Ἑορτή τῆς Πεντηκοστῆς
Ἀπολυτίκιον
Ήχος πλ. δ'.
Εὐλογητὸς εἶ Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ πανσόφους, τοὺς ἁλιεῖς ἀναδείξας, καταπέμψας αὐτοῖς τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, καὶ δι' αὐτῶν, τὴν οἰκουμένην σαγηνεύσας· φιλάνθρωπε, δόξα σοι.
Κοντάκιον
Ἦχος πλ. δ΄.
Ὅτε καταβὰς τὰς γλώσσας συνέχεε, διεμέριζεν ἔθνη ὁ Ὕψιστος· ὅτε τοῦ πυρὸς τὰς γλώσσας διένειμεν, εἰς ἑνότητα πάντας ἐκάλεσε· καὶ συμφώνως δοξάζομεν, τὸ πανάγιον Πνεῦμα.
«Сошествие Святого Духа на апостолов».
Архиепископская мастерская в Великом Новгороде. Рубеж XV—XVI веков.
"Η Κάθοδος του Αγίου Πνεύματος μετά των Αποστόλων».
Εικόνα τοῦ αιώνα XV-XVI. στο Αρχιεπισκοπικό κατάστημα στο Νόβγκοροντ.
ΕΙΣ ΤΟΝ ΟΡΘΡΟΝ
Μετὰ τὴν α' Στιχολογίαν, Κάθισμα τῆς Ἑορτῆς
Ἦχος πλ. δ'
Τὸ προσταχθὲν μυστικῶς
Μετὰ τὴν Ἔγερσιν Χριστέ, τὴν ἐκ τοῦ τάφου, καὶ τὴν πρὸς ὕψος οὐρανοῦ θείαν Ἀνάληψιν, τοῖς θεόπταις τὴν δόξαν σου, κατέπεμψας οἰκτίρμον, Πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαινίσας τοῖς Μαθηταῖς· ὅθεν ὥσπερ κιθάρα μουσουργική, πᾶσιν ἐτρανολόγησαν, τῷ θείῳ πλήκτρῳ, μυστικῶς, Σῶτερ τὰ ἀπηχήματα, καὶ τὴν οἰκονομίαν σου.
Μετὰ τὴν β' Στιχολογίαν, Κάθισμα τῆς Ἑορτῆς
Ἦχος πλ. δ'
Τὸ προσταχθὲν μυστικῶς
Οἱ σοῦ Σωτῆρος ἐρασταί, χαρᾶς ἐπλήσθησαν, καὶ θάρσος ἔλαβον οἱ πρῴην δειλιῶντες, ὡς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, σήμερον ἐξ ὕψους, κατῆλθεν, καὶ ἔστη ἐπὶ τὰς κάρας τῶν Μαθητῶν, καὶ ἄλλος ἄλλα ἐλάλει πρὸς τοὺς λαούς· γλῶσσαι γὰρ διεσπάρησαν, ὁρώμεναι ὡσεὶ πυρός, καὶ τούτους οὐ κατέφλεξαν, ἀλλὰ μᾶλλον ἐδρόσισαν.
Εἰς τὸν Στίχον, τῶν Αἴνων, Στιχηρὰ Προσόμοια τῆς Ἑορτῆς
Ἦχος α'
Τῶν οὐρανίων ταγμάτων
Ἐπιπαφλάζοντος πάλαι, πυρίνου ἅρματος, ὁ ζηλωτὴς Ἠλίας, καὶ πυρίπνους ἐν δόξῃ, ὀχούμενος ἐδήλου, τὴν νῦν ἐν Σιών, Ἀποστόλοις ἐκλάμψασαν, ἀφ' ὕψους θείαν ἐπίπνοιαν ἐμφανῶς, δι' ἧς κόσμον κατελάμπρυναν.
Στίχ. Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ ὁ Θεός, καὶ Πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου.
