Τα Αγια Θεοφάνεια
τού Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’.
Ἐν Ἰορδάνῃ βαπτιζομένου σου Κύριε, ἡ τῆς Τριάδος ἐφανερώθη προσκύνησις· τοῦ γάρ Γεννήτορος ἡ φωνή προσεμαρτύρει σοι, ἀγαπητόν σε Υἱόν ὀνομάζουσα· καί τό Πνεῦμα ἐν εἴδει περιστερᾶς, ἐβεβαίου τοῦ λόγου τό ἀσφαλές. Ὁ ἐπιφανείς Χριστέ ὁ Θεός, καί τόν κόσμον φωτίσας δόξα σοι.
Ἕτερον Ἀπολυτίκιον
Ἦχος β’.
Ὅτε τῇ ἐπιφανείᾳ σου ἐφώτισας τὰ σύμπαντα, τότε ἡ ἀλμυρὰ τῆς ἀπιστίας θάλασσα ἔφυγε, καὶ Ἰορδάνης κάτω ῥέων ἐστράφη, πρὸς οὐρανὸν ἀνυψῶν ἡμᾶς. Ἀλλὰ τῷ ὕψει τῶν θείων ἐντολῶν σου, συντήρησον Χριστὲ ὁ Θεός, πρεσβείες τῆς Θεοτόκου, καὶ σῶσον ἡμᾶς.
Μετὰ τὴν α' Στιχολογίαν, Κάθισμα
Ἦχος γ'
Ἡ Παρθένος σήμερον
Ὁ Δεσπότης σήμερον, ἐν Ἰορδάνῃ ἐπέστη, βαπτισθεὶς ἐν ὕδασιν, ὑπὸ τοῦ θείου Προδρόμου, ἄνωθεν ὁ Πατὴρ δὲ προσεμαρτύρει· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱὸς ὁ ἀγαπητός μου, καὶ τὸ Πνεῦμα ἐπεφάνη, ἐν ξένῃ θέᾳ, περιστερᾶς ἐπ᾿ αὐτόν.
Μετὰ τὴν β' Στιχολογίαν, Κάθισμα
Ἦχος δ'
Κατεπλάγη Ἰωσὴφ
Θεοφάνειας ὁ καιρός, Χριστὸς ἐπέφανεν ἡμῖν, ἐν Ἰορδάνῃ ποταμῷ, δεῦτε ἀντλήσωμεν πιστοί, ὕδωρ ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν· Χριστὸς γὰρ ἐν σαρκὶ ἐπεδήμησε, τὸ πρόβατον ζητῶν τὸ θηριάλωτον, καὶ ἀνευρὼν εἰσήγαγεν ὡς εὔσπλαγχνος, εἰς τὸν Παράδεισον αὖθις, Χριστὸς ἐφάνη, ἐν Ἰορδάνῃ, καὶ τὸν κόσμον ἐφώτισε.
Κοντάκιον
Ἦχος δ’. Αὐτόμελον.
Ἐπεφάνης σήμερον τῇ οἰκουμένῃ, καί τὸ φῶς σου Κύριε, ἐσημειώθη ἐφ᾽ ἡμᾶς, ἐν ἐπιγνώσει ὑμνούντάς σε· Ἦλθες, ἐφάνης, τό Φῶς τὸ ἀπρόσιτον.
ΕΑΝ ΘΕΛΕΤΕ
ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ
ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ
ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΕΣ ΞΕΝΕΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ
ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ
ΛΟΓΟΣ ΙΑ΄ Εἰς Γρηγόριον Νύσσης, τόν τοῦ μεγάλου Βασιλείου ἀδελφόν,
ἐπιστάντα μετά τήν χειροτονίαν
(σελίδες 831 - 842 )
Мозаика 1030-е - 1040-е годы.
монастыря Осиос Лукас Греция.
Ἡ Μοῦσα Γρηγόριος, οὗ Νύσσα θρόνος, οὐ Πιερίαν, ἀλλ᾿ Ἐδὲμ σκηνὴν ἔχει. Γρηγόριον δεκάτῃ θανάτου κνέφας ἀμφεκάλυψεν. |
Βιογραφία Ο Άγιος Γρηγόριος γεννήθηκε στη Νεοκαισάρεια του Πόντου το 332 μ.Χ. και ήταν αδελφός του Μεγάλου Βασιλείου. Παίρνει την ίδια μόρφωση με τον μεγάλο του αδελφό, ξεχωρίζει δε κι αυτός για την ευφυΐα του, την επιμέλεια του και την φιλοσοφικότατη ιδιοφυΐα του και είχε χειροτονηθεί αναγνώστης.  Святитель Григорий, Епископ Нисский. Византийская фреска. Άγιος Γρηγόριος Νύσσης . Τοιχογραφία (Fresco) βυζαντινή  Свт. Григорий. Фреска . 1546 год. церкви свт. Николая. Монастырь Ставроникита. Афон Феофан Критский и Симеон. Άγιος Γρηγόριος Νύσσης . Τοιχογραφία (Fresco) τού έτους 1546 μ.Χ. στο Παρεκκλήσιο τού Αγίου Νικολάου τής Ιεράς Μονής Σταυρονικήτα. Αγίου Όρους έργο τών αγιογράφων Θεοφάνη τού Κρήτα και Συμεών  Свт. Григорий Нисский. Фреска . Сер. XVI в. Роспись кафоликона мон-ря Дионисиат на Афоне. Άγιος Γρηγόριος Νύσσης. Τοιχογραφία τού 16ου αιώνα μ.Χ. στο Καθολικό τής Ιεράς Μονή Διονυσίου. Άγιον Όρος.  Свт. Григорий. Фреска XIV в. храма св. Николая Орфанос. Салоники. Άγιος Γρηγόριος Νύσσης. Τοιχογραφία (Fresco) τού14 αιώνα μ.Χ. στον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου Ορφανού. Θεσσαλονίκη.  Свт. Григорий Нисский. Роспись 1028 г. ц. Панагии Халкеон в Фессалонике. Άγιος Γρηγόριος Νύσσης. Τοιχογραφία (fresco) τού έτους 1028 μ.Χ. στον Ιερό Ναό Παναγίας τών Χαλκέων στη Θεσσαλονίκη.  