ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ
ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΕΣ ΞΕΝΕΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ
ΟΜΙΛΙΑ ΕΓΚΩΜΙΑΣΤΙΚΗ Εἰς τόν ἅγιον μάρτυρα Λουκιανόν
Ἱωάννου τοῦ Χρυσοστόμου
(ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ σελιδες 519 - 526 )
Λουκιανός Ἀντιοχείας.
Ἄρτου στερήσει Λουκιανὸς ἀντέχει, Τοῦ ζῶντος ἄρτου μὴ στερηθῆναι θέλων. Λιμῷ Λουκιανὸς δεκάτῃ θάνεν ἠδέ τε Πέμπτῃ. |
Βιογραφία Ο Άγιος Λουκιανός καταγόταν από τα Σαμόσατα της Συρίας και ήταν γόνος ευσεβούς οικογενείας. Έλαβε την απαραίτητη μόρφωση και μετά το θάνατο των γονέων του, σε ηλικία 12 ετών, μοίρασε την περιουσία του στους πτωχούς. Εντρύφησε στην μελέτη της Αγίας Γραφής και όντας γνώστης της εβραϊκής, διόρθωσε και συμπλήρωσε τις μεταφράσεις των Ο΄, του Ακύλα, του Συμμάχου και του Διοκλητιανού επί τη βάσει του πρωτοτύπου, δωρίζοντας την μετάφρασή του στην εκκλησία της Νικομηδείας. Χειροτονήθηκε πρεσβύτερος στην Αντιόχεια και διακρίθηκε για την ζέση του κηρύγματός του, με το οποίο παρακινούσε τους πιστούς στο μαρτύριο. Όταν πληροφορήθηκε ότι ο Διοκλητιανός καταδίωκε στη Νικομήδεια τους Χριστιανούς εγκατέλειψε την Αντιόχεια και πήγε εκεί για να τους συμπαρασταθεί. Συνελήφθη όμως από τον Διοκλητιανό, υπέμεινε πολλά βασανιστήρια πάνω από εννέα χρόνια φυλάκισης και ετελεύτησε από πείνα.  Месяцеслов-Октябрь. 15 - 17 числа (свт. Савин, прор. Осия, мч. Лонгин, прмч. Лукиан). Фреска Около 1318 г. церкви Благовещения. Грачаница. Косово. Сербия. Μηνολόγιο-Οκτώβριο 15 έως 17 ( Αγ Σαβῖνος, Προφήτης Ωσηέ, Μάρτυς Λογγίνος, Ἱερομάρτυς Λουκιανός). Τοιχογραφία (Fresco) τοῦ ἔτους 1318 μ.Χ. στον Ιερό Ναό τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου τής Ιεράς Μονής Γκρατσάνιτσα, Κοσσυφοπέδιο. Σερβία.  Прмч. Лукиан. Фреска. Церковь Христа Пантократора. Дечани. Косово. Сербия. Около 1350 года. Ἱερομάρτυς Λουκιανός. Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους περίπου 1350 μ.Χ. στον Ιερό Ναό τού Χριστού Παντοκράτορα τής Ιεράς Μονής Βισόκι - Ντέτσανι στο Κοσσυφοπέδιο. Σερβία.  Миниатюра Минология Василия II. Константинополь. 985 г. Ватиканская библиотека. Рим. Ο Άγιος Λουκιανός ο ιερομάρτυρας Πρεσβύτερος της Εκκλησίας της Αντιοχείας. Μικρογραφία (Μινιατούρα) στό Μηνολόγιο τοῦ Βασίλειος Β '. 985 μ.Χ. Κωνσταντινούπολη. Τώρα εὑρίσκεται στήν Βιβλιοθήκη τοῦ Βατικανοῦ. Ρώμη   Преподобномученик Лукиан Антиохийский, пресвитер. Менологий на 12-15 октября Византия. Греция; XIV в.; памятник: Византийский менологий (Byzantine illumination Menologion); 10 x 13 см.; местонахождение: Англия. Оксфорд. Бодлеанская Библиотека Ο Άγιος Λουκιανός ο ιερομάρτυρας Μηνολόγιο 12 -15 Οκτωβρίου Βυζαντινή Μηνολόγιο τού 14ου αιώνα μ.Χ. Τώρα ευρίσκεται στην Αγγλία. Οξφόρδη. Bodleian Βιβλιοθήκη (Bodleian Library)  ΙΕΡΑ ΛΕΙΨΑΝΑ       St. Peter and St. Paul Russian Orthodox Cathedral Russian church is situated in Montreal, one of the oldest cities of the province of Quebec. It is the oldest Orthodox church in the city, and is a parish of the Canadian archdiocese of the Orthodox Church in America (OCA) Список святых мощей, хранящихся в отдельном мощевике, который находится в левом приделе (см. ниже тексты житий с тропарями): ...Преп. Лукиан священномученик Ρωσικός Ορθόδοξος Καθεδρικός Ναός Αγίου Πέτρου και Αγίου Παύλου ο οποίος ευρίσκεται στο Μόντρεαλ, μία από τις παλαιότερες πόλεις της επαρχίας του Κεμπέκ. Είναι η παλαιότερη ορθόδοξη εκκλησία της πόλης και είναι ενορία της Καναδικής Αρχιεπισκοπής της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Αμερικής (OCA) Κατάλογος ιερών λειψάνων που φυλάσσονται σε ξεχωριστό λείψανοθήκη, η οποί ευρίσκεται στο αριστερό παρεκκλήσι : ...Αγίου Λουκιανού τού Ιερομάρτυρος  |
Ἀπολυτίκιον