Ἦχος α'
Ἰσηγοροῦντες τὴν θείαν, οἰκονομίαν Χριστοῦ, ἐν πυριμόρφοις γλώσσαις, οἱ Ἀπόστολοι πάντες, ἐφώτισαν τὰ ἔθνη, σέβειν πιστῶς, ἐν τρισὶν ὑποστάσεσιν, ἕνα Θεόν τὸν Πατέρα, καὶ τὸν Υἱόν, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ πανάγιον.
Στίχ. Μὴ ἀπορρίψῃς με ἀπὸ τοῦ προσώπου σου, καὶ τὸ Πνεῦμά σου τὸ ἅγιον μὴ ἀντανέλῃς ἀπ' ἐμοῦ.
Ἦχος α'
Σιὼν ἁγία ἡ Μήτηρ, Ἐκκλησιῶν ἁπασῶν, ἐν ᾗ πυρὸς ἐν εἴδει, τὸ Παράκλητον Πνεῦμα, ἐπὶ τοὺς Ἀποστόλους, κατῆλθε φρικτῶς, χαῖρε νῦν καὶ ἑόρταζε, τὴν κοσμοπόθητον ὄντως Πεντηκοστήν, σὺν ἡμῖν πανηγυρίζουσα.
Δόξα... Καὶ νῦν...
Ἦχος πλ. β'
Βασιλεῦ οὐράνιε, Παράκλητε, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὁ πανταχοῦ παρών, καὶ τὰ πάντα πληρῶν, ὁ θησαυρὸς τῶν ἀγαθῶν, καὶ ζωῆς χορηγός, ἐλθέ, καὶ σκήνωσον ἐν ἡμῖν, καὶ καθάρισον ἡμᾶς, ἀπὸ πάσης κηλῖδος, καὶ σῶσον ἀγαθὲ τὰς ψυχὰς ἡμῶν.
ΕΑΝ ΘΕΛΕΤΕ ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΕΣ ΞΕΝΕΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ
ΔΩΡΟΘΕΟΥ ΤΥΡΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ
Παρακλητικός Κανόνας Αγίου Ιερομάρτυρος Δωροθέου 
Άγιος Δωρόθεος Ιερομάρτυρας
επίσκοπος Τύρου
Ὁ Δωρόθεος, κἂν φραγγέλλωμαι λέγει,Λείπουσι πολλὰ πρὸς τὰ Χριστοῦ μου πάθη.Πέμπτῃ Δωροθέοιο δέμας πληγῇσι δαμάσθη.
| Βιογραφία
Ο Άγιος Δωρόθεος ήταν ποιμένας που είχε «τὴν μόρφωσιν τῆς γνώσεως καὶ τῆς ἀληθείας ἐν τῷ νόμῳ» (προς Ρωμαίους, β' 20). Δηλαδή, την ακριβή γνώση και αλήθεια, που βρίσκεται μέσα στο Νόμο, στην Παλαιά και Καινή Διαθήκη.
Священномученик Дорофей, епископ Тирский. Ок. 1350 г. Монастырь Дечаны, Косово, Сербия. Άγιος Δωρόθεος Ιερομάρτυρας επίσκοπος Τύρου Τοιχογραφία (fresco) τού έτους περίπου τού 1350 μ.Χ. στον Ιερό Ναό τού Χριστού Παντοκράτορα τής Ιεράς Μονής Βισόκι Ντέτσανι Κοσσυφοπέδιο. Σερβία
Дорофей еп. Тирский, сщмч. Северо-западный купол; Грачаница; XIV в.; местонахождение: Сербия. Косово. Монастырь Грачаница. Άγιος Δωρόθεος Ιερομάρτυρας επίσκοπος Τύρου Τοιχογραφία (fresco) τού έτους περίπου τού 1380 μ.Χ. στον Ιερό Ναό τής Κοίμησης τής Θεοτόκου . τής Ιεράς Μονής Γρατσάνιτσα Κοσσυφοπέδιο. Σερβία
Όταν ξέσπασε ο φονικός διωγμός κατά της Εκκλησίας στα χρόνια του Διοκλητιανου, το ποίμνιό του, προκειμένου να χάσει τον πολύτιμο ποιμένα του, με θερμές παρακλήσεις κατάφερε και τον έπεισε να απομακρυνθεί από τον τόπο των διωγμών. Αποχώρησε στη Δυσσό, πόλη της Θράκης, και εκεί ασκήτευε μέχρι να περάσει ο άγριος αυτός διωγμός. Όταν πέρασε η μπόρα του διωγμού, επανήλθε στο ποίμνιό του και με όλη την πατρική στοργή που τον διέκρινε, στήριζε στην πίστη τους αδυνάτους και πρωτοστατούσε στη βοήθεια των χηρών, ορφανών, ασθενών, και γενικά, των θλιβομένων.