Свт. Григорий Нисский. Роспись 1314 г. ц. праведных Иоакима и Анны мон-ря Студеница, Сербия. Άγιος Γρηγόριος Νύσσης. Τοιχογραφία (fresco) τού έτους 1314 μ.Χ. στο Παρεκκλήσιο αφιερωμένο στους Αγίους Ιωακείμ και Άννης τής Ιεράς Μονής Στουντένιτσας στη Σερβία έργο τών αγιογράφων Μιχαήλ και Ευτύχιου Αστραπά  Святитель Григорий, Епископ Нисский. Фреска 1388 - 1389 годы. в церкви Св. Андрея на реке Треске (Андрияш) Иконописец митрополит Йован Зограф. Άγιος Γρηγόριος Νύσσης. Τοιχογραφία (fresco) μεταξύ τών ετών 1388-1389 μ.Χ. στον Ιερό Ναό τού Αγίου Ανδρέου στό Τρεσκ. Κράτος Σκοπίων έργο τού αγιογράφου Μητροπολίτη Ιωσήφ Ζωγράφου Ο Γρηγόριος νυμφεύεται τη Θεοσέβεια, (πραγματικά αγία γυναίκα), που γρήγορα την αρπάζει ο θάνατος. Ισχυρός χαρακτήρας καθώς ήταν, δεν απελπίζεται, και στα σαράντα του χρόνια γίνεται επίσκοπος Νύσσης (σήμερα Νεμσεχίρ), μιας κωμοπόλεως της Καπαδοκίας. Οι Αρειανοί, όμως, του έφεραν μεγάλες ενοχλήσεις. Αντιλαμβανόμενοι, ότι στο πρόσωπό του η αίρεσή τους θα είχε σπουδαιότατο πολέμιο, σχεδίασαν να τον εξοντώσουν. Τον κατηγόρησαν λοιπόν, ότι εξελέγη Επίσκοπος αντικανονικά και σφετερίσθηκε χρήματα της Εκκλησίας. Τις κατηγορίες υπέβαλε κάποιος με το όνομα Φιλόχαρης, όργανο των Αρειανών, προς τον διοικητή του Πόντου Δημοσθένη, προς τον οποίο ο Μέγας Βασίλειος έγραψε και επιστολή. Για την κατηγορία της καταχρήσεως παρακάλεσε να γίνει ο έλεγχος για να δειχθεί η συκοφαντία, για την αντικανονική χειροτονία λέγει ότι η ευθύνη είναι δική του, διότι αυτός χειροτόνησε και ότι, σε κάθε περίπτωση, δεν είναι σωστό να δικάσει επί της υποθέσεως αυτής σύνοδος Επισκόπων, των οποίων η εκκλησιαστική θέση δεν ήταν σε κανονική τάξη.   Свт. Григорий. Миниатюра. Византия. XI в. Дионисиат. Афон. Άγιος Γρηγόριος Νύσσης και ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος . Μικρογραφία (Μινιατούρα) βυζαντινή. τοὐ 11ου αιώνα μ.Χ. στην Ιερά Μονή Διονυσίου Αγίου Όρους  Свт. Григорий Нисский. Миниатюра XI в. из Гомилий Григория Богослова. (Parisin. gr. 583. Fol. 192) Άγιος Γρηγόριος Νύσσης. Μικρογραφία (Μινιατούρα) τού 11ου αιώνα μ.Χ. από τις Ομιλίες του Γρηγορίου του Θεολόγου. (Parisin. Γρ. 583. Fol. 192)  Святители Василий Великий, Григорий Нисский и Григорий Богослов. Миниатюра 880-886 гг. из Гомилий Григория Богослова. (Parisin. gr. 510. Fol. 71v) Άγιος Βασίλειος ο Μέγας, Γρηγόριος Νύσσης και ο Γρηγόριος ο Θεολόγος. Μικρογραφία (Μινιατούρα) τού ἐτους 880 - 886 μ.Χ. από τις Ομιλίες του Γρηγορίου του Θεολόγου (Parisin. Γρ. 510. 71v Fol.)  Святители Григорий Нисский и Иоанн Златоуст. Миниатюра XII в. из Гомилий Иакова Коккиновафского. (Parisin. gr. 1208. Fol. 1v) Ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης και ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος. Μικρογραφία (Μινιατούρα) τού 12ου αιώνα μ.Χ. από τις Ομιλίες τού Μοναχού Ιακώβου τής Μονής τού Κοκκινοβάφου (στη Βιθυνία, κοντά στην Προύσα), (Parisin. Γρ. 1208. Fol. 1ν) Η επίκληση του Βασιλείου απέβη άκαρπη. Ο αυτοκράτορας Ουάλης ήθελε να αποφευχθεί το θέμα. Το 376 μ.Χ. ο Γρηγόριος καθαιρείται ερήμην από σύνοδο Αρειανών Επισκόπων του Πόντου και της Γαλατίας. Και ο Γρηγόριος, καταδιωκόμενος, αναγκαζόταν να πλανάται και να κρύβεται. Η περιπέτεια έληξε τον Αύγουστο του έτους 378 μ.Χ., όταν απέθανε ο Ουάλης. Ο Γρηγόριος επανήλθε στη Νύσσα, όπου του επιφυλάχθηκε θριαμβευτική υποδοχή. Κατά το φθινόπωρο του 379 μ.