Ἕτερον Ἀπολυτίκιον Κάθισμα  Святые Преподобный Евфимий Новый, Солунский, и Преподобномученик Лукиан, пресвитер Антиохийский. Фрагмент русской иконы XVI века. Ο Άγιος Ευθύμιος ο Νέος, ο εν Θεσσαλονίκη και ο Άγιος Ιερομάρτυρας Λουκιανός, ο Πρεσβύτερος τής Αντιόχειας. Τμήμα της ρωσικής εικόνας του 16ου αιώνα μ.Χ. Κοντάκιον
Ὁ Οἶκος
Ἐξαποστειλάριον
ΑΠΟ ΤΟ ΡΩΣΙΚΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ Η ζωή και τα πάθη του Οσίου Μάρτυρα Λουκιανού, Ιερέα ΑντιοχείαςΕορτάζεται στις 15 Οκτωβρίου Ο Άγιος Λουκιανός γεννήθηκε από ευσεβείς γονείς στην πόλη Σαμόσατα της Συρίας. Σε ηλικία δώδεκα ετών, ο Λουκιανός έμεινε ορφανός και μοίρασε όλη την περιουσία που του άφησαν οι γονείς του στους φτωχούς. Στη συνέχεια πήγε στην πόλη της Έδεσσας για να δει τον εξομολόγο Μακάριο και, υπό την καθοδήγησή του, άρχισε με ζήλο να μελετά την Αγία Γραφή. Ο Λουκιανός έζησε μια αυστηρά ασκητική ζωή. Δεν έπινε ποτέ κρασί, μόνο νερό. Η τροφή του αποτελούνταν από ξερό ψωμί και νερό, τα οποία έπινε μόνο μία φορά την ημέρα, και μερικές φορές περνούσε μια ολόκληρη εβδομάδα χωρίς να φάει τίποτα . Για την αυστηρά ευσεβή ζωή του, καθώς και για τον ζήλο διάδοσης του λόγου του Θεού μεταξύ Ιουδαίων και ειδωλολατρών, ο Λουκιανός χειροτονήθηκε ιερέας στην Αντιόχεια. Εδώ ο Λουκιανός ίδρυσε ένα σχολείο, συγκέντρωσε πολλούς μαθητές και έγινε μέντορας τόσο στη λογοτεχνική όσο και στη πνευματική σοφία: δίδαξε την κατανόηση της Θείας Γραφής και ταυτόχρονα τους δίδαξε στην ενάρετη ζωή . 6705 Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο Λουκιανός πρόσθεσε στις σπουδές του τη διόρθωση του κειμένου της Αγίας Γραφής, το οποίο είχε διαφθαρεί σε μεγάλο βαθμό από αιρετικούς με κακή πρόθεση. Για αυτό το χρήσιμο έργο , ο Λουκιανός σπούδασε πρώτα Εβραϊκά.6706 Όταν η φήμη των αρετών του Λουκιανού εξαπλώθηκε παντού, ο ασεβής αυτοκράτορας Μαξιμιανός Γαλέριος έμαθε γι' αυτόν. Επιθυμώντας να ξεριζώσει και να καταστρέψει την αγία πίστη στις ανατολικές χώρες, ο Μαξιμιανός βασάνισε και σκότωσε πολλούς Χριστιανούς, ιδιαίτερα σοφούς και φημισμένους Χριστιανούς δασκάλους. Ο άνομος πίστευε ότι αν ανέτρεπε αυτούς τους πυλώνες της Εκκλησίας, τότε η ίδια η Εκκλησία του Χριστού θα καταστρεφόταν πιο γρήγορα. Μέχρι τότε, είχε ήδη σκοτώσει τον Άγιο Άνθιμο Νικομηδείας και τον Άγιο Πέτρο Αλεξανδρείας . Ακούγοντας για τον Άγιο Λουκιανό, διέταξε να βρεθεί και να οδηγηθεί σε βασανιστήρια. Τότε ένας ιερέας που ζούσε στην Αντιόχεια ονόματι Παγκράτιος, οπαδός της αίρεσης του Σαβέλλιου, είπε στους αγγελιοφόρους του αυτοκράτορα πού διέμενε ο Λουκιανός. Ο Παγκράτιος ζήλευε από καιρό την καλή φήμη του Λουκιανού και, όπως και ο Ιούδας, είχε προδώσει τον αθώο άνδρα σε θάνατο. Μετά από αυτό, ο Άγιος Λουκιανός συνελήφθη από ασεβείς και μεταφέρθηκε στη Νικομήδεια για βασανιστήρια το 6708 . Εκείνη την εποχή, ο σκληρός βασανιστής ήταν τόσο εξοργισμένος με τους Χριστιανούς που, σαν δεύτερος Ηρώδης, σκότωσε ακόμη και μικρά χριστιανόπουλα. Θέλοντας να μολύνει τα παιδιά με φαγητά που θυσιάζονταν στα είδωλα, διέταξε να τους τα βάλουν με το ζόρι στο στόμα. Αλλά αυτά, φωτισμένα από το Άγιο Πνεύμα, αρνήθηκαν να τα πάρουν και γι' αυτό θανατώθηκαν. Συνέβη να υπάρχουν εκεί δύο ευγενείς νέοι — αδέρφια. Αυτοί, έχοντας διδαχθεί από τους γονείς τους, και ακόμη περισσότερο από τον Θεό, απεχθάνονταν πολύ την ειδωλολατρία. Ο βασανιστής, καλώντας τους νέους, άρχισε να τους δελεάζει με γλυκά λόγια και να τους βάζει σε πειρασμό με τις γλυκές λιχουδιές των ειδωλολατρικών θυσιών, επιθυμώντας έτσι να τους κάνει κοινωνούς της δαιμονικής βρωμιάς. Οι νέοι, σπρώχνοντας μακριά το φαγητό, είπαν: «Οι γονείς μας μάς είπαν να μην τρώμε αυτά τα φαγητά, γιατί αν κάποιος τα φάει, θα εξοργίσει τον Χριστό». Γι' αυτό, ο βασανιστής διέταξε να τους ξυλοκοπήσουν ανελέητα με ραβδιά. Οι νέοι, ωστόσο, σαν ώριμοι άνδρες, υπέμειναν τα βασανιστήρια με μεγάλη υπομονή. Τότε ένας από