Έζησε πολλά χρόνια. Πρόλαβε μέχρι και τη βασιλεία του Ιουλιανού του Παραβάτη. Οι ειδωλολάτρες, όμως, που ήταν προστατευόμενοι αυτού του αυτοκράτορα, έπιασαν το Δωρόθεο και αφού τον βασάνισαν ανελέητα τον σκότωσαν το 362 μ.Χ. Έτσι κέρδισε το στεφάνι του μαρτυρίου. Τότε ο Δωρόθεος ήταν 107 χρονών.
 Дорофей свщм. еп. Тирский. Мученическая кончина святого.; Византия. Константинополь; X в.; памятник: Менологий Василия II (Ватиканский минологий; Vat. Gr. 1613); 28.5 x 36.5 см.; местонахождение: Италия. Рим. Ватикан. Апостолическая библиотека (Biblioteca Apostolica Vaticana) Άγιος Δωρόθεος Ιερομάρτυρας επίσκοπος Τύρου, μαρτυρικός θάνατος Βυζαντινό (Κωνσταντινούπολη) Μηνολογίο τού Βασιλείου Β (Βατικανό, Τεύχος 1613). πού ευρίσκεται στην Αποστολική Βιβλιοθήκη Βατικανού (Biblioteca Apostolica Vaticana) Ρώμη. Ιταλία
Дорофей еп. Тирский, сщмч. ( 5 июня) Менологий 5 - 8 июня; Византия. Греция; XIV в.; памятник: Византийский менологий (Byzantine illumination Menologion); 10 x 13 см.; местонахождение: Англия. Оксфорд. Бодлеанская Библиотека (Bodleian Librry) Άγιος Δωρόθεος Ιερομάρτυρας επίσκοπος Τύρου Βυζαντινό Μηνολόγιο τού Ιουνίου (5 - 8) τού 14ου αιώνα μ.Χ. και ευρίσκεται Αγγλία. Βιβλιοθήκη Bodleian στην Οξφόρδη. Αγγλία
Σήμερα σώζεται εκκλησιαστικό σύγγραμμά του, για τους 70 μαθητές του Ιησού Χριστού.
| Ἀπολυτίκιον
Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.
Ὡς δώρημα τέλειον, ἐκ τοῦ τῶν φώτων Πατρός, σοφίας τὴν ἔλλαμψιν, ὡς Ἱεράρχης σοφός, ἐδέξω Δωρόθεε• ὅθεν καὶ πλεονάσας, τὸν σὸν τάλαντον μάκαρ, ἤθλησας ὑπὲρ φύσιν, βαθυτάτω ἐν γήρᾳ, πρεσβεύων Ἱερομάρτυς, ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἠμῶν. Ἕτερον Ἀπολυτίκιον
Ἦχος δ’.
Καὶ τρόπων μέτοχος, καὶ θρόνων διάδοχος, τῶν Ἀποστόλων γενόμενος, τὴν πρᾶξιν εὗρες θεόπνευστε, εἰς θεωρίας ἐπίβασιν· διὰ τοῦτο τὸν λόγον τῆς ἀληθείας ὀρθοτομῶν, καὶ τῇ πίστει ἐνήθλησας μέχρις αἵματος, Ἱερομάρτυς Δωρόθεε, Πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν. Ἕτερον Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α´. Τῆς ἐρήμου πολίτης.
Τῆς σοφίας σε μύστην, ἱερὸν ἐπιστάμεθα, πάντες οἱ ταῖς θείαις σοῦ βίβλοις, ἐντρυφῶντες Δωρόθεε· ποιμάνας ἐκλογάδα γὰρ Χριστοῦ, τῆς Τύρου ἐν συνέσει σου πολλῇ, ἐβεβαίωσας τὸ φίλτρον σου πρὸς Αὐτόν, ἐν πόνοις σῆς ἀθλήσεως. Χαίροις Ἀρχιερέων καλλονή, χαίροις Μαρτύρων καύχημα· χαίροις ὁ φιλοπόνῳ σοῦ σπουδῇ, τὰ θείᾳ συγγραψάμενος.
Κάθισμα
Ἦχος πλ. δ´. Τὴν Σοφίαν καὶ Λόγον.
Παρακλήτου ταῖς χάρισι πλουτισθείς, καὶ τῷ χρίσματι μύρου βεβαιωθείς, εἰσῆλθες εἰς τὰ Ἅγια, τῶν Ἁγίων Δωρόθεε· καὶ ἐν αὐτοῖς λατρείαν, Κυρίῳ προσέφερες· Ἀρχιερεὺς ὡς ἄξιος, Αὐτοῦ καθιστάμενος· ὅθεν καὶ τοῦ Θρόνου, τοῦ ἐν Τύρῳ προέστης, καὶ ποίμνην ὠδήγησας, λογικὴν εἰς τὰ νάματα, τῆς ζωῆς τὰ ἀκένωτα. Λόγοις δὲ καὶ ἔργοις τοῖς σοῖς, τούτοις ὑπέδειξας τρῖβον τὴν ἄγουσαν εἰς σκηνώματα δόξης, καὶ ἀπείρου λαμπρότητος.
Ἕτερον Κάθισμα
Ἦχος γ'. Θείας πίστεως.
Θείοις δόγμασιν ἀεὶ ἐκλάμπων, δῶρον ἅγιον σαυτὸν προσῆξας, τῷ ἀθανάτῳ Βασιλεῖ δι' ἀθλήσεως, καὶ κατοικεῖς νῦν ἀεὶ εὐφραινόμενος, τῶν πρωτοτόκων τὴν ἄνω μητρόπολιν, Πάτερ Ὅσιε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἡμῖν τὸ μέγα ἔλεος.
Κοντάκιον
Ἦχος δ´. Ἐπεφάνης σήμερον.
Γεωργὸν ἀκάματον τοῦ ἀμπελῶνος, ὃν Χριστοῦ ἐφύτευσεν, ἡ ζωηφόρος δεξιά, πάντες τιμήσωμεν λέγοντες· Χαίροις τῆς Τύρου ἡ δόξα Δωρόθεε. Ἕτερον Κοντάκιον
Ἦχος πλ. δ´. Τῇ ὑπερμάχῳ.
Τῆς Ἐκκλησίας τὸν ποιμένα καὶ διδάσκαλον, τοῦ Παρακλήτου τὸν ὀξὺν καὶ μέγαν κάλαμον, τὸν ἐν πόνοις πολυτρόποις τοῦ Μαρτυρίου· τὴν πρὸς Κύριον ἀγάπην ὑπογράψαντα, καὶ σφραγίσαντα τὴν πίστιν ἐπαινέσωμεν Χαίροις λέγοντες· Τύρου δόξα Δωρόθεε. Ἕτερον Κοντάκιον
Ἦχος γ’. Ἡ Παρθένος σήμερον.
Ὀρθοδόξοις δόγμασιν, Ἱερομάρτυς κηρύξας, δῶρον θεῖον ἅγιον, σαυτὸν προσήξας τῷ Κτίστῃ, πρότερον ἐν τῇ ἀσκήσει ἐνδιαπρέψας, ὕστερον τῷ μαρτυρίῳ στερρῶς ἀθλήσας, καὶ νομίμως ὑπεδέξω, βραβεῖον νίκης, παρὰ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ.