Χ. έλαβε μέρος στη Σύνοδο της Αντιόχειας, η οποία συνήλθε ιδίως για την αίρεση του Απολλιναρίου. Ο Απολλινάριος, ερμηνεύοντας κατά γράμμα χωρίο της Αγίας Γραφής (κατά Ιωάννη α' 14), υποστήριζε ότι ο Θεός Λόγος έγινε σάρκα, όχι σάρκα και ψυχή. Αρνήθηκε τον ανθρώπινο νου, την ανθρώπινη ψυχή και θέληση του Ιησού Χριστού ως στοιχεία διασπαστικά της ενότητός Του και αντίθετα προς την τελειότητά Του και αντικατέστησε τα στοιχεία αυτά με τη θεία επενέργεια. Δίδασκε, δηλαδή, στην ουσία, ότι ο Ιησούς Χριστός δεν είναι τέλειος Θεός ούτε τέλειος άνθρωπος. Πολλοί νόμιζαν ότι ο Απολλινάριος δέχθηκε την επίδραση της πλατωνικής και νεοπλατωνικής φιλοσοφίας, αλλά το πιθανότερο είναι, καθώς πιστεύει ο Γρηγόριος Νύσσης, ότι αφετηρία στη χριστολογική του διδασκαλία είναι χωρίο επιστολής του Αποστόλου Παύλου (προς Θεσσαλονικείς Α', ε' 23). Στη Σύνοδο ο Άγιος ανασκεύασε τις κακόδοξες θεωρίες του Απολλιναρίου. Επίσης, η Σύνοδος του ανέθεσε αποστολή για την Εκκλησία της Βαβυλωνίας και με την ευκαιρία αυτή επισκέφθηκε και τους Αγίους Τόπους.  Ο Θεός τον αξιώνει επίσης, να γίνει το κυριότερο όργανο Του στη Β' Οικουμενική σύνοδο, το 381 μ.Χ. στην Κωνσταντινούπολη, και κατατροπώνει στην κυριολεξία τους πνευματομάχους του Μακεδονίου, με «... τη μάχαιρα που δίνει το Πνεύμα και η οποία είναι ο λόγος του Θεού» (Προς Έφεσίους στ' 17). Στις συζητήσεις εκείνες, ο Γρηγόριος ο Νύσσης τόσο πολύ είχε διακριθεί, ώστε ονομάστηκε «Πατήρ Πατέρων και Νυσσαέων Φωστήρ». Ο δε Μέγας Θεοδόσιος τον ονόμασε στύλο της Ορθοδοξίας. Πέθανε ειρηνικά, αφού άφησε πολύ αξιόλογα έργα: ερμηνευτικά, δογματικά, κατηχητικά, λόγους ηθικούς, εορταστικούς, εγκωμιαστικούς, επιταφίους και έναν επιμνημόσυνο στον αδελφό του Μέγα Βασίλειο.   Свт. Григорий. Миниатюра Минология Василия II. Константинополь. 985 г. Ватиканская библиотека. Рим. Άγιος Γρηγόριος Νύσσης. Μικρογραφία (Μινιατούρα) στό Μηνολόγιο τοῦ Βασίλειος Β '. 985 μ.Χ. Κωνσταντινούπολη. Τώρα εὑρίσκεται στήν Βιβλιοθήκη τοῦ Βατικανοῦ. Ρώμη   Григорий еп. Нисский, свт. (10 января) Менологий 10-13 января; Византия. Греция; XIV в.; памятник: Византийский менологий (Byzantine illumination Menologion); 10 x 13 см.; местонахождение: Англия. Оксфорд. Бодлеанская Библиотека (Bodleian Library) Άγιος Γρηγόριος Νύσσης Βυζαντινό Μηνολογία (10-13 Ιανουαρίου) τού 14ου αιώνα μ.Χ. Τώρα ευρίσκεται στην Βιβλιοθήκη Bodleian. Οξφόρδη. Αγγλία  ΙΕΡΑ ΛΕΙΨΑΝΑ   Απότμημα τής Τιμία Κάρα τού Αγίου Γρηγορίου Νύσσης ευρίσκεται στον Ιερό Ναό Αγίου Ευσταθίου Νεαπόλεως Περισσού τού Δήμου Νέας Ιωνίας Αττικής   ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΙΒΗΡΩΝ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ. Άγια λείψανα του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου, του Αγίου Γρηγορίου Νύσσης και της Οσίας Μακρίνης (από αριστερά προς τα δεξιά).  ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΙΒΗΡΩΝ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ.Άγια λείψανα του Οσίου Ιερόθεου του Ιβηρίτου, του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου, του Οσίου Αρσενίου του Καππαδόκου, του Αγίου Γρηγορίου Νύσσης, του Αγίου Αποστόλου Φιλίππου, του Αγίου Χαραλάμπους, του Αγίου Νεομάρτυρος Κωνσταντίνου του Υδραίου, Μύρον εκ του Τάφου του Αγίου Νικολάου κ.ά.   Απότμημα λειψανου τού αγίου στην Ιερά Μονή Μεγάλου Σπηλαίου στά Καλάβρυτα     Λειψανοθήκη του 1792 με τεμάχιο λειψάνου του Αγίου Γρηγορίου Νύσσης που προέρχεται από την Ελλάδα. Σήμερα αποθησαυρίζεται στη νεοβυζαντινή εκκλησία Biserica Domnița Bălașa στο Βουκουρέστι.    Η νέα ασημένια λειψανοθήκη με το ιερό λείψανο του Αγίου Γρηγορίου Νύσσης. Εκκλησία Biserica Domnița Bălașa, Βουκουρέστι, Ρουμανία.  епархию принесена древняя христианская святыня — крест-и частицами честных мощей 21-го святого. Ένα αρχαίο χριστιανικό ιερό εισήχθη στη Αρχιεπισκοπή Ελιστά καί Καλμικίας στήν Ρωσία αποτελούμενο από τον Σταυρό και τα αποτμήματα λειψάνων 21 αγίων ανάμεσα στά οποία τό απότμημα τού λειψάνου τού Αγίου Γρηγορίου Νύσσης.   Челюсть святого Григория Нисского Η σιαγώνα τού Αγίου Γρηγορίου Νύσσης  |