τους έμπιστους του βασιλιά είπε: «Θα ήταν μεγάλη ντροπή αν μικρά παιδιά, μόλις βγήκαν από τα σπάργανά τους, νικούσαν τον Ρωμαίο αυτοκράτορα με την υπομονή τους. Δώσε μου αυτά τα παιδιά, μεγάλε βασιλιά, και θα τα μάθω να σέβονται τους θεούς.» Ο βασιλιάς του έδωσε τα παιδιά. Ξύρισε αμέσως τα κεφάλια τους και, αλείφοντάς τα με δυνατή μουστάρδα, τα κλείδωσε σε ένα ζεστό μπάνιο. Αυτό έκανε τα κεφάλια των παιδιών να καίγονται σαν φλόγες, σαν να τα χτύπησε κεραυνός. Και τα δύο αδέρφια πέθαναν σε αυτό το μαρτύριο. Πρώτον, ο νεότερος έπεσε νεκρός, και ο μεγαλύτερος, βλέποντας τον νεκρό αδελφό του, φώναξε: «Νίκησες, αδελφέ μου, νίκησες· ο Θεός βοηθός σου!» Μετά από αυτό, φιλώντας το σώμα του νεκρού αδελφού του, παρέδωσε κι αυτός το πνεύμα του. Αυτό συνέβη στη Νικομήδεια, όπου ο Άγιος Λουκιανός οδηγούνταν για βασανιστήρια. Στην Καππαδοκία, η οποία βρισκόταν στο δρόμο προς τη Νικομήδεια, ο Λουκιανός είδε στρατιώτες που, από φόβο βασανιστηρίων, είχαν απορρίψει τον Χριστό. Ο Λουκιανός άρχισε να τους προτρέπει να υπομένουν τα βασανιστήριά τους με υπομονή και είπε: «Ω, τι ντροπή και αίσχος για εσάς! Εσείς, σαν πολεμιστές, θυσιάζετε πάντα την υγεία σας στον πόλεμο για τον επίγειο και προσωρινό βασιλιά και θυσιάζετε τις ψυχές σας γι' αυτόν, όμως αρνείστε να υψωθείτε με θάρρος για τον Ουράνιο και Αιώνιο Βασιλιά, τον Χριστό, και όχι μόνο γλιτώνετε τον εαυτό σας, αλλά και Τον απορρίπτετε! Σκεφτείτε: ποιο είναι το όφελος για εσάς να υπακούτε σε έναν επίγειο βασιλιά; Και ταυτόχρονα, σκεφτείτε τι απορρίπτετε παρακούοντας την εντολή του Ουράνιου Βασιλιά; Για χάρη της μάταιης τιμής και δόξας, παραδίδετε τον εαυτό σας σε τέτοια καταστροφή. Αλλά για χάρη του Κυρίου σας, που έχυσε το αίμα Του για εμάς και ετοίμασε αμέτρητες ευλογίες για τους δούλους Του, δεν θέλετε να υπομείνετε προσωρινά βασανιστήρια για να βασιλεύσετε μαζί Του για πάντα». Ντρέπεστε για τα μικρά παιδιά και τις αδύναμες γυναίκες, που έχουν αποδειχθεί πιο θαρραλέες από εσάς. Γιατί αυτά, έχοντας σταθεί γενναία για τον Κύριό τους, έχουν αποδειχθεί σαν δυνατοί άνδρες. Αλλά εσείς, από φόβο βασανιστηρίων, έχετε γίνει σαν γυναίκες και μικρά παιδιά. Τι θα συμβεί σε εσάς όταν ο Χριστός σας καλέσει στην κρίση Του; Ακούγοντας αυτό, οι στρατιώτες στράφηκαν ξανά στον Χριστό με μετάνοια και πήγαν στο μαρτύριό τους, ομολογώντας με την καρδιά και τα χείλη τους το άγιο όνομα του Κυρίου Ιησού Χριστού. Περίπου σαράντα στρατιώτες μαρτύρησαν τότε για τον Χριστό. Έτσι, ο Άγιος Λουκιανός, με τη γλυκόφωνη γλώσσα του, γεμάτη θεία χάρη, μετέτρεψε πίσω στον Χριστό όσους είχαν απομακρυνθεί από Αυτόν και τους ενίσχυσε για τον αγώνα του μαρτυρίου. Όταν ο Λουκιανός μεταφέρθηκε στη Νικομήδεια, βρήκε εκεί πολλούς Χριστιανούς και τους μαθητές του, να φοβούνται διωγμούς και να βρίσκονται σε μεγάλο φόβο. Μερικοί από αυτούς κρύβονταν, ενώ άλλοι ήθελαν να απαρνηθούν τον Χριστιανισμό, φοβούμενοι σκληρά βασανιστήρια και θάνατο. Ο Άγιος Λουκιανός, με τη δύναμη των λόγων του, τους ενθάρρυνε και τους έκανε σταθερούς στην πίστη τους, ώστε να μην φοβούνται εκείνους που σκοτώνουν το σώμα αλλά όχι την ψυχή ( Ματθαίος 10:28 ). Λένε ότι μια κάποια παρθένα, ονόματι Πελαγία , μαθήτρια του Λουκιανού, καταζητήθηκε για βασανιστήρια για την πίστη της στον Χριστό. Φοβούμενη ότι η παρθενιά της θα καταστραφεί, η παρθένα έπεσε από ένα ψηλό παράθυρο και, πέφτοντας, συντρίφτηκε και πέθανε. Οι πιστοί την τίμησαν ως μάρτυρα 6709 . Επειδή ο Μαξιμιανός είχε ακούσει ότι ο Λουκιανός είχε τόσο ευχάριστο πρόσωπο και μιλούσε τόσο σαγηνευτικά που όποιος τον κοίταζε και τον άκουγε αναπόφευκτα θα γινόταν Χριστιανός, ο αυτοκράτορας φοβόταν ότι κι αυτός θα μπορούσε να γίνει Χριστιανός αν συνομιλούσε προσωπικά με τον Λουκιανό. Γι' αυτό, όταν ο Λουκιανός οδηγήθηκε ενώπιον του αυτοκράτορα, συνομίλησε μαζί του από απόσταση, μέσα από μια κουρτίνα . Στην αρχή, υποσχέθηκε στον Λουκιανό πολλά δώρα και τιμές. Όταν ο άγιος γέλασε με τα κολακευτικά και πονηρά του λόγια, ο Μαξιμιανός άρχισε να τον απειλεί με νέα βασανιστήρια. Ο Λουκιανός δεν πτοήθηκε καθόλου από τις απειλές του. Ρίχτηκε στη φυλακή, όπου υπέμεινε πολλά και ποικίλα βάσανα. Εκεί τον έδεσαν με σχοινιά, τον ξυλοκόπησαν με αιχμηρές πέτρες και τον βασάνισαν για πολύ καιρό από την πείνα και τη δίψα. Ανάμεσα στα πολλά βασανιστήρια του, υπήρχε και ένα: όλα τα άκρα του αποκόπηκαν από τις κόγχες τους και τον έβαλαν ανάσκελα πάνω σε αιχμηρά θραύσματα σπασμένου γυαλιού, όπου και έμεινε ξαπλωμένος για δεκατέσσερις ημέρες. Όταν έφτασε η εορτή των Θεοφανείων του Κυρίου, ο άγιος επιθύμησε να του επιτραπεί, αυτός και όλοι οι Χριστιανοί που ήταν μαζί του, να κοινωνήσουν των Αγίων Μυστηρίων του Χριστού. Προσευχήθηκε στον Θεό να το πετύχει αυτό, και ο Θεός το κανόνισε ώστε, με την επίβλεψη του φρουρού, μερικοί από τους πιστούς να συγκεντρωθούν στη φυλακή για να δουν τον Λουκιανό και να του φέρουν ψωμί και κρασί. Τότε ο Άγιος Λουκιανός είπε στους μαθητές του και σε όλους τους Χριστιανούς στη φυλακή: – Σταθείτε γύρω μου και γίνετε μια εκκλησία, γιατί πιστεύω ότι μια ζωντανή εκκλησία είναι καλύτερη και πιο ευνοϊκή για τον Θεό από μια χτισμένη από ξύλο ή πέτρα. Όταν όλοι περικύκλωσαν τον Λούσιαν, είπε: «Ας τελέσουμε τη Λειτουργία και ας κοινωνήσουμε των Θείων Μυστηρίων». Τότε οι μαθητές τον ρώτησαν: «Πού, Πάτερ, θα βάλουμε το ψωμί για την τέλεση των Αγίων Μυστηρίων;» «Δεν έχουμε τραπέζι εδώ.» Αυτός, ξαπλωμένος δεμένος, με το πρόσωπο προς τα πάνω, είπε: – Βάλτε το στο στήθος μου, και θα γίνει ζωντανός θρόνος για τον Ζωντανό Θεό. Έτσι, στη φυλακή, πάνω στο στήθος του αγίου, τελέστηκε η Θεία Λειτουργία, με όλες τις κατάλληλες προσευχές – σύμφωνα με την τάξη, όπως αρμόζει – και όλοι έλαβαν την άδεια να κοινωνήσουν των Αγίων Θείων Μυστηρίων. Το πρωί, ο βασιλιάς έστειλε υπηρέτες να ρωτήσουν αν ο Λουκιανός ήταν ακόμα ζωντανός. Καθώς οι υπηρέτες έμπαιναν τις πόρτες της φυλακής, ο Άγιος Λουκιανός, βλέποντάς τους, φώναξε τρεις φορές: - Είμαι Χριστιανός! Και με αυτά τα λόγια παρέδωσε το πνεύμα του στα χέρια του Χριστού του Θεού του 6711 . Οι υπηρέτες ήρθαν στον Μαξιμιανό και ανέφεραν ότι ο Λουκιανός είχε ήδη πεθάνει. Ο αυτοκράτορας διέταξε τότε να πεταχτεί το σώμα του μάρτυρα στη θάλασσα. Οι υπηρέτες έκαναν ακριβώς αυτό: δένοντας μια πέτρα στο πολύπαθο σώμα του Αγίου Λουκιανού, το έριξαν στα βάθη, όπου παρέμεινε για τριάντα ημέρες. Μετά από αυτό, ο μάρτυρας εμφανίστηκε σε έναν από τους μαθητές του, ονόματι Γλυκέριο, διατάζοντας τον να πάει στην ακρογιαλιά και, παίρνοντας το σώμα του, να το θάψει. Ο Γλυκέριος πήγε μαζί με άλλους Χριστιανούς στην ακρογιαλιά για να αναζητήσει το σώμα του αγίου. Είδαν δελφίνια στη θάλασσα να μεταφέρουν το άφθαρτο σώμα του μάρτυρα. Κολυμπώντας στην ακρογιαλιά, το έθαψαν στην ξηρά. Τότε οι πιστοί πήραν με χαρά το σώμα του αγίου μάρτυρα και το έθαψαν με τιμές. Πολλά χρόνια αργότερα, η αγία Ισαπόστολος Αυτοκράτειρα Ελένη, μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, έχτισε την εκκλησία 6712 πάνω στον τάφο του αγίου μάρτυρα Λουκιανού προς δόξα του Θεού, του Ενός στην Αγία Τριάδα, στον οποίο, ακόμη και τώρα, από εμάς, ανήκει η δόξα, η τιμή και η προσκύνηση στους αιώνες των αιώνων. Αμήν. Κοντάκιον, Ήχος 2:Ας τιμήσουμε όλοι με δόξα τον Λουκιανό με ύμνους, ο οποίος πρώτα έλαμψε στη νηστεία και δεύτερον έλαμψε στα βάσανα, ως λαμπρότερο φως, προσευχόμενος αδιάλειπτα για όλους μας. * * * Σημειώσεις 6703 Τα Σαμόσατα είναι η πρωτεύουσα της συριακής επαρχίας Κομμαγηνής, στη δυτική όχθη του ποταμού Ευφράτη· τώρα ονομάζεται Σαμσάτ. 6704 Για την ευσεβή ζωή του, ο Λουκιανός, όπως μας λέει η ζωή του, τιμήθηκε με ένα ιδιαίτερο χάρισμα της Θείας χάριτος, έτσι ώστε όταν περπατούσε στην πόλη, κάποιοι τον έβλεπαν, άλλοι όμως όχι (Πρόλογος, 15 Οκτωβρίου). 