Минея - Июнь (фрагмент). Икона. Русь. Начало XVII в. Церковно-Археологический Кабинет Московской Духовной Академии. Μηναῖο - Ιούνιος (τεμάχιο). Εἰκονίδιο στίς ἀρχές τοῦ 17ου αἰώνα μ.Χ. στήνἘκκλησία καί τό Αρχαιολογικό Μουσεῖο τῆς Θεολογικῆς Ἀκαδημίας τῆς Μόσχας . Ὁ Οἶκος
Αἴγλῃ Ἱεραρχίας καὶ τιμῇ Μαρτυρίου καὶ δόξῃ συγγραμάτων σου πλείστων κεκόσμησαι Δωρόθεε μάκαρ· τοῦ οὐρανοῦ καταφαιδρύνων τὸ στερέωμα καὶ γῆς ἁπάσης ἐπευφραίνων τὰ πληρώματα, τῆς Ἐκκλησίας δὲ τὸ πρόσωπον ὡραΐζων. Διὸ καὶ παρ᾿ ἡμῶν τῶν θαυμαζόντων τὰς τοσαύτας ἀριστείας σου, ἀκούεις ἐν φωνῇ αἰνέσεως καὶ εἰς βεβαίωσιν τιμῆς τοιαῦτα·Χαίροις ὁ κάλαμος τῆς σοφίας·Χαίροις διδάσκαλε ἀληθείας.Χαίροις τῶν Ἀρχιερέων θεοβράβευτος ἀκρότης·Χαίροις τῶν Χριστοῦ Μαρτύρων ἡ τιμία ὡραιότης.Χαίροις Φωτουργοῦ Τριάδος λύχνος φῶς γλυκὺ ἐκφαίνων·Χαίροις Παρακλήτου οἶκος χάριτος ἀρίστης γέμων.Χαίροις τρόπους τῶν Ἀγγέλων ἐν σαρκί σου ὁ ζηλώσας·Χαιροις Ἄγγελε τῆς Τύρου ἄθλους θείους κατορθώσας.Χαίροις βίβλων θεοπνεύστων ἡ γραφὶς ἡ ὀξυτάτη·Χαίροις θείων δωρημάτων κρήνη ἡ διαυγέστατη.Χαίροις θεῖον ἀμπελῶνα τὸν ἐν Τύρῳ γεωργήσας·Χαίροις φωτεινὸν νυμφῶνα τῆς Ἐδὲμ ὁ κατοικήσας.Χαίροις τῆς Τύρου ἡ δόξα Δωρόθεε. Μεγαλυνάριον
Χαίροις οὐρανίων μυσταγωγέ, χαίροις τῶν τελείων δωρημάτων ἡ ἀπαρχή, χαίροις τοῦ τῶν πάντων Θεοῦ ἡ εὐκληρία· Δωρόθεε τῆς Τύρου ἔξοχον ἄκουσμα. Ἕτερον Μεγαλυνάριον
Δεῦτε τῆς φυτείας τοῦ Οὐρανοῦ, μέλψωμεν τὸ κλῆμα τὸ κατάμεστον ἐν καρποῖς, Ἀρχιερωσύνης σεπτοῦ τε Μαρτυρίου· Δωρόθεον τιμίων δώρων ἐπώνυμον. ΑΠΟ ΤΟ ΡΩΣΙΚΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ (μετάφραση ἀπό google)
|
Μνήμη του Αγίου Ιερομάρτυρος Δωροθέου, Επισκόπου Τύρου
Εορτάζεται στις 5 Ιουνίου Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του ασεβούς Ρωμαίου Αυτοκράτορα Διοκλητιανού (3644), ο Άγιος Δωρόθεος υπηρέτησε ως Επίσκοπος Τύρου (3645) . Όταν ο ασεβής αυτοκράτορας εξαπέλυσε έναν βάναυσο διωγμό εναντίον των Χριστιανών, ο Δωρόθεος εγκατέλειψε την έδρα του και κρύφτηκε σε άγνωστα μέρη. Αλλά με την άνοδο στον θρόνο του Αυτοκράτορα Μεγάλου Κωνσταντίνου (306 έως 337), όταν ήρθε η ειρήνη στην Εκκλησία, ο Άγιος Δωρόθεος επέστρεψε στην Τύρο και στην έδρα του, όπου πόμασε με επιτυχία ένα κοπάδι λογικών προβάτων, οδηγώντας πολλά από την ειδωλολατρική πλάνη στον Θεό. Η ζωή του Δωρόθεου συνεχίστηκε μέχρι τη βασιλεία του Αυτοκράτορα Ιουλιανού του Αποστάτη (3646 ). Μόλις ανέβηκε στον θρόνο, ο Ιουλιανός αρχικά δίωξε κρυφά τους Χριστιανούς, διατάζοντας ομοϊδεάτες κυβερνήτες να τους καταπιέζουν και να τους βασανίζουν με κάθε τρόπο. Στη συνέχεια, ο Άγιος Δωρόθεος, βλέποντας ότι ένας νέος διωγμός ξεσπούσε εναντίον των πιστών, εγκατέλειψε ξανά την έδρα της Εκκλησίας της Τύρου, ξεφεύγοντας έτσι από τα χέρια των βασανιστών: γιατί ο Κύριος πρόσταξε να μην ενδώσουν στις ανοιχτές επιθέσεις των διωκτών, αλλά να τους αποφεύγουν. Είπε: «Όταν σας καταδιώξουν σε μια πόλη, φύγετε σε άλλη» ( Ματθαίος 10:23 ). Έτσι, φεύγοντας από την Τύρο, ο Δωρόθεος έφτασε στη Μικρά Ασία, αλλά ούτε εδώ διέφυγε από τους ειδωλολάτρες, γιατί ο Θεός τον κάλεσε στο στέφανο του μαρτυρίου. Συνελήφθη από τους μπράβους του άνομου βασιλιά στην πόλη Ούδα . 3647 Αφού υπέμεινε διάφορα βάσανα εδώ, ανάμεσα στα παθήματά του, παρέδωσε την ευλογημένη ψυχή του στα χέρια του Κυρίου, σε ηλικία εκατόν επτά ετών . Έχοντας κατακτήσει τόσο τις κοσμικές όσο και τις πνευματικές επιστήμες, ο Άγιος Δωρόθεος άφησε πίσω του διάφορα έργα στα ελληνικά και τα λατινικά, εξαιρετικά πολύτιμα για τους Χριστιανούς, καθώς ήταν άριστος γνώστης και των δύο. Μεταξύ άλλων, συνέταξε τους Βίους των Προφητών και των Αποστόλων, καθώς και άλλα εξαιρετικά χρήσιμα έργα και αφηγήσεις . Και τώρα, έχοντας εγγραφεί στο Βιβλίο της Ζωής, έχει εγκατασταθεί στα ουράνια οικήματα μαζί με τους αγίους των οποίων τους βίους έγραψε κατά τη διάρκεια της επίγειας ζωής του. Κοντάκιον, Ήχος 5:Λάμποντας με αρετές, και περισσότερο από τον ήλιο σε θείες διδασκαλίες, έλαμψες με ευλογημένα βάσανα· και φώτισες τη γη του Δωροθέου, διώχνοντας το σκοτάδι του πολυθεϊσμού και των σκληρών αιρέσεων. Γι' αυτό, λαμπρώς εορτάζουμε τη μνήμη σου. * * *
Σημειώσεις 3644 Ο Διοκλητιανός βασίλευσε στο ανατολικό μισό της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από το 284 έως το 305. 3645 Η Τύρος βρισκόταν στη Φοινίκη και στις ακτές της Μεσογείου. 3646 Ο Ιουλιανός ο Αποστάτης ήταν αυτοκράτορας από το 361 έως το 363. 3647 Η πόλη Ούντ, ή Ούντ, βρισκόταν στην επαρχία της Μυσίας στη Μικρά Ασία. Η τοποθεσία του αρχαίου Ούντ βρίσκεται σήμερα ως πόλη της Βάρνας. 3649 Δεν είναι γνωστό με βεβαιότητα ποια έργα γράφτηκαν από τον Άγιο Δωρόθεο· πιστεύεται ότι έγραψε την «Σύνοψη» ή μια συλλογή ιστοριών για τη ζωή προφητών και αποστόλων· αλλά δεν συμμερίζονται όλοι οι μελετητές αυτή την άποψη. |