Ἀπολυτίκιον
Κάθισμα τοῦ Ἱεράρχου
 Минея - Январь (фрагмент). Икона. Русь. Начало XVII в. Церковно-Археологический Кабинет Московской Духовной Академии Μηναῖο - Ιανουάριος (τεμάχιο). Εἰκονίδιο στίς ἀρχές τοῦ 17ου αἰώνα μ.Χ. στήνἘκκλησία καί τό Αρχαιολογικό Μουσεῖο τῆς Θεολογικῆς Ἀκαδημίας τῆς Μόσχας . |
ΑΠΟ ΤΟ ΡΩΣΙΚΟ ΣΥΝΑΞΑΡΙ
(μετάφραση GOOGLE)
Άγιου Δημήτριου Ροστό
Ο βίος του Αγίου Πατρός ημών Γρηγορίου, Επισκόπου Νύσσης
Εορτάζεται στις 10 Ιανουαρίου
Ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης ήταν αδελφός του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου, από τον οποίο ήταν αρκετά νεότερος. Αυτό είναι φανερό από το γεγονός ότι ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης αποκαλεί τον Μέγα Βασίλειο δάσκαλό του και πατέρα του. Το έτος γέννησης του Αγίου Γρηγορίου είναι άγνωστο. Η παιδική του εκπαίδευση επιβλέφθηκε από την ίδια ευσεβή γιαγιά, τη Μακρίνα, η οποία δίδαξε επίσης τον Άγιο Βασίλειο , και έλαβε την αρχική του διδασκαλία στη γραμματική και τη ρητορική από τον πατέρα του. Έλαβε περαιτέρω διδασκαλία από τους δασκάλους ρητορικής της Καισαρείας, ξεκινώντας από την ηλικία των 12 ετών, όταν πέθανε ο πατέρας του. Οι γνώσεις που απέκτησε ο Γρηγόριος στην ειδωλολατρική σχολή της Καισαρείας συμπληρώθηκαν αργότερα από ανεξάρτητες ακαδημαϊκές ασχολίες και τα μαθήματα του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου , στον οποίο ο Γρηγόριος, σύμφωνα με τα δικά του λόγια, όφειλε πολλά. Δεδομένων των φυσικών του χαρισμάτων και της επιμέλειάς του στις σπουδές του, ο Άγιος Γρηγόριος κατέκτησε με επιτυχία τη ρητορική και τη φιλοσοφία , προετοιμάζοντας τον εαυτό του για το αξίωμα του κοσμικού ρήτορα. Αλλά ο Θεός αποφάσισε διαφορετικά, και σύντομα επήλθε μια αλλαγή στην ψυχή του Γρηγορίου, η οποία εκείνη την εποχή ήταν περισσότερο επιρρεπής στις κοσμικές ασχολίες και τη μελέτη των κοσμικών επιστημών. Μια μέρα, είχε προγραμματιστεί μια γιορτή στο κτήμα της μητέρας του προς τιμήν της ανακομιδής των λειψάνων των σαράντα μαρτύρων. Ο Γρηγόριος, που τότε σπούδαζε στην Καισάρεια, είχε επίσης προσκληθεί σε αυτή την οικογενειακή γιορτή. Δυσαρεστημένος που είχε αποκοπεί από τις σπουδές του και που η γιορτή δεν είχε αναβληθεί για άλλη, πιο ευνοϊκή στιγμή, ο Γρηγόριος άκουγε αδιάφορα και απρόσεκτα τους ύμνους της λειτουργίας, η οποία λάμβανε χώρα στον κήπο και διήρκεσε όλη τη νύχτα. Τελικά, αποσύροντας σε ένα από τα περίπτερά του, ξάπλωσε για ύπνο. Σε ένα όνειρο, ονειρεύεται ότι μπαίνει στον κήπο, αλλά κάποιοι φωτεινοί πολεμιστές αρνούνται να τον αφήσουν να μπει. Μόνο με τη μεσολάβηση ενός από αυτούς γλιτώνει την τιμωρία. Αυτό το τρομακτικό όνειρο έκανε έντονη εντύπωση στον Γρηγόριο και εγκατέλειψε τις εγκόσμιες ασχολίες και σπουδές, στρεφόμενος στην ανάγνωση ιερών και εποικοδομητικών βιβλίων. Λίγο αργότερα, ανέλαβε τα καθήκοντα του αναγνώστη, που συνίσταντο στην ανάγνωση της Αγίας Γραφής σε λειτουργικές συγκεντρώσεις. Ωστόσο, αυτή η στάση ρίζωσε στην ψυχή του Γρηγορίου