6705 Εδώ ασχολήθηκε επίσης με την αντιγραφή των βιβλίων της Αγίας Γραφής, στην οποία απέκτησε μεγάλη επιδεξιότητα· με αυτή την εργασία ο Λουκιανός έθρεψε τόσο τον εαυτό του όσο και τους φτωχούς. 6706 Το πιο διάσημο επιστημονικό έργο του Λουκιανού ήταν η αναθεώρηση και η διόρθωση του ελληνικού κειμένου της Βίβλου. Ο ευλογημένος Ιερώνυμος, ιερέας της Εκκλησίας της Αντιόχειας, εργάστηκε τόσο πολύ πάνω στις Άγιες Γραφές που μέχρι σήμερα ορισμένα αντίγραφα ονομάζονται «Λουκιανού». Ο Άγιος Λουκιανός ανακάλυψε λάθη στο ιερό κείμενο που εισήχθησαν όχι μόνο από τον χρόνο αλλά και από κακοπροαίρετα άτομα, και ως εκ τούτου αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τους κόπους και τις γνώσεις του για να μεταδώσει στην Εκκλησία ένα πιο σωστό κείμενο. Ο Άγιος Αθανάσιος μιλάει για τους κόπους του Αγίου Λουκιανού: «Ο Λουκιανός εξέτασε προηγούμενες μεταφράσεις και εβραϊκά βιβλία και έδωσε ιδιαίτερη προσοχή σε ό,τι έλειπε ή ήταν περιττό, και διόρθωσε τα πάντα στη θέση τους». Το έργο του Αγίου Λουκιανού, ως προστασία ενάντια στους εχθρούς της πίστης, διατηρήθηκε σε έναν τοίχο κατά τη διάρκεια του εξομολογητικού του αγώνα, όπου το κουτί που περιείχε το χειρόγραφο σφραγίστηκε με ασβέστη. Ήταν εδώ, υπό τον Αυτοκράτορα Μεγάλο Κωνσταντίνο , που βρέθηκε η αναθεώρηση του Αγίου Λουκιανού και άρχισε να χρησιμοποιείται ευρέως. 6707 Η μνήμη του Αγίου Άνθιμου εορτάζεται στις 3 Σεπτεμβρίου και του Αγίου Πέτρου Αλεξανδρείας στις 26 Νοεμβρίου. 6708 Το 308, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αυτοκράτορα Διοκλητιανού, ο Λουκιανός ήταν μεταξύ των ομολογητών της πίστης στη Νικομήδεια, όπου τότε υπήρχε σφοδρός διωγμός των Χριστιανών. Από εκεί ενημέρωσε την Εκκλησία της Αντιόχειας για το μαρτύριο του Αγίου Άνθιμου της Νικομηδείας. Αλλά αυτή τη φορά, πέρα από κάθε προσδοκία, αφέθηκε ελεύθερος και επέστρεψε στην Αντιόχεια, όπου συνέχισε την προηγούμενη χριστιανική του δράση. 6709 Η μνήμη της είναι στις 8 Οκτωβρίου. 6710 Ο εκκλησιαστικός ιστορικός Ευσέβιος έγραψε ότι ο Άγιος Λουκιανός, όταν οδηγήθηκε ενώπιον του αυτοκράτορα Μαξιμιανού για την πίστη του, διακήρυξε τη Βασιλεία των Ουρανών του Χριστού, πρώτα με λόγια μέσω της Απολογίας του και στη συνέχεια με έργα. Μιλώντας στην Απολογία του για την Ανάσταση του Χριστού, ο Λουκιανός γράφει: «Θα χρησιμοποιήσω τη μαρτυρία του ίδιου του τόπου όπου συνέβη αυτό: ο ίδιος ο τόπος συμφωνεί μαζί μου. Το Όρος Γολγοθά, σχισμένο κάτω από τη δόξα του Σταυρού, εκείνη η σπηλιά που, μέσα από το άνοιγμα των εισόδων της κόλασης, επέστρεψε ξανά το ζωντανό Σώμα, ώστε να ανέλθει στον ουρανό με μεγαλύτερη λάμψη... Σας φέρνω ως μάρτυρα τον ίδιο τον ουρανό που, βλέποντας τι έκαναν οι ασεβείς στη γη, έκρυψε το φως του το μεσημέρι. Ψάξτε στα χρονικά σας και θα βρείτε ότι υπό τον Πιλάτο, όταν ο Χριστός υπέφερε, η ημέρα διακόπηκε από μια έκλειψη ηλίου». – Εκτός από αυτά τα έργα, ο Άγιος Λουκιανός άφησε πίσω του το Σύμβολο της Πίστης στην Αγία Τριάδα. 6711 Ο Άγιος Λουκιανός πέθανε το έτος 312 μ.Χ., στις 7 Ιανουαρίου, όπως προκύπτει από τα λόγια του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου κατά την εορτή του: «Ούτω χθες ο Κύριός μας βαπτίσθηκε εν ύδατι, σήμερον δε ο δούλος αυτού βαπτίσθηκε εν αιμάτων». Στην Ελληνική Εκκλησία, η εορτή του Αγίου Λουκιανού μεταφέρθηκε στη συνέχεια στις 15 Οκτωβρίου, καθορίζοντας την 7η Ιανουαρίου για τον εορτασμό της Συνάξεως του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή. 6712 Αυτή η μεγαλοπρεπής εκκλησία χτίστηκε από την Αγία Ισαποστόλη Βασίλισσα Ελένη το 326 (στη Βιθυνία, στην πόλη Δρέπανο, που ονομάστηκε Ελενόπολη προς τιμήν της Αγίας Ελένης). Υπό τον Ρωμαίο Αυτοκράτορα Καρλομάγνο, τα ιερά λείψανα του Λουκιανού μεταφέρθηκαν από την Ελενόπολη στην Αρλ της Γαλλίας.
 15 Οκτωβρίου Άγιος Ευθύμιος ο νέος Γεννήθηκε στην περιοχή της Άγκυρας, το 823, από ευσεβείς γονείς και στη βάπτισή του έλαβε το όνομα Νικήτας. Σε ηλικία επτά ετών αποχωρίσθηκε τον πατέρα του και δεκαεπτά ετών νυμφεύθηκε την Ευφροσύνη και απόκτησε μία θυγατέρα, την Αναστασώ. Ποθώντας τον βίο της ασκήσεως εγκαταλείπει τον πλούτο του στους συγγενείς του και αναχωρεί κρυφά για τον Βιθυνικό Όλυμπο, όπου μαθητεύει σε αγίους ασκητές και φορά το μοναχικό σχήμα,μετονομαζόμενος σε Ευθύμιο. Μετά από δεκαπέντε ετών άσκηση έρχεται στον ιερό Άθωνα, για να συνεχίσει αυστηρότερα τις μοναχικές αναβάσεις του. Τα πρώτα τρία έτη τα ζει έγκλειστος μέσα σε σπήλαιο - παρά τη σημερινή Νέα Σκήτη. Για τροφή του είχε βελανίδια, κούμαρα και κάστανα. Υπάκουος πάντα στις συμβουλές σημειοφόρων Γερόντων απόκτησε φήμη μεγάλου ασκητού. Για μικρό χρονικό διάστημα έζησε έξω της Θεσσαλονίκης ως στυλίτης Πολλούς στήριξε με τον ιλαρό λόγο του και θεράπευσε με τη χάρη του. Οι ενοχλήσεις των πολλών τον επέστρεψαν στη γαλήνη του Άθωνα. Αλλά κι εδώ δεν τον άφηναν οι θαυμαστές του μοναχοί στη φίλη του ησυχία. Έτσι αναγκάσθηκε ν' απομακρυνθεί ξανά, σε τόπους άγνωστους και απαραμύθητους, στο νησί του Αγίου Ευστρατίου και, κατόπιν επιδρομής πειρατών,στα σημερινά Βραστά της Χαλκιδικής. Εκεί έκτισε λαύρα κι απέκτησε πολλούς μαθητές. Τέλος ίδρυσε, περί το 870, μονή ανδρική, των Περιστερών, παρά τη Θεσσαλονίκη, και αργότερα δεύτερη, γυναικεία, όπου μόνασαν η μητέρα του, η αδελφή του, η σύζυγός του και δύο εγγόνια του. Προγνώρισε τα τέλη του και αποσύρθηκε στη μικρόνησο Ιερά, που βρίσκεται στην είσοδο του Παγασητικού κόλπου, κι εκεί παρέδωσε το πνεύμα του ο πολύαθλος και θαυματουργός όσιος (898). Σύντομα τα τίμια λείψανά του τα μετακόμισαν στη μητρόπολη της Θεσσαλονίκης ως ακριβή ευλογία (899). Το 1986 βρέθηκαν στη μονή Περιστερών, όπου εκεί σήμερα προσκυνούνται. Ο βίος του οσίου Ευθυμίου γράφηκε με αγάπη από τον μαθητή του Βασίλειο, επίσκοπο Θεσσαλονίκης, που είναι και συνθέτης της ακολουθίας του. Παρακλητικό Κανόνα συνέθεσε ο Χ. Μ. Μπούσιας. Κατά τον βιογράφο - εγκωμιαστή του Όσιο Βασίλειο, ο όσιος Ευθύμιος χαρακτηρίζεται ως μεγάλος ασκητής, του οποίου η φήμη νωρίς είχε φθάσει πολύ μακρυά από το Άγιον Όρος. Όταν ήλθε στη φιλόχριστη,φιλομόναχη και μαρτυροπλούτιστη Θεσσαλονίκη, όλος ο λαός της τον καλωσόριζε ως Ηλία τον Θεσβίτη, τον καταφιλούσαν και πίστευαν πως λάβαιναν αγιασμό, θεωρούσαν πως με τον άγιο ασπασμό ο ένας μετέδιδε στον άλλο την ευλογία. Πολλούς χειραγώγησε στις αρετές, κατά την εκεί παραμονή του, και πολλούς έκανε με τη διδασκαλία του να μονάσουν, τους οποίους απάλλαξε από νοσήματα της ψυχής και του σώματος. Οι μαθητές του διακρίνονταν για την ουράνια και ενάρετη πολιτεία τους και ζούσαν οι σάρκινοι ως άσαρκοι. Οι κάτοικοι της Χαλκιδικής τον υποδέχονταν ως άγγελο που κατέβαινε από ουράνια σκηνώματα. Στους ακροατές του πρόσφερε μ' ευκολία κάθε νέα κι αρχαία διδασκαλία, ώστε όλοι να θαυμάζουν τη σοφία του κι έκπληκτοι να λέγουν πως το Άγιον Πνεύμα κινεί τη γλώσσα του, όπως των αγίων Αποστόλων. Οι σπουδαίοι μαθητές του διατήρησαν το ασκητικό του πνεύμα. Μεταξύ αυτών διακρίνονται: Ο «θεομάκαρ» Θεοστήρικτος,Ονούφριος ο «περιώνυμος ασκητής», Ιγνάτιος, Γεώργιος, Εφραίμ, Παύλος,Βασίλειος, οι εγγονοί του Μεθόδιος κι Ευφημία, που μόνασαν σε διαφορετικές μονές που ίδρυσε ο ίδιος, όσιος Βασίλειος ο βιογράφος του και οι αυτάδελφοι όσιοι Συμεών και Θεόδωρος. Η μνήμη του τιμάται στις 15 Οκτωβρίου. Πηγή:Μοναχού Μωϋσέως Αγιορείτου, Άγιοι Αγίου Όρους Εκδόσεις Μυγδονία, Θεσσαλονίκη, 2007 http://agioritikesmnimes.pblogs.gr/2010/09/686243.html Ο όσιος Ευθύμιος διέμεινε περιοδικά στον Άθω τα έτη 859-863, 863-864, 865-866, 898, την περίοδο 866-870 μετοίκησε στο ασκητήριο στα Βράσταμα Χαλκιδικής. Εκεί έχτισε κελλιά ατομικά για τους μαθητές του, ενώ για τον ίδιο και για τον φημισμένο ασκητή Ονούφριο άλλα κελλιά πιο απομακρυσμένα. Το 870 έπειτα από όραμα, αποφάσισε να ανστηλώσει την ερειπωμένη εκκλησία του Αγίου Ανδρέα στις Περιστερές. Το νέο κοινόβιο εγκαινιάστηκε τον Σεπτέμβριο του 871. Απεβίωσε στη νήσο Ιερά/Γούρα των Σποράδων το 898.  Ο ναός του Αγίου Ανδρέα στην Περιστερά κτίσμα του οσίου Ευθυμίου 9ος αι.   Ιερός Ναός του Αγίου Ανδρέα Περιστεράς Θεσσαλονίκης, ο οποίος αποτελεί το καθολικό της παλιάς Μονής Περιστερών του 870 μ.Χ. και με μέγα θςησαυρό να τον πλουτίζει τα Ιερά Λείψανα του Οσίου Ευθυμίου του Νέου μέσα στην αργυρή τους λάρνακα, %5B1%5D.JPG) Η σπηλιά - ασκητήριο του οσίου Ευθυμίου στα Βράσταμα  Ο τάφος του οσίου Ένας μεγάλος ασκητής. Ο όσιος Ευθύμιος ο Νέος (824-898) και η συμβολή του στην ανασυγκρότηση και στη διαμόρφωση του μοναχικού βίου κατά τον 9οαιώνα. Μετά την κατάπαυση της εικονομαχίας(843) οι μοναχοί άρχισαν να οργανώνονται πάλι σε μικρές αρχικά ομάδες και έπειτα σε μεγαλύτερες. Ο μοναχισμός προϋπήρχε στον χώρο του Άθωνος ήδη από τον5ο αι. αλλά επλήγη και ταλαιπωρήθηκε από τις αραβικές πειρατικές επιδρομές στα τέλη του 7ου αι. και αργότερα τον 8ο αι. από την εικονομαχία. Μετά την λήξη της πρώτης εικονομαχίας, αναδιοργανωμένος πλέον,εισήλθε σε ακμή τον 9ο αιώνα. Βέβαια κατά την περίοδο αυτή της αναβιώσεως, η ακμή του μοναχισμού στο Όρος δεν υπήρξε ραγδαία. Η άφιξη ασκητών πύκνωσε μόνο, αφού το Όρος σταθεροποίησε τη θέση του μεταξύ των σπουδαίων μοναστικών κέντρων της Ανατολικής Εκκλησίας και την απαλλαγή του Αιγαίου από την πειρατεία, μετά την ανάκτηση της Κρήτης από τον Νικηφόρο Φωκά το 961. Κατά την πρώιμη αυτή εποχή ο μοναχικός βίος στον Άθω δεν είχε ακόμα οργανωθεί σε μονές, υπήρχαν όμως πολυάριθμοι ασκητές που ζούσαν είτε τελείως απομονωμένοι σε σπηλιές και σκηνές είτε σε «λαύρες»,συγκροτήματα δηλαδή από μοναστικές καλύβες με υποτυπώδη κοινοτική οργάνωση.Τέτοιες λαύρες δημιουργήθηκαν κυρίως στην περιοχή της Ιερισσού και του λαιμού της χερσονήσου. Όπως είναι φυσικό ο μοναχικός εποικισμός άρχισε από το λαιμό της χερσονήσου και σε πλησιέστερες προς τον κόσμο περιοχές και σιγά σιγά προχώρησε προς το Όρος σε βάθος έως το άκρο. Εκείνη την στιγμή με το τέλος της εικονομαχίας ο μοναχισμός του Άθωνος εισέρχεται από την άδηλη στην ιστορική του φάση. Την ίδια περίπου εποχή, λίγο πριν ή λίγο αργότερα, εμφανίζονται στον Άθωνα δύο φημισμένες προσωπικότητες. Πρώτος είναι ο Πέτρος Αθωνίτης, για τον οποίο σώζεται ένας Βίοςγραμμένος στα τέλη του 10ου αι. από τον Νικόλαο Αθωνίτη. Δεύτερος είναι ο Ευθύμιος ο Νέος, του οποίου τον Βίο συνέγραψε ο μαθητής του Βασίλειος, ο μετέπειτα αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης και αποτελεί υπόδειγμα της αγιολογικής γραμματείας. Καταγόμενος από ένα χωριό κοντά στην Άγκυρα, όπου γεννήθηκε το 824, έλαβε το όνομα Νικήτας. Επτά ετών ορφάνεψε από πατέρα και τον ανέθρεψε η μητέρα του, η οποία τον κατήχησε στην ορθόδοξη πίστη και στην προσκύνηση των εικόνων. Παρ’ ότι από παιδί ποθούσε να γίνει μοναχός ενέδωσε στις παρακλήσεις της ευλαβούς μητέρας του, παντρεύτηκε και απέκτησε μια κόρη. Μια μέρα με πρόφαση ότι πήγαινε να βρει τα άλογά του που χάθηκαν αποχαιρέτησε την οικογένειά του και κατέφυγε στην έρημο. Έφτασε σε ηλικία 18 ετών στο όρος Όλυμπος της Βιθυνίας, το οποίο, χάρη σε μορφές όπως οι άγιοι Ιωαννίκιος, Πέτρος της Ατρώας και Θεοφάνης ο Ομολογητής, ήταν την εποχή εκείνη το πιο σημαντικό μοναστικό κέντρο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Ο Νικήτας αρχικά εγκαταβίωσε κοντά στον άγιο Ιωαννίκιο και μετά πήγε υποτακτικός στον Θεόδωρο, έναν γέροντα που ζούσε στην ερημία. Εκεί εκάρη μοναχός (842) και έλαβε το όνομα Ευθύμιος. Έπειτα, αφού πέρασε δεκαπέντε ακόμη χρόνια στο πλησιέστερο κοινόβιο, τη Μονή των Πισσαδηνών, για να ολοκληρώσει την ασκητική διαπαιδαγώγησή του, φεύγει για να εγκατασταθεί στον Άθωνα στις αρχές του 859.Εκεί συνδέθηκε με τον Αρμένιο μοναχό Ιωσήφ και έζησε σε αυστηρά άσκηση μέσα σ’ ένα σπήλαιο για τρία χρόνια. Ήταν το έτος 862 όταν εξήλθε από το σπήλαιο και είδε συγκεντρωμένους έξω απ’ αυτό πολλούς μοναχούς. Αυτοί θα αποτελέσουν και τον πυρήνα των πρώτων μαθητών του. Σε λίγο όμως εγκατέλειψε το Όρος (863) και μετέβη στον Όλυμπο για να παραλάβει και να γηροκομήσει τον γέροντά του Θεόδωρο που ήταν ασθενής. Η υγεία του Θεόδωρου χειροτέρευε,σε σημείο που δεν ήταν πια δυνατόν να του παρασχεθεί η απαιτούμενη ιατρική βοήθεια και τότε ο Ευθύμιος μετέφερε τον γέροντά του έξω από το Όρος σε κελλί στα Μακρόσινα, τοποθεσία πλησίον των Βραστάμων. Η κατάσταση του Θεοδώρου όμως χειροτέρεψε και μεταφέρθηκε στην Θεσσαλονίκη. Ο Ευθύμιος δεν τον ακολούθησε αλλά επέστρεψε στο Όρος και συνέχισε την σκληρή άσκηση. Μόλις πληροφορήθηκε τον θάνατο του γέροντός του μετέβηκε στην Θεσσαλονίκη γύρω στο 865 για να προσκυνήσει τον τάφο του και επεδίωξε την ασκητική του «τελείωση» ζώντας για ένα διάστημα πάνω σ’ ένα στύλο στα περίχωρα της Θεσσαλονίκης. Μην αντέχοντας το πλήθος που συνωστίζονταν στην βάση του στύλου του, επιστρέφει για τρίτη φορά στον Άθωνα, έχοντας χειροτονηθεί όμως τώρα ιερέας. Δεν έμεινε όμως αυτή τη φορά περισσότερο από ένα χρόνο. Η φήμη του ονόματός του ήταν πλέον τόσο μεγάλη, τόσο εντός όσο και εκτός του Άθωνος, χάρη στα ασκητικά του κατορθώματα, ώστε μεγάλος αριθμός μοναχών προσέρχονταν κοντά του και επιδίωκε να υποταχθεί στην σοφή του καθοδήγηση. Θέλοντας λοιπόν να αποφύγει την φήμη του και επιδιώκοντας την ησυχία, ο Ευθύμιος αναχώρησε για την «νήσο των Νέων»(σημερινός Άγιος Ευστράτιος), που ήταν ακατοίκητη,χάριν ασκήσεως, έχοντας μαζί του μόνο δύο συντρόφους, τον Ιωάννη Κολοβό και τονΣυμεών.Μια επιδρομή όμως αράβων πειρατών δεν του επέτρεψε να παραμείνει στο νησί παρά μόνο για λίγους μήνες και τον ανάγκασε να επιστρέψει στο Όρος. Στον Άθωνα ξανακινδύνευσε από τους πειρατές και αποφάσισε να πάρει τους μαθητές του (866)και να εγκατασταθούν στου Βραστάμου (σημερινά Βραστά) της Χαλκιδικής. Εκεί «εις τα Βραστάμου» ίδρυσε μια μικρή μοναστική κοινότητα – Λαύρα, διότι διέθετε ατομικά κελλιά για τους μοναχούς,ανεξάρτητα, αλλά το ένα κοντά στο άλλο και δύο κελλιά απομακρυσμένα για τον Ευθύμιο και τον Ονούφριο - μαζί με τον φίλο του Ιωσήφ, ενώ οι άλλοι δύο συνοδοί και μαθητές του, ίδρυσαν σε διαφορετικό μέρος ο καθένας τους από μία «Λαύρα». Ο Ιωάννης Κολοβός στα Σιδηροκαύσια της Χαλκιδικής και ο Συμεών μετακινήθηκε στην Νότια Ελλάδα και θεωρείται κτήτωρ της Μονής του Μεγάλου Σπηλαίου στα Καλάβρυτα της Πελοποννήσου. Φαίνεται ότι επεδίωκε την ίδρυση κοινοβιακής μονής στον Άθω αλλά εμποδίστηκε από τις πειρατικές επιδρομές και από τις αντιδράσεις των μοναχών, που επρόκειτο να αντιμετωπίσει και ο Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης έναν αιώνα αργότερα. Καθ’ όλο το διάστημα που μόναζε στα Βραστά, ο όσιος Ευθύμιος πήγαινε τακτικά στον Άθω και κατά την διάρκεια μιας παραμονής του εκεί, του αποκαλύφθηκε μέσω οράματος η εντολή να αναστηλώσει την εγκαταλειμμένη μονή Περιστερών (σημερινή Περιστερά)κοντά στη Θεσσαλονίκη. Μεταξύ 866-870ανοικοδομεί και ανασυγκροτεί μέσα από αναρίθμητες δυσκολίες την ερειπωμένη μονή, η οποία ήταν αφιερωμένηστον άγιο Απόστολο Ανδρέα. Μέσα σε λίγο χρονικό διάστημα ήρθε πλήθος μοναχών από τη Θεσσαλονίκη και τις γύρω περιοχές για να υποταχθούν στον διάσημο ασκητή. Η μονή αυτή σε έγγραφο του 897αποκαλείται «βασιλική» (actes de Lavra αρ. 1) και τούτο σημαίνει ότι είχε πάρει αυτή την ιδιότητα πριν από το έτος αυτό. Αργότερα απέκτησε μετόχι στην περιοχή της Ιερισσού και άλλες πλούσιες χορηγίες. Το 964 ο αυτοκράτωρ Νικηφόρος Φωκάς την παραχωρεί στην νεοσυσταθείσα Ιερά Μονή Μεγίστης Λαύρας μαζί με όλη την ακίνητη περιουσία της ως μετόχι του μεγάλου αθωνικού ιδρύματος. Στο τέλος του βίου του τον Μάϊο του898, ο Ευθύμιος αφού πέρασε για άλλη μια φορά από τον Άθωνα, νιώθοντας νοσταλγία για την παλαιά ερημιτική ζωή, μετέβηκε κρυφά στην «νήσον Ιερά»,όπου και πέθανε μετά από ένα πεντάμηνο, στις 15 Οκτωβρίου του ίδιου έτους. Το λείψανο του Ευθυμίου μεταφέρθηκε από τη νήσο Ιερά (ίσως σημερινά Γιούρα) και αποτέθηκε στον ναό του Αγίου Ανδρέα. Ο Ευθύμιος με τη συνεχή κινητικότητά του συνετέλεσε αποφασιστικά στην αναζωογόνηση του μοναχικού βίου, όχι μόνο στον Άθωνα, αλλά και στον ευρύτερο χώρο της Μακεδονίας.Η μνήμη του τιμάται στις 15Οκτωβρίου. ΚΛΕΑΝΘΗΣ ΔΗΜ.ΔΟΥΚΑΣαρχαιολόγος Υ.ΠΑΙ.Θ.Π.Α. Βιβλιογραφία: ΔΙΟΝΥΣΙΑ ΠΑΠΑΧΡΥΣΑΝΘΟΥ, Ο ΑΘΩΝΙΚΟΣ ΜΟΝΑΧΙΣΜΟΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗ, ΑΘΗΝΑ 1992 ΓΕΡ. ΣΜΥΡΝΑΚΗΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ, ΑΘΗΝΑΙ 1903 Κ. ΒΛΑΧΟΥ ΔΙΑΚΟΝΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΘΩ και αι εν αυτή μοναί και μοναχοί πάλαι τε και νυν , ΒΟΛΟΣ1903επανέκδοση ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2005 ΙΩΑΝΝΟΥ Π. ΜΑΜΑΛΑΚΗ, ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ (ΑΘΩΣ) ΔΙΑ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ, Θεσσαλονίκη 1971 Actes de Lavraαρ. 1 D. Papachrysanthou, La Vie de S. Euthyme le Jeune et la metropole de Thessalonique, Rev. Et. Byz. 32(1974), |
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου