποιος θα μου κόψει τα μαλλιά;
Της απάντησε:
«Ο πατέρας σου θα πάει στο μοναστήρι μας και θα μείνει εκεί για τρεις ή τέσσερις μέρες, και κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου θα καλέσεις κάποιον μοναχό κοντά σου: θα εκπληρώσει με χαρά την επιθυμία σου και θα σε κουρέψει.»
Ενώ μιλούσαν μεταξύ τους έτσι, ο Παφνούτιος ήρθε και, βλέποντας τον μοναχό, τον ρώτησε:
- Τι σε ώθησε να έρθεις σε εμάς, πατέρα;
Ο μοναχός απάντησε:
– Η εορτή του ιδρυτή του μοναστηριού μας πλησιάζει και ο ηγούμενος σας παρακαλεί να έρθετε σε εμάς και να συμμετάσχετε στον εορτασμό μας· γι' αυτό θα λάβετε ευλογία από τον Θεό.
Ο Παφνούτιος συμφώνησε με χαρά να συνοδεύσει τον μοναχό στο μοναστήρι, παίρνοντας μαζί του πολλά δώρα για την εκκλησία και τους αδελφούς του μοναστηριού. Κατά την απουσία του, η κόρη του, η Αγία Ευφροσύνη, κάλεσε έναν από τους πιστούς υπηρέτες της και του είπε:
- Πηγαίνετε στο μοναστήρι του Αγίου Θεοδοσίου, μπείτε στην εκκλησία εκεί και φωνάξτε μου τον πρώτο μοναχό που θα συναντήσετε.
Ο δούλος, με την ιδιαίτερη πρόνοια του Θεού, συνάντησε έναν μοναχό που μετέφερε τα χειροτεχνήματά του από το μοναστήρι προς πώληση. Ζήτησε από τον μοναχό να τον συνοδεύσει στο σπίτι του κυρίου του, και αυτός συμφώνησε. Η Ευφροσύνη, βλέποντας τον σεβάσμιο μοναχό, πήγε να τον προϋπαντήσει και τον υποκλίθηκε, ζητώντας του να προσευχηθεί γι' αυτήν. Ο μοναχός προσευχήθηκε, την ευλόγησε και κάθισαν. Η αγία παρθένος άρχισε να του μιλάει:
«Κύριε, ο πατέρας μου είναι Χριστιανός και πιστός δούλος του Θεού, και η μητέρα μου δεν ζει πια. Ο πατέρας μου, που κατέχει μεγάλο πλούτο, επιθυμεί να με παντρέψει για να μην χαθούν όλοι οι θησαυροί του. Δεν θέλω να μολυνθώ με κοσμική ματαιοδοξία, αλλά φοβάμαι να παρακούσω τον πατέρα μου και γι' αυτό δεν ξέρω τι να κάνω. Πέρασα όλη την προηγούμενη νύχτα άυπνος, παρακαλώντας τον Θεό να μου δώσει το έλεός Του. Και όταν ήρθε το πρωί, λαχταρούσα να καλέσω έναν από τους ασκητές πατέρες κοντά μου, για να ακούσω από αυτόν έναν λόγο οικοδομής και καθοδήγησης για το πώς πρέπει να ενεργήσω. Σε παρακαλώ, Πατέρα, δίδαξέ με την οδό του Κυρίου, γιατί ξέρω ότι μου έχεις σταλεί από τον Θεό.
Τότε ο πρεσβύτερος άρχισε να τη διδάσκει ως εξής:
– Ο Κύριος λέει στο Άγιο Ευαγγέλιο: «Εάν τις έλθη προς εμέ και δεν μισήση τον πατέρα αυτού και την μητέρα αυτού, την γυναίκα αυτού και τα παιδιά αυτού, τους αδελφούς αυτού και τους αδελφούς αυτού, ναι, και την ίδιαν αυτού ζωήν, δεν δύναται να γείνη μαθητής μου» ( Λουκάς 14:26 ). Δεν ξέρω τι άλλο να σας πω. Εἰ μπορῶτε νά ἀντέξετε τήν πάλην τῆς σαρκός, τότε ἀφήσετε τά πάντα καί φύγετε ἀπό αὐτόν τόν κόσμον, ὅπως ὁ Ἰσραήλ ἀπό τήν δουλείαν τοῦ Φαραώ. Και οἱ κληρονόμοι τῆς περιουσίας τοῦ πατέρα σας εἶναι πολλοί: ἐκκλησίες, μοναστήρια, νοσοκομεία, ξενώνες, ὀρφανά, χήρες, ξένοι, φυλακισμένοι καί ἀιχμαλώτοι. Ο πατέρας σας μπορεί νά διανείμει τήν περιουσίαν του σέ όποιον θέλει, ἀλλὰ ἐσὺ φροντίστε ὁ ἴδιος γιά τήν ψυχήν σας.
Σε αυτό το κορίτσι του είπε:
«Ελπίζω στον Θεό και στις προσευχές σου, Πατέρα, γιατί νομίζω ότι με τη βοήθεια από ψηλά θα αφιερωθώ στον Θεό».
«Μην καθυστερείς με αυτή την πρόθεση, κόρη μου», της απάντησε ο πρεσβύτερος, «γιατί όποιος αναβάλλει την εκτέλεση ενός θεάρεστου κατορθώματος, συνήθως αργότερα μετανοεί για την καθυστέρηση αυτή· τώρα είναι η ώρα της μετάνοιας».
Η Αγία Ευφροσύνη είπε στον γέροντα:
«Γι’ αυτό σου ζήτησα, Πατέρα, να έρθεις σε μένα· ήθελα να εκπληρώσεις την επιθυμία της καρδιάς μου και, αφού προσευχήθηκες για μένα, να με ευλογήσεις και να με κουρέψεις».
Τότε ο γέροντας σηκώθηκε, προσευχήθηκε και, με την άδεια του Θεού, έκανε την Ευφροσύνη μοναχή, απονέμοντάς της το σχήμα. Με αυτά τα λόγια, της είπε:
– Είθε ο Θεός, που χάρισε τη σωτηρία σε όλους τους αγίους Του, να σας φυλάει από κάθε κακό.
Έπειτα, επέστρεψε στο μοναστήρι του, αγαλλιάζοντας και δοξάζοντας τον Θεό. Εν τω μεταξύ, η Ευφροσύνη άρχισε να συλλογίζεται στην καρδιά της:
«Αν πάω σε μοναστήρι, ο πατέρας μου θα με βρει εκεί και θα με αναγκάσει να φύγω από το μοναστήρι και να παντρευτώ· επομένως, θα ήταν καλύτερα για μένα να πάω σε ένα μοναστήρι όπου κανείς δεν θα με αναγνωρίζει».
Αφού αποφάσισε να πραγματοποιήσει την πρόθεσή της, ντύθηκε με ανδρικά ρούχα αργά το ίδιο βράδυ και έφυγε κρυφά από το σπίτι, παίρνοντας μαζί της μόνο πενήντα χρυσά νομίσματα. Κρύφτηκε για τη νύχτα σε ένα συγκεκριμένο μέρος. Το πρωί, ο πατέρας της έφτασε στην πόλη και, με ειδική διευθέτηση του Θεού, πήγε αμέσως στην εκκλησία . Η Ευφροσύνη, εν τω μεταξύ, αποσύρθηκε στο μοναστήρι όπου ήταν γνωστός ο πατέρας της. Πλησιάζοντας τις πύλες του μοναστηριού, χτύπησε και είπε στον θυρωρό:
- Πήγαινε και ανέφερε στον ηγούμενο ότι ένας ευνούχος 6007 ήρθε από το βασιλικό παλάτι και στέκεται στην πύλη, θέλοντας να μιλήσει μαζί του.
Όταν ο ηγούμενος έφυγε, η Ευφροσύνη έπεσε στο έδαφος και τον προσκύνησε. Την σήκωσε και προσευχήθηκε όπως συνηθιζόταν, μετά από το οποίο κάθισαν και οι δύο. Έπειτα άρχισε να τη ρωτάει:
- Γιατί, παιδί μου, ήρθες σε εμάς;
Η Ευφροσύνη του απάντησε:
«Πάτερ, υπηρέτησα ως ευνούχος στο βασιλικό παλάτι και αγάπησα πολύ τη μοναστική ζωή, αλλά δεν βρήκα στην πόλη αυτό που αναζητούσε η ψυχή μου. Έχοντας μάθει για την ασκητική ζωή των μοναχών του μοναστηριού σας, ήρθα σε αυτό το ιερό μέρος, επιθυμώντας να εργαστώ μαζί σας».
Σε αυτό ο ηγούμενος απάντησε:
«Καλά έκανες, παιδί μου, που ήρθες σε εμάς. Αν θέλεις να ζήσεις στο μοναστήρι μας, τότε μείνε εδώ.»
Έπειτα ρώτησε το όνομά της. Η Ευφροσύνη απάντησε ότι το όνομά της ήταν Ισμαράγδ.
«Παιδί μου Ιζμαράγδ», της είπε ο ηγούμενος, «είσαι νέος και γι' αυτό δεν μπορείς να ζήσεις μόνος σε ένα κελί. Χρειάζεσαι έναν πνευματικό μέντορα για να σε καθοδηγήσει στη μοναστική ζωή, για να σε διδάξει τον μοναστικό κανόνα και όλα τα έθιμά του».
Σε αυτό το νεαρό κορίτσι απάντησε:
- Κανόνισέ με, πατέρα, όπως θέλεις.
Ταυτόχρονα έβγαλε πενήντα χρυσά νομίσματα, τα έδωσε στον ηγούμενο και είπε:
«Πάρε αυτό, πάτερ, και αργότερα θα δωρίσω στο μοναστήρι όλη την υπόλοιπη περιουσία μου που έχει απομείνει στην πόλη».
Ο ηγούμενος κάλεσε έναν από τους μοναχούς, ονόματι Αγάπιτ, έναν άνθρωπο αγίας ζωής, και του εμπιστεύτηκε τον Ιζμαράγδ με τα ακόλουθα λόγια:
- Ας είναι από τώρα και στο εξής αυτός ο νέος πνευματικός σου γιος και μαθητής· δίδαξέ τον στις αρετές, ώστε να ξεπεράσει τον δάσκαλό του.
Μετά από θερμή προσευχή και γονάτισμα, ο Γέροντας Αγάπητος πήρε τον Ισμαράγδ στο κελί του και τον δίδαξε στη μοναστική ζωή. Ο νέος μοναχός είχε ένα πολύ όμορφο πρόσωπο. Όταν ερχόταν στην εκκλησία για λειτουργίες, ο διάβολος ενοχλούσε πολλούς από τους αδελφούς με ακάθαρτες σκέψεις, πληγώνοντας τις καρδιές τους με την ομορφιά του νέου μοναχού. Γι' αυτό, οι αδελφοί παραπονέθηκαν για τον ηγούμενο, λέγοντας:
- Γιατί έφερες έναν τόσο όμορφο αδελφό στο μοναστήρι για να βάλει σε πειρασμό τους πιο αδύναμους μοναχούς;
Ακούγοντας αυτό, ο ηγούμενος κάλεσε τον Ιζμαράγδ κοντά του και του είπε:
«Βλέποντας την ομορφιά σου, οι πιο αδύναμοι από τους αδελφούς πειράζονται· γι' αυτό, είναι καλύτερο για σένα να μείνεις μόνος στο κελί σου, αγωνιζόμενος στη σιωπή και την προσευχή, και να μην πηγαίνεις στην εκκλησία . Ο πνευματικός σου καθοδηγητής θα φέρει και φαγητό στο κελί σου, ώστε να μην χρειαστεί να φύγεις από αυτό».
Η Ευφροσύνη απάντησε:
-Όπως προστάζεις, πατέρα, έτσι θα κάνω.
Ο ηγούμενος διέταξε τον Αγάπητ να ετοιμάσει ένα απομονωμένο κελί για τον Ιζμαράγδ. Ο Αγάπητ εκπλήρωσε τις επιθυμίες του ηγουμένου και έφερε τον Ιζμαράγδ στο κελί, όπου άρχισε να περνάει τον χρόνο του με προσευχή, νηστεία και αγρυπνία, υπηρετώντας τον Θεό μέρα και νύχτα με την καθαρότητα της καρδιάς του. Ο ευλογημένος Αγάπητ θαύμασε τους ασκητικούς του κόπους και τους διηγήθηκε σε όλους τους αδελφούς για την οικοδομή τους. Οι αδελφοί έμαθαν από αυτούς τους ασκητικούς κόπους και δόξασαν τον Θεό, ο Οποίος είχε δώσει τέτοια δύναμη στον νεαρό ασκητή.
Εν τω μεταξύ, ο Παφνούτιος, ο πατέρας της Ευφροσύνης, μόλις επέστρεψε σπίτι, έσπευσε στο δωμάτιο της κόρης του και, μη βρίσκοντάς την εκεί, άρχισε να θρηνεί και να πενθεί πολύ. Ρώτησε θυμωμένα τους υπηρέτες του τι είχε συμβεί στην Ευφροσύνη και πού είχε πάει. Οι υπηρέτες απάντησαν:
«Την είδαμε χθες το βράδυ, αλλά σήμερα δεν μας έχει εμφανιστεί, γι' αυτό και αναρωτηθήκαμε αν ο πατέρας του αρραβωνιαστικού της την είχε προσκαλέσει σπίτι του.»
Ο Παφνούτιος έστειλε υπηρέτες στο σπίτι της αρραβωνιαστικιάς της κόρης του, αλλά ούτε αυτή βρέθηκε εκεί. Τόσο ο αρραβωνιαστικός όσο και ο πατέρας του, ακούγοντας για την εξαφάνιση της Ευφροσύνης, λυπήθηκαν πολύ και, πηγαίνοντας στον Παφνούτιο, τον βρήκαν σε βαθιά θλίψη, ξαπλωμένο στο έδαφος και κλαίγοντας.
«Μήπως κάποιος την αποπλάνησε και έφυγε τρέχοντας μαζί της;» τον ρώτησαν.
Αμέσως στάλθηκαν ιππείς σε όλη την Αλεξάνδρεια για να αναζητήσουν την Ευφροσύνη. Την αναζήτησαν σε γειτονικά σπίτια, κατά μήκος των δρόμων, στις ακτές και σε πλοία. Επισκέφτηκαν πολλά μοναστήρια, χωράφια, ερήμους, βουνά και σπηλιές - παντού έψαχναν για την κόρη του θλιμμένου πατέρα. Μη βρίσκοντάς την πουθενά, οι αγγελιοφόροι επέστρεψαν θρηνημένοι. Και όλοι έκλαψαν γι' αυτήν σαν να ήταν νεκρή. Ο γαμπρός έκλαψε για τη νύφη του, ο πεθερός θρήνησε για τη νύφη του και ο πατέρας έχυσε πικρά δάκρυα για την κόρη του, όπως έκανε κάποτε ο Ιακώβ για τον Ιωσήφ, και είπε αυτά τα θλιβερά λόγια:
– Αλίμονό μου, γλυκό μου παιδί! Αλίμονό μου, φως των ματιών μου! Αλίμονό μου, ηδονή της ψυχής μου! Ποιος έκλεψε τον θησαυρό μου; Ποιος μαράθηκε το κλαδί μου; Ποιος έσβησε το λυχνάρι μου; Ποιος μου πήρε την ελπίδα μου; Ποιος ατίμασε την κόρη μου; Ποιος λύκος ξεσκίζει το αρνί μου; Ποιο μέρος έκρυψε το λαμπερό της πρόσωπο από μένα; Θα χρησίμευε ως αποκατάσταση της καταγωγής μου, θα ήταν το στήριγμα των γηρατειών μου, η παρηγοριά στις λύπες μου. Είθε η γη να μην κρύψει το σώμα μου μέχρι να μάθω τι απέγινε η κόρη μου η Ευφροσύνη!
Όλοι οι φίλοι και οι γείτονες του Παφνούτιου θρήνησαν και έκλαψαν δυνατά μαζί του για τον απροσδόκητο θάνατο της κόρης του. Μη βρίσκοντας πουθενά ανακούφιση από τη θλίψη του, ο Παφνούτιος πήγε στο μοναστήρι όπου ζούσε απομονωμένη η κόρη του και, πέφτοντας στα πόδια του ηγουμένου, είπε:
«Πάτερ, μην σταματάς να προσεύχεσαι στον Θεό να ακούσει τις προσευχές μου, γιατί δεν ξέρω τι συνέβη στην κόρη μου—αν κάποιος την απήγαγε ή αν πέθανε με κάποιον άλλο τρόπο».
Ακούγοντας αυτά τα λόγια, ο σεβάσμιος γέροντας ντράπηκε πολύ και, συγκεντρώνοντας όλους τους αδελφούς κοντά του, είπε:
– Αδελφοί, δείξτε αγάπη, προσευχηθείτε στον Κύριο να ευαρεστηθεί να μας αποκαλύψει την τύχη της κόρης του φίλου και ευεργέτη μας Παφνούτιου.
Για μια ολόκληρη εβδομάδα οι μοναχοί νήστευαν και προσευχόντουσαν, αλλά καμία αποκάλυψη δεν τους ήρθε, όπως είχε συμβεί με τις άλλες τους παρακλήσεις. Γιατί μέρα νύχτα η Ευφροσύνη προσευχόταν στον Θεό να μην αποκαλύψει τίποτα γι' αυτήν σε κανέναν σε αυτή τη γήινη ζωή, και οι προσευχές της ήταν ισχυρότερες από τις προσευχές όλων των αδελφών.
Μη λαμβάνοντας καμία αποκάλυψη για την Ευφροσύνη, ο ηγούμενος άρχισε να παρηγορεί τον Παφνούτιο με τα εξής λόγια:
«Παιδί μου, μη καταφρονείς την παιδεία του Κυρίου... Διότι όποιον αγαπά ο Κύριος, αυτόν παιδεύει» ( Εβραίους 12:5, 6 ). Αν ούτε ένα πουλί δεν πέσει στη γη χωρίς το θέλημα του Κυρίου, τότε ακόμη λιγότερο θα μπορούσε να συμβεί κάτι στην κόρη σου. Νομίζω ότι διάλεξε το καλό μέρος· και γι' αυτό ο Θεός δεν μας αποκάλυψε τίποτα γι' αυτήν. Αν είχε πέσει στην αμαρτία (είθε να μην συμβεί ποτέ αυτό!), ο Θεός δεν θα είχε περιφρονήσει τον μεγάλο προσευχητικό κόπο όλων των αδελφών του μοναστηριού μας, και θα μας είχε αποκαλύψει πράγματα γι' αυτήν. Έχω ελπίδα ότι ακόμη και σε αυτή τη γήινη ζωή ο Κύριος θα σου αποκαλύψει πράγματα γι' αυτήν.
Ο Παφνούτιος παρηγορήθηκε κάπως από αυτά τα λόγια και επέστρεψε στο σπίτι του, ευχαριστώντας τον Θεό. Κάθε μέρα προσευχόταν επιμελώς στον Κύριο και έδινε γενναιόδωρες ελεημοσύνες στους φτωχούς. Μετά από αρκετές ημέρες, επισκέφθηκε ξανά το μοναστήρι και ζήτησε από τους αδελφούς προσευχές. Μια μέρα, συναντώντας τον ηγούμενο, τον υποκλίθηκε και είπε:
– Προσευχήσου για μένα, Πατέρα, γιατί η θλίψη μου για την κόρη μου δεν υποχωρεί ακόμα· η ψυχή μου δεν παρηγορείται καθόλου, η πληγή της καρδιάς μου συνεχίζει να μεγαλώνει και κάθε μέρα η λύπη μου αυξάνεται.
Ο ηγούμενος, βλέποντας τη μεγάλη του θλίψη, τον παρηγόρησε με κάθε τρόπο. Σε μια από τις συζητήσεις του μαζί του, θυμήθηκε την Ιζμαράγδα και είπε:
«Έχουμε έναν μοναχό που ζει μια πολύ αυστηρή ζωή. Ήρθε σε εμάς από το παλάτι του αυτοκράτορα Θεοδοσίου 6008 , και όλοι είμαστε έκπληκτοι με την άγια ζωή του. Θα θέλατε να μιλήσετε μαζί του; Ίσως λάβετε έστω και κάποια παρηγοριά από αυτή τη συζήτηση, γιατί είναι γεμάτος με Άγιο Πνεύμα.»
«Ναι, θέλω», απάντησε ο Παφνούτιος.
Τότε ο ηγούμενος, μη γνωρίζοντας ότι η Ιζμαράγδ ήταν κόρη του Παφνούτιου, κάλεσε τον Αγάπητο και του είπε:
- Πήγαινε τον Παφνούτιο στην Ιζμάραγδο για να μπορέσει να του μιλήσει.
Ο Αγάπης και ο Παφνούτιος μπήκαν στο κελί του Ισμαράγδου. Όταν η Ευφροσύνη είδε τον πατέρα της, τον αναγνώρισε και ξέσπασε σε κλάματα. Ο Παφνούτιος νόμιζε ότι έκλαιγε από προσευχητική κατάνυξη, αλλά δεν μπορούσε να την αναγνωρίσει, γιατί η επιδερμίδα της είχε ξεθωριάσει από την έντονη εγκράτεια και τις ολονύχτιες προσευχές, και η ίδια η Ευφροσύνη είχε σκόπιμα καλύψει το πρόσωπό της με ένα κλόμπουκ για να μην την αναγνωρίσουν. Αφού προσευχήθηκαν, κάθισαν και οι δύο, και ο Ισμαράγδος άρχισε τη συζήτησή του με τον Παφνούτιο, μιλώντας του για τη Βασιλεία των Ουρανών, για την αιώνια δόξα που μπορεί να αποκτήσει ο άνθρωπος μέσω της ταπεινότητας, της αγνότητας, της αγιότητας, της ελεημοσύνης και της αγάπης. Του μίλησε επίσης για την εγκατάλειψη του κόσμου και για το γεγονός ότι δεν πρέπει να αγαπά κανείς τα παιδιά περισσότερο από τον Θεό, τον Δημιουργό των πάντων. Του επεσήμανε τα λόγια του Αποστόλου ότι «η λύπη γεννά υπομονή, και η υπομονή χαρακτήρα» ( Ρωμ. 5:3-4 ). Βλέποντας τη μεγάλη λύπη του πατέρα του, ο Ισμαράγδος τον συμπάθησε και τον παρηγόρησε, λέγοντας:
– Πίστεψέ με: Ο Θεός δεν θα σε εγκαταλείψει. Γιατί αν η κόρη σου βρισκόταν σε καταστροφικό δρόμο, ο Κύριος θα σου το είχε αποκαλύψει μέσω των προσευχών των αγίων πατέρων, οι οποίοι προσευχήθηκαν τόσο θερμά γι' αυτό. Όχι, είμαι ακράδαντα πεπεισμένος ότι η κόρη σου υπάκουσε στον καλό Δάσκαλο, ο οποίος λέει στο Ευαγγέλιο: «Όποιος αγαπάει πατέρα ή μητέρα περισσότερο από μένα δεν είναι άξιός μου· όποιος δεν απαρνηθεί όλα όσα έχει, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου» ( Ματθαίος 10:37 , Λουκάς 14:33 ). Ο Θεός μπορεί να σου το δείξει ακόμη και σε αυτή τη ζωή. Γι' αυτό, σταμάτα να θρηνείς. Γιατί βασανίζεσαι από τη θλίψη; Αντίθετα, ευχαρίστησε τον Θεό για όλα και μην χάνεις την ελπίδα, γιατί κι εγώ, όταν ο δάσκαλός μου Αγάπης μου ανακοίνωσε την άφιξή σου στο μοναστήρι και τη θλίψη σου, προσευχήθηκα θερμά στον Θεό να σου δώσει υπομονή και θάρρος, να κανονίσει τα πάντα προς όφελός σου και της κόρης σου και να σε παρηγορήσει. Ελπίζω ότι ο Θεός κάθε παρηγοριάς δεν θα σας αφήσει να παραμείνετε στη θλίψη μέχρι το τέλος: έστω και αν όχι σύντομα, θα σας αποκαλύψει την τύχη της κόρης σας, για την οποία είστε τόσο λυπημένοι.
Τότε η Ευφροσύνη, φοβούμενη μήπως την αναγνωρίσει ο πατέρας της, επειδή του μιλούσε για πολύ ώρα, είπε στον Παφνούτιο:
- Κύριέ μου, πηγαίνετε τώρα σπίτι σας εν ειρήνη.
Ακούγοντας αυτά τα λόγια, ο Παφνούτιος έκλαψε και χάρηκε ταυτόχρονα, γιατί η καρδιά του φλεγόταν από φυσική αγάπη για τον Ιζμάραγδο και ωφελήθηκε πολύ από τις συζητήσεις μαζί του. Έπειτα πήγε στον ηγούμενο και του είπε:
«Μόνο ο Θεός ξέρει, πάτερ, τι όφελος έλαβα από αυτόν τον μοναχό, και με τη χάρη του Θεού, τα λόγια του γέμισαν την καρδιά μου με τόση χαρά, σαν να είχα βρει ένα αγαπημένο παιδί.»
Μετά από αυτό, ο Παφνούτιος, αφού ζήτησε από όλους τους μοναχούς να προσευχηθούν γι' αυτόν, επέστρεψε στο σπίτι του. Ο Ισμαράγδ έζησε σε αυτό το μοναστήρι για τριάντα οκτώ χρόνια, ζώντας μια θεάρεστη ζωή. Μετά από αυτό το διάστημα, αρρώστησε σοβαρά, μετά την οποία παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο. Ακόμα και πριν από το θάνατό του, ο Παφνούτιος ήρθε ξανά στο μοναστήρι για να προσκυνήσει και να επισκεφτεί τους αδελφούς. Μετά τη συνηθισμένη συζήτηση με τον ηγούμενο, του είπε:
– Πατέρα, αν είναι δυνατόν, επίτρεψέ μου να δω τον αδελφό Ιζμαράγδ, γιατί τον αγαπώ πολύ.
Ο ηγούμενος κάλεσε τον Αγάπητο και του έδωσε εντολή να μεταφέρει τον Παφνούτιο στην Ιζμάραγδο. Όταν ο Παφνούτιος μπήκε στο κελί του και είδε τον Ιζμάραγδο να κείτεται βαριά άρρωστος στο κρεβάτι του, έπεσε στο ντιβάνι του και άρχισε να μιλάει με πικρά δάκρυα:
– Αλίμονό μου! Πού είναι τα γλυκά σου λόγια, πού είναι οι υποσχέσεις σου ότι θα δω την χαμένη μου κόρη; Ιδού, όχι μόνο δεν τη βλέπω, αλλά στερούμαι και εσένα, τον παρηγορητή μου. Αλίμονό μου! Ποιος θα παρηγορήσει τώρα τα γηρατειά μου; Σε ποιον θα πάω, και ποιος θα είναι η παρηγοριά μου στη θλίψη μου; Κλαίω και θρηνώ στην ψυχή μου για τον χωρισμό μου από εσένα. Έχουν περάσει τριάντα οκτώ χρόνια από τότε που είδα την κόρη μου και δεν έχω λάβει νέα της, και η αγαπημένη μου Ιζμαράγδ με αφήνει – η Ιζμαράγδ, για την οποία τόσο χάρηκα, σαν να είχα βρει την χαμένη μου κόρη. Και τι να περιμένω τώρα; Πού να βρω παρηγοριά; Μόνο ένα πράγμα μου μένει: να κατέβω στον τάφο με τη θλίψη μου!
Βλέποντας τον Παφνούτιο να κλαίει απαρηγόρητα, ο Ισμαράγδ του είπε:
«Γιατί είσαι ταραγμένος και καταβεβλημένος από τόσο έντονη λύπη; Δεν είναι δυνατό το χέρι του Κυρίου; Ή μήπως κάτι είναι αδύνατο για τον Θεό; Σταμάτα, λοιπόν, τη λύπη σου. Θυμήσου ότι ο Κύριος κάποτε έδειξε ζωντανό τον Ιακώβ τον Ιωσήφ, για τον οποίο θρήνησε σαν να ήταν νεκρός· ο ίδιος Θεός θα παρηγορήσει και εσένα. Τώρα ένα πράγμα σε παρακαλώ: μείνε εδώ τρεις ημέρες και μην με αφήσεις».
Ο Παφνούτιος παρέμεινε στο μοναστήρι και σκέφτηκε:
– Θα αποκαλύψει ο Κύριος κάτι στον Ιζμαράγδους για την κόρη μου;
Τελικά, έφτασε η τρίτη μέρα, και η Ευφροσύνη, αφού έλαβε αποκάλυψη για τον χρόνο της αναχώρησής της προς τον Κύριο, κάλεσε τον πατέρα της Παφνούτιο κοντά της και του είπε:
– Ο Παντοδύναμος Θεός έχει κανονίσει τη μοίρα μου σύμφωνα με το θέλημά Του και έχει εκπληρώσει την επιθυμία μου. Τώρα έχω φτάσει στο τέλος των αγώνων μου, έχοντας ολοκληρώσει το μοναστικό μονοπάτι όχι με τη δική μου δύναμη, αλλά με τη βοήθεια Εκείνου που με διατήρησε ανάμεσα στις παγίδες του εχθρού. Δεν θέλω να θρηνείτε πια για την κόρη σας. Είμαι η Ευφροσύνη, η κόρη σας, και εσείς είστε ο πατέρας μου. Είμαι αυτή που αναζητάτε. Για την αγάπη του Θεού, άφησα εσάς, τον πατέρα μου, όλη την κληρονομιά μου και την προσωρινή μου αρραβωνιαστικιά, και ήρθα εδώ, κρύβοντας ότι είμαι γυναίκα. Τώρα σας παρακαλώ: μην επιτρέψετε σε κανέναν άλλον εκτός από εσάς να πλύνει το σώμα μου. Σας παρακαλώ επίσης, εκπληρώστε την υπόσχεσή μου στον ηγούμενο αυτού του μοναστηριού: όταν τον ζήτησα να με δεχτεί εδώ, είπα ότι είχα μεγάλη περιουσία, την οποία σκόπευα να δωρίσω σε αυτό το μοναστήρι. Γι' αυτό, εκπληρώστε την υπόσχεσή μου, φέρτε την υπόλοιπη περιουσία σε αυτό το μοναστήρι και προσευχηθείτε για μένα.
Μετά τα λόγια αυτά, η Ευφροσύνη παρέδωσε το πνεύμα της στον Κύριο. Ακούγοντας όλα αυτά και βλέποντας ότι η κόρη του είχε πεθάνει, ο Παφνούτιος, κατακλυσμένος από φόβο και μεγάλη θλίψη, έπεσε σε παράλυση και έπεσε στο έδαφος σαν νεκρός. Όταν έφτασε ο Αγάπητος και είδε ότι ο Ιζμάραγδος είχε πεθάνει και ο Παφνούτιος μόλις που ζούσε, έριξε νερό στο πρόσωπο του Παφνούτιου, τον σήκωσε από το έδαφος και τον ρώτησε:
- Τι σου συμβαίνει, Παφνούτιε;
Του απάντησε:
- Άφησέ με να πεθάνω εδώ, γιατί είδα ένα θαυμαστό θαύμα.
Τότε ο Παφνούτιος σηκώθηκε από το έδαφος και έπεσε στο πρόσωπο του νεκρού, κλαίγοντας πικρά και λέγοντας:
«Αλίμονό μου, αγαπητό μου παιδί, γιατί δεν μου αποκαλύφθηκες πριν από αυτή την ώρα; Ω, πόσο θα ήθελα να πεθάνω μαζί σου! Αλίμονό μου που κρύφτηκες από μένα, αγαπημένη μου κόρη! Πόσο καλά ξέφυγες από τις παγίδες του εχθρού, κρύφτηκες από τη ματαιότητα αυτού του κόσμου και μπήκες στην αιώνια ζωή!»
Ακούγοντας τα λόγια του Παφνούτιου, ο Αγάπης κατάλαβε αυτό το θαυμαστό μυστήριο. Τρομοκρατήθηκε και πήγε αμέσως να το αναφέρει στον ηγούμενο. Ο τελευταίος έσπευσε αμέσως εκεί, έπεσε μπροστά στο άγιο σώμα της Ευφροσύνης και άρχισε να μιλάει με λυγμούς:
- Ευφροσύνη, νύφη του Χριστού και αγία παρθένε, μη λησμονείς τους συντρόφους σου και αυτό το μοναστήρι, αλλά πρέσβευε για εμάς στον Κύριο Ιησού Χριστό, για να μας χαρίσει, μετά από καλές πράξεις, να επιτύχουμε τη σωτηρία και να κατοικήσουμε μαζί με τους αγίους Του.
Ο ηγούμενος διέταξε τότε όλους τους αδελφούς να συγκεντρωθούν για να θάψουν το άγιο σώμα της με τις δέουσες τιμές. Όταν όλοι οι μοναχοί συγκεντρώθηκαν και είδαν αυτό το θαυμαστό θαύμα, δόξασαν τον Θεό, ο οποίος είχε αποκαλύψει την παντοδύναμη δύναμή Του στην εύθραυστη σάρκα. Ένας από τους αδελφούς ήταν τυφλός στο ένα μάτι. Πλησίασε τα λείψανα της αγίας και, με δάκρυα, άρχισε να φιλά το τίμιο σώμα της - και αμέσως το μάτι του άνοιξε και ξαναβρήκε το φως του. Βλέποντας αυτή την θεραπεία, όλοι οι αδελφοί εξύμνησαν το έλεος του Θεού, δόξασαν την αγία Του Ευφροσύνη και οικοδομήθηκαν από την αγία ζωή της. Μετά από αυτό, την έθαψαν στον τόπο ανάπαυσης των αγίων πατέρων και, με πνευματική χαρά, τέλεσαν τη μνήμη της. Ο πατέρας της, Παφνούτιος, επέστρεψε στο σπίτι του, μοίρασε την περιουσία του σε εκκλησίες και μοναστήρια, στους φτωχούς και τους περιπλανώμενους, και έφερε το υπόλοιπο σημαντικό μέρος στο μοναστήρι για τις ανάγκες του, όπου ο ίδιος έδωσε μοναστικούς όρκους. Ζήτησε το κελί της κόρης του για τον εαυτό του και έζησε εκεί ευχάριστα για δέκα χρόνια. Μετά από αυτό το διάστημα, αναπαύθηκε στο ίδιο στρώμα στο οποίο είχε πεθάνει η κόρη του, η Οσία Ευφροσύνη. Τάφηκε με τιμές δίπλα στην κόρη του και καθιερώθηκε να εορτάζεται η μνήμη τους ετησίως προς δόξα της Παναγίας Τριάδος: Πατρός, Υιός και Άγιο Πνεύμα, Θεός, θαυμαστός εν τοις αγίοις Αυτού. Δόξα εις Αυτόν για πάντα. Αμήν.
Κοντάκιον, Ήχος 2:
Αφού λαχταρούσες να λάβεις την ανώτερη ζωή, εγκατέλειψες προσεκτικά την επίγεια γλυκύτητα, 6009 και έκανες τον εαυτό σου τον πιο όμορφο ανάμεσα στους ανθρώπους: γιατί για χάρη του Χριστού του νυμφίου σου, δεν παραμέλησες την προσωρινή σου αρραβωνιαστικιά.
* * *
Σημειώσεις
Η Αγία Ευφροσύνη έζησε τη ζωή της στα μέσα του 5ου αιώνα.
Στην αρχαιότητα, οι ευνούχοι ήταν άτομα που υπηρετούσαν στις βασιλικές αυλές ως φύλακες θησαυρών, του βασιλικού θησαυροφυλακίου και, ιδιαίτερα (όπως συνέβαινε στην αυλή), ως φρουροί στις κρεβατοκάμαρες των βασιλισσών και των πριγκίπισσες. Οι περισσότεροι ευνούχοι ήταν ευνούχοι. Στη βυζαντινή αυλή, η θέση του ευνούχου ήταν ιδιαίτερα τιμητική.
Εδώ, φυσικά, ο Θεοδόσιος Β΄ (408–450).
Δηλαδή, έχοντας επιθυμήσει να αποκτήσετε την ουράνια ζωή, σπεύσατε να εγκαταλείψετε τις επίγειες απολαύσεις.