μόνο για μικρό χρονικό διάστημα. Μετά τον θάνατο του Ιουλιανού του Παραβάτη , ο οποίος απαγόρευσε στους Χριστιανούς να διδάσκουν ρητορική και γραμματική, ο Γρηγόριος επέστρεψε στο αγαπημένο του χόμπι, επιλέγοντας για τον εαυτό του το επάγγελμα του δασκάλου της ρητορικής, κάτι που προκάλεσε τη δυσαρέσκεια των φίλων του και αυστηρές επιπλήξεις από τον Άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο . Ωστόσο, η επιδίωξη της φήμης του Γρηγορίου ως ρήτορα ήταν βραχύβια. Σύντομα, υπό την επήρεια των ασκητικών μελών της οικογένειάς του και των φίλων του, στράφηκε με όλη του την ψυχή στη μελέτη των μνημείων της πίστης, άφησε τον κόσμο και αποσύρθηκε στην έρημο, εγκαταστάθηκε στο μοναστήρι που ίδρυσε ο Μέγας Βασίλειος.Στις όχθες του ποταμού Ίριδας. Λίγο αργότερα, ο Άγιος Βασίλειος, επιθυμώντας τον Γρηγόριο ως πιστό βοηθό στον αγώνα κατά της αίρεσης του Αρειανού, τον διόρισε επίσκοπο της πόλης Νύσσα . Ο Άγιος Γρηγόριος ενήργησε ως αληθινός ποιμένας του Χριστού, κυβερνώντας γενναία την Εκκλησία και προστατεύοντας την ειρήνη της από τις δολοπλοκίες των εχθρών της. Η ευσεβής αδελφή του Θεοσέβη υπηρέτησε ως διακόνισσα μαζί του και βοήθησε πολύ τον αδελφό της στις εκκλησιαστικές υποθέσεις, έτσι ώστε ο θάνατός της να αποτελέσει στη συνέχεια μια μεγάλη απώλεια για αυτόν.
Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Ουάλη (392), ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης διώχθηκε άδικα από τους Αρειανούς ηγεμόνες ( 393 ). Ο Δημοσθένης, ο κυβερνήτης του Πόντου (394) , συγκάλεσε σύνοδο στην Άγκυρα (395) επισκόπων υποτελών στην κυβέρνηση, στην οποία ο Γρηγόριος κατηγορήθηκε ψευδώς για κατάχρηση εκκλησιαστικής περιουσίας και στερήθηκε την έδρα του. Με εντολή του Δημοσθένη, ο άγιος συνελήφθη και στάλθηκε φρουρούμενος στην Άγκυρα, υποφέροντας πολύ από την κτηνωδία των στρατιωτών στην πορεία. Στη συνέχεια αποφάσισε να φύγει και, ξεφεύγοντας από τους φρουρούς του, κρύφτηκε σε ασφαλές μέρος. Το επόμενο έτος, συγκλήθηκε νέα σύνοδος των επισκόπων Πόντου και Γαλατίας στη Νύσσα. Ο Άγιος Γρηγόριος δεν εμφανίστηκε στη δίκη και καθαιρέθηκε ξανά ερήμην. Αλλά στερημένος της έδρας του, ο Γρηγόριος δεν παρέμεινε αδρανής: μετακινούνταν από το ένα μέρος στο άλλο για να ενισχύσει την Ορθοδοξία και να παρηγορήσει τους Ορθόδοξους. Μετά τον θάνατο του Ουάλη, ο Άγιος Γρηγόριος αποκαταστάθηκε στην έδρα του και έγινε δεκτός με χαρά από το ποίμνιό του. Λίγο αργότερα, τον λυπήθηκε ο θάνατος του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου , τον οποίο αγαπούσε και σεβόταν βαθιά ως μέντορά του. Την ετήσια εορτή, τον τίμησε με έναν επικήδειο λόγο και, από ευγνωμοσύνη προς αυτόν ως μέντορά του, ολοκλήρωσε την περιγραφή του για τις έξι ημέρες της δημιουργίας, όπου η περιγραφή του ανθρώπου έλειπε και όπου άλλοι επιθυμούσαν να δουν ορισμένα αινιγματικά ερωτήματα να λύνονται. Την ίδια χρονιά, ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης συμμετείχε στη Σύνοδο της Αντιόχειας . Σε αυτή τη σύνοδο, αποφασίστηκε να σταλεί ένας άνδρας έμπειρος σε θέματα πίστης για να επιθεωρήσει τις εκκλησίες στην Αραβία και την Παλαιστίνη, όπου η πίστη προσβαλλόταν από τις αιρέσεις των Αντικομαριανών, οι οποίοι δεν τιμούσαν την άψογη παρθενία της Μητέρας του Θεού, και των Κολυριδιανών, οι οποίοι τιμούσαν τη Μητέρα του Θεού ως θεότητα. Ο Άγιος Γρηγόριος επιλέχθηκε για να εδραιώσει την ειρήνη και την πίστη. Πριν ξεκινήσει αυτό το ταξίδι, επισκέφθηκε την μεγαλύτερη αδελφή του, την Οσία Μακρίνα . 398 Μετά την ταφή της, ολοκλήρωσε με επιτυχία την αποστολή που του ανατέθηκε στη Σύνοδο της Αντιόχειας στην Αραβία. αλλά στην Ιερουσαλήμ, όπου επισκέφθηκε τους ιερούς τόπους με ευλαβική χαρά, δεν μπόρεσε να ολοκληρώσει όλα όσα του είχαν εμπιστευτεί και έγραψε με λύπη ότι οι αμαρτίες και τα σφάλματα ακόμη και εκεί βρίσκουν ισχυρή προστασία στις καρδιές των ανθρώπων. Εν τω μεταξύ, κατά την απουσία του Αγίου Γρηγορίου, ο Αρειανισμός εισήχθη ξανά στην επισκοπή του, τον οποίο κατάφερε να ξεπεράσει με δυσκολία κατά την επιστροφή του στην πατρίδα του. Ταυτόχρονα, συμμετείχε στην εκλογή επισκόπων για την Ιβορά και τη Σεβάστεια κατόπιν αιτήματος των κατοίκων, οι οποίοι φοβόντουσαν ότι οι αιρετικοί θα διαδέχονταν τους αποβιώσαντες επισκόπους. Όταν, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Μεγάλου Θεοδοσίου , συγκλήθηκε η Δεύτερη Οικουμενική Σύνοδος στην Κωνσταντινούπολη εναντίον του Πνευματομάχου Μακεδόνιου ., Ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης ήταν εκεί, μαζί με άλλους αγίους πατέρες, ως υπέρμαχος της ευσέβειας, προκαλώντας και μπερδεύοντας τους αντιπάλους με τη δύναμη της αλήθειας που βασίζεται στη Θεία Γραφή. Σε αυτή τη σύνοδο, χάρη στις προσπάθειες του Αγίου Γρηγορίου, το Σύμβολο της Νίκαιας συμπληρώθηκε με το άρθρο για το Άγιο Πνεύμα, και προστέθηκαν επίσης στο Σύμβολο της Πίστεως τα άρθρα ένατο, δέκατο, ενδέκατο και δωδέκατο. Συνολικά, ο Γρηγόριος Νύσσης ήταν μια από τις ηγετικές προσωπικότητες της συνόδου.
Μαζί με άλλους επισκόπους, συμμετείχε επίσης στην επιδοκιμασία του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου και διάβασε το έργο του κατά του Ευνομίου σε αυτόν και στον όσιο Ιερώνυμο . 402 Όταν ξέσπασε σφοδρή διαμάχη εναντίον του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου από μέρους ορισμένων κληρικών, μολυσμένων με αιρετικές ψευδείς διδασκαλίες ή αιρετικών, με αποτέλεσμα να αναγκαστεί να παραιτηθεί από την έδρα της Κωνσταντινούπολης, ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης, μαζί με πολλούς άλλους, προσπάθησε με κάθε τρόπο να διαλύσει αυτή την εχθρότητα. Ωστόσο, μη μπορώντας να το κάνει, έδωσε συμβουλές για την πίστη και τη νέα του κλήση στον διάδοχο του Γρηγορίου του Θεολόγου, Νεκτάριο , 403, ο οποίος επιλέχθηκε μεταξύ των κατηχουμένων. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Κωνσταντινούπολη, ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης εκφώνησε δύο κηρύγματα - ένα με την ευκαιρία της εκλογής του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου ως επισκόπου της πρωτεύουσας, και το άλλο, ένα επικήδειο κήρυγμα, κατά την ταφή του Μελετίου .
Λίγο μετά τη Δεύτερη Οικουμενική Σύνοδο, ο Γρηγόριος αναγκάστηκε να μετακινείται από τη μία εκκλησία στην άλλη για να επιλύσει τις εκκλησιαστικές ταραχές και να ενισχύσει την Ορθοδοξία, καθώς στη Δεύτερη Οικουμενική Σύνοδο ανακηρύχθηκε ένας από τους τρεις αρχιερείς που θα ήταν ο φύλακας της Ορθοδοξίας στον Πόντο. Το 383, ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης παρευρέθηκε στη Σύνοδο της Κωνσταντινουπόλεως, όπου εκφώνησε κήρυγμα για τη θεότητα του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Το 386, βρέθηκε ξανά στην Κωνσταντινούπολη, και εδώ, ως φημισμένος ρήτορας, του ανατέθηκε να εκφωνήσει κήρυγμα πάνω από τον τάφο της αγαπημένης αυτοκράτειρας Πλακίλας . 404 Το 394, ήταν ξανά παρών στην Κωνσταντινούπολη σε μια σύνοδο που συγκλήθηκε για την επίλυση εκκλησιαστικών ζητημάτων στην Αραβία .
Ο Άγιος Γρηγόριος, ως πιστός και αληθινός ποιμένας, ενίσχυε με ζήλο το ποίμνιό του στην πίστη και την ευσέβεια. Μερικές φορές συνέβαινε να τους κηρύττει για αρκετές ημέρες κάθε φορά. Ταυτόχρονα, ήταν μεσίτης και υπερασπιστής των δυστυχισμένων ενώπιον των δικαστών, διακρινόμενος για τη συμπόνια του για τους φτωχούς, την υπομονή, την ειρηνική του φύση και την ευθύτητά του. Έχοντας φτάσει σε βαθιά γεράματα, ο Άγιος Γρηγόριος εκοιμήθη εν Κυρίω , αφήνοντας πίσω του πολλά γραπτά χρήσιμα και πολύτιμα για την Αγία Εκκλησία .
Κοντάκιον, Ήχος 2:
Ο Θείος Ιεράρχης της Εκκλησίας και ο σεβάσμιος μυστικός της σοφίας, ο ζωηρός νους του Γρηγορίου Νύσσης, χαίροντας μαζί με τους Αγγέλους και απολαμβάνοντας το Θείο φως, προσεύχεται αδιάλειπτα για όλους μας.
Ένα άλλο κοντάκιο, ήχος 1:
Με το άγρυπνο μάτι της ψυχής σου, Άγιε, εμφανίστηκες στον κόσμο ως άγρυπνος ποιμένας, και με τη ράβδο της σοφίας σου και τη θερμή σου μεσιτεία, έδιωξες όλους τους κακοποιούς σαν λύκους, φυλάσσοντας το ποίμνιο ασφαλές, Πάνσοφε Γρηγόριε.
* * *
Σημειώσεις
Βλέπε σχετικά με αυτό, καθώς και για τους γονείς του Αγίου Γρηγορίου Νύσσης, στον βίο του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου κάτω από την 1η Ιανουαρίου.
Η ρητορική είναι μια επιστήμη που περιέχει τους κανόνες της ευγλωττίας.
Η φιλοσοφία (μεταφρασμένη από τα ελληνικά ως αγάπη της σοφίας) είναι η επιστήμη της σοφίας. Ασχολείται, βασιζόμενη στην έρευνα του ανθρώπινου νου, με τα υψηλότερα, αφηρημένα ερωτήματα της ύπαρξης: για την ουσία της ύπαρξης, για τον Θεό, για την προέλευση και τους νόμους του κόσμου και του ανθρώπου, για τον σκοπό του ανθρώπου και τους απώτερους στόχους της ύπαρξης του κόσμου, κ.λπ.
Ο Ιουλιανός ο Αποστάτης ήταν Ρωμαίος αυτοκράτορας που βασίλευσε από το 361 έως το 363. Ενώ δεν ξεκίνησε ανοιχτό διωγμό κατά των Χριστιανών, προσπάθησε παρ' όλα αυτά να εξοντώσει τον Χριστιανισμό και να αποκαταστήσει τον παγανισμό, για τον οποίο έλαβε όλα τα δυνατά μέτρα.
Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος (Ναζιανζηνός) είναι ένας μεγάλος οικουμενικός δάσκαλος, φίλος και σύντροφος του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου. Η μνήμη του εορτάζεται στις 25 Ιανουαρίου.
Ήταν στις αρχές του έτους 372. Η Νίσσα είναι μια πόλη στο βορειοδυτικό τμήμα της Καππαδοκίας (μιας τεράστιας ανατολικής περιοχής της Μικράς Ασίας).
Ο Ουάλης ήταν αυτοκράτορας του ανατολικού μισού της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και βασίλευσε από το 364 έως το 378.
Η αίρεση των Αρειανών πήρε το όνομά της από τον Αλεξανδρινό πρεσβύτερο Άρειο, ο οποίος δίδασκε ότι ο Υιός του Θεού δεν είναι αιώνια γεννημένος από τον Θεό Πατέρα, αλλά δημιουργήθηκε από Αυτόν από το μηδέν στον χρόνο και δεν είναι ούτε ομοούσιος ούτε συνίσος με Αυτόν. Αυτή η αίρεση στόχευε στην ανατροπή ολόκληρου του Χριστιανισμού.
Ο Πόντος είναι μια βορειοανατολική περιοχή της Μικράς Ασίας, στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας, από την οποία έλαβε το όνομά του (Πόντος, μεταφρασμένο από τα ελληνικά, σημαίνει η ίδια η θάλασσα, και η Μαύρη Θάλασσα στην αρχαιότητα ονομαζόταν Εύξεινος Πόντος).
Η Άγκυρα, μια πολύ αρχαία και ακμάζουσα πόλη στη Γαλατία (μια μικρή επαρχία της Μικράς Ασίας, που βρίσκεται ανάμεσα στη Φρυγία, τη Βιθυνία, τον Πόντο και την Καππαδοκία, στο κεντρικό τμήμα της Μικράς Ασίας) - η σημερινή Αγκύρα - παραμένει μια από τις σημαντικότερες εμπορικές πόλεις της Μικράς Ασίας. Ακολούθησε η Σύνοδος της Άγκυρας εναντίον του Αγίου Γρηγορίου και η καθαίρεσή του το 375.
Το 379
Η Σύνοδος της Αντιόχειας πραγματοποιήθηκε το 379.
Ο καρπός της συνομιλίας του αγίου με την ετοιμοθάνατη δίκαιη αδελφή του ήταν αργότερα το έργο του Γρηγορίου για την «ψυχή» και την «ανάσταση».
Η Ιβορά και η Σεβάστεια είναι πόλεις της Καππαδοκίας.
Ο Θεοδόσιος ο Μέγας, Ρωμαίος αυτοκράτορας, βασίλευσε από το 379 έως το 395. Ήταν ένθερμος προστάτης του Χριστιανισμού και υπέρμαχος της Ορθοδοξίας εναντίον των αιρετικών.
Η Δεύτερη Οικουμενική Σύνοδος της Κωνσταντινούπολης πραγματοποιήθηκε το 381.
Ο Ευνόμιος ήταν αιρετικός του δεύτερου μισού του 4ου αιώνα, ακραίος εκπρόσωπος του Αρειανισμού.
Ο Άγιος Νεκτάριος κυβέρνησε την Πατριαρχική Έδρα της Κωνσταντινούπολης από το 428 έως το 431. Η μνήμη του εορτάζεται το Σάββατο της Τυρινής.
Η Πλακίλλα ήταν σύζυγος του αυτοκράτορα Θεοδοσίου του Μεγάλου, γνωστή ως ευσεβής χριστιανή και διάσημη για τη χριστιανική της φιλανθρωπία. Η μνήμη της εορτάζεται στην Ελληνική Εκκλησία στις 14 Σεπτεμβρίου.
Η Τοπική Σύνοδος της Κωνσταντινούπολης το 394, υπό τον Πατριάρχη Νεκτάριο, συγκλήθηκε για να επιλύσει μια διαφορά μεταξύ δύο επισκόπων (Αγάπιου και Βαγάδιου), οι οποίοι διεκδικούσαν την ίδια έδρα (στη Βόσρα της Αραβίας).
Ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης πέθανε στα τέλη του 4ου αιώνα, λίγο μετά τη Σύνοδο της Κωνσταντινούπολης το 394.
Ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης άφησε πίσω του πολυάριθμα γραπτά, στα οποία εμφανίζεται ως πνευματικός ρήτορας, δογματικός και κατήγορος των αιρέσεων, ερμηνευτής της Αγίας Γραφής και διδάσκαλος της ηθικής. Το ρητορικό του ταλέντο είναι εμφανές στους επιτάφιους λόγους του προς τον Μελέτιο Αντιοχείας , τον Μέγα Βασίλειο , την Αγία Μακρίνα , τον μάρτυρα Θεόδωρο Τήρωνα , για το βάπτισμα, το Πάσχα (πέντε κηρύγματα), την Ανάληψη του Χριστού, την Πεντηκοστή και την Υπαπαντή του Κυρίου. Από τα δογματικά έργα του Αγίου Γρηγορίου, τα καλύτερα είναι οι 12 ομιλίες κατά του Ευνομίου και η Κατήχηση, η οποία περιέχει οδηγίες για το πώς να προχωρήσουμε στη μεταστροφή των ειδωλολατρών και των Ιουδαίων και πώς να αντικρούσουμε τους αιρετικούς. Στο έργο του κατά του Ευνομίου, αντικρούοντας τη διδασκαλία του, ο Γρηγόριος αποδεικνύει τη θεότητα του Υιού του Θεού και, εν μέρει, εξηγεί ολόκληρη τη χριστιανική διδασκαλία της Αγίας Τριάδας. Ο Άγιος Γρηγόριος υπερασπίστηκε αυτό το δόγμα της Αγίας Τριάδας, και ιδιαίτερα τη θεότητα του Αγίου Πνεύματος, από σύγχρονα λάθη σε πολλά άλλα έργα, συμπεριλαμβανομένου του λόγου του για το Άγιο Πνεύμα εναντίον των Μακεδόνων, του λόγου του για τη θεότητα του Υιού και του Πνεύματος, του λόγου του για την πίστη στον Σιμπλίκιο, του λόγου του για τον Αυλάλιο σχετικά με τους μη-τρείς Θεούς, του λόγου του για τους Έλληνες και του λόγου του κατά του Άρειου και του Σαβέλλιου. Επιπλέον, τα δογματικά έργα του Αγίου Γρηγορίου περιλαμβάνουν την Εξαήμερο, στην οποία θίγει βαθιά ερωτήματα για τον κόσμο που άφησε αναπάντητα ο Μέγας Βασίλειος στην Εξαήμερο του, τον λόγο του κατά των Μανιχαίων, τον λόγο του για τη δημιουργία του ανθρώπου, τη μελέτη του για τα παιδιά που πέθαναν αβάπτιστα και το έργο του για την ψυχή και την ανάσταση. Εξηγώντας την Αγία Γραφή, ο Άγιος Γρηγόριος έγραψε αρκετά έργα με τη μορφή στοχασμών: οκτώ ομιλίες σε τρία κεφάλαια του Εκκλησιαστή, δεκαπέντε ομιλίες στο Άσμα Ασμάτων, δύο στοχασμούς στις επιγραφές των ψαλμών και μια ομιλία στον έκτο ψαλμό, πέντε ομιλίες στην Κυριακή Προσευχή και οκτώ ομιλίες στους οκτώ μακαρισμούς. Τα ηθικά και ασκητικά του γραπτά περιλαμβάνουν τρεις μελέτες για τη χριστιανική τελειότητα, για τον σκοπό της ζωής κατά Θεό, για τον αληθινό ασκητισμό, για την παρθενία, για την αγάπη για τους φτωχούς και άλλα. Επιπλέον, ο Άγιος Γρηγόριος έγραψε έως και 28 επιστολές.
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου