ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΑΣ ΑΛΥΚΟΥ

ΕΑΝ   ΘΕΛΕΤΕ
ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ
ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ 
ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΕΣ ΞΕΝΕΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ Λ΄!!

 ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΑΡΜΕΝΙΑΣ

 ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ

ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΙΟΝ 
ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΑΡΜΕΝΙΑΣ 

Συμεών τοῦ Μεταφραστοῦ
(σελίδες 943 - 996)




DE S. GREGORIO EPISCOPO ARMENIAE CONFESSORE
( σελιδες 295 - 319)

VITA Ο ΒΙΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ σέ ἑλληνικο κείμενο
(σελίδες 320 - 402 )

VITA ALTERA
(σελίδες 402 - 413) 

Gregorius ep. Magnae Armeniae 

Άγιος Γρηγόριος ο Ιερομάρτυρας

επίσκοπος της Μεγάλης Αρμενίας

Άγιος Γρηγόριος ο Ιερομάρτυρας επίσκοπος της Μεγάλης Αρμενίας -

 14ος αι. μ.Χ. Παμμακάριστος, Κωνσταντινούπολη

Εἰδὼς τό, Γρηγορεῖτε, τοῦ Θεοῦ Λόγου, Θεοῦ καλοῦντος, γρηγορῶν ὤφθης Πάτερ, Ἀρμενίης μεγάλης θάνε Γρηγόριος τριακοστή.

Βιογραφία Ο Άγιος Γρηγόριος ήταν γιος του Ανάκ, που ήταν συγγενής του βασιλιά της Μεγάλης Αρμενίας, Κουσαρώ (290 μ.Χ.). Ο Ανάκ, λοιπόν, σε συνεργασία με το βασιλιά των Περσών Αρτασείρα, σκότωσε τον Κουσαρώ. Αλλά οι σατράπες της Αρμενίας εκδικήθηκαν το φόνο του, σκοτώνοντας τον Ανάκ και όλη του την οικογένεια. Διασώθηκαν μόνο δύο παιδιά του, που ένας ήταν ο Γρηγόριος. Στην Καισαρεία συνέβη να συναντηθούν ο γιος του φονιά Ανάκ, Γρηγόριος, και ο γιος του θύματος Τηριδάτης. Τότε ο Γρηγόριος σπούδαζε με ζήλο τα Ιερά γράμματα, (στην Καισαρεία της Καππαδοκίας από τον εκεί αρχιεπίσκοπο Λεόντιο), που μεταξύ άλλων λένε: «τελείων δὲ ἐστὶν ἡ στερεὰ τροφή, τῶν διὰ τὴν ἕξιν τὰ αἰσθητήρια γεγυμνασμένα ἐχόντων πρὸς διάκρισιν καλοῦ τε καὶ κακοῦ» (Εβραίους, ε' 14.1). Δηλαδή, η στερεά και υψηλότερη πνευματική τροφή είναι για τους τέλειους χριστιανούς, που από την άσκηση έχουν τα πνευματικά αισθητήρια γυμνασμένα στο να διακρίνουν εύκολα μεταξύ του καλού και κακού.  Свт. Григорий.  Фреска храма св. Николая Орфанос. Салоники. XIV в. Άγιος Γρηγόριος ο Ιερομάρτυρας επίσκοπος της Μεγάλης Αρμενίας  Τοιχογραφία (Fresco) τού 14ου αιώνα μ.Χ. στον Ιερό Ναό τού Αγίου. Νικόλαος Ορφανού. Θεσσαλονίκη. Сщмч. Григорий.  Тзортзи (Зорзис) Фука. Фреска.Афон (Дионисиат). 1547 г. Άγιος Γρηγόριος ο Ιερομάρτυρας επίσκοπος της Μεγάλης Αρμενίας  Τοιχογραφία (Fresco) τού ετους 1547 μ.Χ.   στήν Ιερά Μονή Διονυσίου Αγίου Όρους έργο τού Τζώρτζη (Ζώρζης) Fuca Павой и Григорий Армянский.  Северо-восточный столб; Балканы. Сербия. Грачаница XIV  Οι Άγιοι Παβώ καί Γρηγόριος ο Ιερομάρτυρας επίσκοπος της Μεγάλης Αρμενίας  Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους περίπου το 1318  μ.Χ. στον Ιερό Ναό τού Ευαγγελισμού τής Θεοτόκου (βορειοανατολικός πυλώνας)   τής Ιεράς Μονής Γκρατσάνιτσα. Κοσσυφοπέδιο Σερβία.  Святые Аверкий, Григорий Великой Армении, Климент Анкирский (фрагмент).  Икона. Греция. До 1577 г. 47 х 32. Монастырь Дионисиат (Афон). Άγιοι Αβέρκιος, Γρηγόριος της Μεγάλης Αρμενίας, Κλήμης Αγκύρας (θραύσμα).  Εικόνα περίπου τού έτους  1577μ.Χ.  στην Ιερά  Μονή Διονυσίου. Άγιον Όρος  (Άθως). Свт. Григорий Просветитель.  Роспись ц. Богоматери Одигитрии в Мистре. 1-я четв. XIV в. Ο Άγιος Ιερομάρτυς Γρηγόριος επίσκοπος Μεγάλης Αρμενίας  ο Φωτιστής Βυζαντινή Εικόνα τού  1ου τριμήνου τού 14ου αιώνα μ.Χ. στον Ιερό Ναό  Παναγίας τής Οδηγήτριας στον Μυστρά. ( γνωστός και ως Μυζηθράς στο Χρονικόν του Μορέως, ήταν μία οχυρωμένη ελληνική πόλη και πρώην δήμος στη Λακωνία της Περιφέρειας Πελοποννήσου.) Григорий Армянский Греция, монастырь Пантократор, XVII век. Ο Άγιος Ιερομάρτυς Γρηγόριος επίσκοπος Μεγάλης Αρμενίας  ο Φωτιστής και ο Άγιος Ιωάννης ο Καλυβίτης Εικόνα (δύο όψεων)τού 17ου αιώνα μ.Χ. στην Ιερά Μονή Παντοκράτορος. Άγιον Όρος Γυμνασμένος, λοιπόν, και ο Γρηγόριος στη διάκριση, όχι μόνο δεν αποστράφηκε τον Τηριδάτη, αλλά τον πλησίασε με αγάπη, αποδοκίμασε την πράξη του πατέρα του και τον βοήθησε σε κάποια ασθένεια του. Миниатюра Минология Василия II. Константинополь. 985 г.  Ватиканская библиотека. Рим.  Ο Άγιος Ιερομάρτυς Γρηγόριος επίσκοπος Μεγάλης Αρμενίας  ο Φωτιστής Μικροαγραφία (Μινιατούρα) στό Μηνολόγιο τού  Βασίλειου Β.  Κωνσταντινούπολη. το έτος 985 μ.Χ.  Τώρα ευρίσκεται στην Βιβλιοθήκη του Βατικανού. Ρώμη. ригорий еп. Армянский, сщмч.,  Рапсимия и Гаиания Армянские, прмц. (30 сентября) Менологий на 30 сентября - 3 октября; Византия. Греция; XIV в.; памятник:  Византийский менологий (Byzantine illumination Menologion);  10 x 13 см.;  местонахождение: Англия. Оксфорд.  Бодлеанская Библиотека  Ο Άγιος Ιερομάρτυς Γρηγόριος επίσκοπος Μεγάλης Αρμενίας  ο Φωτιστής Μηνολόγιο 30 Σεπτεμβρίου - 3 Οκτωβρίου Βυζαντινή Μηνολόγιο  τού 14ου αιώνα μ.Χ.  Τώρα ευρίσκεται στην  Αγγλία. Οξφόρδη.  Bodleian Βιβλιοθήκη (Bodleian Library) Όταν αργότερα ο Τηριδάτης έγινε βασιλιάς Αρμενίας, βασάνισε φρικτά τον Γρηγόριο (που τότε ήταν επίσκοπος Αρμενίας). Διέταξε μάλιστα, να τον ρίξουν σε λάκκο με φίδια και άλλα ερπετά. Ο Γρηγόριος όχι μόνο δεν έπαθε τίποτα αλλά επέζησε για 15 χρόνια τρεφόμενος με το ψωμί που του πήγαινε κρυφά μια χήρα. Ο Θεός, όμως, επέτρεψε να γίνει ο Τηριδάτης σχιζοφρενής. Αλλά δια των προσευχών του Γρηγορίου θεραπεύθηκε, μετανόησε και βαπτίσθηκε χριστιανός με όλο του το έθνος. Мучение св. Григория.  Тзортзи (Зорзис) Фука. Фреска. Афон (Дионисиат). 1547 г. Το Μαρτύριο Αγίου Γρηγορίου τού Ιερομάρτυρα επίσκοπου τής Μεγάλης Αρμενίας "ριφθείς εν τώ λάκκω" Τοιχογραφία (Fresco) τού ετους 1547 μ.Χ.   στήν Ιερά Μονή Διονυσίου Αγίου Όρους έργο τού Τζώρτζη (Ζώρζης) Fuca Мучение св. Григория. Икона. Русь. 1-я треть XVII в. 32.5 х 26.5. Сольвычегодский государственный историко - художественный музей. Архангельская обл. Το Μαρτύριο Αγίου Γρηγορίου τού Ιερομάρτυρα επίσκοπου τής Μεγάλης Αρμενίας Εικόνα Ρωσική τού 1ου τρίτου τού 17ου αιώνα μ.Χ. Κρατικό Μουσείο Ιστορίας και Τέχνης Solvychegodskiy περιοχή  Αρχάγγελσκ, Ρωσία Свт. Григорий Просветитель. Скверский реликварий. 1293 г. (ГЭ) Ο Άγιος Ιερομάρτυς Γρηγόριος επίσκοπος Μεγάλης Αρμενίας  ο Φωτιστής Λεπτομέρεια Λειψανοθήκης τού έτους 1293 μ.Χ. Ιερά Λείψανα Η Κάρα και η αριστερά του Αγίου βρίσκονται στη Μονή Μεγ. Λαύρας Αγίου Όρους Isle of Athos:  A treasured relic, in the form of the skull of St. Gregory the Enlightener, is to be found in the Gregorian Monastery on the Greek Island of Athas.  But the skull is of St. Gregory the Enlightener.  The silver chest containing it has engraved on it, in Greek, “Gregory the Great of the Armenians.”  The skull was taken to Constantinople in 473 by the emperor Zeno.  That sacred relic was probably removed to the Isle of Athas around 1453 when the Turks took over Constantinople.  As a consequence of the three fires that have occurred in the Gregorian Monastery, it is supposed that recorded details of the movements and other facts of the history of the skull have been lost. Ένα προσφιλές κειμήλιο, με τη μορφή του κρανίου του Αγίου Γρηγορίου του Φωτιστή, ευρέθη στη Μονή Γρηγορίου στο Άγιο Όρος (Άθως). Το ασημένιο στο στήθος που περιέχει έχει χαραγμένο πάνω του, στα ελληνικά, "Γρηγόριος ο Μέγας των Αρμενίων." Το κρανίο μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη το έτος 473 μ.Χ. από τον αυτοκράτορα Ζήνωνα. Αυτό το ιερό λείψανο πιθανότατα μετακινήθηκε στο Άγιο Όρος περίπου το έτος 1453 μ.Χ. όταν οι Τούρκοι κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη. Ως συνέπεια των τριών πυρκαγιών που σημειώθηκαν στην Μονή Γρηγορίου, υποτίθεται ότι καταγραμμένες λεπτομέρειες των κινήσεων και άλλα γεγονότα της ιστορίας του κρανίου έχουν χαθεί. http://www.stthomasarmenianchurch.com/religious-information/saints-feast-days/st-gregory-the-enlightener/ San Gregorio Armeno ("St. Gregory of Armenia") is a church and a monastery in Naples, Italy. It is one of the most important Baroque complexes in Naples. The church is located on a street of the same name just south of Via dei Tribunali and a few blocks south of the church of San Paolo Maggiore, Naples San Gregorio Armeno in Naples was built in the 10th century over the remains of a Roman temple dedicated to Ceres, by a group of nuns escaping from the Byzantine Empire with the relics of St. Gregory, bishop of Armenia.  Ο San Gregorio Armeno ("St. Gregory of Armenia") είναι ένας ναός και ένα μοναστήρι στη Νάπολη της Ιταλίας. Είναι ένα από τα σημαντικότερα μπαρόκ συγκροτήματα στη Νάπολη. Η εκκλησία βρίσκεται σε ένα ομώνυμο δρόμο ακριβώς νότια της Via dei Tribunali και λίγα τετράγωνα νότια της εκκλησίας του San Paolo Maggiore στη Νάπολη Ο San Gregorio Armeno στη Νάπολη χτίστηκε τον 10ο αιώνα πάνω από τα λείψανα ενός ρωμαϊκού ναού αφιερωμένου στον Ceres, από μια ομάδα μοναχών που διαφεύγουν από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία με τα λείψανα του Αγίου Γρηγορίου, επισκόπου της Αρμενίας. On 11th of April 2015, the skull of Gregory the Illuminator was returned from Armenia to Naples in Italy. This skull is claimed to be more than 1600 year old, of a man named Gergory who preached to the ancient Armenians. Consecration ceremony was held in the church of San Gregoro Armeno, Naples, on Saturday on the occasion of the return of Armenia’s St. Gregory the Illuminator’s Holy relics.    Στις 11 Απριλίου 2015, η Κάρα τού Γρηγορίου τού Φωτιστού επέστρεψε από την Αρμενία στην Νάπολη στην Ιταλία. Αυτό το κρανίο λέγεται ότι είναι ηλικίας άνω των 1600 ετών, ενός ανθρώπου που ονομάζεται Γρηγόριος ο οποίος κήρυξε στους αρχαίους Αρμένιους. Η τελετή αποκατάστασης πραγματοποιήθηκε στο Ναό τοὐ San Gregoro Armeno της Νάπολης με την ευκαιρία της επιστροφής των ιερών λειψάνων του Αγίου Γρηγορίου του Φωτιστή της Αρμενίας. Το μοναστήρι με θέα στο όρος Άραρατ :Вход в темницу Хор Вирапа, в которой Григорий Просветитель находился в заключении 15 лет : Είσοδος στο μπουντρούμι του Khor Virap, όπου ο Γρηγόριος ο Φωτιστής φυλακίστηκε για 15 χρόνια Khor Virap ( αρμενικό Խոր Վիրապ - βαθύ μπουντρούμι ) είναι ένα αρμενικό μοναστήρι, το οποίο βρίσκεται κοντά στα σύνορα με την Τουρκία . [1] Το μοναστήρι είναι γνωστό για τη θέση του στους πρόποδες του βιβλικούΌρους Αραράτ , σύμφωνα με το μύθο, ο Νώε ήταν στην κιβωτό μετά τον Κατακλυσμό . Το μοναστήρι βρίσκεται πάνω από την υπόγεια φυλακή, στην οποία, σύμφωνα με το μύθο, ο Αρμένιος βασιλιάς Τρντάτ ΙΙΙ κρατήθηκε υπό κράτηση επί 15 περίπου χρόνια Γρηγόριος ο Φωτισμός πριν μετατραπεί στον Χριστιανισμό , σύμφωνα με την παραδοσιακή ημερομηνία, περίπου 301 χρόνια. Το σύνολο της Αρμενίας μετατράπηκε στον Χριστιανισμό το 301, καθιστώντας έτσι την πρώτη χώρα που υιοθέτησε τον Χριστιανισμό ως κρατική θρησκεία [2] Saint Gregory the Illuminator Cathedral in the Armenian Catholicosate of Cilicia Ὁ Καθεδρικός Ναός τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου Μεγάλης Ἀρμενίας στό Αρμενικό Πατριαρχείο του Εστμιατζίν Αρμενίας. The right hand of Saint Gregory the Illuminator in the museum of the Holy See of Cilicia. Η δεξιά του Αγίου ευρίσκεται στό Αρμενικό Πατριαρχείο του Εστμιατζίν Αρμενίας. Ἱερά Μονή Ἰβήρων Ἁγίου Ὄρους Άγια λείψανα του Αγίου Αμφιλοχίου Ικονίου, της Αγίας Πελαγίας, του Αγίου Κυπριανού, του Αγίου Χαραλάμπους, του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου, του Αγίου Παντελεήμονος, των Αγίων Αναργύρων Κύρου και Ιωάννου, του Αγίου Ιερομάρτυρος Χαραλάμπους, του Αγίου Ιερομάρτυρος Μοδέστου, του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Τρύφωνος, του Αγίου Προκοπίου, της Αγίας Μαρίνης, του Αγίου Παντελεήμονος, των Αγίων Δισμυρίων, του Αγίου Ιερομάρτυρος Ελευθερίου, του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Προκοπίου, του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, του Αγίου Ιωάννου του Ελεήμονος, του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Παντελεήμονος, του Αγίου Τρύφωνος, του Αγίου Γρηγορίου της Μεγάλης Αρμενίας, της Οσίας Ευπραξίας κ.ά. Απότμημα του Ιερού Λειψάνου του Αγίου βρίσκεται στη Μονή Παναγίας Σπηλιανής Νυσίρου.

Ἀπολυτίκιον  Ἦχος γ’. Θείας πίστεως. Θείας πίστεως, τὴ γεωργία, ἐνεούργησας, βροτῶν καρδίας, κατασπείρας τὴν τοῦ Λόγου ἐπίγνωσιν, καὶ λαμπρυνθεῖς μαρτυρίου τοὶς στίγμασιν, ἱεραρχία Γρηγόριε ἔφανας. Πάτερ ὅσιε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἠμὶν τὸ μέγα ἔλεος. Ἕτερον Ἀπολυτίκιον Ἦχος δ’. Καὶ τρόπων μέτοχος, καὶ θρόνων διάδοχος, τῶν Ἀποστόλων γενόμενος, τὴν πρᾶξιν εὗρες θεόπνευστε, εἰς θεωρίας ἐπίβασιν· διὰ τοῦτο τὸν λόγον τῆς ἀληθείας ὀρθοτομῶν, καὶ τῇ πίστει ἐνήθλησας μέχρις αἵματος, Ἱερομάρτυς Γρηγόριε· Πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν. Минея - Сентябрь (фрагмент). Икона. Русь. Начало XVII в.  Церковно-Археологический Кабинет Московской Духовной Академии. Μηναίο - Σεπτεμβρίου (τεμάχιο). Εικονίδιο. Russ. Αρχική XVII.  Εκκλησία Αρχαιολογίας Γραφείο της Θεολογικής Ακαδημίας της Μόσχας. Κάθισμα Ἦχος γ’. Θείας πίστεως. Βλέμμα γρήγορον τῆς διανοίας, Μάρτυς ἔνδοξε προκεκτημένος, ὁμωνύμως καὶ καταλλήλως διέπρεψας, ὑπὲρ Χριστοῦ τῇ ἀθλήσει στρεβλούμενος, ἐν προσευχαῖς ἀνενδότως ἠγρύπνησες ὅθεν εἴληφας, ἱεραρχικῶς δι' αἵματος, βραβεῖον κατ' ἄμφω παμμάκαρ Γρηγόριε.   Κοντάκιον Ἦχος β’. Τοὺς ἀσφαλεῖς. Τὸν εὐκλεῆ καὶ Ἱεράρχην ἅπαντες, ὡς ἀθλητὴν τῆς ἀληθείας σήμερον, οἱ πιστοὶ θείοις ἐν ἄσμασι, καὶ ὑμνῳδίαις εὐφημήσωμεν, τὸν γρήγορον Γρηγόριον ποιμένα καὶ διδάσκαλον, τὸν ἔκλαμπρον φωστῆρα καὶ ὑπέρμαχον· Χριστῷ γὰρ πρεσβεύει τοῦ σωθῆναι ἡμᾶς. Ὁ Οἶκος Τοῦτον τὸν μέγαν ἐν ἀθλοφόροις, τὸν φωστῆρα τὸν θεῖον, Ἀρμενίας πιστοὶ ποιμένα τε καὶ πρόμαχον, ἐν ὑμνῳδίαις εὐφημοῦμεν, καὶ ᾄσμασιν ἐνθέοις αὐτοῦ τὴν μνήμην· τὴν γὰρ ἀχλὺν τῶν ματαίων εἰδώλων ἠφάνισε, σὺν αὐτοῖς καὶ τῶν δαιμόνων τὴν ἐνέργειαν ἐνέκρωσε· διὸ τοὺς πόνους ὑπήνεγκε, σταθερᾷ διανοίᾳ καὶ χάριτι, καὶ πρεσβεύει Χριστῷ τοῦ σωθῆναι ἡμάς.   Ἐξαποστειλάριον, τοῦ Ἁγίου Ἦχος β' Γυναῖκες ἀκουτίσθητε  Φρικτὸν ἰδόντες θέαμα, ἐξέστησαν οἱ ἄπιστοι· ὃν γὰρ ἐνόμιζον εἶναι, νεκρὸν ἐν λάκκῳ θηρίων, ζῶντα ἀναβιβάσαντες, προσπίπτουσι κραυγάζοντες· Μέγας Θεὸς Γρηγορίου, ὁ τοῦτον δείξας φωστῆρα. ΑΠΟ ΤΟ ΡΩΣΙΚΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ (μεταφραση Google)   Άγιος Δημήτριος του Ροστόφ (Τούπταλο) Βίοι των Αγίων Σχόλιο • Πηγή Η ζωή και τα πάθη του Αγίου Ιερομάρτυρος Γρηγορίου, Επισκόπου Μεγάλης Αρμενίας, και μαζί του τριάντα επτά παρθένων Εορτάζεται στις 30 Σεπτεμβρίου Ο Άγιος Γρηγόριος, ο Φωτιστής της Μεγάλης Αρμενίας (6153 ), καταγόταν από ευγενείς και αριστοκρατικούς γονείς, αλλά και οι δύο βυθισμένοι στο σκοτάδι της απιστίας. Ο πατέρας του, Ανάκ, ήταν Παρθικής καταγωγής (6154 ) και ήταν συγγενής του Πέρση βασιλιά Αρτάβανου και του αδελφού του, του Αρμένιου βασιλιά Κουρσάρ. Ο Ανάκ μετανάστευσε στην Αρμενία υπό τις ακόλουθες συνθήκες. Όταν το περσικό βασίλειο έπεσε υπό την κυριαρχία των Παρθών και ο Πάρθος Αρτάβανος έγινε Πέρσης βασιλιάς, οι Πέρσες ήταν σε δύσκολη θέση λόγω της θέσης τους υπό ξένη κυριαρχία. Εκείνη την εποχή, ο Αρτάσιρ, ένας από τους πιο διακεκριμένους Πέρσες ευγενείς, συνωμότησε με τους φίλους και τους συμμάχους του για να υποκινήσει μια εξέγερση εναντίον του Αρτάβανου, να τον σκοτώσει και να ανέβει στον περσικό θρόνο. Όταν ο Αρμένιος βασιλιάς Κουρσάρ έμαθε για τη δολοφονία του αδελφού του Αρτάβανου, τον θρήνησε βαθιά και, συγκεντρώνοντας ολόκληρο τον αρμενικό στρατό, πήγε στον πόλεμο εναντίον των Περσών, εκδικούμενος για το χύσιμο του αίματος του αδελφού του. Για δέκα χρόνια, η Περσία υπέστη μεγάλη ζημιά από τις αρμενικές επιθέσεις. Βαθιά λυπημένος και προβληματισμένος, ο Αρτάσιρ συμβουλεύτηκε τους ευγενείς του για το πώς να αποκρούσει την εχθρική επίθεση και ορκίστηκε να κάνει αυτόν που θα σκότωνε τον Κουρσάρ συγκυβερνήτη του. Ο πατέρας του Γρηγορίου, ο Ανάκ, ήταν επίσης παρών στη συνάντηση του βασιλιά και υποσχέθηκε να νικήσει τον Κουρσάρ χωρίς πόλεμο και να τον σκοτώσει με κάποιο ύπουλο σχέδιο. Σε αυτό, ο Αρτάσιρ του είπε: «Αν τηρήσεις την υπόσχεσή σου, τότε θα σου βάλω το βασιλικό στέμμα και θα κυβερνήσεις μαζί μου, και το βασίλειο των Πάρθων θα παραμείνει δικό σου και της οικογένειάς σου». Αφού συμφώνησαν και επιβεβαίωσαν τους όρους, χώρισαν. Για να εκτελέσει το σχέδιό του, ο Ανάκ κάλεσε τον αδελφό του σε βοήθειά του. Έφυγαν από την Περσία με όλα τα υπάρχοντά τους, τις συζύγους και τα παιδιά τους, και με το πρόσχημα ότι ήταν εξόριστοι που είχαν ξεφύγει από την οργή του Αρτάσιρ, ήρθαν στην Αρμενία στον Αρμένιο βασιλιά ως συγγενείς. Αυτός τους δέχτηκε θερμά και, δίνοντάς τους άδεια να εγκατασταθούν στη γη του, τους έκανε τους στενότερους συμβούλους του. Εμπιστεύτηκε όλα τα σχέδιά του, ακόμα και τον εαυτό του, στον Ανάκ, τον οποίο διόρισε επικεφαλής σύμβουλο στο βασιλικό του συμβούλιο. Ο Ανάκ, ωστόσο, κατάφερε να εισχωρήσει στην καρδιά του βασιλιά, σχεδιάζοντας στην καρδιά του πώς να δολοφονήσει τον βασιλιά και αναζητώντας μια βολική ευκαιρία. Μια μέρα, όταν ο βασιλιάς βρισκόταν τυχαία στο όρος Αραράτ, ο Ανάκ και ο αδελφός του εξέφρασαν την επιθυμία να μιλήσει ο βασιλιάς μαζί τους κατ’ ιδίαν. «Έχουμε», είπαν οι αδελφοί, «μερικές χρήσιμες και ωφέλιμες συμβουλές να σας πούμε κρυφά». Έτσι, μπήκαν στα δωμάτια του βασιλιά ενώ ήταν μόνος, τον χτύπησαν θανάσιμα με ένα σπαθί, μετά βγήκαν, ανέβηκαν στα έτοιμα άλογά τους και έφυγαν με σκοπό να κατευθυνθούν προς την Περσία. Λίγο αργότερα, οι θαλαμηπόλοι μπήκαν στα δωμάτια του βασιλιά και βρήκαν τον βασιλιά εκεί, μόλις ζωντανό και να κολυμπάει στο αίμα. Οι θαλαμηπόλοι κυριεύτηκαν από μεγάλο φόβο και ανέφεραν όλα όσα είχαν δει και είχαν δει σε όλους τους διοικητές και τους ευγενείς. Έσπευσαν στα ίχνη των δολοφόνων, τους πρόλαβαν σε ένα ποτάμι, τους σκότωσαν και τους έπνιξαν. Ο τραυματισμένος βασιλιάς Κουρσάρ, ετοιμοθάνατος, διέταξε τον θάνατο ολόκληρης της οικογένειας του Ανάκ και του αδελφού του, μαζί με τις γυναίκες και τα παιδιά τους, κάτι που εκτελέστηκε. Ενώ η οικογένεια του Ανάκ εξοντωνόταν, ένας συγγενής του κατάφερε να απαγάγει δύο από τους γιους του Ανάκ, τον Άγιο Γρηγόριο και τον αδελφό του, οι οποίοι ήταν ακόμα τυλιγμένοι σε σπάργανα, και, κρύβοντάς τους, τους μεγάλωσε. Εν τω μεταξύ, ξέσπασε μια μεγάλη εξέγερση στην Αρμενία. Όταν το άκουσε αυτό, ο Πέρσης βασιλιάς Αρτάσυρας έφτασε στην Αρμενία με τον στρατό του, κατέκτησε το αρμενικό βασίλειο και το έθεσε υπό την κυριαρχία του. Ο Αρμένιος βασιλιάς Κουρσάρ άφησε πίσω του ένα μικρό παιδί ονόματι Τιριδάτη, το οποίο ο Αρτάσυρας άφησε ζωντανό και έστειλε στη Ρώμη, όπου, έχοντας μεγαλώσει και αποκτήσει μεγάλη δύναμη, έγινε πολεμιστής. Οι νεαροί γιοι του Ανάκ, που είχαν διαφύγει τη σφαγή, οδηγήθηκαν, ο ένας στην Περσία, και ο άλλος, ονόματι Γρηγόριος - το θέμα αυτής της ιστορίας - στάλθηκε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Αφού ενηλικιώθηκε, έζησε στην Καισάρεια της Καππαδοκίας, όπου έμαθε την πίστη στον Κύριό μας Ιησού Χριστό και παρέμεινε ένας καλός και πιστός δούλος του Κυρίου. Εκεί παντρεύτηκε και απέκτησε δύο γιους, τον Ορφανή και τον Αροστάνη, τους οποίους αφιέρωσε στην υπηρεσία του Κυρίου από την ημέρα της γέννησής τους. Μόλις ενηλικιώθηκε, ο Ορφανής χειροτονήθηκε ιερέας και ο Αροστάνης έγινε ερημίτης. Λίγο μετά τη γέννηση των δύο γιων του, η σύζυγος του Γρηγορίου πέθανε και από τότε ο μακάριος Γρηγόριος άρχισε να υπηρετεί τον Θεό με ακόμη μεγαλύτερο ζήλο, τηρώντας άμεμπτα όλες τις εντολές και τις οδηγίες του Κυρίου. Εκείνη την εποχή, ο Τιριδάτης, υπηρετώντας στον ρωμαϊκό στρατό, έλαβε μια συγκεκριμένη τιμητική θέση, καθώς καταγόταν από βασιλική οικογένεια. Ακούγοντας για τον Τιριδάτη, ο Άγιος Γρηγόριος ήρθε σε αυτόν, φαινομενικά αγνοώντας ότι ο πατέρας του, ο Ανάκ, είχε δολοφονήσει τον Κουρσάρ, πατέρα του Τιριδάτη. Κρατώντας μυστική τη δολοφονία του Κουρσάρ, έγινε πιστός υπηρέτης του Τιριδάτη, εξιλεώνοντας και αποζημιώνοντας για τις αμαρτίες του πατέρα του μέσω της πιστής υπηρεσίας του προς τον γιο του Κουρσάρ. Βλέποντας τη ζήλο υπηρεσία του Γρηγορίου, ο Τιριδάτης τον αγάπησε. Αλλά αργότερα, όταν έμαθε ότι ο Γρηγόριος ήταν Χριστιανός, θύμωσε μαζί του και τον εξύβρισε. Ο Γρηγόριος, ωστόσο, αγνοώντας την άδικη οργή του κυρίου του, συνέχισε να διατηρεί την αγνή πίστη του στον Χριστό Θεό. Εκείνη την εποχή, το 6155 έλαβε χώρα μια γοτθική εισβολή σε εδάφη που κατείχαν οι Ρωμαίοι , και ο Ρωμαίος αυτοκράτορας της εποχής αναγκάστηκε να διεξάγει πόλεμο εναντίον των Γότθων. Όταν οι ρωμαϊκοί και γοτθικοί στρατοί ήρθαν κοντά και αντιμετώπισαν ο ένας τον άλλον, ο γότθος πρίγκιπας προκάλεσε τον Ρωμαίο αυτοκράτορα σε μονομαχία. Ο τελευταίος, φοβούμενος να αντιμετωπίσει προσωπικά την πρόκληση του γότθου πρίγκιπα, άρχισε να αναζητά έναν πολεμιστή ικανό να αντιμετωπίσει τον γότθο πρίγκιπα. Ο βασιλιάς βρήκε έναν τέτοιο πολεμιστή στον γενναίο Τιριδάτη, τον οποίο έντυσε με βασιλική πανοπλία και, παρουσιάζοντάς τον ως βασιλιά, έστειλε εναντίον του γότθου πρίγκιπα. Σε μονομαχία με τον τελευταίο, ο Τιριδάτης τον νίκησε χωρίς σπαθί, τον συνέλαβε ζωντανό και τον έφερε ενώπιον του Ρωμαίου αυτοκράτορα. Αυτή η νίκη εξασφάλισε επίσης τη νίκη επί ολόκληρου του γοτθικού στρατού. Για αυτό το κατόρθωμα, ο Ρωμαίος αυτοκράτορας ανύψωσε τον Τιριδάτη στο θρόνο του πατέρα του, τον έκανε βασιλιά της Αρμενίας και συνήψε συνθήκη ειρήνης γι' αυτόν μεταξύ των Αρμενίων και των Περσών. Ο ευλογημένος Γρηγόριος αποσύρθηκε επίσης στην Αρμενία μαζί του ως πιστό υπηρέτη του. Όταν ο βασιλιάς Τιριδάτης πρόσφερε θυσίες σε είδωλα, ειδικά στη θεά Άρτεμη, για την οποία έτρεφε μεγάλο ζήλο, παρακαλούσε συχνά και ένθερμα τον Γρηγόριο να συμμετάσχει στις θυσίες. Ο Γρηγόριος αρνήθηκε και ομολόγησε ότι ούτε στον ουρανό ούτε στη γη υπήρχε άλλος Θεός εκτός από τον Χριστό. Ακούγοντας αυτά τα λόγια, ο Τιριδάτης διέταξε να βασανιστούν σκληρά ο Γρηγόριος. Πρώτα, έβαλαν ένα κομμάτι ξύλο ανάμεσα στα δόντια του, ανοίγοντας βίαια τα χείλη του, ώστε να μην μπορούν να κλείσουν αρκετά για να αρθρώσουν λέξη. Στη συνέχεια, δένοντας ένα μεγάλο κομμάτι αλατιού (στην Αρμενία, τέτοιες πέτρες σκάβονται από το έδαφος) στο λαιμό του, τον κρέμασαν ανάποδα. Ο άγιος κρεμόταν υπομονετικά σε αυτή τη στάση για επτά ημέρες. Την όγδοη ημέρα, άρχισαν να τον χτυπούν ανελέητα με ξύλα από πάνω, και στη συνέχεια, για άλλες επτά ημέρες, τον βασάνιζαν, κρεμασμένος ανάποδα, με καπνό από κοπριά αναμμένο από κάτω του. Αυτός, κρεμασμένος, δόξαζε το όνομα του Ιησού Χριστού και, αφού αφαιρέθηκε το ξύλο από το στόμα του, δίδαξε στον λαό που στεκόταν και παρακολουθούσε το μαρτύριο του να πιστεύει στον Έναν Αληθινό Θεό. Βλέποντας ότι ο άγιος παρέμεινε σταθερός στην πίστη του και υπέμεινε με θάρρος τα βάσανά του, του καρφώσανε τα πόδια με σανίδες, τα έδεσαν σφιχτά με σχοινιά και έμπηξαν σιδερένια καρφιά στις φτέρνες και τα πέλματά του, διατάζοντας τον να περπατήσει. Έτσι περπατούσε, ψάλλοντας τον ψαλμό: «Με τον λόγο του στόματός σου φυλάχτηκα από των δρόμων του καταπιεστή» ( Ψαλμός 17:4 ). Και πάλι: «Όποιος κλαίει, φέρνοντας σπόρο, θα επιστρέψει με χαρά, φέρνοντας τα δεμάτια του» ( Ψαλμός 126 :6 ). Ο βασανιστής διέταξε να σκύψουν το κεφάλι του αγίου με ειδικά εργαλεία, έπειτα, αφού έριξαν αλάτι και θειάφι στα ρουθούνια του και πρόσθεσαν ξίδι, τον έδεσαν σε ένα σακί γεμάτο με αιθάλη και στάχτη. Ο άγιος παρέμεινε σε αυτή τη θέση για έξι ημέρες. Στη συνέχεια τον κρέμασαν ξανά ανάποδα και του έβαλαν μεγάλες ποσότητες νερού στο στόμα, χλευάζοντάς τον συνεχώς: γιατί όσοι ήταν γεμάτοι με κάθε αναίσχυντη ακαθαρσία δεν είχαν ντροπή. Μετά από τέτοια βασανιστήρια, ο αυτοκράτορας έβαλε ξανά σε πειρασμό τον παθόντα με πονηρά λόγια στην ειδωλολατρία. Όταν ο άγιος αρνήθηκε να τηρήσει τις υποσχέσεις τους, οι βασανιστές τον κρέμασαν ξανά και του έγδαραν τα πλευρά με σιδερένια νύχια. Αφού έγδαραν ολόκληρο το σώμα του αγίου με τραύματα, τον έσυραν γυμνό στο έδαφος, καλυμμένο με αιχμηρά σιδερένια καρφιά. Ο μάρτυρας υπέμεινε όλα αυτά τα βάσανα και τελικά ρίχτηκε στη φυλακή, αλλά εκεί, με τη δύναμη του Χριστού, παρέμεινε αβλαβής. Την επόμενη μέρα, ο Άγιος Γρηγόριος βγήκε από τη φυλακή και στάθηκε ενώπιον του αυτοκράτορα με χαρούμενο πρόσωπο, χωρίς ούτε μια πληγή στο σώμα του. Βλέποντας όλα αυτά, ο αυτοκράτορας έμεινε έκπληκτος, αλλά διατηρώντας ακόμα την ελπίδα ότι ο Γρηγόριος θα εκπλήρωνε το θέλημά του, άρχισε να μιλάει ειρηνικά μαζί του, ελπίζοντας να τον προσηλυτίσει στην ασέβειά του. Όταν ο Άγιος Γρηγόριος αρνήθηκε να ενδώσει στα κολακευτικά του λόγια, ο αυτοκράτορας διέταξε να τον φορέσουν σιδερένιες μπότες και, αφού τον έβαλαν σε δεσμά, να τον φυλάνε για τρεις ημέρες. Αφού πέρασαν τρεις ημέρες, κάλεσε τον άγιο και του είπε: «Μάταια εμπιστεύεσαι τον Θεό σου, επειδή δεν έχεις βοήθεια από Αυτόν». Ο Γρηγόριος απάντησε: «Τρελέ βασιλιά, εσύ ετοιμάζεις το δικό σου μαρτύριο, αλλά εγώ, εμπιστευόμενος στον Θεό μου, δεν θα εξασθενήσω. Για χάρη Του, ούτε τη σάρκα μου δεν θα λυπηθώ, γιατί όπως ο εξωτερικός άνθρωπος φθείρεται, έτσι και ο εσωτερικός άνθρωπος ανανεώνεται». Μετά από αυτό, ο βασανιστής διέταξε να λιώσουν κασσίτερο σε ένα καζάνι και να το χύσουν σε ολόκληρο το σώμα του αγίου, αλλά αυτός, υπομένοντας όλα αυτά, ομολογούσε συνεχώς τον Χριστό. Ενώ ο Τιριδάτης σχεδίαζε πώς να νικήσει την άκαμπτη καρδιά του Γρηγορίου, κάποιος από το πλήθος του είπε: «Μην σκοτώσεις αυτόν τον άνθρωπο, βασιλιά· είναι γιος του Ανάκ, που σκότωσε τον πατέρα σου και παρέδωσε το αρμενικό βασίλειο σε αιχμαλωσία στους Πέρσες». Ακούγοντας αυτά τα λόγια, ο αυτοκράτορας γέμισε με ακόμη μεγαλύτερο μίσος για το αίμα του πατέρα του και διέταξε να δέσουν τον Γρηγόριο χειροπόδαρα και να τον πετάξουν σε ένα βαθύ χαντάκι στην πόλη Αρτάξατα. Αυτό το χαντάκι ήταν τρομακτικό για όλους, ακόμη και στην απλή σκέψη του. Σκαμμένο για όσους καταδικάστηκαν σε σκληρό θάνατο, ήταν γεμάτο με λάσπη βάλτου, φίδια, σκορπιούς και διάφορα δηλητηριώδη ερπετά. Ριγμένος σε αυτό το χαντάκι, ο Άγιος Γρηγόριος παρέμεινε εκεί για δεκατέσσερα χρόνια, αβλαβής από τα ερπετά. Με θεϊκή πρόνοια, μια χήρα του έριχνε ένα καρβέλι ψωμί κάθε μέρα, το οποίο τον συντηρούσε. Πιστεύοντας ότι ο Γρηγόριος είχε πεθάνει προ πολλού, ο Τιριδάτης έπαψε καν να τον σκέφτεται. Μετά από αυτό, ο αυτοκράτορας κήρυξε πόλεμο εναντίον των Περσών, υποτάσσοντας τα εδάφη τους μέχρι τη Συρία, και επέστρεψε στην πατρίδα του με μια λαμπρή νίκη και δόξα. Εκείνη την εποχή, ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Διοκλητιανός έστειλε αγγελιοφόρους σε όλο το βασίλειό του αναζητώντας την πιο όμορφη κοπέλα για σύζυγο. Μια τέτοια γυναίκα ήταν η Χριστιανή Χριψίμη, η οποία, αφού αρραβώνιασε την παρθενία της με τον Χριστό, ζούσε με νηστεία και προσευχή σε ένα μοναστήρι υπό την επίβλεψη της ηγουμένης Γαιανίας. Οι πρέσβεις διέταξαν να ζωγραφιστεί μια εικόνα της Χριψίμης, την οποία έστειλαν στον αυτοκράτορα. Ο αυτοκράτορας ήταν εξαιρετικά ευχαριστημένος με την ομορφιά της εικόνας. Έξαλλος από αυτήν, της έκανε πρόταση γάμου. Μόλις έλαβε την πρόταση, η Χριψίμη φώναξε στην καρδιά της στον Χριστό: - Νυμφίε μου, Χριστέ! Δεν θα απομακρυνθώ από Σένα και δεν θα βλασφημήσω την αγία μου παρθενία. Συμβουλεύτηκε τις αδελφές του μοναστηριού και την ηγουμένη της, Γαιανία, και αφού συγκεντρώθηκαν, αυτή και όλες οι αδελφές έφυγαν κρυφά από το μοναστήρι. Μετά από αμέτρητες κακουχίες στην πορεία, υπομένοντας πείνα και αμέτρητες δυσκολίες, έφτασαν στην Αρμενία και εγκαταστάθηκαν κοντά στην πόλη Αραράτ . Εδώ άρχισαν να ζουν σε αμπελώνες, με τις πιο δυνατές ανάμεσά τους να πηγαίνουν να εργαστούν στην πόλη, όπου κέρδιζαν την απαραίτητη τροφή για τις ίδιες και τις άλλες αδελφές. Συνολικά, τριάντα επτά παρθένες συμφώνησαν να υποφέρουν και να υπομένουν κακουχίες και θλίψεις κατά τη διάρκεια των ταξιδιών τους για να διατηρήσουν την αγνότητά τους. Αφού έλαβε την ειδοποίηση ότι η Χριψίμη και οι άλλες αδελφές του μοναστηριού είχαν καταφύγει στην Αρμενία, ο Διοκλητιανός έστειλε το ακόλουθο μήνυμα στον Αρμένιο βασιλιά Τιριδάτη, με τον οποίο ήταν πολύ καλός φίλος: «Μερικοί Χριστιανοί έχουν αποπλανήσει τη Χριψίμη, την οποία επιθυμούσα να κάνω γυναίκα μου, και τώρα προτιμά να περιπλανιέται ντροπιασμένη σε ξένες χώρες παρά να είναι γυναίκα μου. Βρείτε την και στείλτε την σε εμάς ή, αν θέλετε, πάρτε την για δική σας γυναίκα.» Ο Τιριδάτης τότε έδωσε εντολή να ψάξουν παντού για τη Χριψίμα και, αφού έμαθε πού βρισκόταν, διέταξε να τοποθετηθεί φρουρά γύρω από την κατοικία της για να αποτρέψει τη διαφυγή της. Αφού έλαβε μήνυμα από εκείνους που είχαν δει τη Χριψίμα ότι ήταν εκπληκτικής ομορφιάς, κυριεύτηκε από μια φλογερή επιθυμία να την αποκτήσει και της έστειλε όλα τα στολίδια που αρμόζουν σε μια βασιλική προσωπικότητα, ώστε, στολισμένη με αυτά, να την φέρουν σε αυτόν. Με τη συμβουλή της ηγουμένης Γαιανίας, υπό την καθοδήγηση της οποίας είχε ανατραφεί από τη νεότητά της, η Χριψίμα απέρριψε όλα τα στολίδια που έστειλε ο Τιριδάτης και αρνήθηκε να πάει σε αυτόν. Η ίδια η ηγουμένη Γαιανία μίλησε στους αγγελιοφόρους του βασιλιά: «Όλες αυτές οι παρθένες είναι ήδη αρραβωνιασμένες με τον Ουράνιο Βασιλιά και είναι αδύνατο για καμία από αυτές να συνάψει επίγειο γάμο». Μετά από αυτά τα λόγια, ξαφνικά χτύπησε μια εκκωφαντική βροντή και ακούστηκε μια ουράνια φωνή να λέει στις παρθένες: – Να είσαι θαρραλέος και μη φοβάσαι, γιατί εγώ είμαι μαζί σου. Οι στρατιώτες που στάλθηκαν τρομοκρατήθηκαν τόσο πολύ από τις βροντές που έπεσαν μπρούμυτα στο έδαφος, και μερικοί, πεταμένοι από τα άλογά τους, πέθαναν, ποδοπατημένοι. Οι αγγελιοφόροι επέστρεψαν στον βασιλιά με άδεια χέρια, τρομοκρατημένοι, και του διηγήθηκαν όλα όσα είχαν συμβεί. Γεμάτος έξαλλος θυμός, ο βασιλιάς έστειλε έναν από τους πρίγκιπες με ένα μεγάλο απόσπασμα στρατιωτών για να θανατώσει όλες τις κοπέλες με σπαθιά και να φέρει πίσω τη Χριψίμη με τη βία. Όταν οι στρατιώτες επιτέθηκαν στις κοπέλες με γυμνά σπαθιά, η Χριψίμη είπε στον πρίγκιπα: - Μην καταστρέψεις αυτά τα κορίτσια, αλλά πήγαινέ με στον βασιλιά σου. Και οι στρατιώτες την πήραν και την οδήγησαν μακριά, χωρίς να προκαλέσουν κανένα κακό στις άλλες παρθένες, οι οποίες, αφού έφυγαν οι στρατιώτες, κρύφτηκαν. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, η Χριψίμη επικαλέστηκε τον Νυμφίο της, τον Χριστό, για βοήθεια και Του φώναξε: «Λύτρωσον την ψυχήν μου από μάχαιραν, και την ψυχήν μου την μοναχήν από κυνός» ( Ψαλμός 21:21 ) . Όταν η Χριψίμη οδηγήθηκε στο βασιλικό υπνοδωμάτιο, σήκωσε τα σωματικά και πνευματικά της μάτια στον ουρανό και προσευχήθηκε θερμά με δάκρυα στον Θεό να διατηρήσει, με το παντοδύναμο χέρι Του, την παρθενία της αλώβητη. Ταυτόχρονα, θυμήθηκε τη θαυματουργή και ελεήμονα βοήθειά Του, την οποία είχε δείξει στην αρχαιότητα σε ανθρώπους που βρίσκονταν σε δυστυχία: πώς έσωσε τους Ισραηλίτες από το χέρι του Φαραώ και από τον πνιγμό ( Έξοδος 14:1–31, 15:1–27 ), πώς διέσωσε τον Ιωνά αλώβητο στην κοιλιά του κήτους ( Ιωνάς 1:1–16 ), διέσωσε τους τρεις νέους στο καμίνι από τη φωτιά ( Δαν. 3:1–100 ) και έσωσε την ευλογημένη Σωσάννα από τους μοιχούς πρεσβυτέρους ( Δαν. 13:1–64 ) – και προσευχήθηκε στον Θεό να σωθεί και η ίδια με τον ίδιο τρόπο από τη βία του Τιριδάτη. Εκείνη τη στιγμή, ο αυτοκράτορας εμφανίστηκε μπροστά στη Ριψίμη και, βλέποντας την εξαιρετική ομορφιά της, εξοργίστηκε πολύ. Οδηγημένος από ένα κακό πνεύμα και σωματική λαγνεία, την πλησίασε και, αγκαλιάζοντάς την, προσπάθησε να της επιβληθεί. Αυτή, ενισχυμένη από τη δύναμη του Χριστού, του αντιστάθηκε σθεναρά. Ο αυτοκράτορας πάλεψε μαζί της για πολλή ώρα, αλλά δεν μπόρεσε να της προκαλέσει κανένα κακό. Διότι αυτή η αγία παρθένα, με τη βοήθεια του Θεού, αποδείχθηκε πιο ισχυρή από τον φημισμένο και ισχυρό πολεμιστή Τιριδάτη. Έτσι, αυτός που κάποτε είχε νικήσει τον Γότθο πρίγκιπα χωρίς σπαθί και είχε χτυπήσει τους Πέρσες, ήταν τώρα ανίσχυρος να νικήσει την παρθένα του Χριστού, γιατί, όπως και η πρωτομάρτυρας Θέκλα, η σωματική της δύναμη της δόθηκε από ψηλά. Μη έχοντας καταφέρει τίποτα, ο βασιλιάς έφυγε από το υπνοδωμάτιό του και διέταξε να σταλεί η Γαιανία, γνωρίζοντας ότι ήταν η δασκάλα της Χριψίμης. Την βρήκαν γρήγορα και την έφεραν ενώπιον του βασιλιά, ο οποίος άρχισε να παρακαλεί τη Γαιανία να πείσει τη Χριψίμη να εκπληρώσει το θέλημά του. Η Γαιανία, ωστόσο, ήρθε σε αυτήν και άρχισε να της μιλάει στα λατινικά, ώστε τα λόγια της να μην γίνουν κατανοητά από τους παρευρισκόμενους Αρμένιους. Δεν μίλησε στη Χριψίμη καθόλου για ό,τι ευχαριστούσε τον βασιλιά, αλλά για ό,τι ήταν ωφέλιμο για την παρθενική της αγνότητα. Δίδαξε επιμελώς τη Χριψίμη και την προέτρεψε να διατηρήσει την παρθενία της αρραβωνιασμένη με τον Χριστό μέχρι το τέλος, να θυμάται την αγάπη του Νυμφίου της και το στέμμα που είχε ετοιμαστεί για την παρθενία της· να φοβάται την Τελική Κρίση και τη Γέεννα, η οποία θα καταβροχθίσει όσους δεν τηρούν τους όρκους τους. «Καλύτερα για σένα, Παρθένε του Χριστού», είπε η Γαιανία, «να πεθάνεις εδώ προσωρινά παρά εκεί για πάντα. Δεν ξέρεις τι λέει ο ωραιότατος Νυμφίος σου, ο Ιησούς Χριστός, στο Ευαγγέλιο: «Και μη φοβάσαι εκείνους που σκοτώνουν το σώμα, αλλά δεν μπορούν να σκοτώσουν την ψυχή» ( Ματθαίος 10:28 ). Ποτέ μην συμφωνήσεις να αμαρτήσεις, ακόμα κι αν ο πονηρός βασιλιάς αποφασίσει να σε σκοτώσει. Αυτός θα είναι ο μεγαλύτερος έπαινος της παρθενίας σου ενώπιον του αγνού και άφθαρτου Αρραβωνιαστικού σου. Μερικοί από τους παρόντες, που γνώριζαν λατινικά, κατάλαβαν τι είχε πει η Γαιανία στη Χριψίμη και το είπαν στους άλλους βασιλικούς υπηρέτες. Ακούγοντας αυτό, ο τελευταίος άρχισε να χτυπάει τη Γαιανία στο στόμα με μια πέτρα, σπάζοντας τα δόντια της, επιμένοντας να μιλήσει όπως διέταξε ο βασιλιάς. Όταν η Γαιανία συνέχισε να διδάσκει τη Χριψίμη με φόβο Κυρίου, την οδήγησαν μακριά. Αφού κόπιασε πολύ στον αγώνα με τη Χριψίμη και βλέποντας ότι τίποτα δεν μπορούσε να κερδίσει από αυτήν, ο βασιλιάς άρχισε να τρέμει και να κυλιέται στο έδαφος σαν δαιμονισμένος. Εν τω μεταξύ, η Χριψίμη, όταν νύχτωσε, έφυγε απαρατήρητη έξω από την πόλη. Συναντώντας τις αδελφές που είχαν κοπιάσει μαζί της, τους μίλησε για τη νίκη της επί του εχθρού και πώς είχε παραμείνει αμόλυντη. Ακούγοντας αυτό, όλοι δόξασαν και ευχαρίστησαν τον Θεό, που δεν πρόδωσε τη νύφη Του στην ντροπή. Και όλη εκείνη τη νύχτα έψαλλαν, προσευχόμενοι στον Νυμφίο τους Χριστό. Το επόμενο πρωί, οι ασεβείς άρπαξαν τη Χριψίμη και την υπέβαλαν σε έναν οδυνηρό θάνατο. Πρώτα, της έκοψαν τη γλώσσα, έπειτα, γυμνώνοντάς την, έδεσαν τα χέρια και τα πόδια της σε τέσσερις κολόνες και την έκαψαν με κεριά. Μετά από αυτό, άνοιξαν την κοιλιά της με μια κοφτερή πέτρα, χύνοντας όλα τα εντόσθιά της. Τέλος, της έβγαλαν τα μάτια και έκοψαν ολόκληρο το σώμα της σε κομμάτια. Έτσι, μέσα από έναν πικρό θάνατο, η αγία παρθένος αναχώρησε για τον γλυκό Νυμφίο της - τον Χριστό . Μετά από αυτό, άρπαξαν τις υπόλοιπες παρθένες, τριάντα τρεις αδελφές της Αγίας Χριψίμης και συνασκήτριες, και τις σκότωσαν με σπαθιά, πετώντας τα σώματά τους για να τα καταβροχθίσουν άγρια ​​θηρία. Η ηγουμένη Γαιανία, μαζί με δύο άλλες παρθένες που ήταν μαζί της, θανατώθηκαν με τον πιο σκληρό τρόπο. Πρώτα, άνοιξαν τρύπες στα πόδια τους, τις κρέμασαν ανάποδα και τις έγδερσαν ζωντανές. Στη συνέχεια, κόβοντας το πίσω μέρος του λαιμού τους, τους τράβηξαν έξω και τους έκοψαν τις γλώσσες. Τέλος, έκοψαν τις κοιλιές τους με μια κοφτερή πέτρα, έβγαλαν τα εντόσθιά τους και έκοψαν τα κεφάλια των μαρτύρων. Έτσι αναχώρησαν για τον αρραβωνιαστικό τους - τον Χριστό. Ο Τιριδάτης, σαν τρελός, συνήλθε μόλις την έκτη ημέρα μετά τον θάνατο αυτών των παρθένων και πήγε για κυνήγι. Με τη θαυματουργή και θαυμαστή πρόνοια του Θεού, κατά τη διάρκεια αυτού του ταξιδιού τον χτύπησε ένα τόσο σκληρό μαρτύριο που, σε κατάσταση τρέλας, έχασε όχι μόνο το μυαλό του αλλά και την ίδια την ανθρώπινη υπόσταση, γινόμενος σαν αγριογούρουνο, όπως ο Ναβουχοδονόσορας, ο βασιλιάς της Βαβυλώνας ( Δαν. 4:30 ). Και όχι μόνο ο ίδιος ο βασιλιάς, αλλά όλοι οι στρατιωτικοί διοικητές, οι στρατιώτες και γενικά όσοι ενέκριναν τα βασανιστήρια των αγίων παρθένων δαιμονίστηκαν και έτρεχαν μέσα από τα χωράφια και τα άλση, σκίζοντας τα ρούχα τους και καταβροχθίζοντας τα ίδια τους τα σώματα. Έτσι η θεϊκή οργή δεν άργησε να τους τιμωρήσει για το αθώο αίμα τους, και κανείς δεν ήρθε σε βοήθειά τους: γιατί ποιος μπορεί να σταθεί μπροστά στην οργή του Θεού; Αλλά ο ελεήμων Θεός, που «δεν οργίζεται πάντοτε ούτε θυμώνει για πάντα» ( Ψαλμός 103:9 ), συχνά τιμωρεί τους ανθρώπους για το δικό τους όφελος, για να διορθώσει την ανθρώπινη καρδιά προς το καλύτερο. Και ο Κύριος, στο έλεός Του, τους συγχώρεσε με τον ακόλουθο τρόπο: ένας φοβερός άνθρωπος εμφανίστηκε σε όνειρο στην αδελφή του βασιλιά, την Κουσαροδούκτα, με μεγάλη δόξα, και της είπε: - Ο Τιριδάτης δεν θα θεραπευτεί αν δεν βγει ο Γρηγόριος από το χαντάκι. Μόλις ξύπνησε, η Κουσαροδούκτα είπε στους έμπιστους της το όραμα, και όλοι βρήκαν το όνειρο παράξενο, γιατί ποιος θα μπορούσε να περίμενε ότι ο Γρηγόριος, πεταμένος σε έναν βάλτο γεμάτο με κάθε είδους παράσιτα, θα παρέμενε ζωντανός μετά από δεκατέσσερα επίπονα χρόνια που πέρασε εκεί; Ωστόσο, πλησίασαν το χαντάκι και φώναξαν δυνατά, λέγοντας: - Γρηγόρη, είσαι ζωντανός; Και ο Γρηγόριος απάντησε: – Με τη χάρη του Θεού μου, είμαι ζωντανός. Και αυτός, χλωμός και κατάφυτος με μαλλιά και νύχια, αδυνατισμένος και μαυρισμένος από τη λάσπη του βάλτου και την ακραία στέρηση, οδηγήθηκε έξω από το λάκκο. Έπλυναν τον άγιο, τον έντυσαν με καινούργια ρούχα και, αφού τον ενίσχυσαν με τρόφιμα, τον οδήγησαν στον βασιλιά, ο οποίος είχε την όψη αγριόχοιρου. Όλοι βγήκαν στον Άγιο Γρηγόριο με μεγάλη ευλάβεια, υποκλίθηκαν, έπεσαν στα πόδια του και προσευχήθηκαν να παρακαλέσει τον Θεό του για την θεραπεία του βασιλιά, των στρατιωτικών διοικητών και ολόκληρου του στρατού του. Ο ευλογημένος Γρηγόριος τους ρώτησε πρώτα για τα σώματα των δολοφονημένων αγίων παρθένων, καθώς είχαν μείνει άταφες για δέκα ημέρες. Στη συνέχεια, συγκέντρωσε τα σκορπισμένα σώματα των αγίων παρθένων και, θρηνώντας την απάνθρωπη σκληρότητα των ασεβών βασανιστών, τους έκανε μια άξια ταφή. Μετά από αυτό, άρχισε να διδάσκει τους βασανιστές να απομακρυνθούν από τα είδωλα και να πιστέψουν στον Ένα Θεό και τον Υιό Του Ιησού Χριστό, εμπιστευόμενοι στο έλεος και τη χάρη Του. Ο Άγιος Γρηγόριος τους ανακοίνωσε ότι ο Κύριος Θεός τον είχε διατηρήσει ζωντανό στον λάκκο, όπου ένας άγγελος του Θεού τον επισκεπτόταν συχνά, ώστε να μπορέσει να τους οδηγήσει από το σκοτάδι της ειδωλολατρίας στο φως της ευσέβειας. Έτσι, ο άγιος τους δίδαξε στην πίστη στον Χριστό, επιβάλλοντάς τους τη μετάνοια. Βλέποντας την ταπεινότητά τους, ο άγιος τους διέταξε να χτίσουν μια μεγάλη εκκλησία , την οποία και ολοκλήρωσαν σε σύντομο χρονικό διάστημα. Ο Γρηγόριος έφερε τα σώματα των ευλογημένων μαρτύρων σε αυτήν την εκκλησία με μεγάλη ευλάβεια, τοποθέτησε τον ιερό σταυρό μέσα και διέταξε τον λαό να συγκεντρωθεί εκεί και να προσευχηθεί. Στη συνέχεια, έφερε τον βασιλιά Τιριδάτη στα σώματα των αγίων παρθένων που είχε σκοτώσει, ζητώντας τις προσευχές τους ενώπιον του Κυρίου Ιησού Χριστού. Μόλις ο βασιλιάς το πέτυχε αυτό, η ανθρώπινη μορφή του αποκαταστάθηκε και τα πονηρά πνεύματα εκδιώχθηκαν από τους δαιμονισμένους διοικητές και στρατιώτες. Σύντομα, όλη η Αρμενία προσηλυτίστηκε στον Χριστό. Ο λαός κατέστρεψε τους ειδωλολατρικούς ναούς και, στη θέση τους, έχτισε εκκλησίες στον Θεό. Ο βασιλιάς ομολόγησε ανοιχτά τις αμαρτίες και τη σκληρότητά του ενώπιον όλων, διακηρύσσοντας την τιμωρία του Θεού και τη χάρη που αποκαλύφθηκε σε αυτόν. Μετά από αυτό, έγινε ο ηγέτης και ο ιδρυτής όλων των καλών έργων. Έστειλε τον Άγιο Γρηγόριο στην Καισάρεια της Καππαδοκίας στον Αρχιεπίσκοπο Λεόντιο για να χειροτονηθεί επίσκοπος. Επιστρέφοντας από την Καισάρεια μετά τη χειροτονία του, ο Άγιος Γρηγόριος πήρε μαζί του πολλούς ιερείς τους οποίους θεωρούσε άξιους. Βάπτισε τον αυτοκράτορα, τους στρατηγούς, ολόκληρο τον στρατό και όλο τον υπόλοιπο λαό, από τους αυλικούς μέχρι τον κατώτερο χωρικό. Έτσι, ο Άγιος Γρηγόριος έφερε αμέτρητα πλήθη στην ομολογία του αληθινού Θεού, χτίζοντας εκκλησίες του Θεού και προσφέροντας την αναίμακτη θυσία σε αυτές. Ταξιδεύοντας από πόλη σε πόλη, χειροτόνησε ιερείς, ίδρυσε σχολεία και διόρισε δασκάλους — εν ολίγοις, έκανε όλα όσα σχετίζονταν με το όφελος και τις ανάγκες της εκκλησίας και ήταν απαραίτητος για την υπηρεσία του Θεού. Ο βασιλιάς διένειμε επίσης πλούσια κτήματα στις εκκλησίες. Ο Άγιος Γρηγόριος προσηλύτισε στον Χριστό όχι μόνο τους Αρμένιους αλλά και τους κατοίκους άλλων χωρών, όπως τους Πέρσες, τους Ασσύριους και τους Μήδους. Ίδρυσε πολλά μοναστήρια, όπου άνθισε το έργο του ευαγγελικού κηρύγματος. Αφού τα τακτοποίησε όλα αυτά, ο Άγιος Γρηγόριος αποσύρθηκε στην έρημο, όπου, ευχαριστώντας τον Θεό, τελείωσε την επίγεια ζωή του. Ο βασιλιάς Τιριδάτης, ωστόσο , έζησε με τέτοιες πράξεις αρετής και εγκράτειας που ήταν ισάξιος σε αυτές με τους μοναχούς. Στη θέση του Αγίου Γρηγορίου, ο γιος του, Αροστάνης, ένας άνθρωπος που διακρινόταν για την υψηλή του αρετή, μεταφέρθηκε στην Αρμενία. Από τη νεότητά του, είχε ζήσει μοναχική ζωή και χειροτονήθηκε ιερέας στην Καππαδοκία για να ιδρύσει εκκλησίες του Θεού στην Αρμενία. Ο αυτοκράτορας τον έστειλε στην Οικουμενική Σύνοδο στη Νίκαια, που συγκλήθηκε για να καταγγείλει την αίρεση του Αρειανού, όπου ήταν παρών ανάμεσα στους τριακόσιους δεκαοκτώ αγίους πατέρες. Έτσι η Αρμενία πίστεψε στον Χριστό και υπηρέτησε τον Θεό για πολύ καιρό, ακμάζοντας σε όλες τις αρετές και ταπεινά εν Χριστώ Ιησού, τον Κύριό μας, δοξάζοντας τον Θεό, στον οποίο ανήκει η δόξα τώρα και πάντα και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν. Κοντάκιον, Ήχος 2: Ας δοξάσουμε όλοι οι πιστοί σήμερα τον ευλογημένο και άγιο ηγέτη, ως πάσχοντα της αλήθειας, σε τραγούδια και ύμνους, τον θαρραλέο ποιμένα και διδάσκαλο Γρηγόριο, τον παγκόσμιο φωστήρα και υπερασπιστή: γιατί προσεύχεται στον Χριστό να σωθούμε. * * * Σημειώσεις 6153 Η Αρμενία είναι μια ορεινή χώρα ανάμεσα στον ποταμό Κούρα και τα άνω ρου των ποταμών Τίγρη και Ευφράτη. Κατοικούνταν από τους Αρμένιους, οι οποίοι πήραν το όνομά τους από τον βασιλιά Αράμ, και κυβερνιόταν από βασιλιάδες της φυλής τους από τον 2ο αιώνα π.Χ. έως τον 5ο αιώνα μ.Χ. Ονομαζόταν Μεγάλη Αρμενία σε αντίθεση με τη Μικρή Αρμενία, την περιοχή ανάμεσα στα άνω ρου των ποταμών Ευφράτη και Γαλάσα, η οποία ήταν μέρος του βασιλείου του Μιθριδάτη του Πόντου, και από το 70 μ.Χ., μέρος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Αυτή η χώρα ήταν το δεύτερο λίκνο της ανθρώπινης φυλής, καθώς η κιβωτός του Νώε στάθηκε στο όρος Αραράτ ( Γέν. 8:4 ), το οποίο βρίσκεται στη Μεγάλη Αρμενία. Τα ονόματα των τοποθεσιών που υπάρχουν μέχρι σήμερα επιβεβαιώνουν τη βιβλική αφήγηση για τις συνθήκες της ζωής του πατριάρχη Νώε μετά τον κατακλυσμό, για παράδειγμα: Erival «εμφάνιση» - το μέρος όπου ο Νώε είδε για πρώτη φορά τη γη· Akorri – «αμπέλι» (στο όρος Αραράτ), όπου ο Νώε φύτεψε για πρώτη φορά ένα αμπέλι· Αρνούτον – «στα πόδια του Νώε», δηλαδή, ο τόπος ταφής του Νώε, κ.λπ. Αυτή η χώρα βρισκόταν ως επί το πλείστον υπό τον έλεγχο άλλων λαών (Ασσύριοι, Βαβυλώνιοι, Μήδοι, Πέρσες, Μακεδόνες, Βυζαντινοί, Τούρκοι). Η αρχή του Χριστιανισμού στην Αρμενία χρονολογείται, σύμφωνα με την παράδοση, στην επίγεια ζωή του Ιησού Χριστού και των Αποστόλων: Θαδδαίου, Βαρθολομαίου, Σίμωνα του Ζηλωτή και Ιούδα Λεββαίου. Αναμφισβήτητα ίχνη Χριστιανισμού μπορούν να βρεθούν εδώ ήδη από τον 2ο αιώνα, και μέχρι τον 4ο αιώνα η χώρα είχε γίνει πλήρως χριστιανική και ήταν το πρώτο χριστιανικό κράτος. Ο Γρηγόριος ο Φωτιστής ήταν ο πρώτος Απόστολος της Αρμενίας (γεννημένος γύρω στο 257, χειροτονήθηκε επίσκοπος το 302). 6154 Οι Πάρθοι ζούσαν στην Παρθία, μια χώρα που στην αρχαιότητα καταλάμβανε περίπου την περιοχή της σημερινής ιρανικής επαρχίας Χορασάν. Ο πληθυσμός αρχικά υποτάχθηκε στους Πέρσες, αλλά από το 156 π.Χ. έως το 299 μ.Χ., έζησε ανεξάρτητα, σχηματίζοντας ένα ανεξάρτητο βασίλειο, μετά το οποίο κατακτήθηκε ξανά από τους Πέρσες. 6155 Οι Γότθοι είναι μια γερμανική φυλή που αρχικά ζούσε νοτιοανατολικά της Βαλτικής Θάλασσας. Κατά την Περίοδο Μετανάστευσης (5ος αιώνας), αυτή η φυλή χωρίστηκε στους ανατολικούς Οστρογότθους, των οποίων το βασίλειο (τον 4ο αιώνα) βρισκόταν στη σημερινή νότια Ρωσία και εκτεινόταν ανατολικά μέχρι τον ποταμό Ντον, και στους δυτικούς Βησιγότθους, οι οποίοι ζούσαν δίπλα στους ανατολικούς Γότθους. 6156 Σύμφωνα με τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, αυτό το χωρίο του ψαλμού αναφέρεται στους Εβραίους που οδηγήθηκαν σε βαβυλωνιακή αιχμαλωσία. «Όπως αυτοί που σπέρνουν μετά τους κόπους τους θερίζουν τους καρπούς των κόπων τους, έτσι και εσείς», λέει ο προφήτης, «όταν πήγατε στην αιχμαλωσία, ήσασταν σαν εκείνους που σπέρνουν, βιώνοντας διάφορες κακουχίες και χύνοντας δάκρυα. ​​«Όπως η βροχή για τον σπόρο, έτσι και τα δάκρυα για εκείνους που υποφέρουν. Αλλά ιδού», λέει, «για αυτούς τους κόπους έχετε λάβει ανταμοιβή». Εφαρμοσμένο στον Άγιο Γρηγόριο, αυτό το χωρίο του ψαλμού θα πρέπει να κατανοηθεί ως εξής: ο άγιος, υποφέροντας οδυνηρά από τα βάσανα, παρηγορήθηκε με την ελπίδα μιας μελλοντικής ανταμοιβής από τον Κύριο. 6157 Αυτό πιθανώς αναφέρεται στο σύγχρονο Άκκορι, ένα μέρος διάσημο για τους αμπελώνες του που καταστράφηκε από σεισμό το 1840. 6158 Σύμφωνα με τον Άγιο Αθανάσιο, ο Κύριος απεικονίζει την κακία και την τρέλα των Ιουδαίων με όπλα και χέρια σκύλων. «Μονογενής» — δηλαδή, μια μοναχική ψυχή, εγκαταλελειμμένη από όλους. Προσευχόμενη με αυτά τα λόγια, η Αγία Χριψίμη ζήτησε από τον Κύριο να την ελευθερώσει από την κακοποίηση του βασιλιά Τιριδάτη. 6159 Το γεγονός που περιγράφεται εδώ χρονολογείται στις αρχές του 4ου αιώνα. 6160 Ο θάνατος του Αγίου Γρηγορίου χρονολογείται στο 335.